| Library / Tipiṭaka / ਤਿਪਿਟਕ • Tipiṭaka / ਮਜ੍ਝਿਮਨਿਕਾਯ (ਅਟ੍ਠਕਥਾ) • Majjhimanikāya (aṭṭhakathā) |
੭. ਧਨਞ੍ਜਾਨਿਸੁਤ੍ਤવਣ੍ਣਨਾ
7. Dhanañjānisuttavaṇṇanā
੪੪੫. ਏવਂ ਮੇ ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਧਨਞ੍ਜਾਨਿਸੁਤ੍ਤਂ। ਤਤ੍ਥ ਦਕ੍ਖਿਣਾਗਿਰਿਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਗਿਰੀਤਿ ਪਬ੍ਬਤੋ, ਰਾਜਗਹਂ ਪਰਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍વਾ ਠਿਤਪਬ੍ਬਤਸ੍ਸ ਦਕ੍ਖਿਣਦਿਸਾਭਾਗੇ ਜਨਪਦਸ੍ਸੇਤਂ ਨਾਮਂ। ਤਣ੍ਡੁਲਪਾਲਿਦ੍વਾਰਾਯਾਤਿ ਰਾਜਗਹਸ੍ਸ ਕਿਰ ਦ੍વਤ੍ਤਿਂਸਮਹਾਦ੍વਾਰਾਨਿ ਚਤੁਸਟ੍ਠਿਖੁਦ੍ਦਕਦ੍વਾਰਾਨਿ, ਤੇਸੁ ਏਕਂ ਤਣ੍ਡੁਲਪਾਲਿਦ੍વਾਰਂ ਨਾਮ, ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯੇવਮਾਹ। ਰਾਜਾਨਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯਾਤਿ ‘‘ਗਚ੍ਛ ਮਨੁਸ੍ਸੇ ਅਪੀਲ਼ੇਤ੍વਾ ਸਸ੍ਸਭਾਗਂ ਗਣ੍ਹਾਹੀ’’ਤਿ ਰਞ੍ਞਾ ਪੇਸਿਤੋ ਗਨ੍ਤ੍વਾ ਸਬ੍ਬਮੇવ ਸਸ੍ਸਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ‘‘ਮਾ ਨੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਨਾਸੇਹੀ’’ਤਿ ਚ વੁਤ੍ਤੇ – ‘‘ਰਾਜਕੁਲੇ વੁਤ੍ਤਂ ਮਨ੍ਦਂ, ਅਹਂ ਰਞ੍ਞਾ ਆਗਮਨਕਾਲੇਯੇવ ਏવਂ ਆਣਤ੍ਤੋ, ਮਾ ਕਨ੍ਦਿਤ੍ਥਾ’’ਤਿ ਏવਂ ਰਾਜਾਨਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕੇ વਿਲੁਮ੍ਪਤਿ। ਧਞ੍ਞਂ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਘਰਂ ਪવੇਸੇਤ੍વਾ ਅਪ੍ਪਕਂ ਰਾਜਕੁਲੇ ਪવੇਸੇਤਿ। ਕਿਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕਾਨਂ ਨ ਪੀਲ਼ਂ ਅਕਾਸੀਤਿ ਚ વੁਤ੍ਤੋ – ‘‘ਆਮ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ વਾਰੇ ਖੇਤ੍ਤਾਨਿ ਮਨ੍ਦਸਸ੍ਸਾਨਿ ਅਹੇਸੁਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਪੀਲ਼ੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਮੇ ਗਣ੍ਹਤੋ ਨ ਬਹੁਂ ਜਾਤ’’ਨ੍ਤਿ ਏવਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕੇ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਰਾਜਾਨਂ વਿਲੁਮ੍ਪਤਿ।
