| Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / জাতক-অট্ঠকথা • Jātaka-aṭṭhakathā |
[১৮০] ১০. দুদ্দদজাতকৰণ্ণনা
[180] 10. Duddadajātakavaṇṇanā
দুদ্দদং দদমানানন্তি ইদং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো গণদানং আরব্ভ কথেসি। সাৰত্থিযং কির দ্ৰে সহাযকা কুটুম্বিযপুত্তা ছন্দকং সংহরিত্ৰা সব্বপরিক্খারদানং সজ্জেত্ৰা বুদ্ধপ্পমুখং ভিক্খুসঙ্ঘং নিমন্তেত্ৰা সত্তাহং মহাদানং পৰত্তেত্ৰা সত্তমে দিৰসে সব্বপরিক্খারে অদংসু। তেসু গণজেট্ঠকো সত্থারং ৰন্দিত্ৰা একমন্তং নিসীদিত্ৰা ‘‘ভন্তে, ইমস্মিং দানে বহুদাযকাপি অত্থি অপ্পদাযকাপি, তেসং সব্বেসম্পি ‘ইদং দানং মহপ্ফলং হোতূ’’’তি দানং নিয্যাদেসি। সত্থা ‘‘তুম্হেহি খো উপাসকা বুদ্ধপ্পমুখস্স ভিক্খুসঙ্ঘস্স দানং দত্ৰা এৰং নিয্যাদেন্তেহি মহাকম্মং কতং, পোরাণকপণ্ডিতাপি দানং দত্ৰা এৰমেৰ নিয্যাদিংসূ’’তি ৰত্ৰা তেন যাচিতো অতীতং আহরি।
Duddadaṃdadamānānanti idaṃ satthā jetavane viharanto gaṇadānaṃ ārabbha kathesi. Sāvatthiyaṃ kira dve sahāyakā kuṭumbiyaputtā chandakaṃ saṃharitvā sabbaparikkhāradānaṃ sajjetvā buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ nimantetvā sattāhaṃ mahādānaṃ pavattetvā sattame divase sabbaparikkhāre adaṃsu. Tesu gaṇajeṭṭhako satthāraṃ vanditvā ekamantaṃ nisīditvā ‘‘bhante, imasmiṃ dāne bahudāyakāpi atthi appadāyakāpi, tesaṃ sabbesampi ‘idaṃ dānaṃ mahapphalaṃ hotū’’’ti dānaṃ niyyādesi. Satthā ‘‘tumhehi kho upāsakā buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa dānaṃ datvā evaṃ niyyādentehi mahākammaṃ kataṃ, porāṇakapaṇḍitāpi dānaṃ datvā evameva niyyādiṃsū’’ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari.
অতীতে বারাণসিযং ব্রহ্মদত্তে রজ্জং কারেন্তে বোধিসত্তো কাসিরট্ঠে ব্রাহ্মণকুলে নিব্বত্তিত্ৰা ৰযপ্পত্তো তক্কসিলাযং সব্বসিপ্পানি উগ্গণ্হিত্ৰা ঘরাৰাসং পহায ইসিপব্বজ্জং পব্বজিত্ৰা গণসত্থা হুত্ৰা হিমৰন্তপদেসে চিরং ৰসিত্ৰা লোণম্বিলসেৰনত্থায জনপদচারিকং চরমানো বারাণসিং পত্ৰা রাজুয্যানে ৰসিত্ৰা পুনদিৰসে দ্ৰারগামে সপরিৰারো ভিক্খায চরি। মনুস্সা ভিক্খং অদংসু। পুনদিৰসে বারাণসিযং চরি, মনুস্সা সম্পিযাযমানা ভিক্খং দত্ৰা গণবন্ধনেন ছন্দকং সংহরিত্ৰা দানং সজ্জেত্ৰা ইসিগণস্স মহাদানং পৰত্তযিংসু। দানপরিযোসানে গণজেট্ঠকো এৰমেৰ ৰত্ৰা ইমিনাৰ নিযামেন দানং নিয্যাদেসি। বোধিসত্তো ‘‘আৰুসো, চিত্তপ্পসাদে সতি অপ্পকং নাম দানং নত্থী’’তি ৰত্ৰা অনুমোদনং করোন্তো ইমা গাথা অৰোচ –
Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto kāsiraṭṭhe brāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto takkasilāyaṃ sabbasippāni uggaṇhitvā gharāvāsaṃ pahāya isipabbajjaṃ pabbajitvā gaṇasatthā hutvā himavantapadese ciraṃ vasitvā loṇambilasevanatthāya janapadacārikaṃ caramāno bārāṇasiṃ patvā rājuyyāne vasitvā punadivase dvāragāme saparivāro bhikkhāya cari. Manussā bhikkhaṃ adaṃsu. Punadivase bārāṇasiyaṃ cari, manussā sampiyāyamānā bhikkhaṃ datvā gaṇabandhanena chandakaṃ saṃharitvā dānaṃ sajjetvā isigaṇassa mahādānaṃ pavattayiṃsu. Dānapariyosāne gaṇajeṭṭhako evameva vatvā imināva niyāmena dānaṃ niyyādesi. Bodhisatto ‘‘āvuso, cittappasāde sati appakaṃ nāma dānaṃ natthī’’ti vatvā anumodanaṃ karonto imā gāthā avoca –
৫৯.
59.
‘‘দুদ্দদং দদমানানং, দুক্করং কম্ম কুব্বতং।
‘‘Duddadaṃ dadamānānaṃ, dukkaraṃ kamma kubbataṃ;
অসন্তো নানুকুব্বন্তি, সতং ধম্মো দুরন্নযো॥
Asanto nānukubbanti, sataṃ dhammo durannayo.
৬০.
60.
‘‘তস্মা সতঞ্চ অসতং, নানা হোতি ইতো গতি।
‘‘Tasmā satañca asataṃ, nānā hoti ito gati;
অসন্তো নিরযং যন্তি, সন্তো সগ্গপরাযণা’’তি॥
Asanto nirayaṃ yanti, santo saggaparāyaṇā’’ti.
তত্থ দুদ্দদন্তি দানং নাম লোভদোসৰসিকেহি অপণ্ডিতেহি দাতুং ন সক্কা, তস্মা ‘‘দুদ্দদ’’ন্তি ৰুচ্চতি। তং দদমানানং। দুক্করং কম্ম কুব্বতন্তি তদেৰ দানকম্মং সব্বেহি কাতুং ন সক্কাতি দুক্করং। তং কুরুমানানং। অসন্তোতি অপণ্ডিতা বালা। নানুকুব্বন্তীতি তং কম্মং নানুকরোন্তি। সতং ধম্মোতি পণ্ডিতানং সভাৰো। দানং সন্ধাযেতং ৰুত্তং। দুরন্নযোতি ফলসম্বন্ধৰসেন দুজ্জানো, এৰরূপস্স দানস্স এৰরূপো ফলৰিপাকো হোতীতি দুরনুবোধো। অপিচ দুরন্নযোতি দুরধিগমো, অপণ্ডিতেহি দানং দত্ৰা দানফলং নাম লদ্ধুং ন সক্কাতিপি অত্থো। নানা হোতি ইতো গতীতি ইতো চৰিত্ৰা পরলোকং গচ্ছন্তানং পটিসন্ধিগ্গহণং নানা হোতি। অসন্তো নিরযং যন্তীতি অপণ্ডিতা দুস্সীলা দানং অদত্ৰা সীলং অরক্খিত্ৰা নিরযং গচ্ছন্তি। সন্তো সগ্গপরাযণাতি পণ্ডিতা পন দানং দত্ৰা সীলং রক্খিত্ৰা উপোসথকম্মং করিত্ৰা তীণি সুচরিতানি পূরেত্ৰা সগ্গপরাযণা হোন্তি, মহন্তং সগ্গসুখসম্পত্তিং অনুভৰন্তীতি।
