| Library / Tipiṭaka / તિપિટક • Tipiṭaka / મહાવિભઙ્ગ-અટ્ઠકથા • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā |
દુબ્ભિક્ખકથા
Dubbhikkhakathā
૧૬. તેન ખો પન સમયેન વેરઞ્જા દુબ્ભિક્ખા હોતીતિ યસ્મિં સમયે વેરઞ્જેન બ્રાહ્મણેન ભગવા વેરઞ્જં ઉપનિસ્સાય વસ્સાવાસં યાચિતો , તેન સમયેન વેરઞ્જા દુબ્ભિક્ખા હોતિ. દુબ્ભિક્ખાતિ દુલ્લભભિક્ખા; સા પન દુલ્લભભિક્ખતા યત્થ મનુસ્સા અસ્સદ્ધા હોન્તિ અપ્પસન્ના, તત્થ સુસસ્સકાલેપિ અતિસમગ્ઘેપિ પુબ્બણ્ણાપરણ્ણે હોતિ. વેરઞ્જાયં પન યસ્મા ન તથા અહોસિ, અપિચ ખો દુસસ્સતાય છાતકદોસેન અહોસિ તસ્મા તમત્થં દસ્સેન્તો દ્વીહિતિકાતિઆદિમાહ. તત્થ દ્વીહિતિકાતિ દ્વિધા પવત્તઈહિતિકા. ઈહિતં નામ ઇરિયા દ્વિધા પવત્તા – ચિત્તઇરિયા, ચિત્તઈહા. ‘‘એત્થ લચ્છામ નુ ખો કિઞ્ચિ ભિક્ખમાના ન લચ્છામા’’તિ, ‘‘જીવિતું વા સક્ખિસ્સામ નુ ખો નો’’તિ અયમેત્થ અધિપ્પાયો.
16.Tena kho pana samayena verañjā dubbhikkhā hotīti yasmiṃ samaye verañjena brāhmaṇena bhagavā verañjaṃ upanissāya vassāvāsaṃ yācito , tena samayena verañjā dubbhikkhā hoti. Dubbhikkhāti dullabhabhikkhā; sā pana dullabhabhikkhatā yattha manussā assaddhā honti appasannā, tattha susassakālepi atisamagghepi pubbaṇṇāparaṇṇe hoti. Verañjāyaṃ pana yasmā na tathā ahosi, apica kho dusassatāya chātakadosena ahosi tasmā tamatthaṃ dassento dvīhitikātiādimāha. Tattha dvīhitikāti dvidhā pavattaīhitikā. Īhitaṃ nāma iriyā dvidhā pavattā – cittairiyā, cittaīhā. ‘‘Ettha lacchāma nu kho kiñci bhikkhamānā na lacchāmā’’ti, ‘‘jīvituṃ vā sakkhissāma nu kho no’’ti ayamettha adhippāyo.
અથ વા દ્વીહિતિકાતિ દુજ્જીવિકા, ઈહિતં ઈહા ઇરિયનં પવત્તનં જીવિતન્તિઆદીનિ પદાનિ એકત્થાનિ. તસ્મા દુક્ખેન ઈહિતં એત્થ પવત્તતીતિ દ્વીહિતિકાતિ અયમેત્થ પદત્થો. સેતટ્ઠિકાતિ સેતકાનિ અટ્ઠીનિ એત્થાતિ સેતટ્ઠિકા. દિવસમ્પિ યાચિત્વા કિઞ્ચિ અલદ્ધા મતાનં કપણમનુસ્સાનં અહિચ્છત્તકવણ્ણેહિ અટ્ઠીહિ તત્ર તત્ર પરિકિણ્ણાતિ વુત્તં હોતિ. સેતટ્ટિકાતિપિ પાઠો. તસ્સત્થો – સેતા અટ્ટિ એત્થાતિ સેતટ્ટિકા. અટ્ટીતિ આતુરતા બ્યાધિ રોગો. તત્થ ચ સસ્સાનં ગબ્ભગ્ગહણકાલે સેતકરોગેન ઉપહતમેવ પચ્છિન્નખીરં અગ્ગહિતતણ્ડુલં પણ્ડરપણ્ડરં સાલિસીસં વા યવગોધૂમસીસં વા નિક્ખમતિ, તસ્મા ‘‘સેતટ્ટિકા’’તિ વુચ્ચતિ.
Atha vā dvīhitikāti dujjīvikā, īhitaṃ īhā iriyanaṃ pavattanaṃ jīvitantiādīni padāni ekatthāni. Tasmā dukkhena īhitaṃ ettha pavattatīti dvīhitikāti ayamettha padattho. Setaṭṭhikāti setakāni aṭṭhīni etthāti setaṭṭhikā. Divasampi yācitvā kiñci aladdhā matānaṃ kapaṇamanussānaṃ ahicchattakavaṇṇehi aṭṭhīhi tatra tatra parikiṇṇāti vuttaṃ hoti. Setaṭṭikātipi pāṭho. Tassattho – setā aṭṭi etthāti setaṭṭikā. Aṭṭīti āturatā byādhi rogo. Tattha ca sassānaṃ gabbhaggahaṇakāle setakarogena upahatameva pacchinnakhīraṃ aggahitataṇḍulaṃ paṇḍarapaṇḍaraṃ sālisīsaṃ vā yavagodhūmasīsaṃ vā nikkhamati, tasmā ‘‘setaṭṭikā’’ti vuccati.
વપ્પકાલે સુટ્ઠુ અભિસઙ્ખરિત્વાપિ વુત્તસસ્સં તત્થ સલાકા એવ સમ્પજ્જતીતિ સલાકાવુત્તા; સલાકાય વા તત્થ જીવિતં પવત્તેન્તીતિ સલાકાવુત્તા. કિં વુત્તં હોતિ? તત્થ કિર ધઞ્ઞવિક્કયકાનં સન્તિકં કયકેસુ ગતેસુ દુબ્બલમનુસ્સે અભિભવિત્વા બલવમનુસ્સાવ ધઞ્ઞં કિણિત્વા ગચ્છન્તિ. દુબ્બલમનુસ્સા અલભમાના મહાસદ્દં કરોન્તિ. ધઞ્ઞવિક્કયકા ‘‘સબ્બેસં સઙ્ગહં કરિસ્સામા’’તિ ધઞ્ઞકરણટ્ઠાને ધઞ્ઞમાપકં નિસીદાપેત્વા એકપસ્સે વણ્ણજ્ઝક્ખં નિસીદાપેસું. ધઞ્ઞત્થિકા વણ્ણજ્ઝક્ખસ્સ સન્તિકં ગચ્છન્તિ. સો આગતપટિપાટિયા મૂલં ગહેત્વા ‘‘ઇત્થન્નામસ્સ એત્તકં દાતબ્બ’’ન્તિ સલાકં લિખિત્વા દેતિ, તે તં ગહેત્વા ધઞ્ઞમાપકસ્સ સન્તિકં ગન્ત્વા દિન્નપટિપાટિયા ધઞ્ઞં ગણ્હન્તિ. એવં સલાકાય તત્થ જીવિતં પવત્તેન્તીતિ સલાકાવુત્તા.
