| Library / Tipiṭaka / तिपिटक • Tipiṭaka / संयुत्तनिकाय (टीका) • Saṃyuttanikāya (ṭīkā) |
१०. दुतियअपुत्तकसुत्तवण्णना
10. Dutiyaaputtakasuttavaṇṇanā
१३१. पिण्डपातेनाति सहयोगे करणवचनं। पटिपादनं तेन सह योजनन्ति आह ‘‘पिण्डपातेन सद्धिं संयोजेसि, पिण्डपातं अदासीति अत्थो’’ति। ‘‘पणीतभोजनं भुञ्जित्वा’’ति वुत्तं, पाळियं पन ‘‘कणाजकं भुञ्जति बिलङ्गदुतिय’’न्ति। तं तं पवत्तितं येभुय्यवसेन वुत्तन्ति दट्ठब्बं। इदानि ‘‘इमस्स सेट्ठिस्स कस्सचि समणस्स वा ब्राह्मणस्स वा देथा’’ति वचनं न सुतपुब्बं, यस्मा पच्चेकबुद्धा नाम अत्तनो गुणानुभावेहि लोके पाकटा सञ्जाता एव होन्ति, तस्मा सेट्ठिभरियाय ‘‘न यस्स वा तस्स वा’’तिआदि चिन्तितं। तथा हि तेसं देन्तापि सक्कच्चं येभुय्येन पणीतमेव देन्ति। नासापुटं पहरि अत्तनो आनुभावेन। सो लुद्धताय ‘‘बहु वत धञ्ञं ममस्सा’’ति चित्तं संयमेतुं सन्धारेतुं असक्कोन्तो।
131.Piṇḍapātenāti sahayoge karaṇavacanaṃ. Paṭipādanaṃ tena saha yojananti āha ‘‘piṇḍapātena saddhiṃ saṃyojesi, piṇḍapātaṃ adāsīti attho’’ti. ‘‘Paṇītabhojanaṃ bhuñjitvā’’ti vuttaṃ, pāḷiyaṃ pana ‘‘kaṇājakaṃ bhuñjati bilaṅgadutiya’’nti. Taṃ taṃ pavattitaṃ yebhuyyavasena vuttanti daṭṭhabbaṃ. Idāni ‘‘imassa seṭṭhissa kassaci samaṇassa vā brāhmaṇassa vā dethā’’ti vacanaṃ na sutapubbaṃ, yasmā paccekabuddhā nāma attano guṇānubhāvehi loke pākaṭā sañjātā eva honti, tasmā seṭṭhibhariyāya ‘‘na yassa vā tassa vā’’tiādi cintitaṃ. Tathā hi tesaṃ dentāpi sakkaccaṃ yebhuyyena paṇītameva denti. Nāsāpuṭaṃ pahari attano ānubhāvena. So luddhatāya ‘‘bahu vata dhaññaṃ mamassā’’ti cittaṃ saṃyametuṃ sandhāretuṃ asakkonto.
विप्पटिसारुप्पन्नाकारं दस्सेतुं ‘‘वरमेत’’न्तिआदि वुत्तं। ‘‘इमस्स समणस्स पिण्डपातं देही’’ति वदतो न एकाय एव जवनवीथिया वसेन अत्थसिद्धि। अथ खो तत्थ आदितो पवत्तजवनवारोपि अत्थि मज्झे पवत्तजवनवारोपि, तं सन्धायाह ‘‘पुब्बपच्छिमचेतनावसेना’’ति। एका चेतना द्वे पटिसन्धियो न देतीति एत्थ साकेतपञ्हवसेन निच्छयो वेदितब्बो। चुद्दसन्नं चेतनानं पुब्बे पुरेतरं कतत्ता पुराणं।
Vippaṭisāruppannākāraṃ dassetuṃ ‘‘varameta’’ntiādi vuttaṃ. ‘‘Imassa samaṇassa piṇḍapātaṃ dehī’’ti vadato na ekāya eva javanavīthiyā vasena atthasiddhi. Atha kho tattha ādito pavattajavanavāropi atthi majjhe pavattajavanavāropi, taṃ sandhāyāha ‘‘pubbapacchimacetanāvasenā’’ti. Ekā cetanā dve paṭisandhiyo na detīti ettha sāketapañhavasena nicchayo veditabbo. Cuddasannaṃ cetanānaṃ pubbe puretaraṃ katattā purāṇaṃ.
परिगय्हतीति परिग्गहोति आह ‘‘परिग्गहितं वत्थु’’न्ति। अन्वाय उपनिस्साय जीवन्तीति अनुजीविनो। सब्बमेतन्ति धनधञ्ञादिसब्बं एतं यथावुत्तपरिग्गहवत्थुं। निक्खिप्पगामिनन्ति निक्खिपितब्बतागामिनं। निक्खिपितब्बसभावं होतीति आह ‘‘निक्खिप्पसभाव’’न्ति। पहाय गमनीयन्ति अयमेत्थ अत्थोति आह ‘‘परिच्चजितब्बसभावमेवा’’ति।
Parigayhatīti pariggahoti āha ‘‘pariggahitaṃ vatthu’’nti. Anvāya upanissāya jīvantīti anujīvino. Sabbametanti dhanadhaññādisabbaṃ etaṃ yathāvuttapariggahavatthuṃ. Nikkhippagāminanti nikkhipitabbatāgāminaṃ. Nikkhipitabbasabhāvaṃ hotīti āha ‘‘nikkhippasabhāva’’nti. Pahāya gamanīyanti ayamettha atthoti āha ‘‘pariccajitabbasabhāvamevā’’ti.
दुतियअपुत्तकसुत्तवण्णना निट्ठिता।
Dutiyaaputtakasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
दुतियवग्गवण्णना निट्ठिता।
Dutiyavaggavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
तिपिटक (मूल) • Tipiṭaka (Mūla) / सुत्तपिटक • Suttapiṭaka / संयुत्तनिकाय • Saṃyuttanikāya / १०. दुतियअपुत्तकसुत्तं • 10. Dutiyaaputtakasuttaṃ
अट्ठकथा • Aṭṭhakathā / सुत्तपिटक (अट्ठकथा) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / संयुत्तनिकाय (अट्ठकथा) • Saṃyuttanikāya (aṭṭhakathā) / १०. दुतियअपुत्तकसुत्तवण्णना • 10. Dutiyaaputtakasuttavaṇṇanā
