| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / មជ្ឈិមនិកាយ (ដីកា) • Majjhimanikāya (ṭīkā) |
៧. ធនញ្ជានិសុត្តវណ្ណនា
7. Dhanañjānisuttavaṇṇanā
៤៤៥. រាជគហំ បរិក្ខិបិត្វា ឋិតបព្ពតស្សាតិ បណ្ឌវបព្ពតំ សន្ធាយាហ។ រាជគហនគរស្ស ទក្ខិណទិសាភាគេ បព្ពតស្ស សមីបេ ឋិតោ ជនបទោ ទក្ខិណាគិរិ។ តណ្ឌុលបុដកានំ បាលិ ឯត្ថាតិ តណ្ឌុលបាលិ។ តស្ស កិរ ទ្វារសមីបេ តណ្ឌុលវាណិជា តណ្ឌុលបសិព្ពកេ វិវរិត្វា បដិបាដិយា ឋបេត្វា និសីទន្តិ, តេនស្ស ‘‘តណ្ឌុលបាលិទ្វារ’’ន្តិ សមញ្ញា អហោសិ។ សព្ពមេវ សស្សំ គណ្ហាតីតិ ទលិទ្ទកស្សកានំ ទិវសបរិព្ពយមត្តមេវ វិស្សជ្ជេត្វា សព្ពមេវ អាយតោ និប្ផន្នំ ធញ្ញំ គណ្ហាតិ។ មន្ទសស្សានីតិ មន្ទនិប្ផត្តិកានិ សស្សានិ។
445.Rājagahaṃparikkhipitvā ṭhitapabbatassāti paṇḍavapabbataṃ sandhāyāha. Rājagahanagarassa dakkhiṇadisābhāge pabbatassa samīpe ṭhito janapado dakkhiṇāgiri. Taṇḍulapuṭakānaṃ pāli etthāti taṇḍulapāli. Tassa kira dvārasamīpe taṇḍulavāṇijā taṇḍulapasibbake vivaritvā paṭipāṭiyā ṭhapetvā nisīdanti, tenassa ‘‘taṇḍulapālidvāra’’nti samaññā ahosi. Sabbameva sassaṃ gaṇhātīti daliddakassakānaṃ divasaparibbayamattameva vissajjetvā sabbameva āyato nipphannaṃ dhaññaṃ gaṇhāti. Mandasassānīti mandanipphattikāni sassāni.
៤៤៦. ឥមិនា នយេនាតិ ទាសកម្មករស្ស និវាសនភត្តវេត្តនានុប្បទានេន មង្គលទិវសេសុ ធនវត្ថាលង្ការានុប្បទានាទិនា ច បោសេតព្ពោ។ មិត្តាមច្ចានំ បិយវចនអត្ថចរិយាសមានត្តតាទិ មិត្តាមច្ចករណីយំ កត្តព្ពំ, តថា ញាតិសាលោហិតានំ។ តត្ថ អាវាហវិវាហសម្ពទ្ធេន ‘‘អម្ហាកំ ឥមេ’’តិ ញាយន្តីតិ ញាតី, មាតាបិតាទិសម្ពទ្ធតាយ សមានលោហិតាតិ សាលោហិតា។ សម្មា ទទន្តេសុបិ អសជ្ជនតោ នត្ថិ ឯតេសំ តិថីតិ អតិថិ, តេសំ អត្តនា សមានបរិភោគវសេន អតិថិករណីយំ កាតព្ពំ, អតិថិពលីតិ អត្ថោ។ ញាតកភូតបុព្ពា បេត្តិវិសយំ ឧបគតា បុព្ពបេតា, ទក្ខិណេយ្យេសុ កាលេន កាលំ ទានំ ទត្វា តេសំ ឧទ្ទិសនំ បុព្ពបេតករណីយំ, បេតពលីតិ អត្ថោ។ គន្ធបុប្ផវិលេបនជាលាភត្តេហិ កាលេន កាលំ ទេវតានំ បូជា ទេវតាករណីយំ, ទេវតាពលីតិ អត្ថោ, រាជកិច្ចករណំ ឧបដ្ឋានំ រាជករណីយំ។ អយម្បិ កាយោតិ អត្តនោ កាយំ សន្ធាយ វទតិ។ ឥមមត្ថំ សន្ធាយាហ ‘‘ឥមិនា នយេន អត្ថោ វេទិតព្ពោ’’តិ។
446.Iminā nayenāti dāsakammakarassa nivāsanabhattavettanānuppadānena maṅgaladivasesu dhanavatthālaṅkārānuppadānādinā ca posetabbo. Mittāmaccānaṃ piyavacanaatthacariyāsamānattatādi mittāmaccakaraṇīyaṃ kattabbaṃ, tathā ñātisālohitānaṃ. Tattha āvāhavivāhasambaddhena ‘‘amhākaṃ ime’’ti ñāyantīti ñātī, mātāpitādisambaddhatāya samānalohitāti sālohitā. Sammā dadantesupi asajjanato natthi etesaṃ tithīti atithi, tesaṃ attanā samānaparibhogavasena atithikaraṇīyaṃ kātabbaṃ, atithibalīti attho. Ñātakabhūtapubbā pettivisayaṃ upagatā pubbapetā, dakkhiṇeyyesu kālena kālaṃ dānaṃ datvā tesaṃ uddisanaṃ pubbapetakaraṇīyaṃ, petabalīti attho. Gandhapupphavilepanajālābhattehi kālena kālaṃ devatānaṃ pūjā devatākaraṇīyaṃ, devatābalīti attho, rājakiccakaraṇaṃ upaṭṭhānaṃ rājakaraṇīyaṃ. Ayampi kāyoti attano kāyaṃ sandhāya vadati. Imamatthaṃ sandhāyāha ‘‘iminā nayena attho veditabbo’’ti.
