| Library / Tipiṭaka / ತಿಪಿಟಕ • Tipiṭaka / ಮಿಲಿನ್ದಪಞ್ಹಪಾಳಿ • Milindapañhapāḷi |
೨. ಧಮ್ಮವಿನಯಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಪಟಿಚ್ಛನ್ನಪಞ್ಹೋ
2. Dhammavinayapaṭicchannāpaṭicchannapañho
೨. ‘‘ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಭಾಸಿತಮ್ಪೇತಂ ಭಗವತಾ ‘ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮವಿನಯೋ ವಿವಟೋ ವಿರೋಚತಿ ನೋ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನೋ’ತಿ। ಪುನ ಚ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖುದ್ದೇಸೋ ಕೇವಲಞ್ಚ ವಿನಯಪಿಟಕಂ ಪಿಹಿತಂ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ। ಯದಿ, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಜಿನಸಾಸನೇ ಯುತ್ತಂ ವಾ ಪತ್ತಂ ವಾ ಸಮಯಂ ಲಭೇಥ, ವಿನಯಪಣ್ಣತ್ತಿ ವಿವಟಾ ಸೋಭೇಯ್ಯ। ಕೇನ ಕಾರಣೇನ? ಕೇವಲಂ ತತ್ಥ ಸಿಕ್ಖಾ ಸಂಯಮೋ ನಿಯಮೋ ಸೀಲಗುಣಆಚಾರಪಣ್ಣತ್ತಿ ಅತ್ಥರಸೋ ಧಮ್ಮರಸೋ ವಿಮುತ್ತಿರಸೋ। ಯದಿ, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಭಗವತಾ ಭಣಿತಂ ‘ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮವಿನಯೋ ವಿವಟೋ ವಿರೋಚತಿ ನೋ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನೋ’ತಿ, ತೇನ ಹಿ ‘ಪಾತಿಮೋಕ್ಖುದ್ದೇಸೋ ಕೇವಲಞ್ಚ ವಿನಯಪಿಟಕಂ ಪಿಹಿತಂ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನ’ನ್ತಿ ಯಂ ವಚನಂ, ತಂ ಮಿಚ್ಛಾ। ಯದಿ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖುದ್ದೇಸೋ ಕೇವಲಞ್ಚ ವಿನಯಪಿಟಕಂ ಪಿಹಿತಂ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ, ತೇನ ಹಿ ‘ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮವಿನಯೋ ವಿವಟೋ ವಿರೋಚತಿ ನೋ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನೋ’ತಿ ತಮ್ಪಿ ವಚನಂ ಮಿಚ್ಛಾ। ಅಯಮ್ಪಿ ಉಭತೋ ಕೋಟಿಕೋ ಪಞ್ಹೋ ತವಾನುಪ್ಪತ್ತೋ, ಸೋ ತಯಾ ನಿಬ್ಬಾಹಿತಬ್ಬೋ’’ತಿ।
2. ‘‘Bhante nāgasena, bhāsitampetaṃ bhagavatā ‘tathāgatappavedito, bhikkhave, dhammavinayo vivaṭo virocati no paṭicchanno’ti. Puna ca pātimokkhuddeso kevalañca vinayapiṭakaṃ pihitaṃ paṭicchannaṃ. Yadi, bhante nāgasena, jinasāsane yuttaṃ vā pattaṃ vā samayaṃ labhetha, vinayapaṇṇatti vivaṭā sobheyya. Kena kāraṇena? Kevalaṃ tattha sikkhā saṃyamo niyamo sīlaguṇaācārapaṇṇatti attharaso dhammaraso vimuttiraso. Yadi, bhante nāgasena, bhagavatā bhaṇitaṃ ‘tathāgatappavedito, bhikkhave, dhammavinayo vivaṭo virocati no paṭicchanno’ti, tena hi ‘pātimokkhuddeso kevalañca vinayapiṭakaṃ pihitaṃ paṭicchanna’nti yaṃ vacanaṃ, taṃ micchā. Yadi pātimokkhuddeso kevalañca vinayapiṭakaṃ pihitaṃ paṭicchannaṃ, tena hi ‘tathāgatappavedito, bhikkhave, dhammavinayo vivaṭo virocati no paṭicchanno’ti tampi vacanaṃ micchā. Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo’’ti.
