| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / វិមានវត្ថុ-អដ្ឋកថា • Vimānavatthu-aṭṭhakathā |
៧. ទុតិយនាវាវិមានវណ្ណនា
7. Dutiyanāvāvimānavaṇṇanā
សុវណ្ណច្ឆទនំ នាវន្តិ ទុតិយនាវាវិមានំ។ តស្ស កា ឧប្បត្តិ? ភគវតិ សាវត្ថិយំ វិហរន្តេ អញ្ញតរោ ខីណាសវត្ថេរោ ឧបកដ្ឋាយ វស្សូបនាយិកាយ គាមកាវាសេ វស្សំ ឧបគន្តុកាមោ សាវត្ថិតោ តំ គាមំ ឧទ្ទិស្ស បច្ឆាភត្តំ អទ្ធានមគ្គបដិបន្នោ, មគ្គបរិស្សមេន កិលន្តោ តសិតោ អន្តរាមគ្គេ អញ្ញតរំ គាមំ សម្បត្តោ, ពហិគាមេ តាទិសំ ឆាយូទកសម្បន្នដ្ឋានំ អបស្សន្តោ បរិស្សមេន ច អភិភុយ្យមានោ ចីវរំ បារុបិត្វា គាមំ បវិសិត្វា ធុរគេហស្សេវ ទ្វារេ អដ្ឋាសិ។ តត្ថ អញ្ញតរា ឥត្ថី ថេរំ បស្សិត្វា ‘‘កុតោ, ភន្តេ, អាគតត្ថា’’តិ បុច្ឆិត្វា មគ្គបរិស្សមំ បិបាសិតភាវញ្ច ញត្វា ‘‘ឯថ, ភន្តេ’’តិ គេហំ បវេសេត្វា ‘‘ឥធ និសីទថា’’តិ អាសនំ បញ្ញាបេត្វា អទាសិ។ តត្ថ និសិន្នេ បាទោទកំ បាទព្ភញ្ជនតេលញ្ច ទត្វា តាលវណ្ដំ គហេត្វា ពីជិ។ បរិឡាហេ វូបសន្តេ មធុរំ សីតលំ សុគន្ធំ បានកំ យោជេត្វា អទាសិ។ ថេរោ តំ បិវិត្វា បដិប្បស្សទ្ធកិលមថោ អនុមោទនំ កត្វា បក្កាមិ។ សា អបរភាគេ កាលំ កត្វា តាវតិំសភវនេ និព្ពត្តីតិ សព្ពំ អនន្តរវិមានសទិសន្តិ វេទិតព្ពំ។ គាថាសុបិ អបុព្ពំ នត្ថិ។ តេន វុត្តំ –
Suvaṇṇacchadanaṃnāvanti dutiyanāvāvimānaṃ. Tassa kā uppatti? Bhagavati sāvatthiyaṃ viharante aññataro khīṇāsavatthero upakaṭṭhāya vassūpanāyikāya gāmakāvāse vassaṃ upagantukāmo sāvatthito taṃ gāmaṃ uddissa pacchābhattaṃ addhānamaggapaṭipanno, maggaparissamena kilanto tasito antarāmagge aññataraṃ gāmaṃ sampatto, bahigāme tādisaṃ chāyūdakasampannaṭṭhānaṃ apassanto parissamena ca abhibhuyyamāno cīvaraṃ pārupitvā gāmaṃ pavisitvā dhuragehasseva dvāre aṭṭhāsi. Tattha aññatarā itthī theraṃ passitvā ‘‘kuto, bhante, āgatatthā’’ti pucchitvā maggaparissamaṃ pipāsitabhāvañca ñatvā ‘‘etha, bhante’’ti gehaṃ pavesetvā ‘‘idha nisīdathā’’ti āsanaṃ paññāpetvā adāsi. Tattha nisinne pādodakaṃ pādabbhañjanatelañca datvā tālavaṇṭaṃ gahetvā bīji. Pariḷāhe vūpasante madhuraṃ sītalaṃ sugandhaṃ pānakaṃ yojetvā adāsi. Thero taṃ pivitvā paṭippassaddhakilamatho anumodanaṃ katvā pakkāmi. Sā aparabhāge kālaṃ katvā tāvatiṃsabhavane nibbattīti sabbaṃ anantaravimānasadisanti veditabbaṃ. Gāthāsupi apubbaṃ natthi. Tena vuttaṃ –
៥៣.
53.
‘‘សុវណ្ណច្ឆទនំ នាវំ, នារិ អារុយ្ហ តិដ្ឋសិ;
‘‘Suvaṇṇacchadanaṃ nāvaṃ, nāri āruyha tiṭṭhasi;
ឱគាហសិ បោក្ខរណិំ, បទ្មំ ឆិន្ទសិ បាណិនា។
Ogāhasi pokkharaṇiṃ, padmaṃ chindasi pāṇinā.
៥៤.
54.
