| Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / অঙ্গুত্তরনিকায • Aṅguttaranikāya |
১০. দুতিযমরণস্সতিসুত্তং
10. Dutiyamaraṇassatisuttaṃ
২০. একং সমযং ভগৰা নাতিকে ৰিহরতি গিঞ্জকাৰসথে। তত্র খো ভগৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘মরণস্সতি, ভিক্খৰে, ভাৰিতা বহুলীকতা মহপ্ফলা হোতি মহানিসংসা অমতোগধা অমতপরিযোসানা। কথং ভাৰিতা চ, ভিক্খৰে, মরণস্সতি কথং বহুলীকতা মহপ্ফলা হোতি মহানিসংসা অমতোগধা অমতপরিযোসানা?
20. Ekaṃ samayaṃ bhagavā nātike viharati giñjakāvasathe. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘maraṇassati, bhikkhave, bhāvitā bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṃsā amatogadhā amatapariyosānā. Kathaṃ bhāvitā ca, bhikkhave, maraṇassati kathaṃ bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṃsā amatogadhā amatapariyosānā?
‘‘ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু দিৰসে নিক্খন্তে রত্তিযা পতিহিতায 1 ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘বহুকা খো মে পচ্চযা মরণস্স – অহি ৰা মং ডংসেয্য, ৰিচ্ছিকো ৰা মং ডংসেয্য, সতপদী ৰা মং ডংসেয্য; তেন মে অস্স কালকিরিযা , সো মমস্স অন্তরাযো। উপক্খলিত্ৰা ৰা পপতেয্যং, ভত্তং ৰা মে ভুত্তং ব্যাপজ্জেয্য, পিত্তং ৰা মে কুপ্পেয্য , সেম্হং ৰা মে কুপ্পেয্য, সত্থকা ৰা মে ৰাতা কুপ্পেয্যুং; তেন মে অস্স কালকিরিযা, সো মমস্স অন্তরাযো’তি। তেন, ভিক্খৰে, ভিক্খুনা ইতি পটিসঞ্চিক্খিতব্বং – ‘অত্থি নু খো মে পাপকা অকুসলা ধম্মা অপ্পহীনা, যে মে অস্সু রত্তিং কালং করোন্তস্স অন্তরাযাযা’’’তি।
‘‘Idha, bhikkhave, bhikkhu divase nikkhante rattiyā patihitāya 2 iti paṭisañcikkhati – ‘bahukā kho me paccayā maraṇassa – ahi vā maṃ ḍaṃseyya, vicchiko vā maṃ ḍaṃseyya, satapadī vā maṃ ḍaṃseyya; tena me assa kālakiriyā , so mamassa antarāyo. Upakkhalitvā vā papateyyaṃ, bhattaṃ vā me bhuttaṃ byāpajjeyya, pittaṃ vā me kuppeyya , semhaṃ vā me kuppeyya, satthakā vā me vātā kuppeyyuṃ; tena me assa kālakiriyā, so mamassa antarāyo’ti. Tena, bhikkhave, bhikkhunā iti paṭisañcikkhitabbaṃ – ‘atthi nu kho me pāpakā akusalā dhammā appahīnā, ye me assu rattiṃ kālaṃ karontassa antarāyāyā’’’ti.
‘‘সচে, ভিক্খৰে, ভিক্খু পচ্চৰেক্খমানো এৰং জানাতি – ‘অত্থি মে পাপকা অকুসলা ধম্মা অপ্পহীনা, যে মে অস্সু রত্তিং কালং করোন্তস্স অন্তরাযাযা’তি, তেন, ভিক্খৰে, ভিক্খুনা তেসংযেৰ পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং পহানায অধিমত্তো ছন্দো চ ৰাযামো চ উস্সাহো চ উস্সোল়্হী চ অপ্পটিৰানী চ সতি চ সম্পজঞ্ঞঞ্চ করণীযং। সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, আদিত্তচেলো ৰা আদিত্তসীসো ৰা তস্সেৰ চেলস্স ৰা সীসস্স ৰা নিব্বাপনায অধিমত্তং ছন্দঞ্চ ৰাযামঞ্চ উস্সাহঞ্চ উস্সোল়্হিঞ্চ অপ্পটিৰানিঞ্চ সতিঞ্চ সম্পজঞ্ঞঞ্চ করেয্য; এৰমেৰং খো, ভিক্খৰে, তেন ভিক্খুনা তেসংযেৰ পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং পহানায অধিমত্তো ছন্দো চ ৰাযামো চ উস্সাহো চ উস্সোল়্হী চ অপ্পটিৰানী চ সতি চ সম্পজঞ্ঞঞ্চ করণীযং।
‘‘Sace, bhikkhave, bhikkhu paccavekkhamāno evaṃ jānāti – ‘atthi me pāpakā akusalā dhammā appahīnā, ye me assu rattiṃ kālaṃ karontassa antarāyāyā’ti, tena, bhikkhave, bhikkhunā tesaṃyeva pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya adhimatto chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca karaṇīyaṃ. Seyyathāpi, bhikkhave, ādittacelo vā ādittasīso vā tasseva celassa vā sīsassa vā nibbāpanāya adhimattaṃ chandañca vāyāmañca ussāhañca ussoḷhiñca appaṭivāniñca satiñca sampajaññañca kareyya; evamevaṃ kho, bhikkhave, tena bhikkhunā tesaṃyeva pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya adhimatto chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca karaṇīyaṃ.