Tattha duddadanti dānaṃ nāma lobhadosavasikehi apaṇḍitehi dātuṃ na sakkā, tasmā ‘‘duddada’’nti vuccati. Taṃ dadamānānaṃ. Dukkaraṃ kamma kubbatanti tadeva dānakammaṃ sabbehi kātuṃ na sakkāti dukkaraṃ. Taṃ kurumānānaṃ. Asantoti apaṇḍitā bālā. Nānukubbantīti taṃ kammaṃ nānukaronti. Sataṃ dhammoti paṇḍitānaṃ sabhāvo. Dānaṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ. Durannayoti phalasambandhavasena dujjāno, evarūpassa dānassa evarūpo phalavipāko hotīti duranubodho. Apica durannayoti duradhigamo, apaṇḍitehi dānaṃ datvā dānaphalaṃ nāma laddhuṃ na sakkātipi attho. Nānā hoti ito gatīti ito cavitvā paralokaṃ gacchantānaṃ paṭisandhiggahaṇaṃ nānā hoti. Asanto nirayaṃ yantīti apaṇḍitā dussīlā dānaṃ adatvā sīlaṃ arakkhitvā nirayaṃ gacchanti. Santo saggaparāyaṇāti paṇḍitā pana dānaṃ datvā sīlaṃ rakkhitvā uposathakammaṃ karitvā tīṇi sucaritāni pūretvā saggaparāyaṇā honti, mahantaṃ saggasukhasampattiṃ anubhavantīti.
এৰং বোধিসত্তো অনুমোদনং কত্ৰা চত্তারো ৰস্সিকে মাসে তত্থেৰ ৰসিত্ৰা ৰস্সাতিক্কমে হিমৰন্তং গন্ত্ৰা ঝানং নিব্বত্তেত্ৰা অপরিহীনজ্ঝানো ব্রহ্মলোকূপগো অহোসি।
Evaṃ bodhisatto anumodanaṃ katvā cattāro vassike māse tattheva vasitvā vassātikkame himavantaṃ gantvā jhānaṃ nibbattetvā aparihīnajjhāno brahmalokūpago ahosi.
সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহরিত্ৰা জাতকং সমোধানেসি – ‘‘তদা ইসিগণো বুদ্ধপরিসা অহোসি, গণসত্থা পন অহমেৰ অহোসি’’ন্তি।
Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi – ‘‘tadā isigaṇo buddhaparisā ahosi, gaṇasatthā pana ahameva ahosi’’nti.
দুদ্দদজাতকৰণ্ণনা দসমা।
Duddadajātakavaṇṇanā dasamā.
কল্যাণৰগ্গো ততিযো।
Kalyāṇavaggo tatiyo.
তস্সুদ্দানং –
Tassuddānaṃ –
কল্যাণধম্মং দদ্দরং, মক্কটি দুব্ভিমক্কটং।
Kalyāṇadhammaṃ daddaraṃ, makkaṭi dubbhimakkaṭaṃ;
আদিচ্চুপট্ঠানঞ্চেৰ, কল়াযমুট্ঠি তিন্দুকং।
Ādiccupaṭṭhānañceva, kaḷāyamuṭṭhi tindukaṃ;
কচ্ছপং সতধম্মঞ্চ, দুদ্দদন্তি চ তে দস॥
Kacchapaṃ satadhammañca, duddadanti ca te dasa.
Related texts:
তিপিটক (মূল) • Tipiṭaka (Mūla) / সুত্তপিটক • Suttapiṭaka / খুদ্দকনিকায • Khuddakanikāya / জাতকপাল়ি • Jātakapāḷi / ১৮০. দুদ্দদজাতকং • 180. Duddadajātakaṃ
