| Library / Tipiṭaka / တိပိဋက • Tipiṭaka / သံယုတ္တနိကာယ (အဋ္ဌကထာ) • Saṃyuttanikāya (aṭṭhakathā) |
၂. ဒေဝဒဟသုတ္တဝဏ္ဏနာ
2. Devadahasuttavaṇṇanā
၂. ဒုတိယေ ဒေဝဒဟန္တိ ဒေဝာ ဝုစ္စန္တိ ရာဇာနော, တေသံ မင္ဂလဒဟော, သယံဇာတော ဝာ သော ဒဟောတိ, တသ္မာ ‘‘ဒေဝဒဟော’’တိ ဝုတ္တော။ တသ္သ အဝိဒူရေ နိဂမော ဒေဝဒဟန္တ္ဝေဝ နပုံသကလိင္ဂဝသေန သင္ခံ ဂတော။ ပစ္ဆာဘူမဂမိကာတိ ပစ္ဆာဘူမံ အပရဒိသာယံ နိဝိဋ္ဌံ ဇနပဒံ ဂန္တုကာမာ။ နိဝာသန္တိ တေမာသံ ဝသ္သာဝာသံ။ အပလောကိတောတိ အာပုစ္ဆိတော။ အပလောကေထာတိ အာပုစ္ဆထ။ ကသ္မာ ထေရံ အာပုစ္ဆာပေတိ? တေ သဘာရေ ကာတုကာမတာယ။ ယော ဟိ ဧကဝိဟာရေ ဝသန္တောပိ သန္တိကံ န ဂစ္ဆတိ ပက္ကမန္တော အနာပုစ္ဆာ ပက္ကမတိ, အယံ နိဗ္ဘာရော နာမ။ ယော ဧကဝိဟာရေ ဝသန္တောပိ အာဂန္တ္ဝာ ပသ္သတိ, ပက္ကမန္တော အာပုစ္ဆတိ, အယံ သဘာရော နာမ။ ဣမေပိ ဘိက္ခူ ဘဂဝာ ‘‘ဧဝမိမေ သီလာဒီဟိ ဝဍ္ဎိသ္သန္တီ’’တိ သဘာရေ ကာတုကာမော အာပုစ္ဆာပေတိ။
2. Dutiye devadahanti devā vuccanti rājāno, tesaṃ maṅgaladaho, sayaṃjāto vā so dahoti, tasmā ‘‘devadaho’’ti vutto. Tassa avidūre nigamo devadahantveva napuṃsakaliṅgavasena saṅkhaṃ gato. Pacchābhūmagamikāti pacchābhūmaṃ aparadisāyaṃ niviṭṭhaṃ janapadaṃ gantukāmā. Nivāsanti temāsaṃ vassāvāsaṃ. Apalokitoti āpucchito. Apalokethāti āpucchatha. Kasmā theraṃ āpucchāpeti? Te sabhāre kātukāmatāya. Yo hi ekavihāre vasantopi santikaṃ na gacchati pakkamanto anāpucchā pakkamati, ayaṃ nibbhāro nāma. Yo ekavihāre vasantopi āgantvā passati, pakkamanto āpucchati, ayaṃ sabhāro nāma. Imepi bhikkhū bhagavā ‘‘evamime sīlādīhi vaḍḍhissantī’’ti sabhāre kātukāmo āpucchāpeti.