Vappakāle suṭṭhu abhisaṅkharitvāpi vuttasassaṃ tattha salākā eva sampajjatīti salākāvuttā; salākāya vā tattha jīvitaṃ pavattentīti salākāvuttā. Kiṃ vuttaṃ hoti? Tattha kira dhaññavikkayakānaṃ santikaṃ kayakesu gatesu dubbalamanusse abhibhavitvā balavamanussāva dhaññaṃ kiṇitvā gacchanti. Dubbalamanussā alabhamānā mahāsaddaṃ karonti. Dhaññavikkayakā ‘‘sabbesaṃ saṅgahaṃ karissāmā’’ti dhaññakaraṇaṭṭhāne dhaññamāpakaṃ nisīdāpetvā ekapasse vaṇṇajjhakkhaṃ nisīdāpesuṃ. Dhaññatthikā vaṇṇajjhakkhassa santikaṃ gacchanti. So āgatapaṭipāṭiyā mūlaṃ gahetvā ‘‘itthannāmassa ettakaṃ dātabba’’nti salākaṃ likhitvā deti, te taṃ gahetvā dhaññamāpakassa santikaṃ gantvā dinnapaṭipāṭiyā dhaññaṃ gaṇhanti. Evaṃ salākāya tattha jīvitaṃ pavattentīti salākāvuttā.
ન સુકરા ઉઞ્છેન પગ્ગહેન યાપેતુન્તિ પગ્ગહેન યો ઉઞ્છો, તેન યાપેતું ન સુકરા. પત્તં ગહેત્વા યં અરિયા ઉઞ્છં કરોન્તિ, ભિક્ખાચરિયં ચરન્તિ, તેન ઉઞ્છેન યાપેતું ન સુકરાતિ વુત્તં હોતિ. તદા કિર તત્થ સત્તટ્ઠગામે પિણ્ડાય ચરિત્વા એકદિવસમ્પિ યાપનમત્તં ન લભન્તિ.
Na sukarā uñchena paggahena yāpetunti paggahena yo uñcho, tena yāpetuṃ na sukarā. Pattaṃ gahetvā yaṃ ariyā uñchaṃ karonti, bhikkhācariyaṃ caranti, tena uñchena yāpetuṃ na sukarāti vuttaṃ hoti. Tadā kira tattha sattaṭṭhagāme piṇḍāya caritvā ekadivasampi yāpanamattaṃ na labhanti.
તેન ખો પન સમયેન ઉત્તરાપથકા અસ્સવાણિજા…પે॰… અસ્સોસિ ખો ભગવા ઉદુક્ખલસદ્દન્તિ – તેનાતિ યસ્મિં સમયે ભગવા વેરઞ્જં ઉપનિસ્સાય વસ્સાવાસં ઉપગતો તેન સમયેન. ઉત્તરાપથવાસિકા ઉત્તરાપથતો વા આગતત્તા એવં લદ્ધવોહારા અસ્સવાણિજા ઉત્તરાપથે અસ્સાનં ઉટ્ઠાનટ્ઠાને પઞ્ચ અસ્સસતાનિ ગહેત્વા દિગુણં તિગુણં લાભં પત્થયમાના દેસન્તરં ગચ્છન્તા તેહિ અત્તનો વિક્કાયિકભણ્ડભૂતેહિ પઞ્ચમત્તેહિ અસ્સસતેહિ વેરઞ્જં વસ્સાવાસં ઉપગતા હોન્તિ. કસ્મા? ન હિ સક્કા તસ્મિં દેસે વસ્સિકે ચત્તારો માસે અદ્ધાનં પટિપજ્જિતું. ઉપગચ્છન્તા ચ બહિનગરે ઉદકેન અનજ્ઝોત્થરણીયે ઠાને અત્તનો ચ વાસાગારાનિ અસ્સાનઞ્ચ મન્દિરં કારાપેત્વા વતિયા પરિક્ખિપિંસુ. તાનિ તેસં વસનટ્ઠાનાનિ ‘‘અસ્સમણ્ડલિકાયો’’તિ પઞ્ઞાયિંસુ. તેનાહ – ‘‘તેહિ અસ્સમણ્ડલિકાસુ ભિક્ખૂનં પત્થપત્થપુલકં પઞ્ઞત્તં હોતી’’તિ. પત્થપત્થપુલકન્તિ એકમેકસ્સ ભિક્ખુનો પત્થપત્થપમાણં પુલકં. પત્થો નામ નાળિમત્તં હોતિ, એકસ્સ પુરિસસ્સ અલં યાપનાય. વુત્તમ્પિ હેતં – ‘‘પત્થોદનો નાલમયં દુવિન્ન’’ન્તિ (જા॰ ૨.૨૧.૧૯૨). પુલકં નામ નિત્થુસં કત્વા ઉસ્સેદેત્વા ગહિતયવતણ્ડુલા વુચ્ચન્તિ. યદિ હિ સથુસા હોન્તિ, પાણકા વિજ્ઝન્તિ, અદ્ધાનક્ખમા ન હોન્તિ. તસ્મા તે વાણિજા અદ્ધાનક્ખમં કત્વા યવતણ્ડુલમાદાય અદ્ધાનં પટિપજ્જન્તિ ‘‘યત્થ અસ્સાનં ખાદનીયં તિણં દુલ્લભં ભવિસ્સતિ, તત્થેતં અસ્સભત્તં ભવિસ્સતી’’તિ.