‘‘កេន តេតាទិសោ វណ្ណោ, កេន តេ ឥធ មិជ្ឈតិ;
‘‘Kena tetādiso vaṇṇo, kena te idha mijjhati;
ឧប្បជ្ជន្តិ ច តេ ភោគា, យេ កេចិ មនសោ បិយា។
Uppajjanti ca te bhogā, ye keci manaso piyā.
៥៥.
55.
‘‘បុច្ឆាមិ តំ ទេវិ មហានុភាវេ, មនុស្សភូតា កិមកាសិ បុញ្ញំ;
‘‘Pucchāmi taṃ devi mahānubhāve, manussabhūtā kimakāsi puññaṃ;
កេនាសិ ឯវំ ជលិតានុភាវា, វណ្ណោ ច តេ សព្ពទិសា បភាសតី’’តិ។
Kenāsi evaṃ jalitānubhāvā, vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī’’ti.
៥៦.
56.
‘‘សា ទេវតា អត្តមនា, មោគ្គល្លានេន បុច្ឆិតា;
‘‘Sā devatā attamanā, moggallānena pucchitā;
បញ្ហំ បុដ្ឋា វិយាកាសិ, យស្ស កម្មស្សិទំ ផលំ’’។
Pañhaṃ puṭṭhā viyākāsi, yassa kammassidaṃ phalaṃ’’.
៥៧.
57.
‘‘អហំ មនុស្សេសុ មនុស្សភូតា, បុរិមាយ ជាតិយា មនុស្សលោកេ;
‘‘Ahaṃ manussesu manussabhūtā, purimāya jātiyā manussaloke;
ទិស្វាន ភិក្ខុំ តសិតំ កិលន្តំ, ឧដ្ឋាយ បាតុំ ឧទកំ អទាសិំ។
Disvāna bhikkhuṃ tasitaṃ kilantaṃ, uṭṭhāya pātuṃ udakaṃ adāsiṃ.
៥៨.
58.
‘‘យោ វេ កិលន្តស្ស បិបាសិតស្ស, ដ្ឋាយ បាតុំ ឧទកំ ទទាតិ;
‘‘Yo ve kilantassa pipāsitassa, ṭṭhāya pātuṃ udakaṃ dadāti;
សីតោទកា តស្ស ភវន្តិ នជ្ជោ, បហូតមល្យា ពហុបុណ្ឌរីកា។
Sītodakā tassa bhavanti najjo, pahūtamalyā bahupuṇḍarīkā.
៥៩.
59.
‘‘តំ អាបគា អនុបរិយន្តិ សព្ពទា, សីតោទកា វាលុកសន្ថតា នទី;
‘‘Taṃ āpagā anupariyanti sabbadā, sītodakā vālukasanthatā nadī;
អម្ពា ច សាលា តិលកា ច ជម្ពុយោ, ឧទ្ទាលកា បាដលិយោ ច ផុល្លា។
Ambā ca sālā tilakā ca jambuyo, uddālakā pāṭaliyo ca phullā.
៦០.
60.
‘‘តំភូមិភាគេហិ ឧបេតរូបំ, វិមានសេដ្ឋំ ភុស សោភមានំ;
‘‘Taṃbhūmibhāgehi upetarūpaṃ, vimānaseṭṭhaṃ bhusa sobhamānaṃ;
តស្សីធ កម្មស្ស អយំ វិបាកោ, ឯតាទិសំ បុញ្ញកតា លភន្តិ។
Tassīdha kammassa ayaṃ vipāko, etādisaṃ puññakatā labhanti.
៦១.
61.
‘‘តេន មេតាទិសោ វណ្ណោ, តេន មេ ឥធ មិជ្ឈតិ;
‘‘Tena metādiso vaṇṇo, tena me idha mijjhati;
ឧប្បជ្ជន្តិ ច មេ ភោគា, យេ កេចិ មនសោ បិយា។
Uppajjanti ca me bhogā, ye keci manaso piyā.
៦២.
62.
‘‘អក្ខាមិ តេ ភិក្ខុ មហានុភាវ, មនុស្សភូតា យមកាសិ បុញ្ញំ;
‘‘Akkhāmi te bhikkhu mahānubhāva, manussabhūtā yamakāsi puññaṃ;
តេនម្ហិ ឯវំ ជលិតានុភាវា, វណ្ណោ ច មេ សព្ពទិសា បភាសតី’’តិ។
Tenamhi evaṃ jalitānubhāvā, vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī’’ti.
អត្ថវណ្ណនាសុបិ ឥធ ឯកោវ ថេរោតិ អបុព្ពំ នត្ថិ។
Atthavaṇṇanāsupi idha ekova theroti apubbaṃ natthi.
ទុតិយនាវាវិមានវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Dutiyanāvāvimānavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / ខុទ្ទកនិកាយ • Khuddakanikāya / វិមានវត្ថុបាឡិ • Vimānavatthupāḷi / ៧. ទុតិយនាវាវិមានវត្ថុ • 7. Dutiyanāvāvimānavatthu