‘‘ಭಾಸಿತಮ್ಪೇತಂ , ಮಹಾರಾಜ, ಭಗವತಾ ‘ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮವಿನಯೋ ವಿವಟೋ ವಿರೋಚತಿ ನೋ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನೋ’ತಿ। ಪುನ ಚ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖುದ್ದೇಸೋ ಕೇವಲಞ್ಚ ವಿನಯಪಿಟಕಂ ಪಿಹಿತಂ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ, ತಞ್ಚ ಪನ ನ ಸಬ್ಬೇಸಂ, ಸೀಮಂ ಕತ್ವಾ ಪಿಹಿತಂ।
‘‘Bhāsitampetaṃ , mahārāja, bhagavatā ‘tathāgatappavedito, bhikkhave, dhammavinayo vivaṭo virocati no paṭicchanno’ti. Puna ca pātimokkhuddeso kevalañca vinayapiṭakaṃ pihitaṃ paṭicchannaṃ, tañca pana na sabbesaṃ, sīmaṃ katvā pihitaṃ.
‘‘ತಿವಿಧೇನ, ಮಹಾರಾಜ, ಭಗವತಾ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖುದ್ದೇಸೋ ಸೀಮಂ ಕತ್ವಾ ಪಿಹಿತೋ, ಪುಬ್ಬಕಾನಂ ತಥಾಗತಾನಂ ವಂಸವಸೇನ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖುದ್ದೇಸೋ ಸೀಮಂ ಕತ್ವಾ ಪಿಹಿತೋ, ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಗರುಕತ್ತಾ ಪಿಹಿತೋ, ಭಿಕ್ಖುಭೂಮಿಯಾ ಗರುಕತ್ತಾ ಪಿಹಿತೋ।
‘‘Tividhena, mahārāja, bhagavatā pātimokkhuddeso sīmaṃ katvā pihito, pubbakānaṃ tathāgatānaṃ vaṃsavasena pātimokkhuddeso sīmaṃ katvā pihito, dhammassa garukattā pihito, bhikkhubhūmiyā garukattā pihito.
‘‘ಕಥಂ ಪುಬ್ಬಕಾನಂ ತಥಾಗತಾನಂ ವಂಸವಸೇನ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖುದ್ದೇಸೋ ಸೀಮಂ ಕತ್ವಾ ಪಿಹಿತೋ, ಏಸೋ ವಂಸೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಸಬ್ಬೇಸಂ ಪುಬ್ಬಕಾನಂ ತಥಾಗತಾನಂ ಯದಿದಂ ಭಿಕ್ಖುಮಜ್ಝೇ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖುದ್ದೇಸೋ ಅವಸೇಸಾನಂ ಪಿಹಿತೋ। ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಖತ್ತಿಯಾನಂ ಖತ್ತಿಯಮಾಯಾ ಖತ್ತಿಯೇಸು ಯೇವ ಚರತಿ, ಏವಮೇತಂ ಖತ್ತಿಯಾನಂ ಲೋಕಸ್ಸ ಪವೇಣೀ ಅವಸೇಸಾನಂ ಪಿಹಿತಾ। ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಏಸೋ ವಂಸೋ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಪುಬ್ಬಕಾನಂ ತಥಾಗತಾನಂ ಯದಿದಂ ಭಿಕ್ಖುಮಜ್ಝೇ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖುದ್ದೇಸೋ ಅವಸೇಸಾನಂ ಪಿಹಿತೋ।
‘‘Kathaṃ pubbakānaṃ tathāgatānaṃ vaṃsavasena pātimokkhuddeso sīmaṃ katvā pihito, eso vaṃso, mahārāja, sabbesaṃ pubbakānaṃ tathāgatānaṃ yadidaṃ bhikkhumajjhe pātimokkhuddeso avasesānaṃ pihito. Yathā, mahārāja, khattiyānaṃ khattiyamāyā khattiyesu yeva carati, evametaṃ khattiyānaṃ lokassa paveṇī avasesānaṃ pihitā. Evameva kho, mahārāja, eso vaṃso sabbesaṃ pubbakānaṃ tathāgatānaṃ yadidaṃ bhikkhumajjhe pātimokkhuddeso avasesānaṃ pihito.