Tena kho pana samayena uttarāpathakā assavāṇijā…pe… assosi kho bhagavā udukkhalasaddanti – tenāti yasmiṃ samaye bhagavā verañjaṃ upanissāya vassāvāsaṃ upagato tena samayena. Uttarāpathavāsikā uttarāpathato vā āgatattā evaṃ laddhavohārā assavāṇijā uttarāpathe assānaṃ uṭṭhānaṭṭhāne pañca assasatāni gahetvā diguṇaṃ tiguṇaṃ lābhaṃ patthayamānā desantaraṃ gacchantā tehi attano vikkāyikabhaṇḍabhūtehi pañcamattehi assasatehi verañjaṃ vassāvāsaṃ upagatā honti. Kasmā? Na hi sakkā tasmiṃ dese vassike cattāro māse addhānaṃ paṭipajjituṃ. Upagacchantā ca bahinagare udakena anajjhottharaṇīye ṭhāne attano ca vāsāgārāni assānañca mandiraṃ kārāpetvā vatiyā parikkhipiṃsu. Tāni tesaṃ vasanaṭṭhānāni ‘‘assamaṇḍalikāyo’’ti paññāyiṃsu. Tenāha – ‘‘tehi assamaṇḍalikāsu bhikkhūnaṃ patthapatthapulakaṃ paññattaṃ hotī’’ti. Patthapatthapulakanti ekamekassa bhikkhuno patthapatthapamāṇaṃ pulakaṃ. Pattho nāma nāḷimattaṃ hoti, ekassa purisassa alaṃ yāpanāya. Vuttampi hetaṃ – ‘‘patthodano nālamayaṃ duvinna’’nti (jā. 2.21.192). Pulakaṃ nāma nitthusaṃ katvā ussedetvā gahitayavataṇḍulā vuccanti. Yadi hi sathusā honti, pāṇakā vijjhanti, addhānakkhamā na honti. Tasmā te vāṇijā addhānakkhamaṃ katvā yavataṇḍulamādāya addhānaṃ paṭipajjanti ‘‘yattha assānaṃ khādanīyaṃ tiṇaṃ dullabhaṃ bhavissati, tatthetaṃ assabhattaṃ bhavissatī’’ti.
કસ્મા પન તેહિ તં ભિક્ખૂનં પઞ્ઞત્તન્તિ? વુચ્ચતે – ‘‘ન હિ તે દક્ખિણાપથમનુસ્સા વિય અસ્સદ્ધા અપ્પસન્ના, તે પન સદ્ધા પસન્ના બુદ્ધમામકા, ધમ્મમામકા, સઙ્ઘમામકા; તે પુબ્બણ્હસમયં કેનચિદેવ કરણીયેન નગરં પવિસન્તા દ્વે તયો દિવસે અદ્દસંસુ સત્તટ્ઠ ભિક્ખૂ સુનિવત્થે સુપારુતે ઇરિયાપથસમ્પન્ને સકલમ્પિ નગરં પિણ્ડાય ચરિત્વા કિઞ્ચિ અલભમાને. દિસ્વાન નેસં એતદહોસિ – ‘‘અય્યા ઇમં નગરં ઉપનિસ્સાય વસ્સં ઉપગતા; છાતકઞ્ચ વત્તતિ, ન ચ કિઞ્ચિ લભન્તિ, અતિવિય કિલમન્તિ. મયઞ્ચમ્હ આગન્તુકા, ન સક્કોમ નેસં દેવસિકં યાગુઞ્ચ ભત્તઞ્ચ પટિયાદેતું. અમ્હાકં પન અસ્સા સાયઞ્ચ પાતો ચ દ્વિક્ખત્તું ભત્તં લભન્તિ. યંનૂન મયં એકમેકસ્સ અસ્સસ્સ પાતરાસભત્તતો એકમેકસ્સ ભિક્ખુનો પત્થપત્થપુલકં દદેય્યામ. એવં અય્યા ચ ન કિલમિસ્સન્તિ , અસ્સા ચ યાપેસ્સન્તી’’તિ. તે ભિક્ખૂનં સન્તિકં ગન્ત્વા એતમત્થં આરોચેત્વા ‘‘ભન્તે, તુમ્હે પત્થપત્થપુલકં પટિગ્ગહેત્વા યં વા તં વા કત્વા પરિભુઞ્જથા’’તિ યાચિત્વા દેવસિકં પત્થપત્થપુલકં પઞ્ઞપેસું. તેન વુત્તં – ‘‘તેહિ અસ્સમણ્ડલિકાસુ ભિક્ખૂનં પત્થપત્થપુલકં પઞ્ઞત્તં હોતી’’તિ.
Kasmā pana tehi taṃ bhikkhūnaṃ paññattanti? Vuccate – ‘‘na hi te dakkhiṇāpathamanussā viya assaddhā appasannā, te pana saddhā pasannā buddhamāmakā, dhammamāmakā, saṅghamāmakā; te pubbaṇhasamayaṃ kenacideva karaṇīyena nagaraṃ pavisantā dve tayo divase addasaṃsu sattaṭṭha bhikkhū sunivatthe supārute iriyāpathasampanne sakalampi nagaraṃ piṇḍāya caritvā kiñci alabhamāne. Disvāna nesaṃ etadahosi – ‘‘ayyā imaṃ nagaraṃ upanissāya vassaṃ upagatā; chātakañca vattati, na ca kiñci labhanti, ativiya kilamanti. Mayañcamha āgantukā, na sakkoma nesaṃ devasikaṃ yāguñca bhattañca paṭiyādetuṃ. Amhākaṃ pana assā sāyañca pāto ca dvikkhattuṃ bhattaṃ labhanti. Yaṃnūna mayaṃ ekamekassa assassa pātarāsabhattato ekamekassa bhikkhuno patthapatthapulakaṃ dadeyyāma. Evaṃ ayyā ca na kilamissanti , assā ca yāpessantī’’ti. Te bhikkhūnaṃ santikaṃ gantvā etamatthaṃ ārocetvā ‘‘bhante, tumhe patthapatthapulakaṃ paṭiggahetvā yaṃ vā taṃ vā katvā paribhuñjathā’’ti yācitvā devasikaṃ patthapatthapulakaṃ paññapesuṃ. Tena vuttaṃ – ‘‘tehi assamaṇḍalikāsu bhikkhūnaṃ patthapatthapulakaṃ paññattaṃ hotī’’ti.