‘‘সচে পন, ভিক্খৰে, ভিক্খু পচ্চৰেক্খমানো এৰং জানাতি – ‘নত্থি মে পাপকা অকুসলা ধম্মা অপ্পহীনা, যে মে অস্সু রত্তিং কালং করোন্তস্স অন্তরাযাযা’তি, তেন, ভিক্খৰে, ভিক্খুনা তেনেৰ পীতিপামোজ্জেন ৰিহাতব্বং অহোরত্তানুসিক্খিনা কুসলেসু ধম্মেসু।
‘‘Sace pana, bhikkhave, bhikkhu paccavekkhamāno evaṃ jānāti – ‘natthi me pāpakā akusalā dhammā appahīnā, ye me assu rattiṃ kālaṃ karontassa antarāyāyā’ti, tena, bhikkhave, bhikkhunā teneva pītipāmojjena vihātabbaṃ ahorattānusikkhinā kusalesu dhammesu.
‘‘ইধ পন, ভিক্খৰে, ভিক্খু রত্তিযা নিক্খন্তায দিৰসে পতিহিতে ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘বহুকা খো মে পচ্চযা মরণস্স – অহি ৰা মং ডংসেয্য, ৰিচ্ছিকো ৰা মং ডংসেয্য, সতপদী ৰা মং ডংসেয্য; তেন মে অস্স কালকিরিযা সো মমস্স অন্তরাযো। উপক্খলিত্ৰা ৰা পপতেয্যং, ভত্তং ৰা মে ভুত্তং ব্যাপজ্জেয্য, পিত্তং ৰা মে কুপ্পেয্য, সেম্হং ৰা মে কুপ্পেয্য, সত্থকা ৰা মে ৰাতা কুপ্পেয্যুং; তেন মে অস্স কালকিরিযা সো মমস্স অন্তরাযো’তি। তেন, ভিক্খৰে, ভিক্খুনা ইতি পটিসঞ্চিক্খিতব্বং – ‘অত্থি নু খো মে পাপকা অকুসলা ধম্মা অপ্পহীনা, যে মে অস্সু দিৰা কালং করোন্তস্স অন্তরাযাযা’’’তি।
‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu rattiyā nikkhantāya divase patihite iti paṭisañcikkhati – ‘bahukā kho me paccayā maraṇassa – ahi vā maṃ ḍaṃseyya, vicchiko vā maṃ ḍaṃseyya, satapadī vā maṃ ḍaṃseyya; tena me assa kālakiriyā so mamassa antarāyo. Upakkhalitvā vā papateyyaṃ, bhattaṃ vā me bhuttaṃ byāpajjeyya, pittaṃ vā me kuppeyya, semhaṃ vā me kuppeyya, satthakā vā me vātā kuppeyyuṃ; tena me assa kālakiriyā so mamassa antarāyo’ti. Tena, bhikkhave, bhikkhunā iti paṭisañcikkhitabbaṃ – ‘atthi nu kho me pāpakā akusalā dhammā appahīnā, ye me assu divā kālaṃ karontassa antarāyāyā’’’ti.