‘‘ಯಥಾ ವಾ ಪನ, ಮಹಾರಾಜ, ಮಹಿಯಾ ಗಣಾ ವತ್ತನ್ತಿ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ, ಮಲ್ಲಾ ಅತೋಣಾ ಪಬ್ಬತಾ ಧಮ್ಮಗಿರಿಯಾ ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿಯಾ ನಟಕಾ ನಚ್ಚಕಾ ಲಙ್ಘಕಾ ಪಿಸಾಚಾ ಮಣಿಭದ್ದಾ ಪುಣ್ಣಬದ್ಧಾ ಚನ್ದಿಮಸೂರಿಯಾ ಸಿರಿದೇವತಾ ಕಾಲಿದೇವತಾ, ಸಿವಾ ವಸುದೇವಾ ಘನಿಕಾ ಅಸಿಪಾಸಾ ಭದ್ದಿಪುತ್ತಾತಿ, ತೇಸಂ ತೇಸಂ ರಹಸ್ಸಂ ತೇಸು ತೇಸು ಗಣೇಸು ಯೇವ ಚರತಿ, ಅವಸೇಸಾನಂ ಪಿಹಿತಂ। ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಏಸೋ ವಂಸೋ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಪುಬ್ಬಕಾನಂ ತಥಾಗತಾನಂ ಯದಿದಂ ಭಿಕ್ಖುಮಜ್ಝೇ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖುದ್ದೇಸೋ ಅವಸೇಸಾನಂ ಪಿಹಿತೋ। ಏವಂ ಪುಬ್ಬಕಾನಂ ತಥಾಗತಾನಂ ವಂಸವಸೇನ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖುದ್ದೇಸೋ ಸೀಮಂ ಕತ್ವಾ ಪಿಹಿತೋ।
‘‘Yathā vā pana, mahārāja, mahiyā gaṇā vattanti, seyyathidaṃ, mallā atoṇā pabbatā dhammagiriyā brahmagiriyā naṭakā naccakā laṅghakā pisācā maṇibhaddā puṇṇabaddhā candimasūriyā siridevatā kālidevatā, sivā vasudevā ghanikā asipāsā bhaddiputtāti, tesaṃ tesaṃ rahassaṃ tesu tesu gaṇesu yeva carati, avasesānaṃ pihitaṃ. Evameva kho, mahārāja, eso vaṃso sabbesaṃ pubbakānaṃ tathāgatānaṃ yadidaṃ bhikkhumajjhe pātimokkhuddeso avasesānaṃ pihito. Evaṃ pubbakānaṃ tathāgatānaṃ vaṃsavasena pātimokkhuddeso sīmaṃ katvā pihito.