પઞ્ઞત્તન્તિ નિચ્ચભત્તસઙ્ખેપેન ઠપિતં. ઇદાનિ ભિક્ખૂ પુબ્બણ્હસમયં નિવાસેત્વાતિઆદીસુ પુબ્બણ્હસમયન્તિ દિવસસ્સ પુબ્બભાગસમયં, પુબ્બણ્હસમયેતિ અત્થો. પુબ્બણ્હે વા સમયં પુબ્બણ્હસમયં, પુબ્બણ્હે એકં ખણન્તિ વુત્તં હોતિ. એવં અચ્ચન્તસંયોગે ઉપયોગવચનં લબ્ભતિ. નિવાસેત્વાતિ પરિદહિત્વા, વિહારનિવાસનપરિવત્તનવસેનેતં વેદિતબ્બં. ન હિ તે તતો પુબ્બે અનિવત્થા અહેસું. પત્તચીવરમાદાયાતિ પત્તં હત્થેહિ ચીવરં કાયેન આદિયિત્વા સમ્પટિચ્છાદેત્વા, ધારેત્વાતિ અત્થો. યેન વા તેન વા હિ પકારેન ગણ્હન્તા આદાયઇચ્ચેવ વુચ્ચન્તિ, યથા ‘‘સમાદાયેવ પક્કમતી’’તિ (દી॰ નિ॰ ૧.૨૧). પિણ્ડં અલભમાનાતિ સકલમ્પિ વેરઞ્જં ચરિત્વા તિટ્ઠતુ પિણ્ડો, અન્તમસો ‘‘અતિચ્છથા’’તિ વાચમ્પિ અલભમાના.
Paññattanti niccabhattasaṅkhepena ṭhapitaṃ. Idāni bhikkhū pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvātiādīsu pubbaṇhasamayanti divasassa pubbabhāgasamayaṃ, pubbaṇhasamayeti attho. Pubbaṇhe vā samayaṃ pubbaṇhasamayaṃ, pubbaṇhe ekaṃ khaṇanti vuttaṃ hoti. Evaṃ accantasaṃyoge upayogavacanaṃ labbhati. Nivāsetvāti paridahitvā, vihāranivāsanaparivattanavasenetaṃ veditabbaṃ. Na hi te tato pubbe anivatthā ahesuṃ. Pattacīvaramādāyāti pattaṃ hatthehi cīvaraṃ kāyena ādiyitvā sampaṭicchādetvā, dhāretvāti attho. Yena vā tena vā hi pakārena gaṇhantā ādāyaicceva vuccanti, yathā ‘‘samādāyeva pakkamatī’’ti (dī. ni. 1.21). Piṇḍaṃ alabhamānāti sakalampi verañjaṃ caritvā tiṭṭhatu piṇḍo, antamaso ‘‘aticchathā’’ti vācampi alabhamānā.
પત્થપત્થપુલકં આરામં આહરિત્વાતિ ગતગતટ્ઠાને લદ્ધં એકમેકં પત્થપત્થપુલકં ગહેત્વા આરામં નેત્વા. ઉદુક્ખલે કોટ્ટેત્વા કોટ્ટેત્વા પરિભુઞ્જન્તીતિ થેરાનં કોચિ કપ્પિયકારકો નત્થિ, યો નેસં તં ગહેત્વા યાગું વા ભત્તં વા પચેય્ય. સામમ્પિ પચનં સમણસારુપ્પં ન હોતિ ન ચ વટ્ટતિ. તે એવં નો સલ્લહુકવુત્તિતા ચ ભવિસ્સતિ, સામપાકપરિમોચનઞ્ચાતિ અટ્ઠ અટ્ઠ જના વા દસ દસ જના વા એકતો હુત્વા ઉદુક્ખલે કોટ્ટેત્વા કોટ્ટેત્વા સકં સકં પટિવીસં ઉદકેન તેમેત્વા પરિભુઞ્જન્તિ. એવં પરિભુઞ્જિત્વા અપ્પોસ્સુક્કા સમણધમ્મં કરોન્તિ . ભગવતો પન તે અસ્સવાણિજા પત્થપુલકઞ્ચ દેન્તિ, તદુપિયઞ્ચ સપ્પિમધુસક્કરં. તં આયસ્મા આનન્દો આહરિત્વા સિલાયં પિસતિ. પુઞ્ઞવતા પણ્ડિતપુરિસેન કતં મનાપમેવ હોતિ. અથ નં પિસિત્વા સપ્પિઆદીહિ સમ્મા યોજેત્વા ભગવતો ઉપનામેસિ. અથેત્થ દેવતા દિબ્બોજં પક્ખિપન્તિ. તં ભગવા પરિભુઞ્જતિ. પરિભુઞ્જિત્વા ફલસમાપત્તિયા કાલં અતિનામેતિ. ન તતો પટ્ઠાય પિણ્ડાય ચરતિ.
Patthapatthapulakaṃ ārāmaṃ āharitvāti gatagataṭṭhāne laddhaṃ ekamekaṃ patthapatthapulakaṃ gahetvā ārāmaṃ netvā. Udukkhale koṭṭetvā koṭṭetvā paribhuñjantīti therānaṃ koci kappiyakārako natthi, yo nesaṃ taṃ gahetvā yāguṃ vā bhattaṃ vā paceyya. Sāmampi pacanaṃ samaṇasāruppaṃ na hoti na ca vaṭṭati. Te evaṃ no sallahukavuttitā ca bhavissati, sāmapākaparimocanañcāti aṭṭha aṭṭha janā vā dasa dasa janā vā ekato hutvā udukkhale koṭṭetvā koṭṭetvā sakaṃ sakaṃ paṭivīsaṃ udakena temetvā paribhuñjanti. Evaṃ paribhuñjitvā appossukkā samaṇadhammaṃ karonti . Bhagavato pana te assavāṇijā patthapulakañca denti, tadupiyañca sappimadhusakkaraṃ. Taṃ āyasmā ānando āharitvā silāyaṃ pisati. Puññavatā paṇḍitapurisena kataṃ manāpameva hoti. Atha naṃ pisitvā sappiādīhi sammā yojetvā bhagavato upanāmesi. Athettha devatā dibbojaṃ pakkhipanti. Taṃ bhagavā paribhuñjati. Paribhuñjitvā phalasamāpattiyā kālaṃ atināmeti. Na tato paṭṭhāya piṇḍāya carati.