ပဏ္ဍိတောတိ ဓာတုကောသလ္လာဒိနာ စတုဗ္ဗိဓေန ပဏ္ဍိစ္စေန သမန္နာဂတော။ အနုဂ္ဂာဟကောတိ အာမိသာနုဂ္ဂဟေန စ ဓမ္မာနုဂ္ဂဟေန စာတိ ဒ္ဝီဟိပိ အနုဂ္ဂဟေဟိ အနုဂ္ဂာဟကော။ ထေရော ကိရ အညေ ဘိက္ခူ ဝိယ ပာတောဝ ပိဏ္ဍာယ အဂန္တ္ဝာ သဗ္ဗဘိက္ခူသု ဂတေသု သကလံ သင္ဃာရာမံ အနုဝိစရန္တော အသမ္မဋ္ဌဋ္ဌာနံ သမ္မဇ္ဇတိ, အဆဍ္ဍိတံ ကစဝရံ ဆဍ္ဍေတိ, သင္ဃာရာမေ ဒုန္နိက္ခိတ္တာနိ မဉ္စပီဌဒာရုဘဏ္ဍမတ္တိကာဘဏ္ဍာနိ ပဋိသာမေတိ။ ကိံ ကာရဏာ? ‘‘မာ အညတိတ္ထိယာ ဝိဟာရံ ပဝိဋ္ဌာ ဒိသ္ဝာ ပရိဘဝံ အကံသူ’’တိ။ တတော ဂိလာနသာလံ ဂန္တ္ဝာ ဂိလာနေ အသ္သာသေတ္ဝာ ‘‘ကေနတ္ထော’’တိ ပုစ္ဆိတ္ဝာ ယေန အတ္ထော ဟောတိ, တဒတ္ထံ တေသံ ဒဟရသာမဏေရေ အာဒာယ ဘိက္ခာစာရဝတ္တေန ဝာ သဘာဂဋ္ဌာနေ ဝာ ဘေသဇ္ဇံ ပရိယေသိတ္ဝာ တေသံ ဒတ္ဝာ, ‘‘ဂိလာနုပဋ္ဌာနံ နာမ ဗုဒ္ဓပစ္စေကဗုဒ္ဓေဟိ ဝဏ္ဏိတံ, ဂစ္ဆထ သပ္ပုရိသာ အပ္ပမတ္တာ ဟောထာ’’တိ တေ ပေသေတ္ဝာ သယံ ပိဏ္ဍာယ စရိတ္ဝာ ဥပဋ္ဌာကကုလေ ဝာ ဘတ္တကိစ္စံ ကတ္ဝာ ဝိဟာရံ ဂစ္ဆတိ။ ဣဒံ တာဝသ္သ နိဗဒ္ဓဝာသဋ္ဌာနေ အာစိဏ္ဏံ။
Paṇḍitoti dhātukosallādinā catubbidhena paṇḍiccena samannāgato. Anuggāhakoti āmisānuggahena ca dhammānuggahena cāti dvīhipi anuggahehi anuggāhako. Thero kira aññe bhikkhū viya pātova piṇḍāya agantvā sabbabhikkhūsu gatesu sakalaṃ saṅghārāmaṃ anuvicaranto asammaṭṭhaṭṭhānaṃ sammajjati, achaḍḍitaṃ kacavaraṃ chaḍḍeti, saṅghārāme dunnikkhittāni mañcapīṭhadārubhaṇḍamattikābhaṇḍāni paṭisāmeti. Kiṃ kāraṇā? ‘‘Mā aññatitthiyā vihāraṃ paviṭṭhā disvā paribhavaṃ akaṃsū’’ti. Tato gilānasālaṃ gantvā gilāne assāsetvā ‘‘kenattho’’ti pucchitvā yena attho hoti, tadatthaṃ tesaṃ daharasāmaṇere ādāya bhikkhācāravattena vā sabhāgaṭṭhāne vā bhesajjaṃ pariyesitvā tesaṃ datvā, ‘‘gilānupaṭṭhānaṃ nāma buddhapaccekabuddhehi vaṇṇitaṃ, gacchatha sappurisā appamattā hothā’’ti te pesetvā sayaṃ piṇḍāya caritvā upaṭṭhākakule vā bhattakiccaṃ katvā vihāraṃ gacchati. Idaṃ tāvassa nibaddhavāsaṭṭhāne āciṇṇaṃ.
