| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / ថេរគាថា-អដ្ឋកថា • Theragāthā-aṭṭhakathā |
៨. ធម្មសវបិតុត្ថេរគាថាវណ្ណនា
8. Dhammasavapituttheragāthāvaṇṇanā
ស វីសវស្សសតិកោតិ អាយស្មតោ ធម្មសវបិតុត្ថេរស្ស គាថា។ កា ឧប្បត្តិ? អយម្បិ បុរិមពុទ្ធេសុ កតាធិការោ ពុទ្ធសុញ្ញេ លោកេ កុលគេហេ និព្ពត្តិត្វា វិញ្ញុតំ បត្តោ ភូតគណេ នាម បព្ពតេ វិហរន្តំ បច្ចេកសម្ពុទ្ធំ ទិស្វា បសន្នមានសោ តិណសូលបុប្ផេហិ បូជំ អកាសិ។ សោ តេន បុញ្ញកម្មេន ទេវលោកេ និព្ពត្តិត្វា អបរាបរំ សុគតីសុយេវ សំសរន្តោ ឥមស្មិំ ពុទ្ធុប្បាទេ មគធរដ្ឋេ ព្រាហ្មណកុលេ និព្ពត្តិត្វា វិញ្ញុតំ បត្តោ ទារបរិគ្គហំ កត្វា ធម្មសវំ នាម បុត្តំ លភិត្វា តស្មិំ បព្ពជិតេ សយម្បិ វីសវស្សសតិកោ ហុត្វា, ‘‘មម បុត្តោ តាវ តរុណោ បព្ពជិ , អថ កស្មា នាហំ បព្ពជិស្សាមី’’តិ សញ្ជាតសំវេគោ សត្ថុ សន្តិកំ គន្ត្វា ធម្មំ សុត្វា បព្ពជិត្វា វិបស្សនំ បដ្ឋបេត្វា នចិរស្សេវ អរហត្តំ សច្ឆាកាសិ។ តេន វុត្តំ អបទានេ (អប. ថេរ ១.១៦.៣៥-៣៨) –
Sa vīsavassasatikoti āyasmato dhammasavapituttherassa gāthā. Kā uppatti? Ayampi purimabuddhesu katādhikāro buddhasuññe loke kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto bhūtagaṇe nāma pabbate viharantaṃ paccekasambuddhaṃ disvā pasannamānaso tiṇasūlapupphehi pūjaṃ akāsi. So tena puññakammena devaloke nibbattitvā aparāparaṃ sugatīsuyeva saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde magadharaṭṭhe brāhmaṇakule nibbattitvā viññutaṃ patto dārapariggahaṃ katvā dhammasavaṃ nāma puttaṃ labhitvā tasmiṃ pabbajite sayampi vīsavassasatiko hutvā, ‘‘mama putto tāva taruṇo pabbaji , atha kasmā nāhaṃ pabbajissāmī’’ti sañjātasaṃvego satthu santikaṃ gantvā dhammaṃ sutvā pabbajitvā vipassanaṃ paṭṭhapetvā nacirasseva arahattaṃ sacchākāsi. Tena vuttaṃ apadāne (apa. thera 1.16.35-38) –
‘‘ហិមវន្តស្សាវិទូរេ, ភូតគណោ នាម បព្ពតោ;
‘‘Himavantassāvidūre, bhūtagaṇo nāma pabbato;
វសតេកោ ជិនោ តត្ថ, សយម្ភូ លោកនិស្សដោ។
Vasateko jino tattha, sayambhū lokanissaṭo.
‘‘តិណសូលំ គហេត្វាន, ពុទ្ធស្ស អភិរោបយិំ;
‘‘Tiṇasūlaṃ gahetvāna, buddhassa abhiropayiṃ;
ឯកូនសតសហស្សំ, កប្បំ ន វិនិបាតិកោ។
Ekūnasatasahassaṃ, kappaṃ na vinipātiko.
‘‘ឥតោ ឯកាទសេ កប្បេ, ឯកោសិំ ធរណីរុហោ;
‘‘Ito ekādase kappe, ekosiṃ dharaṇīruho;
សត្តរតនសម្បន្នោ, ចក្កវត្តី មហព្ពលោ។
Sattaratanasampanno, cakkavattī mahabbalo.
‘‘កិលេសា ឈាបិតា មយ្ហំ…បេ.… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសន’’ន្តិ។
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
អរហត្តំ បន បត្វា អត្តនោ បដិបត្តិំ បច្ចវេក្ខិត្វា សញ្ជាតសោមនស្សោ ឧទានេន្តោ –
Arahattaṃ pana patvā attano paṭipattiṃ paccavekkhitvā sañjātasomanasso udānento –
១០៨.
108.
‘‘ស វីសវស្សសតិកោ, បព្ពជិំ អនគារិយំ;
‘‘Sa vīsavassasatiko, pabbajiṃ anagāriyaṃ;
តិស្សោ វិជ្ជា អនុប្បត្តា, កតំ ពុទ្ធស្ស សាសន’’ន្តិ។ – គាថំ អភាសិ;
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti. – gāthaṃ abhāsi;
តត្ថ ស វីសវស្សសតិកោតិ សោ វីសំវស្សសតិកោ, សោ អហំ ជាតិយា វីសាធិកវស្សសតិកោ សមានោ។ បព្ពជិន្តិ បព្ពជ្ជំ ឧបគច្ឆិំ។ សេសំ វុត្តនយមេវ។ ឥទមេវ ច ឥមស្ស ថេរស្ស អញ្ញាព្យាករណំ អហោសិ។
Tattha sa vīsavassasatikoti so vīsaṃvassasatiko, so ahaṃ jātiyā vīsādhikavassasatiko samāno. Pabbajinti pabbajjaṃ upagacchiṃ. Sesaṃ vuttanayameva. Idameva ca imassa therassa aññābyākaraṇaṃ ahosi.
ធម្មសវបិតុត្ថេរគាថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Dhammasavapituttheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / ខុទ្ទកនិកាយ • Khuddakanikāya / ថេរគាថាបាឡិ • Theragāthāpāḷi / ៨. ធម្មសវបិតុត្ថេរគាថា • 8. Dhammasavapituttheragāthā