કિં પનાનન્દત્થેરો તદા ભગવતો ઉપટ્ઠાકો હોતીતિ? હોતિ, નો ચ ખો ઉપટ્ઠાકટ્ઠાનં લદ્ધા. ભગવતો હિ પઠમબોધિયં વીસતિવસ્સન્તરે નિબદ્ધુપટ્ઠાકો નામ નત્થિ. કદાચિ નાગસમાલત્થેરો ભગવન્તં ઉપટ્ઠાસિ, કદાચિ નાગિતત્થેરો, કદાચિ મેઘિયત્થેરો, કદાચિ ઉપવાણત્થેરો, કદાચિ સાગતત્થેરો, કદાચિ સુનક્ખત્તો લિચ્છવિપુત્તો. તે અત્તનો રુચિયા ઉપટ્ઠહિત્વા યદા ઇચ્છન્તિ તદા પક્કમન્તિ. આનન્દત્થેરો તેસુ તેસુ ઉપટ્ઠહન્તેસુ અપ્પોસ્સુક્કો હોતિ, પક્કન્તેસુ સયમેવ વત્તપટિપત્તિં કરોતિ. ભગવાપિ કિઞ્ચાપિ મે ઞાતિસેટ્ઠો ઉપટ્ઠાકટ્ઠાનં ન તાવ લભતિ, અથ ખો એવરૂપેસુ ઠાનેસુ અયમેવ પતિરૂપોતિ અધિવાસેસિ. તેન વુત્તં – ‘‘આયસ્મા પનાનન્દો પત્થપુલકં સિલાયં પિસિત્વા ભગવતો ઉપનામેસિ, તં ભગવા પરિભુઞ્જતી’’તિ.
Kiṃ panānandatthero tadā bhagavato upaṭṭhāko hotīti? Hoti, no ca kho upaṭṭhākaṭṭhānaṃ laddhā. Bhagavato hi paṭhamabodhiyaṃ vīsativassantare nibaddhupaṭṭhāko nāma natthi. Kadāci nāgasamālatthero bhagavantaṃ upaṭṭhāsi, kadāci nāgitatthero, kadāci meghiyatthero, kadāci upavāṇatthero, kadāci sāgatatthero, kadāci sunakkhatto licchaviputto. Te attano ruciyā upaṭṭhahitvā yadā icchanti tadā pakkamanti. Ānandatthero tesu tesu upaṭṭhahantesu appossukko hoti, pakkantesu sayameva vattapaṭipattiṃ karoti. Bhagavāpi kiñcāpi me ñātiseṭṭho upaṭṭhākaṭṭhānaṃ na tāva labhati, atha kho evarūpesu ṭhānesu ayameva patirūpoti adhivāsesi. Tena vuttaṃ – ‘‘āyasmā panānando patthapulakaṃ silāyaṃ pisitvā bhagavato upanāmesi, taṃ bhagavā paribhuñjatī’’ti.
નનુ ચ મનુસ્સા દુબ્ભિક્ખકાલે અતિવિય ઉસ્સાહજાતા પુઞ્ઞાનિ કરોન્તિ, અત્તના અભુઞ્જિત્વાપિ ભિક્ખૂનં દાતબ્બં મઞ્ઞન્તિ. તે તદા કસ્મા કટચ્છુભિક્ખમ્પિ ન અદંસુ? અયઞ્ચ વેરઞ્જો બ્રાહ્મણો મહતા ઉસ્સાહેન ભગવન્તં વસ્સાવાસં યાચિ, સો કસ્મા ભગવતો અત્થિભાવમ્પિ ન જાનાતીતિ? વુચ્ચતે – મારાવટ્ટનાય. વેરઞ્જઞ્હિ બ્રાહ્મણં ભગવતો સન્તિકા પક્કન્તમત્તમેવ સકલઞ્ચ નગરં સમન્તા ચ યોજનમત્તં યત્થ સક્કા પુરેભત્તં પિણ્ડાય ચરિત્વા પચ્ચાગન્તું, તં સબ્બં મારો આવટ્ટેત્વા મોહેત્વા સબ્બેસં અસલ્લક્ખણભાવં કત્વા પક્કામિ. તસ્મા ન કોચિ અન્તમસો સામીચિકમ્મમ્પિ કત્તબ્બં મઞ્ઞિત્થ.
Nanu ca manussā dubbhikkhakāle ativiya ussāhajātā puññāni karonti, attanā abhuñjitvāpi bhikkhūnaṃ dātabbaṃ maññanti. Te tadā kasmā kaṭacchubhikkhampi na adaṃsu? Ayañca verañjo brāhmaṇo mahatā ussāhena bhagavantaṃ vassāvāsaṃ yāci, so kasmā bhagavato atthibhāvampi na jānātīti? Vuccate – mārāvaṭṭanāya. Verañjañhi brāhmaṇaṃ bhagavato santikā pakkantamattameva sakalañca nagaraṃ samantā ca yojanamattaṃ yattha sakkā purebhattaṃ piṇḍāya caritvā paccāgantuṃ, taṃ sabbaṃ māro āvaṭṭetvā mohetvā sabbesaṃ asallakkhaṇabhāvaṃ katvā pakkāmi. Tasmā na koci antamaso sāmīcikammampi kattabbaṃ maññittha.
કિં પન ભગવાપિ મારાવટ્ટનં અજાનિત્વાવ તત્થ વસ્સં ઉપગતોતિ? નો અજાનિત્વા. અથ કસ્મા ચમ્પા-સાવત્થિ-રાજગહાદીનં અઞ્ઞતરસ્મિં ન ઉપગતોતિ? તિટ્ઠન્તુ ચમ્પા-સાવત્થિ-રાજગહાદીનિ, સચેપિ ભગવા તસ્મિં સંવચ્છરે ઉત્તરકુરું વા તિદસપુરં વા ગન્ત્વા વસ્સં ઉપગચ્છેય્ય, તમ્પિ મારો આવટ્ટેય્ય. સો કિર તં સંવચ્છરં અતિવિય આઘાતેન પરિયુટ્ઠિતચિત્તો અહોસિ. ઇધ પન ભગવા ઇમં અતિરેકકારણં અદ્દસ – ‘‘અસ્સવાણિજા ભિક્ખૂનં સઙ્ગહં કરિસ્સન્તી’’તિ. તસ્મા વેરઞ્જાયમેવ વસ્સં ઉપગચ્છિ.
Kiṃ pana bhagavāpi mārāvaṭṭanaṃ ajānitvāva tattha vassaṃ upagatoti? No ajānitvā. Atha kasmā campā-sāvatthi-rājagahādīnaṃ aññatarasmiṃ na upagatoti? Tiṭṭhantu campā-sāvatthi-rājagahādīni, sacepi bhagavā tasmiṃ saṃvacchare uttarakuruṃ vā tidasapuraṃ vā gantvā vassaṃ upagaccheyya, tampi māro āvaṭṭeyya. So kira taṃ saṃvaccharaṃ ativiya āghātena pariyuṭṭhitacitto ahosi. Idha pana bhagavā imaṃ atirekakāraṇaṃ addasa – ‘‘assavāṇijā bhikkhūnaṃ saṅgahaṃ karissantī’’ti. Tasmā verañjāyameva vassaṃ upagacchi.
