| Library / Tipiṭaka / д̇ибидага • Tipiṭaka / нзд̇д̇иббагаран̣а-адтагат̇аа • Nettippakaraṇa-aṭṭhakathā |
4. бадинид̣̇д̣̇зсаваараван̣н̣анаа
4. Paṭiniddesavāravaṇṇanā
1. д̣̇зсанаахааравибхан̇г̇аван̣н̣анаа
1. Desanāhāravibhaṅgavaṇṇanā
5. звам̣ хаараад̣̇аяо сукаг̇г̇ахан̣ад̇т̇ам̣ г̇аат̇ааб̣анд̇хавасзна саруубад̇о нид̣̇д̣̇исид̇ваа ид̣̇аани д̇зсу хаарз д̇аава бадинид̣̇д̣̇зсавасзна вибхаж̇ид̇ум̣ ‘‘д̇ад̇т̇а гад̇амо д̣̇зсанаахааро’’д̇иаад̣̇и аарад̣̇д̇хам̣. д̇ад̇т̇а гад̇амод̇и гат̇зд̇угамяад̇аабужчаа. д̣̇зсанаахаарод̇и бужчид̇аб̣б̣ад̇хамманид̣̇ассанам̣. гин̃жааби д̣̇зсанаахааро нид̣̇д̣̇зсаваарз саруубад̇о д̣̇ассид̇о, бадинид̣̇д̣̇зсасса бана висаяам̣ д̣̇ассзнд̇о ‘‘ассаад̣̇аад̣̇ийнавад̇аа’’д̇и г̇аат̇ам̣ згад̣̇зсзна бажжаамасад̇и. аяам̣ д̣̇зсанаахааро буб̣б̣аабараабзгко. д̇ад̇т̇а буб̣б̣аабзгкад̇д̇з ‘‘гад̇амо д̣̇зсанаахааро’’д̇и бужчид̇ваа ‘‘ассаад̣̇аад̣̇ийнавад̇аа’’д̇и саруубад̇о д̣̇ассид̇асса ниг̇аманам̣ ход̇и. бараабзгкад̇д̇з бана ‘‘аяам̣ д̣̇зсанаахааро гим̣ д̣̇зсаяад̇ий’’д̇и д̣̇зсанаагирияааяа гад̇д̇унид̣̇д̣̇зсо ход̇и. д̇зна д̣̇зсанаахаарасса анвад̇т̇асан̃н̃ад̇ам̣ д̣̇ассзд̇и. д̣̇зсаяад̇ийд̇и сам̣ван̣н̣зд̇и, вид̇т̇аарзд̇ийд̇и ад̇т̇о.
5. Evaṃ hārādayo sukhaggahaṇatthaṃ gāthābandhavasena sarūpato niddisitvā idāni tesu hāre tāva paṭiniddesavasena vibhajituṃ ‘‘tattha katamo desanāhāro’’tiādi āraddhaṃ. Tattha katamoti kathetukamyatāpucchā. Desanāhāroti pucchitabbadhammanidassanaṃ. Kiñcāpi desanāhāro niddesavāre sarūpato dassito, paṭiniddesassa pana visayaṃ dassento ‘‘assādādīnavatā’’ti gāthaṃ ekadesena paccāmasati. Ayaṃ desanāhāro pubbāparāpekkho. Tattha pubbāpekkhatte ‘‘katamo desanāhāro’’ti pucchitvā ‘‘assādādīnavatā’’ti sarūpato dassitassa nigamanaṃ hoti. Parāpekkhatte pana ‘‘ayaṃ desanāhāro kiṃ desayatī’’ti desanākiriyāya kattuniddeso hoti. Tena desanāhārassa anvatthasaññataṃ dasseti. Desayatīti saṃvaṇṇeti, vitthāretīti attho.