ဘဂဝတိ ပန စာရိကံ စရမာနေ ‘‘အဟံ အဂ္ဂသာဝကော’’တိ ဥပာဟနံ အာရုယ္ဟ ဆတ္တံ ဂဟေတ္ဝာ ပုရတော ပုရတော န ဂစ္ဆတိ။ ယေ ပန တတ္ထ မဟလ္လကာ ဝာ အာဗာဓိကာ ဝာ အတိဒဟရာ ဝာ, တေသံ ရုဇ္ဇနဋ္ဌာနာနိ တေလေန မက္ခာပေတ္ဝာ ပတ္တစီဝရံ အတ္တနော ဒဟရသာမဏေရေဟိ ဂာဟာပေတ္ဝာ တံဒိဝသံ ဝာ ဒုတိယဒိဝသံ ဝာ တေ ဂဏ္ဟိတ္ဝာဝ ဂစ္ဆတိ။ ဧကဒိဝသဉ္ဟိ တညေဝ အာယသ္မန္တံ အတိဝိကာလေ သမ္ပတ္တတ္တာ သေနာသနံ အလဘိတ္ဝာ, စီဝရကုဋိယံ နိသိန္နံ ဒိသ္ဝာ, သတ္ထာ ပုနဒိဝသေ ဘိက္ခုသင္ဃံ သန္နိပာတာပေတ္ဝာ, ဟတ္ထိဝာနရတိတ္တိရဝတ္ထုံ ကထေတ္ဝာ, ‘‘ယထာဝုဍ္ဎံ သေနာသနံ ဒာတဗ္ဗ’’န္တိ သိက္ခာပဒံ ပညာပေသိ။ ဧဝံ တာဝေသ အာမိသာနုဂ္ဂဟေန အနုဂ္ဂဏ္ဟာတိ။ ဩဝဒန္တော ပနေသ သတဝာရမ္ပိ သဟသ္သဝာရမ္ပိ တာဝ ဩဝဒတိ, ယာဝ သော ပုဂ္ဂလော သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌာတိ, အထ နံ ဝိသ္သဇ္ဇေတ္ဝာ အညံ ဩဝဒတိ။ ဣမိနာ နယေန ဩဝဒတော စသ္သ ဩဝာဒေ ဌတ္ဝာ အရဟတ္တံ ပတ္တာ ဂဏနပထံ အတိက္ကန္တာ။ ဧဝံ ဓမ္မာနုဂ္ဂဟေန အနုဂ္ဂဏ္ဟာတိ။
Bhagavati pana cārikaṃ caramāne ‘‘ahaṃ aggasāvako’’ti upāhanaṃ āruyha chattaṃ gahetvā purato purato na gacchati. Ye pana tattha mahallakā vā ābādhikā vā atidaharā vā, tesaṃ rujjanaṭṭhānāni telena makkhāpetvā pattacīvaraṃ attano daharasāmaṇerehi gāhāpetvā taṃdivasaṃ vā dutiyadivasaṃ vā te gaṇhitvāva gacchati. Ekadivasañhi taññeva āyasmantaṃ ativikāle sampattattā senāsanaṃ alabhitvā, cīvarakuṭiyaṃ nisinnaṃ disvā, satthā punadivase bhikkhusaṅghaṃ sannipātāpetvā, hatthivānaratittiravatthuṃ kathetvā, ‘‘yathāvuḍḍhaṃ senāsanaṃ dātabba’’nti sikkhāpadaṃ paññāpesi. Evaṃ tāvesa āmisānuggahena anuggaṇhāti. Ovadanto panesa satavārampi sahassavārampi tāva ovadati, yāva so puggalo sotāpattiphale patiṭṭhāti, atha naṃ vissajjetvā aññaṃ ovadati. Iminā nayena ovadato cassa ovāde ṭhatvā arahattaṃ pattā gaṇanapathaṃ atikkantā. Evaṃ dhammānuggahena anuggaṇhāti.