કિં પન મારો વાણિજકે આવટ્ટેતું ન સક્કોતીતિ? નો ન સક્કોતિ, તે પન આવટ્ટિતપરિયોસાને આગમિંસુ. પટિનિવત્તિત્વા કસ્મા ન આવટ્ટેતીતિ? અવિસહતાય. ન હિ સો તથાગતસ્સ અભિહટભિક્ખાય નિબદ્ધદાનસ્સ અપ્પિતવત્તસ્સ અન્તરાયં કાતું વિસહતિ. ચતુન્નઞ્હિ ન સક્કા અન્તરાયો કાતું. કતમેસં ચતુન્નં? તથાગતસ્સ અભિહટભિક્ખાસઙ્ખેપેન વા નિબદ્ધદાનસ્સ અપ્પિતવત્તસઙ્ખેપેન વા પરિચ્ચત્તાનં ચતુન્નં પચ્ચયાનં ન સક્કા કેનચિ અન્તરાયો કાતું. બુદ્ધાનં જીવિતસ્સ ન સક્કા કેનચિ અન્તરાયો કાતું. અસીતિયા અનુબ્યઞ્જનાનં બ્યામપ્પભાય વા ન સક્કા કેનચિ અન્તરાયો કાતું. ચન્દિમસૂરિયદેવબ્રહ્માનમ્પિ હિ પભા તથાગતસ્સ અનુબ્યઞ્જનબ્યામપ્પભાપ્પદેસં પત્વા વિહતાનુભાવા હોન્તિ. બુદ્ધાનં સબ્બઞ્ઞુતઞ્ઞાણસ્સ ન સક્કા કેનચિ અન્તરાયો કાતુન્તિ ઇમેસં ચતુન્નં ન સક્કા કેનચિ અન્તરાયો કાતું. તસ્મા મારેન અકતન્તરાયં ભિક્ખં ભગવા સસાવકસઙ્ઘો તદા પરિભુઞ્જતીતિ વેદિતબ્બો.
Kiṃ pana māro vāṇijake āvaṭṭetuṃ na sakkotīti? No na sakkoti, te pana āvaṭṭitapariyosāne āgamiṃsu. Paṭinivattitvā kasmā na āvaṭṭetīti? Avisahatāya. Na hi so tathāgatassa abhihaṭabhikkhāya nibaddhadānassa appitavattassa antarāyaṃ kātuṃ visahati. Catunnañhi na sakkā antarāyo kātuṃ. Katamesaṃ catunnaṃ? Tathāgatassa abhihaṭabhikkhāsaṅkhepena vā nibaddhadānassa appitavattasaṅkhepena vā pariccattānaṃ catunnaṃ paccayānaṃ na sakkā kenaci antarāyo kātuṃ. Buddhānaṃ jīvitassa na sakkā kenaci antarāyo kātuṃ. Asītiyā anubyañjanānaṃ byāmappabhāya vā na sakkā kenaci antarāyo kātuṃ. Candimasūriyadevabrahmānampi hi pabhā tathāgatassa anubyañjanabyāmappabhāppadesaṃ patvā vihatānubhāvā honti. Buddhānaṃ sabbaññutaññāṇassa na sakkā kenaci antarāyo kātunti imesaṃ catunnaṃ na sakkā kenaci antarāyo kātuṃ. Tasmā mārena akatantarāyaṃ bhikkhaṃ bhagavā sasāvakasaṅgho tadā paribhuñjatīti veditabbo.
એવં પરિભુઞ્જન્તો ચ એકદિવસં અસ્સોસિ ખો ભગવા ઉદુક્ખલસદ્દન્તિ ભગવા પત્થપત્થપુલકં કોટ્ટેન્તાનં ભિક્ખૂનં મુસલસઙ્ઘટ્ટજનિતં ઉદુક્ખલસદ્દં સુણિ. તતો પરં જાનન્તાપિ તથાગતાતિ એવમાદિ યં પરતો ‘‘કિન્નુ ખો સો, આનન્દ, ઉદુક્ખલસદ્દો’’તિ પુચ્છિ, તસ્સ પરિહારદસ્સનત્થં વુત્તં. તત્રાયં સઙ્ખેપવણ્ણના – તથાગતા નામ જાનન્તાપિ સચે તાદિસં પુચ્છાકારણં હોતિ, પુચ્છન્તિ. સચે પન તાદિસં પુચ્છાકારણં નત્થિ, જાનન્તાપિ ન પુચ્છન્તિ. યસ્મા પન બુદ્ધાનં અજાનનં નામ નત્થિ, તસ્મા અજાનન્તાપીતિ ન વુત્તં. કાલં વિદિત્વા પુચ્છન્તીતિ સચે તસ્સા પુચ્છાય સો કાલો હોતિ, એવં તં કાલં વિદિત્વા પુચ્છન્તિ; સચે ન હોતિ , એવમ્પિ કાલં વિદિત્વાવ ન પુચ્છન્તિ. એવં પુચ્છન્તાપિ ચ અત્થસંહિતં તથાગતા પુચ્છન્તિ, યં અત્થનિસ્સિતં કારણનિસ્સિતં, તદેવ પુચ્છન્તિ, નો અનત્થસંહિતં. કસ્મા? યસ્મા અનત્થસંહિતે સેતુઘાતો તથાગતાનં. સેતુ વુચ્ચતિ મગ્ગો, મગ્ગેનેવ તાદિસસ્સ વચનસ્સ ઘાતો, સમુચ્છેદોતિ વુત્તં હોતિ.
Evaṃ paribhuñjanto ca ekadivasaṃ assosi kho bhagavā udukkhalasaddanti bhagavā patthapatthapulakaṃ koṭṭentānaṃ bhikkhūnaṃ musalasaṅghaṭṭajanitaṃ udukkhalasaddaṃ suṇi. Tato paraṃ jānantāpi tathāgatāti evamādi yaṃ parato ‘‘kinnu kho so, ānanda, udukkhalasaddo’’ti pucchi, tassa parihāradassanatthaṃ vuttaṃ. Tatrāyaṃ saṅkhepavaṇṇanā – tathāgatā nāma jānantāpi sace tādisaṃ pucchākāraṇaṃ hoti, pucchanti. Sace pana tādisaṃ pucchākāraṇaṃ natthi, jānantāpi na pucchanti. Yasmā pana buddhānaṃ ajānanaṃ nāma natthi, tasmā ajānantāpīti na vuttaṃ. Kālaṃ viditvā pucchantīti sace tassā pucchāya so kālo hoti, evaṃ taṃ kālaṃ viditvā pucchanti; sace na hoti , evampi kālaṃ viditvāva na pucchanti. Evaṃ pucchantāpi ca atthasaṃhitaṃ tathāgatā pucchanti, yaṃ atthanissitaṃ kāraṇanissitaṃ, tadeva pucchanti, no anatthasaṃhitaṃ. Kasmā? Yasmā anatthasaṃhite setughāto tathāgatānaṃ. Setu vuccati maggo, maggeneva tādisassa vacanassa ghāto, samucchedoti vuttaṃ hoti.
