| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi |
ទិដ្ឋាវិកម្មវគ្គវណ្ណនា
Diṭṭhāvikammavaggavaṇṇanā
៤២៥. ទិដ្ឋាវិកម្មវគ្គេ ទិដ្ឋាវិកម្មាតិ ឯត្ថ អាវិ ករីយតេ អាវិកម្មំ, ទិដ្ឋីនំ អាវិកម្មំ ទិដ្ឋាវិកម្មន្តិ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘ទិដ្ឋីនំ អាវិកម្មានី’’តិ។ ‘‘លទ្ធិបកាសនាន’’ន្តិ ឥមិនា ទិដ្ឋិសទ្ទោ លទ្ធិបរិយាយោ, អាវិកម្មសទ្ទោ បកាសនបរិយាយោតិ ទស្សេតិ។ ឯតន្តិ ‘‘ទិដ្ឋាវិកម្មា’’តិ នាមំ។ អទេសនាគាមិនី នាម អត្ថតោ គរុកន្តិ អាហ ‘‘គរុកាបត្តិយា’’តិ។ លហុកាយបីតិ បិសទ្ទោ គរហត្ថោ។ លហុកាយបិ ទេសិតាយ ទិដ្ឋាវិកម្មំ អធម្មិកំ ហោតិ, បគេវ គរុកាយាតិ អត្ថោ។
425. Diṭṭhāvikammavagge diṭṭhāvikammāti ettha āvi karīyate āvikammaṃ, diṭṭhīnaṃ āvikammaṃ diṭṭhāvikammanti dassento āha ‘‘diṭṭhīnaṃ āvikammānī’’ti. ‘‘Laddhipakāsanāna’’nti iminā diṭṭhisaddo laddhipariyāyo, āvikammasaddo pakāsanapariyāyoti dasseti. Etanti ‘‘diṭṭhāvikammā’’ti nāmaṃ. Adesanāgāminī nāma atthato garukanti āha ‘‘garukāpattiyā’’ti. Lahukāyapīti pisaddo garahattho. Lahukāyapi desitāya diṭṭhāvikammaṃ adhammikaṃ hoti, pageva garukāyāti attho.
យថា …បេ.… ហោតីតិ យថា អាវិកតេ ចតូហិ បញ្ចហិ ឯកីភូតេហិ អាវិកតា ហោតីតិ យោជនា។ ចតូហិ បញ្ចហីតិ អន្តិមបរិច្ឆេទទស្សនំ។ តតោ អតិរេកេហិបិ ឯកតោ ទេសេតុំ ន វដ្ដតិ, ទេសិតា ច អាបត្តិ ន វុដ្ឋាតិ, ទេសនាបច្ចយា ទុក្កដញ្ច ហោតិ។ ‘‘ចតូហិ បញ្ចហី’’តិ អន្តិមបរិច្ឆេទស្ស ទស្សិតត្តា ទ្វីហិ តីហិ បន ឯកតោ ទេសេតុំ វដ្ដតីតិ ទដ្ឋព្ពំ។ មនោមានសេនាតិ ឯត្ថ មនោសទ្ទេន មានសសទ្ទស្ស រាគអរហត្តេសុបិ បវត្តនតោ តទត្ថេ បដិក្ខិបិត្វា ចិត្តេ ឯវ វត្តតីតិ ទស្សេតិ។ តេន វុត្តំ ‘‘មនសង្ខាតេន មានសេនា’’តិ។ ឥមិនា មនភូតំ មានសំ មនោមានសន្តិ វចនត្ថំ ទស្សេតិ។
Yathā…pe… hotīti yathā āvikate catūhi pañcahi ekībhūtehi āvikatā hotīti yojanā. Catūhi pañcahīti antimaparicchedadassanaṃ. Tato atirekehipi ekato desetuṃ na vaṭṭati, desitā ca āpatti na vuṭṭhāti, desanāpaccayā dukkaṭañca hoti. ‘‘Catūhi pañcahī’’ti antimaparicchedassa dassitattā dvīhi tīhi pana ekato desetuṃ vaṭṭatīti daṭṭhabbaṃ. Manomānasenāti ettha manosaddena mānasasaddassa rāgaarahattesupi pavattanato tadatthe paṭikkhipitvā citte eva vattatīti dasseti. Tena vuttaṃ ‘‘manasaṅkhātena mānasenā’’ti. Iminā manabhūtaṃ mānasaṃ manomānasanti vacanatthaṃ dasseti.