ပစ္စသ္သောသုန္တိ တေ ဘိက္ခူ ‘‘အမ္ဟာကံ နေဝ ဥပဇ္ဈာယော, န အာစရိယော န သန္ဒိဋ္ဌသမ္ဘတ္တော။ ကိံ တသ္သ သန္တိကေ ကရိသ္သာမာ’’တိ? တုဏ္ဟီဘာဝံ အနာပဇ္ဇိတ္ဝာ ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ သတ္ထု ဝစနံ သမ္ပဋိစ္ဆိံသု။ ဧဠဂလာဂုမ္ဗေတိ ဂစ္ဆမဏ္ဍပကေ။ သော ကိရ ဧဠဂလာဂုမ္ဗော ဓုဝသလိလဋ္ဌာနေ ဇာတော။ အထေတ္ထ စတူဟိ ပာဒေဟိ မဏ္ဍပံ ကတ္ဝာ တသ္သ ဥပရိ တံ ဂုမ္ဗံ အာရောပေသုံ, သော တံ မဏ္ဍပံ ဆာဒေသိ။ အထသ္သ ဟေဋ္ဌာ ဣဋ္ဌကာဟိ ပရိစိနိတ္ဝာ ဝာလိကံ ဩကိရိတ္ဝာ အာသနံ ပညာပယိံသု။ သီတလံ ဒိဝာဋ္ဌာနံ ဥဒကဝာတော ဝာယတိ။ ထေရော တသ္မိံ နိသီဒိ။ တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘ဧဠဂလာဂုမ္ဗေ’’တိ။
Paccassosunti te bhikkhū ‘‘amhākaṃ neva upajjhāyo, na ācariyo na sandiṭṭhasambhatto. Kiṃ tassa santike karissāmā’’ti? Tuṇhībhāvaṃ anāpajjitvā ‘‘evaṃ, bhante’’ti satthu vacanaṃ sampaṭicchiṃsu. Eḷagalāgumbeti gacchamaṇḍapake. So kira eḷagalāgumbo dhuvasalilaṭṭhāne jāto. Athettha catūhi pādehi maṇḍapaṃ katvā tassa upari taṃ gumbaṃ āropesuṃ, so taṃ maṇḍapaṃ chādesi. Athassa heṭṭhā iṭṭhakāhi paricinitvā vālikaṃ okiritvā āsanaṃ paññāpayiṃsu. Sītalaṃ divāṭṭhānaṃ udakavāto vāyati. Thero tasmiṃ nisīdi. Taṃ sandhāya vuttaṃ ‘‘eḷagalāgumbe’’ti.
နာနာဝေရဇ္ဇဂတန္တိ ဧကသ္သ ရညော ရဇ္ဇတော နာနာဝိဓံ ရဇ္ဇဂတံ။ ဝိရဇ္ဇန္တိ အညံ ရဇ္ဇံ။ ယထာ ဟိ သဒေသတော အညော ဝိဒေသော, ဧဝံ နိဝုတ္ထရဇ္ဇတော အညံ ရဇ္ဇံ ဝိရဇ္ဇံ နာမ, တံ ဝေရဇ္ဇန္တိ ဝုတ္တံ။ ခတ္တိယပဏ္ဍိတာတိ ဗိမ္ဗိသာရကောသလရာဇာဒယော ပဏ္ဍိတရာဇာနော။ ဗ္ရာဟ္မဏပဏ္ဍိတာတိ စင္ကီတာရုက္ခာဒယော ပဏ္ဍိတဗ္ရာဟ္မဏာ။ ဂဟပတိပဏ္ဍိတာတိ စိတ္တသုဒတ္တာဒယော ပဏ္ဍိတဂဟပတယော။ သမဏပဏ္ဍိတာတိ သဘိယပိလောတိကာဒယော ပဏ္ဍိတပရိဗ္ဗာဇကာ ။ ဝီမံသကာတိ အတ္ထဂဝေသိနော။ ကိံဝာဒီတိ ကိံ အတ္တနော ဒသ္သနံ ဝဒတိ, ကိံ လဒ္ဓိကောတိ အတ္ထော။ ကိမက္ခာယီတိ ကိံ သာဝကာနံ ဩဝာဒာနုသာသနိံ အာစိက္ခတိ? ဓမ္မသ္သ စာနုဓမ္မန္တိ ဘဂဝတာ ဝုတ္တဗ္ယာကရဏသ္သ အနုဗ္ယာကရဏံ။ သဟဓမ္မိကောတိ သကာရဏော။ ဝာဒာနုဝာဒောတိ ဘဂဝတာ ဝုတ္တဝာဒသ္သ အနုဝာဒော။ ‘‘ဝာဒာနုပာတော’’တိပိ ပာဌော, သတ္ထု ဝာဒသ္သ အနုပာတော အနုပတနံ, အနုဂမနန္တိ အတ္ထော။ ဣမိနာပိ ဝာဒံ အနုဂတော ဝာဒောယေဝ ဒီပိတော ဟောတိ။