ઇદાનિ અત્થસંહિતન્તિ એત્થ યં અત્થસન્નિસ્સિતં વચનં તથાગતા પુચ્છન્તિ, તં દસ્સેન્તો ‘‘દ્વીહાકારેહી’’તિ આદિમાહ. તત્થ આકારેહીતિ કારણેહિ. ધમ્મં વા દેસેસ્સામાતિ અટ્ઠુપ્પત્તિયુત્તં સુત્તં વા પુબ્બચરિતકારણયુત્તં જાતકં વા કથયિસ્સામ. સાવકાનં વા સિક્ખાપદં પઞ્ઞપેસ્સામાતિ સાવકાનં વા તાય પુચ્છાય વીતિક્કમં પાકટં કત્વા ગરુકં વા લહુકં વા સિક્ખાપદં પઞ્ઞપેસ્સામ આણં ઠપેસ્સામાતિ.
Idāni atthasaṃhitanti ettha yaṃ atthasannissitaṃ vacanaṃ tathāgatā pucchanti, taṃ dassento ‘‘dvīhākārehī’’ti ādimāha. Tattha ākārehīti kāraṇehi. Dhammaṃ vā desessāmāti aṭṭhuppattiyuttaṃ suttaṃ vā pubbacaritakāraṇayuttaṃ jātakaṃ vā kathayissāma. Sāvakānaṃ vā sikkhāpadaṃpaññapessāmāti sāvakānaṃ vā tāya pucchāya vītikkamaṃ pākaṭaṃ katvā garukaṃ vā lahukaṃ vā sikkhāpadaṃ paññapessāma āṇaṃ ṭhapessāmāti.
અથ ખો ભગવા…પે॰… એતમત્થં આરોચેસીતિ એત્થ નત્થિ કિઞ્ચિ વત્તબ્બં. પુબ્બે વુત્તમેવ હિ ભિક્ખૂનં પત્થપત્થપુલકપટિલાભં સલ્લહુકવુત્તિતં સામપાકપરિમોચનઞ્ચ આરોચેન્તો એતમત્થં આરોચેસીતિ વુચ્ચતિ. ‘‘સાધુ સાધુ, આનન્દા’’તિ ઇદં પન ભગવા આયસ્મન્તં આનન્દં સમ્પહંસેન્તો આહ. સાધુકારં પન દત્વા દ્વીસુ આકારેસુ એકં ગહેત્વા ધમ્મં દેસેન્તો આહ – ‘‘તુમ્હેહિ, આનન્દ, સપ્પુરિસેહિ વિજિતં, પચ્છિમા જનતા સાલિમંસોદનં અતિમઞ્ઞિસ્સતી’’તિ. તત્રાયમધિપ્પાયો – તુમ્હેહિ, આનન્દ, સપ્પુરિસેહિ એવં દુબ્ભિક્ખે દુલ્લભપિણ્ડે ઇમાય સલ્લહુકવુત્તિતાય ઇમિના ચ સલ્લેખેન વિજિતં. કિં વિજિતન્તિ? દુબ્ભિક્ખં વિજિતં, લોભો વિજિતો, ઇચ્છાચારો વિજિતો. કથં? ‘‘અયં વેરઞ્જા દુબ્ભિક્ખા, સમન્તતો પન અનન્તરા ગામનિગમા ફલભારનમિતસસ્સા સુભિક્ખા સુલભપિણ્ડા. એવં સન્તેપિ ભગવા ઇધેવ અમ્હે નિગ્ગણ્હિત્વા વસતી’’તિ એકભિક્ખુસ્સપિ ચિન્તા વા વિઘાતો વા નત્થિ. એવં તાવ દુબ્ભિક્ખં વિજિતં અભિભૂતં અત્તનો વસે વત્તિતં.
Atha kho bhagavā…pe… etamatthaṃ ārocesīti ettha natthi kiñci vattabbaṃ. Pubbe vuttameva hi bhikkhūnaṃ patthapatthapulakapaṭilābhaṃ sallahukavuttitaṃ sāmapākaparimocanañca ārocento etamatthaṃ ārocesīti vuccati. ‘‘Sādhusādhu, ānandā’’ti idaṃ pana bhagavā āyasmantaṃ ānandaṃ sampahaṃsento āha. Sādhukāraṃ pana datvā dvīsu ākāresu ekaṃ gahetvā dhammaṃ desento āha – ‘‘tumhehi, ānanda, sappurisehi vijitaṃ, pacchimā janatā sālimaṃsodanaṃ atimaññissatī’’ti. Tatrāyamadhippāyo – tumhehi, ānanda, sappurisehi evaṃ dubbhikkhe dullabhapiṇḍe imāya sallahukavuttitāya iminā ca sallekhena vijitaṃ. Kiṃ vijitanti? Dubbhikkhaṃ vijitaṃ, lobho vijito, icchācāro vijito. Kathaṃ? ‘‘Ayaṃ verañjā dubbhikkhā, samantato pana anantarā gāmanigamā phalabhāranamitasassā subhikkhā sulabhapiṇḍā. Evaṃ santepi bhagavā idheva amhe niggaṇhitvā vasatī’’ti ekabhikkhussapi cintā vā vighāto vā natthi. Evaṃ tāva dubbhikkhaṃ vijitaṃ abhibhūtaṃ attano vase vattitaṃ.
કથં લોભો વિજિતો? ‘‘અયં વેરઞ્જા દુબ્ભિક્ખા, સમન્તતો પન અનન્તરા ગામનિગમા ફલભારનમિતસસ્સા સુભિક્ખા સુલભપિણ્ડા . હન્દ મયં તત્થ ગન્ત્વા પરિભુઞ્જિસ્સામા’’તિ લોભવસેન એકભિક્ખુનાપિ રત્તિચ્છેદો વા ‘‘પચ્છિમિકાય તત્થ વસ્સં ઉપગચ્છામા’’તિ વસ્સચ્છેદો વા ન કતો. એવં લોભો વિજિતો.