៤៤៧. បញ្ច ទុស្សីល្យកម្មានីតិ និច្ចសីលបដិបក្ខធម្មា។ ទស អកុសលកម្មបថធម្មា ទស ទុស្សីល្យកម្មានិ។ អធម្មចារី ឯវ វិសមចារី កាយវិសមាទិចរណតោតិ វិសមចារីបទស្ស អត្ថោ វិសុំ ន វុត្តោ។
447.Pañca dussīlyakammānīti niccasīlapaṭipakkhadhammā. Dasa akusalakammapathadhammā dasa dussīlyakammāni. Adhammacārī eva visamacārī kāyavisamādicaraṇatoti visamacārīpadassa attho visuṃ na vutto.
៤៤៨-៤៥៣. ឱសរន្តិ អបសក្កន្តិ, ខីយន្តីតិ អត្ថោ។ តេនាហ ‘‘បរិហាយន្តី’’តិ។ អភិសរន្តីតិ អភិវឌ្ឍនវសេន បវត្តន្តិ។ តេនាហ ‘‘វឌ្ឍន្តី’’តិ។ តត្រាតិ ព្រហ្មលោកេ។ អស្សាតិ ព្រហ្មលោកេ ឧប្បន្នស្ស ធនញ្ជានិស្ស។ តតោ បដ្ឋាយាតិ យទា ភគវតា ‘‘ឯសោ, ភិក្ខវេ, សារិបុត្តោ’’តិអាទិ វុត្តំ, តតោ បដ្ឋាយ។ ចតុសច្ចវិនិមុត្តន្តិ និទ្ធារេត្វា វិភជិត្វា វុច្ចមានេហិ សច្ចេហិ វិមុត្តំ។ អត្ថតោ បន តតោ បុព្ពេបិ សច្ចវិមុត្តំ កថំ ន កថេសិយេវ សច្ចវិមុត្តស្ស និយ្យានស្ស អភាវតោ។
448-453.Osaranti apasakkanti, khīyantīti attho. Tenāha ‘‘parihāyantī’’ti. Abhisarantīti abhivaḍḍhanavasena pavattanti. Tenāha ‘‘vaḍḍhantī’’ti. Tatrāti brahmaloke. Assāti brahmaloke uppannassa dhanañjānissa. Tato paṭṭhāyāti yadā bhagavatā ‘‘eso, bhikkhave, sāriputto’’tiādi vuttaṃ, tato paṭṭhāya. Catusaccavinimuttanti niddhāretvā vibhajitvā vuccamānehi saccehi vimuttaṃ. Atthato pana tato pubbepi saccavimuttaṃ kathaṃ na kathesiyeva saccavimuttassa niyyānassa abhāvato.
ធនញ្ជានិសុត្តវណ្ណនាយ លីនត្ថប្បកាសនា សមត្តា។
Dhanañjānisuttavaṇṇanāya līnatthappakāsanā samattā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / មជ្ឈិមនិកាយ • Majjhimanikāya / ៧. ធនញ្ជានិសុត្តំ • 7. Dhanañjānisuttaṃ
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / សុត្តបិដក (អដ្ឋកថា) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / មជ្ឈិមនិកាយ (អដ្ឋកថា) • Majjhimanikāya (aṭṭhakathā) / ៧. ធនញ្ជានិសុត្តវណ្ណនា • 7. Dhanañjānisuttavaṇṇanā