445.Evaṃme sutanti dhanañjānisuttaṃ. Tattha dakkhiṇāgirisminti girīti pabbato, rājagahaṃ parikkhipitvā ṭhitapabbatassa dakkhiṇadisābhāge janapadassetaṃ nāmaṃ. Taṇḍulapālidvārāyāti rājagahassa kira dvattiṃsamahādvārāni catusaṭṭhikhuddakadvārāni, tesu ekaṃ taṇḍulapālidvāraṃ nāma, taṃ sandhāyevamāha. Rājānaṃ nissāyāti ‘‘gaccha manusse apīḷetvā sassabhāgaṃ gaṇhāhī’’ti raññā pesito gantvā sabbameva sassaṃ gaṇhāti, ‘‘mā no, bhante, nāsehī’’ti ca vutte – ‘‘rājakule vuttaṃ mandaṃ, ahaṃ raññā āgamanakāleyeva evaṃ āṇatto, mā kanditthā’’ti evaṃ rājānaṃ nissāya brāhmaṇagahapatike vilumpati. Dhaññaṃ yebhuyyena attano gharaṃ pavesetvā appakaṃ rājakule paveseti. Kiṃ brāhmaṇagahapatikānaṃ na pīḷaṃ akāsīti ca vutto – ‘‘āma, mahārāja, imasmiṃ vāre khettāni mandasassāni ahesuṃ, tasmā apīḷentassa me gaṇhato na bahuṃ jāta’’nti evaṃ brāhmaṇagahapatike nissāya rājānaṃ vilumpati.
੪੪੬. ਪਯੋ ਪੀਯਤਨ੍ਤਿ ਤਰੁਣਖੀਰਂ ਪਿવਤੁ। ਤਾવ ਭਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਯਾવ ਖੀਰਂ ਪਿવਿਤ੍વਾ ਨਿਸੀਦਿਸ੍ਸਥ, ਤਾવਦੇવ ਭਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕਾਲੋ ਭવਿਸ੍ਸਤਿ। ਇਧੇવ ਹਿ ਨੋ ਪਾਤਰਾਸਭਤ੍ਤਂ ਆਹਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ। ਮਾਤਾਪਿਤਰੋਤਿਆਦੀਸੁ ਮਹਲ੍ਲਕਾ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਮੁਦੁਕਾਨਿ ਅਤ੍ਥਰਣਪਾવੁਰਣਾਨਿ ਸੁਖੁਮਾਨਿ વਤ੍ਥਾਨਿ ਮਧੁਰਭੋਜਨਂ ਸੁਗਨ੍ਧਗਨ੍ਧਮਾਲਾਦੀਨਿ ਚ ਪਰਿਯੇਸਿਤ੍વਾ ਪੋਸੇਤਬ੍ਬਾ। ਪੁਤ੍ਤਧੀਤਾਨਂ ਨਾਮਕਰਣਮਙ੍ਗਲਾਦੀਨਿ ਸਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਾਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤੇਨ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰੋ ਪੋਸੇਤਬ੍ਬੋ। ਏવਞ੍ਹਿ ਅਕਰਿਯਮਾਨੇ ਗਰਹਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਅਤ੍ਥੋ વੇਦਿਤਬ੍ਬੋ।
446.Payo pīyatanti taruṇakhīraṃ pivatu. Tāva bhattassāti yāva khīraṃ pivitvā nisīdissatha, tāvadeva bhattassa kālo bhavissati. Idheva hi no pātarāsabhattaṃ āharissantīti dasseti. Mātāpitarotiādīsu mahallakā mātāpitaro mudukāni attharaṇapāvuraṇāni sukhumāni vatthāni madhurabhojanaṃ sugandhagandhamālādīni ca pariyesitvā posetabbā. Puttadhītānaṃ nāmakaraṇamaṅgalādīni sabbakiccāni karontena puttadāro posetabbo. Evañhi akariyamāne garahā uppajjatīti iminā nayena attho veditabbo.