Kathaṃ lobho vijito? ‘‘Ayaṃ verañjā dubbhikkhā, samantato pana anantarā gāmanigamā phalabhāranamitasassā subhikkhā sulabhapiṇḍā . Handa mayaṃ tattha gantvā paribhuñjissāmā’’ti lobhavasena ekabhikkhunāpi ratticchedo vā ‘‘pacchimikāya tattha vassaṃ upagacchāmā’’ti vassacchedo vā na kato. Evaṃ lobho vijito.
કથં ઇચ્છાચારો વિજિતો? અયં વેરઞ્જા દુબ્ભિક્ખા, ઇમે ચ મનુસ્સા અમ્હે દ્વે તયો માસે વસન્તેપિ ન કિસ્મિઞ્ચિ મઞ્ઞન્તિ. યંનૂન મયં ગુણવાણિજ્જં કત્વા ‘‘અસુકો ભિક્ખુ પઠમસ્સ ઝાનસ્સ લાભી…પે॰… અસુકો છળભિઞ્ઞોતિ એવં મનુસ્સાનં અઞ્ઞમઞ્ઞં પકાસેત્વા કુચ્છિં પટિજગ્ગિત્વા પચ્છા સીલં અધિટ્ઠહેય્યામા’’તિ એકભિક્ખુનાપિ એવરૂપા ઇચ્છા ન ઉપ્પાદિતા. એવં ઇચ્છાચારો વિજિતો અભિભૂતો અત્તનો વસે વત્તિતોતિ.
Kathaṃ icchācāro vijito? Ayaṃ verañjā dubbhikkhā, ime ca manussā amhe dve tayo māse vasantepi na kismiñci maññanti. Yaṃnūna mayaṃ guṇavāṇijjaṃ katvā ‘‘asuko bhikkhu paṭhamassa jhānassa lābhī…pe… asuko chaḷabhiññoti evaṃ manussānaṃ aññamaññaṃ pakāsetvā kucchiṃ paṭijaggitvā pacchā sīlaṃ adhiṭṭhaheyyāmā’’ti ekabhikkhunāpi evarūpā icchā na uppāditā. Evaṃ icchācāro vijito abhibhūto attano vase vattitoti.
અનાગતે પન પચ્છિમા જનતા વિહારે નિસિન્ના અપ્પકસિરેનેવ લભિત્વાપિ ‘‘કિં ઇદં ઉત્તણ્ડુલં અતિકિલિન્નં અલોણં અતિલોણં અનમ્બિલં અચ્ચમ્બિલં, કો ઇમિના અત્થો’’તિ આદિના નયેન સાલિમંસોદનં અતિમઞ્ઞિસ્સતિ, ઓઞ્ઞાતં અવઞ્ઞાતં કરિસ્સતિ. અથ વા જનપદો નામ ન સબ્બકાલં દુબ્ભિક્ખો હોતિ. એકદા દુબ્ભિક્ખો હોતિ, એકદા સુભિક્ખો હોતિ. સ્વાયં યદા સુભિક્ખો ભવિસ્સતિ, તદા તુમ્હાકં સપ્પુરિસાનં ઇમાય પટિપત્તિયા પસન્ના મનુસ્સા ભિક્ખૂનં યાગુખજ્જકાદિપ્પભેદેન અનેકપ્પકારં સાલિવિકતિં મંસોદનઞ્ચ દાતબ્બં મઞ્ઞિસ્સન્તિ. તં તુમ્હે નિસ્સાય ઉપ્પન્નં સક્કારં તુમ્હાકં સબ્રહ્મચારીસઙ્ખાતા પચ્છિમા જનતા તુમ્હાકં અન્તરે નિસીદિત્વા અનુભવમાનાવ અતિમઞ્ઞિસ્સતિ, તપ્પચ્ચયં માનઞ્ચ ઓમાનઞ્ચ કરિસ્સતિ. કથં? કસ્મા એત્તકં પક્કં, કિં તુમ્હાકં ભાજનાનિ નત્થિ, યત્થ અત્તનો સન્તકં પક્ખિપિત્વા ઠપેય્યાથાતિ.
Anāgate pana pacchimā janatā vihāre nisinnā appakasireneva labhitvāpi ‘‘kiṃ idaṃ uttaṇḍulaṃ atikilinnaṃ aloṇaṃ atiloṇaṃ anambilaṃ accambilaṃ, ko iminā attho’’ti ādinā nayena sālimaṃsodanaṃ atimaññissati, oññātaṃ avaññātaṃ karissati. Atha vā janapado nāma na sabbakālaṃ dubbhikkho hoti. Ekadā dubbhikkho hoti, ekadā subhikkho hoti. Svāyaṃ yadā subhikkho bhavissati, tadā tumhākaṃ sappurisānaṃ imāya paṭipattiyā pasannā manussā bhikkhūnaṃ yāgukhajjakādippabhedena anekappakāraṃ sālivikatiṃ maṃsodanañca dātabbaṃ maññissanti. Taṃ tumhe nissāya uppannaṃ sakkāraṃ tumhākaṃ sabrahmacārīsaṅkhātā pacchimā janatā tumhākaṃ antare nisīditvā anubhavamānāva atimaññissati, tappaccayaṃ mānañca omānañca karissati. Kathaṃ? Kasmā ettakaṃ pakkaṃ, kiṃ tumhākaṃ bhājanāni natthi, yattha attano santakaṃ pakkhipitvā ṭhapeyyāthāti.
દુબ્ભિક્ખકથા નિટ્ઠિતા.
Dubbhikkhakathā niṭṭhitā.
Related texts:
તિપિટક (મૂલ) • Tipiṭaka (Mūla) / વિનયપિટક • Vinayapiṭaka / મહાવિભઙ્ગ • Mahāvibhaṅga / વેરઞ્જકણ્ડં • Verañjakaṇḍaṃ
ટીકા • Tīkā / વિનયપિટક (ટીકા) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / વજિરબુદ્ધિ-ટીકા • Vajirabuddhi-ṭīkā / ઉપાસકત્તપટિવેદનાકથાવણ્ણના • Upāsakattapaṭivedanākathāvaṇṇanā
ટીકા • Tīkā / વિનયપિટક (ટીકા) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / વિમતિવિનોદની-ટીકા • Vimativinodanī-ṭīkā / ઉપાસકત્તપટિવેદનાકથાવણ્ણના • Upāsakattapaṭivedanākathāvaṇṇanā