‘‘সচে , ভিক্খৰে, ভিক্খু পচ্চৰেক্খমানো এৰং জানাতি – ‘অত্থি মে পাপকা অকুসলা ধম্মা অপ্পহীনা, যে মে অস্সু দিৰা কালং করোন্তস্স অন্তরাযাযা’তি, তেন, ভিক্খৰে, ভিক্খুনা তেসংযেৰ পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং পহানায অধিমত্তো ছন্দো চ ৰাযামো চ উস্সাহো চ উস্সোল়্হী চ অপ্পটিৰানী চ সতি চ সম্পজঞ্ঞঞ্চ করণীযং। সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, আদিত্তচেলো ৰা আদিত্তসীসো ৰা তস্সেৰ চেলস্স ৰা সীসস্স ৰা নিব্বাপনায অধিমত্তং ছন্দঞ্চ ৰাযামঞ্চ উস্সাহঞ্চ উস্সোল়্হিঞ্চ অপ্পটিৰানিঞ্চ সতিঞ্চ সম্পজঞ্ঞঞ্চ করেয্য; এৰমেৰং খো, ভিক্খৰে, তেন ভিক্খুনা তেসংযেৰ পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং পহানায অধিমত্তো ছন্দো চ ৰাযামো চ উস্সাহো চ উস্সোল়্হী চ অপ্পটিৰানী চ সতি চ সম্পজঞ্ঞঞ্চ করণীযং।
‘‘Sace , bhikkhave, bhikkhu paccavekkhamāno evaṃ jānāti – ‘atthi me pāpakā akusalā dhammā appahīnā, ye me assu divā kālaṃ karontassa antarāyāyā’ti, tena, bhikkhave, bhikkhunā tesaṃyeva pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya adhimatto chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca karaṇīyaṃ. Seyyathāpi, bhikkhave, ādittacelo vā ādittasīso vā tasseva celassa vā sīsassa vā nibbāpanāya adhimattaṃ chandañca vāyāmañca ussāhañca ussoḷhiñca appaṭivāniñca satiñca sampajaññañca kareyya; evamevaṃ kho, bhikkhave, tena bhikkhunā tesaṃyeva pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya adhimatto chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca karaṇīyaṃ.
‘‘সচে পন, ভিক্খৰে, ভিক্খু পচ্চৰেক্খমানো এৰং জানাতি – ‘নত্থি মে পাপকা অকুসলা ধম্মা অপ্পহীনা, যে মে অস্সু দিৰা কালং করোন্তস্স অন্তরাযাযা’তি, তেন, ভিক্খৰে, ভিক্খুনা তেনেৰ পীতিপামোজ্জেন ৰিহাতব্বং অহোরত্তানুসিক্খিনা কুসলেসু ধম্মেসু। এৰং ভাৰিতা খো, ভিক্খৰে, মরণস্সতি এৰং বহুলীকতা মহপ্ফলা হোতি মহানিসংসা অমতোগধা অমতপরিযোসানা’’তি। দসমং।
‘‘Sace pana, bhikkhave, bhikkhu paccavekkhamāno evaṃ jānāti – ‘natthi me pāpakā akusalā dhammā appahīnā, ye me assu divā kālaṃ karontassa antarāyāyā’ti, tena, bhikkhave, bhikkhunā teneva pītipāmojjena vihātabbaṃ ahorattānusikkhinā kusalesu dhammesu. Evaṃ bhāvitā kho, bhikkhave, maraṇassati evaṃ bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṃsā amatogadhā amatapariyosānā’’ti. Dasamaṃ.
সারণীযৰগ্গো দুতিযো।
Sāraṇīyavaggo dutiyo.
তস্সুদ্দানং –
Tassuddānaṃ –
দ্ৰে সারণী নিসারণীযং, ভদ্দকং অনুতপ্পিযং।
Dve sāraṇī nisāraṇīyaṃ, bhaddakaṃ anutappiyaṃ;
নকুলং সোপ্পমচ্ছা চ, দ্ৰে হোন্তি মরণস্সতীতি॥
Nakulaṃ soppamacchā ca, dve honti maraṇassatīti.
Footnotes:
Related texts:
অট্ঠকথা • Aṭṭhakathā / সুত্তপিটক (অট্ঠকথা) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / অঙ্গুত্তরনিকায (অট্ঠকথা) • Aṅguttaranikāya (aṭṭhakathā) / ১০. দুতিযমরণস্সতিসুত্তৰণ্ণনা • 10. Dutiyamaraṇassatisuttavaṇṇanā
টীকা • Tīkā / সুত্তপিটক (টীকা) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / অঙ্গুত্তরনিকায (টীকা) • Aṅguttaranikāya (ṭīkā) / ১০. দুতিযমরণস্সতিসুত্তৰণ্ণনা • 10. Dutiyamaraṇassatisuttavaṇṇanā