Nānāverajjagatanti ekassa rañño rajjato nānāvidhaṃ rajjagataṃ. Virajjanti aññaṃ rajjaṃ. Yathā hi sadesato añño videso, evaṃ nivuttharajjato aññaṃ rajjaṃ virajjaṃ nāma, taṃ verajjanti vuttaṃ. Khattiyapaṇḍitāti bimbisārakosalarājādayo paṇḍitarājāno. Brāhmaṇapaṇḍitāti caṅkītārukkhādayo paṇḍitabrāhmaṇā. Gahapatipaṇḍitāti cittasudattādayo paṇḍitagahapatayo. Samaṇapaṇḍitāti sabhiyapilotikādayo paṇḍitaparibbājakā . Vīmaṃsakāti atthagavesino. Kiṃvādīti kiṃ attano dassanaṃ vadati, kiṃ laddhikoti attho. Kimakkhāyīti kiṃ sāvakānaṃ ovādānusāsaniṃ ācikkhati? Dhammassa cānudhammanti bhagavatā vuttabyākaraṇassa anubyākaraṇaṃ. Sahadhammikoti sakāraṇo. Vādānuvādoti bhagavatā vuttavādassa anuvādo. ‘‘Vādānupāto’’tipi pāṭho, satthu vādassa anupāto anupatanaṃ, anugamananti attho. Imināpi vādaṃ anugato vādoyeva dīpito hoti.
အဝိဂတရာဂသ္သာတိအာဒီသု တဏ္ဟာဝသေနေဝ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော။ တဏ္ဟာ ဟိ ရဇ္ဇနတော ရာဂော, ဆန္ဒိယနတော ဆန္ဒော, ပိယာယနဋ္ဌေန ပေမံ, ပိဝိတုကာမဋ္ဌေန ပိပာသာ, အနုဒဟနဋ္ဌေန ပရိဠာဟောတိ ဝုစ္စတိ။ အကုသလေ စာဝုသော, ဓမ္မေတိအာဒိ ကသ္မာ အာရဒ္ဓံ? ပဉ္စသု ခန္ဓေသု အဝီတရာဂသ္သ အာဒီနဝံ , ဝီတရာဂသ္သ စ အာနိသံသံ ဒသ္သေတုံ။ တတ္ရ အဝိဃာတောတိ နိဒ္ဒုက္ခော။ အနုပာယာသောတိ နိရုပတာပော။ အပရိဠာဟောတိ နိဒ္ဒာဟော။ ဧဝံ သဗ္ဗတ္ထ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော။ ဒုတိယံ။
Avigatarāgassātiādīsu taṇhāvaseneva attho veditabbo. Taṇhā hi rajjanato rāgo, chandiyanato chando, piyāyanaṭṭhena pemaṃ, pivitukāmaṭṭhena pipāsā, anudahanaṭṭhena pariḷāhoti vuccati. Akusale cāvuso, dhammetiādi kasmā āraddhaṃ? Pañcasu khandhesu avītarāgassa ādīnavaṃ , vītarāgassa ca ānisaṃsaṃ dassetuṃ. Tatra avighātoti niddukkho. Anupāyāsoti nirupatāpo. Apariḷāhoti niddāho. Evaṃ sabbattha attho veditabbo. Dutiyaṃ.
Related texts:
တိပိဋက (မူလ) • Tipiṭaka (Mūla) / သုတ္တပိဋက • Suttapiṭaka / သံယုတ္တနိကာယ • Saṃyuttanikāya / ၂. ဒေဝဒဟသုတ္တံ • 2. Devadahasuttaṃ
ဋီကာ • Tīkā / သုတ္တပိဋက (ဋီကာ) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / သံယုတ္တနိကာယ (ဋီကာ) • Saṃyuttanikāya (ṭīkā) / ၂. ဒေဝဒဟသုတ္တဝဏ္ဏနာ • 2. Devadahasuttavaṇṇanā