‘‘ಕಥಂ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಗರುಕತ್ತಾ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖುದ್ದೇಸೋ ಸೀಮಂ ಕತ್ವಾ ಪಿಹಿತೋ? ಧಮ್ಮೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಗರುಕೋ ಭಾರಿಯೋ, ತತ್ಥ ಸಮ್ಮತ್ತಕಾರೀ ಅಞ್ಞಂ ಆರಾಧೇತಿ, ತಂ ತತ್ಥ ಪರಮ್ಪರಾಸಮ್ಮತ್ತಕಾರಿತಾಯ ಪಾಪುಣಾತಿ, ನ ತಂ ತತ್ಥ ಪರಮ್ಪರಾಸಮ್ಮತ್ತಕಾರಿತಾಯ ಪಾಪುಣಾತಿ, ಮಾ ಚಾಯಂ ಸಾರಧಮ್ಮೋ ವರಧಮ್ಮೋ ಅಸಮ್ಮತ್ತಕಾರೀನಂ ಹತ್ಥಗತೋ ಓಞ್ಞಾತೋ ಅವಞ್ಞಾತೋ ಹೀಳಿತೋ ಖೀಳಿತೋ ಗರಹಿತೋ ಭವತು, ಮಾ ಚಾಯಂ ಸಾರಧಮ್ಮೋ ವರಧಮ್ಮೋ ದುಜ್ಜನಗತೋ ಓಞ್ಞಾತೋ ಅವಞ್ಞಾತೋ ಹೀಳಿತೋ ಖೀಳಿತೋ ಗರಹಿತೋ ಭವತೂತಿ। ಏವಂ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಗರುಕತ್ತಾ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖುದ್ದೇಸೋ ಸೀಮಂ ಕತ್ವಾ ಪಿಹಿತೋ।
‘‘Kathaṃ dhammassa garukattā pātimokkhuddeso sīmaṃ katvā pihito? Dhammo, mahārāja, garuko bhāriyo, tattha sammattakārī aññaṃ ārādheti, taṃ tattha paramparāsammattakāritāya pāpuṇāti, na taṃ tattha paramparāsammattakāritāya pāpuṇāti, mā cāyaṃ sāradhammo varadhammo asammattakārīnaṃ hatthagato oññāto avaññāto hīḷito khīḷito garahito bhavatu, mā cāyaṃ sāradhammo varadhammo dujjanagato oññāto avaññāto hīḷito khīḷito garahito bhavatūti. Evaṃ dhammassa garukattā pātimokkhuddeso sīmaṃ katvā pihito.
‘‘ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಸಾರವರಪವರಅಭಿಜಾತಜಾತಿಮನ್ತರತ್ತಲೋಹಿತಚನ್ದನಂ ನಾಮ ಸವರಪುರಮನುಗತಂ ಓಞ್ಞಾತಂ ಅವಞ್ಞಾತಂ ಹೀಳಿತಂ ಖೀಳಿತಂ ಗರಹಿತಂ ಭವತಿ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಮಾ ಚಾಯಂ ಸಾರಧಮ್ಮೋ ವರಧಮ್ಮೋ ಪರಮ್ಪರಾಅಸಮ್ಮತ್ತಕಾರೀನಂ ಹತ್ಥಗತೋ ಓಞ್ಞಾತೋ ಅವಞ್ಞಾತೋ ಹೀಳಿತೋ ಖೀಳಿತೋ ಗರಹಿತೋ ಭವತು, ಮಾ ಚಾಯಂ ಸಾರಧಮ್ಮೋ ವರಧಮ್ಮೋ ದುಜ್ಜನಗತೋ ಓಞ್ಞಾತೋ ಅವಞ್ಞಾತೋ ಹೀಳಿತೋ ಖೀಳಿತೋ ಗರಹಿತೋ ಭವತೂತಿ। ಏವಂ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಗರುಕತ್ತಾ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖುದ್ದೇಸೋ ಸೀಮಂ ಕತ್ವಾ ಪಿಹಿತೋ ।
‘‘Yathā, mahārāja, sāravarapavaraabhijātajātimantarattalohitacandanaṃ nāma savarapuramanugataṃ oññātaṃ avaññātaṃ hīḷitaṃ khīḷitaṃ garahitaṃ bhavati, evameva kho, mahārāja, mā cāyaṃ sāradhammo varadhammo paramparāasammattakārīnaṃ hatthagato oññāto avaññāto hīḷito khīḷito garahito bhavatu, mā cāyaṃ sāradhammo varadhammo dujjanagato oññāto avaññāto hīḷito khīḷito garahito bhavatūti. Evaṃ dhammassa garukattā pātimokkhuddeso sīmaṃ katvā pihito .