សមានសំវាសកស្សាបីតិ បិសទ្ទោ សមានសំវាសកស្សបិ នានាសីមាយ ឋិតស្ស សន្តិកេ អាវិកម្មំ អធម្មិកំ ហោតិ, បគេវ នានាសំវាសកស្សាតិ ទស្សេតិ។ មាឡកសីមាយាតិ ខណ្ឌសីមាយ អង្គណេ។ អវិប្បវាសសីមាយាតិ មហាសីមាយ, ឋិតស្សាបិ សន្តិកេតិ សម្ពន្ធោ។ បិសទ្ទេន ‘‘ខណ្ឌសីមាយ ឋិតស្សបី’’តិ អត្ថំ សម្បិណ្ឌេតិ។
Samānasaṃvāsakassāpīti pisaddo samānasaṃvāsakassapi nānāsīmāya ṭhitassa santike āvikammaṃ adhammikaṃ hoti, pageva nānāsaṃvāsakassāti dasseti. Māḷakasīmāyāti khaṇḍasīmāya aṅgaṇe. Avippavāsasīmāyāti mahāsīmāya, ṭhitassāpi santiketi sambandho. Pisaddena ‘‘khaṇḍasīmāya ṭhitassapī’’ti atthaṃ sampiṇḍeti.
៤៣០. ន បរិយត្តន្តិ ន សមត្ថំ។ ឥមិនា នាលន្តិ ឯត្ថ អលំសទ្ទោ បរិយត្តត្ថោវ, នារហភូសនវារណត្ថោតិ ទស្សេតិ។ ឥធាបីតិ បញ្ចកេបិ។ បិសទ្ទេន បុរិមបញ្ចកំ អបេក្ខតិ។ ‘‘សាសនតោ’’តិ ឥមិនា ចុធាតុយា អបាទានំ ទស្សេតិ។ ‘‘កាមោ’’តិ ឥមិនា អធិប្បាយសទ្ទោ កាមបរិយាយោតិ ទស្សេតិ។
430.Na pariyattanti na samatthaṃ. Iminā nālanti ettha alaṃsaddo pariyattatthova, nārahabhūsanavāraṇatthoti dasseti. Idhāpīti pañcakepi. Pisaddena purimapañcakaṃ apekkhati. ‘‘Sāsanato’’ti iminā cudhātuyā apādānaṃ dasseti. ‘‘Kāmo’’ti iminā adhippāyasaddo kāmapariyāyoti dasseti.
៤៣២. មន្ទត្តា មោមូហត្តាតិ ឯត្ថ ត្តបច្ចយស្ស ភាវត្ថេ, បញ្ចមីវិភត្តិយា ច ការណត្ថេ បវត្តភាវំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘មន្ទភាវេន មោមូហភាវេនា’’តិ។ បរិភវាតិ ឯត្ថ បរិភវកាមាតិ អត្ថំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘បរិភវំ អារោបេតុកាមោ ហុត្វា’’តិ។ អញ្ញព្យាករណេសុបីតិ អរហត្តព្យាករណេសុបិ។ សព្ពត្ថាតិ ទិដ្ឋាវិកម្មវគ្គេ។ យន្តិ វចនំ។
432.Mandattā momūhattāti ettha ttapaccayassa bhāvatthe, pañcamīvibhattiyā ca kāraṇatthe pavattabhāvaṃ dassento āha ‘‘mandabhāvena momūhabhāvenā’’ti. Paribhavāti ettha paribhavakāmāti atthaṃ dassento āha ‘‘paribhavaṃ āropetukāmo hutvā’’ti. Aññabyākaraṇesupīti arahattabyākaraṇesupi. Sabbatthāti diṭṭhāvikammavagge. Yanti vacanaṃ.
ឥតិ ទិដ្ឋាវិកម្មវគ្គវណ្ណនាយ យោជនា សមត្តា។
Iti diṭṭhāvikammavaggavaṇṇanāya yojanā samattā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / បរិវារបាឡិ • Parivārapāḷi / ៤. ទិដ្ឋាវិកម្មវគ្គោ • 4. Diṭṭhāvikammavaggo
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / បរិវារ-អដ្ឋកថា • Parivāra-aṭṭhakathā / ទិដ្ឋាវិកម្មវគ្គវណ្ណនា • Diṭṭhāvikammavaggavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā / ទិដ្ឋាវិកម្មវគ្គវណ្ណនា • Diṭṭhāvikammavaggavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / ទិដ្ឋាវិកម្មវគ្គវណ្ណនា • Diṭṭhāvikammavaggavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / វោហារវគ្គាទិវណ្ណនា • Vohāravaggādivaṇṇanā