੪੪੭. ਅਧਮ੍ਮਚਾਰੀਤਿ ਪਞ੍ਚ ਦੁਸ੍ਸੀਲ੍ਯਕਮ੍ਮਾਨਿ વਾ ਦਸ ਦੁਸ੍ਸੀਲ੍ਯਕਮ੍ਮਾਨਿ વਾ ਇਧ ਅਧਮ੍ਮੋ ਨਾਮ। ਉਪਕਡ੍ਢੇਯ੍ਯੁਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਚવਿਧਬਨ੍ਧਨਾਦਿਕਮ੍ਮਕਰਣਤ੍ਥਂ ਤਂ ਤਂ ਨਿਰਯਂ ਕਡ੍ਢੇਯ੍ਯੁਂ।
447.Adhammacārīti pañca dussīlyakammāni vā dasa dussīlyakammāni vā idha adhammo nāma. Upakaḍḍheyyunti pañcavidhabandhanādikammakaraṇatthaṃ taṃ taṃ nirayaṃ kaḍḍheyyuṃ.
੪੪੮. ਧਮ੍ਮਚਾਰੀਤਿ ਧਮ੍ਮਿਕਸਿવવਿਜ੍ਜਾਦਿਕਮ੍ਮਕਾਰੀ। ਪਟਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤੀਤਿ ਓਸਰਨ੍ਤਿ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤਿ। ਅਭਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤੀਤਿ ਅਭਿਸਰਨ੍ਤਿ વਡ੍ਢਨ੍ਤਿ। ਸੇਯ੍ਯੋਤਿ વਰਤਰਂ। ਹੀਨੇਤਿ ਨਿਹੀਨੇ ਲਾਮਕੇ। ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ ਚ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਾਤਿ ਇਦਂ ਭਗવਾ ‘‘ਤਤ੍ਰਸ੍ਸ ਗਨ੍ਤ੍વਾ ਦੇਸੇਹੀ’’ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਥੇਰਮਾਹ। ਥੇਰੋਪਿ ਤਂਖਣਂਯੇવ ਗਨ੍ਤ੍વਾ ਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨੋ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸਿ, ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਚਾਤੁਪ੍ਪਦਿਕਂ ਗਾਥਂ ਕਥੇਨ੍ਤੋਪਿ ਚਤੁਸਚ੍ਚવਿਮੁਤ੍ਤਂ ਨਾਮ ਨ ਕਥੇਸੀਤਿ।
448.Dhammacārīti dhammikasivavijjādikammakārī. Paṭikkamantīti osaranti parihāyanti. Abhikkamantīti abhisaranti vaḍḍhanti. Seyyoti varataraṃ. Hīneti nihīne lāmake. Kālaṅkato ca sāriputtāti idaṃ bhagavā ‘‘tatrassa gantvā desehī’’ti adhippāyena theramāha. Theropi taṃkhaṇaṃyeva gantvā mahābrahmuno dhammaṃ desesi, tato paṭṭhāya cātuppadikaṃ gāthaṃ kathentopi catusaccavimuttaṃ nāma na kathesīti.
ਪਪਞ੍ਚਸੂਦਨਿਯਾ ਮਜ੍ਝਿਮਨਿਕਾਯਟ੍ਠਕਥਾਯ
Papañcasūdaniyā majjhimanikāyaṭṭhakathāya
ਧਨਞ੍ਜਾਨਿਸੁਤ੍ਤવਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ।
Dhanañjānisuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
ਤਿਪਿਟਕ (ਮੂਲ) • Tipiṭaka (Mūla) / ਸੁਤ੍ਤਪਿਟਕ • Suttapiṭaka / ਮਜ੍ਝਿਮਨਿਕਾਯ • Majjhimanikāya / ੭. ਧਨਞ੍ਜਾਨਿਸੁਤ੍ਤਂ • 7. Dhanañjānisuttaṃ
ਟੀਕਾ • Tīkā / ਸੁਤ੍ਤਪਿਟਕ (ਟੀਕਾ) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / ਮਜ੍ਝਿਮਨਿਕਾਯ (ਟੀਕਾ) • Majjhimanikāya (ṭīkā) / ੭. ਧਨਞ੍ਜਾਨਿਸੁਤ੍ਤવਣ੍ਣਨਾ • 7. Dhanañjānisuttavaṇṇanā