‘‘ಕಥಂ ಭಿಕ್ಖುಭೂಮಿಯಾ ಗರುಕತ್ತಾ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖುದ್ದೇಸೋ ಸೀಮಂ ಕತ್ವಾ ಪಿಹಿತೋ, ಭಿಕ್ಖುಭಾವೋ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಲೋಕೇ ಅತುಲಿಯೋ ಅಪ್ಪಮಾಣೋ ಅನಗ್ಘಿಯೋ, ನ ಸಕ್ಕಾ ಕೇನಚಿ ಅಗ್ಘಾಪೇತುಂ ತುಲೇತುಂ ಪರಿಮೇತುಂ, ಮಾಯಂ ಏವರೂಪೇ ಭಿಕ್ಖುಭಾವೇ ಠಿತೋ ಲೋಕೇನ ಸಮಸಮೋ ಭವತೂತಿ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಯೇವ ಅನ್ತರೇ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖುದ್ದೇಸೋ ಚರತಿ। ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಲೋಕೇ ವರಪವರಭಣ್ಡಂ ವತ್ಥಂ ವಾ ಅತ್ಥರಣಂ ವಾ ಗಜತುರಙ್ಗರಥಸುವಣ್ಣರಜತಮಣಿಮುತ್ತಾಇತ್ಥಿರತನಾದೀನಿ ವಾ ವಿಜಿತಕಮ್ಮಸೂರಾ ವಾ 1 ಸಬ್ಬೇ ತೇ ರಾಜಾನಮುಪಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯಾವತಾ ಲೋಕೇ 2 ಸುಗತಾಗಮಪರಿಯತ್ತಿಆಚಾರಸಂಯಮಸೀಲಸಂವರಗುಣಾ, ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಮುಪಗತಾ ಭವನ್ತಿ। ಏವಂ ಭಿಕ್ಖುಭೂಮಿಯಾ ಗರುಕತ್ತಾ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖುದ್ದೇಸೋ ಸೀಮಂ ಕತ್ವಾ ಪಿಹಿತೋ’’ತಿ। ‘‘ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಏವಮೇತಂ ತಥಾ ಸಮ್ಪಿಟಿಚ್ಛಾಮೀ’’ತಿ।
‘‘Kathaṃ bhikkhubhūmiyā garukattā pātimokkhuddeso sīmaṃ katvā pihito, bhikkhubhāvo kho, mahārāja, loke atuliyo appamāṇo anagghiyo, na sakkā kenaci agghāpetuṃ tuletuṃ parimetuṃ, māyaṃ evarūpe bhikkhubhāve ṭhito lokena samasamo bhavatūti bhikkhūnaṃ yeva antare pātimokkhuddeso carati. Yathā, mahārāja, loke varapavarabhaṇḍaṃ vatthaṃ vā attharaṇaṃ vā gajaturaṅgarathasuvaṇṇarajatamaṇimuttāitthiratanādīni vā vijitakammasūrā vā 3 sabbe te rājānamupagacchanti, evameva kho, mahārāja, yāvatā loke 4 sugatāgamapariyattiācārasaṃyamasīlasaṃvaraguṇā, sabbe te bhikkhusaṅghamupagatā bhavanti. Evaṃ bhikkhubhūmiyā garukattā pātimokkhuddeso sīmaṃ katvā pihito’’ti. ‘‘Sādhu, bhante nāgasena, evametaṃ tathā sampiṭicchāmī’’ti.
ಧಮ್ಮವಿನಯಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಪಟಿಚ್ಛನ್ನಪಞ್ಹೋ ದುತಿಯೋ।
Dhammavinayapaṭicchannāpaṭicchannapañho dutiyo.
Footnotes:
