| Library / Tipiṭaka / တိပိဋက • Tipiṭaka / ကင္ခာဝိတရဏီ-အဘိနဝ-ဋီကာ • Kaṅkhāvitaraṇī-abhinava-ṭīkā |
၇. ဓမ္မဒေသနာသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
7. Dhammadesanāsikkhāpadavaṇṇanā
ဆပ္ပဉ္စဝာစာဟီတိ ဆဟိ ပဉ္စဟိ ဝာစာဟိ။ ဝာစာပရိစ္ဆေဒော ပနေတ္ထ ကထံ ဝေဒိတဗ္ဗောတိ အာဟ ‘‘ဥတ္တရိ ဆပ္ပဉ္စဝာစာဟီ’’တိအာဒိ။ သဗ္ဗတ္ထာတိ သုတ္တေ, အဋ္ဌကထာယဉ္စ။ သစေ အဋ္ဌကထံ, ဓမ္မပဒံ, ဇာတကာဒိဝတ္ထုံ ဝာ ကထေတုကာမော ဟောတိ, ဆပ္ပဒမတ္တမေဝ ကထေတုံ ဝဋ္ဋတိ။ ပာဠိယာ သဒ္ဓိံ ကထေန္တေန ဧကံ ပဒံ ပာဠိတော, ပဉ္စ အဋ္ဌကထာတောတိ ဧဝံ ဆ ပဒာနိ အနတိက္ကမိတ္ဝာဝ ကထေတဗ္ဗော။ ပုရိသေနာတိ မနုသ္သပုရိသေန။ တေနာဟ ‘‘မနုသ္သဝိဂ္ဂဟံ ဂဟေတ္ဝာ ပနာ’’တိအာဒိ။
Chappañcavācāhīti chahi pañcahi vācāhi. Vācāparicchedo panettha kathaṃ veditabboti āha ‘‘uttari chappañcavācāhī’’tiādi. Sabbatthāti sutte, aṭṭhakathāyañca. Sace aṭṭhakathaṃ, dhammapadaṃ, jātakādivatthuṃ vā kathetukāmo hoti, chappadamattameva kathetuṃ vaṭṭati. Pāḷiyā saddhiṃ kathentena ekaṃ padaṃ pāḷito, pañca aṭṭhakathātoti evaṃ cha padāni anatikkamitvāva kathetabbo. Purisenāti manussapurisena. Tenāha ‘‘manussaviggahaṃ gahetvā panā’’tiādi.
တိကပာစိတ္တိယန္တိ မာတုဂာမေ မာတုဂာမသညိဝေမတိကအမာတုဂာမသညီနံ ဝသေန တီဏိ ပာစိတ္တိယာနိ။ အညသ္သ ဝာ မာတုဂာမသ္သာတိ ဧကသ္သ မာတုဂာမသ္သ ဒေသေတ္ဝာ နိသိန္နေ ပုန အာဂတသ္သ အညသ္သ မာတုဂာမသ္သ, ဧဝံ ပန ဧကာသနေ နိသိန္နေန မာတုဂာမသတသ္သာပိ ဒေသေတုံ ဝဋ္ဋတိ ။ ‘‘ဝိညုမနုသ္သိတ္ထိယာ’’တိ ဝစနတော အဝိညိတ္ထိယာပိ ဒေသယတော အနာပတ္တိ။ ဣရိယာပထပရိဝတ္တာဘာဝောတိ အတ္တနော ဝာ မာတုဂာမသ္သ ဝာ ဣရိယာပထပရိဝတ္တာဘာဝော။ ကပ္ပိယကာရကသ္သာဘာဝောတိ ဝိညုသ္သ ကပ္ပိယကာရကသ္သာဘာဝော, ဒုတိယာနိယတေ ဝုတ္တလက္ခဏသ္သ မနုသ္သသ္သ အဘာဝောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ။ ကိရိယာကိရိယန္တိ ဧတ္ထ ဥတ္တရိ ဆပ္ပဉ္စဝာစာဟိ ဓမ္မဒေသနာ ကိရိယာ, ကပ္ပိယကာရကသ္သ အဂ္ဂဟဏံ အကိရိယာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။
Tikapācittiyanti mātugāme mātugāmasaññivematikaamātugāmasaññīnaṃ vasena tīṇi pācittiyāni. Aññassa vā mātugāmassāti ekassa mātugāmassa desetvā nisinne puna āgatassa aññassa mātugāmassa, evaṃ pana ekāsane nisinnena mātugāmasatassāpi desetuṃ vaṭṭati . ‘‘Viññumanussitthiyā’’ti vacanato aviññitthiyāpi desayato anāpatti. Iriyāpathaparivattābhāvoti attano vā mātugāmassa vā iriyāpathaparivattābhāvo. Kappiyakārakassābhāvoti viññussa kappiyakārakassābhāvo, dutiyāniyate vuttalakkhaṇassa manussassa abhāvoti vuttaṃ hoti. Kiriyākiriyanti ettha uttari chappañcavācāhi dhammadesanā kiriyā, kappiyakārakassa aggahaṇaṃ akiriyāti daṭṭhabbaṃ.
ဓမ္မဒေသနာသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။
Dhammadesanāsikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