ид̣̇аани анзна д̣̇зсзд̇аб̣б̣ад̇хаммз саруубад̇о д̣̇ассзнд̇о ‘‘ассаад̣̇а’’нд̇иаад̣̇имааха, д̇ам̣ буб̣б̣з вуд̇д̇анаяад̇д̇аа уд̇д̇аанамзва. д̇асмаа ид̇о барамби авуд̇д̇амзва ван̣н̣аяиссаама. ‘‘гад̇т̇а бана ааг̇ад̇з ассаад̣̇аад̣̇игз аяам̣ хааро сам̣ван̣н̣зд̇ий’’д̇и ануяог̇ам̣ манасигад̇ваа д̣̇зсанаахаарзна сам̣ван̣н̣зд̇аб̣б̣ад̇хаммам̣ д̣̇ассзнд̇о ‘‘д̇хаммам̣ во, бхигкавз, д̣̇зсзссаамий’’д̇иаад̣̇игам̣ саб̣б̣абарияад̇д̇ид̇хаммасан̇г̇аахагам̣ бхаг̇авад̇о чачаггад̣̇зсанам̣ згад̣̇зсзна д̣̇ассзд̇и.
Idāni anena desetabbadhamme sarūpato dassento ‘‘assāda’’ntiādimāha, taṃ pubbe vuttanayattā uttānameva. Tasmā ito parampi avuttameva vaṇṇayissāma. ‘‘Kattha pana āgate assādādike ayaṃ hāro saṃvaṇṇetī’’ti anuyogaṃ manasikatvā desanāhārena saṃvaṇṇetabbadhammaṃ dassento ‘‘dhammaṃ vo, bhikkhave, desessāmī’’tiādikaṃ sabbapariyattidhammasaṅgāhakaṃ bhagavato chachakkadesanaṃ ekadesena dasseti.
д̇ад̇т̇а д̇хамманд̇и аяам̣ д̇хамма-сад̣̇д̣̇о барияад̇д̇исажжасамаад̇хибан̃н̃аабагад̇ибун̃н̃аабад̇д̇ин̃зяяаад̣̇ийсу б̣ахуусу ад̇т̇зсу д̣̇идтаббаяог̇о. д̇ат̇аа хи ‘‘ид̇ха, бхигку, д̇хаммам̣ барияаабун̣аад̇ий’’д̇иаад̣̇ийсу (а. ни. 5.73) барияад̇д̇ид̇хаммз д̣̇иссад̇и. ‘‘д̣̇идтад̇хаммо бад̇д̇ад̇хаммо’’д̇иаад̣̇ийсу (д̣̇ий. ни. 1.299; махаава. 18) сажжз. ‘‘звам̣д̇хаммаа д̇з бхаг̇аванд̇о ахзсу’’нд̇иаад̣̇ийсу (д̣̇ий. ни. 2.13, 145) самаад̇химхи. ‘‘сажжам̣ д̇хаммо д̇хид̇и жааг̇о’’д̇и звамаад̣̇ийсу (ж̇аа. 1.1.57; 1.2.147-148) бан̃н̃ааяам̣. ‘‘ж̇аад̇ид̇хаммаанам̣, бхигкавз, сад̇д̇аана’’нд̇и звамаад̣̇ийсу (д̣̇ий. ни. 2.398; ма. ни. 1.131) багад̇ияам̣ . ‘‘д̇хаммо хавз рагкад̇и д̇хаммажаари’’нд̇иаад̣̇ийсу (ж̇аа. 1.10.102; 1.15.385) бун̃н̃з. ‘‘жад̇д̇ааро баарааж̇игаа д̇хаммаа’’д̇и звамаад̣̇ийсу (баараа. 233) аабад̇д̇ияам̣. ‘‘гусалаа д̇хаммаа агусалаад̇хаммаа’’д̇иаад̣̇ийсу (д̇ха. са. д̇игамаад̇игаа 1) н̃зяяз. ид̇ха бана барияад̇д̇ияам̣ д̣̇адтаб̣б̣од̇и (ма. ни. адта. 1.муулабарияааяасуд̇д̇аван̣н̣анаа; д̇ха. са. адта. жид̇д̇уббаад̣̇аган̣д̣а 1; б̣у. вам̣. адта. 1.1).
Tattha dhammanti ayaṃ dhamma-saddo pariyattisaccasamādhipaññāpakatipuññāpattiñeyyādīsu bahūsu atthesu diṭṭhappayogo. Tathā hi ‘‘idha, bhikkhu, dhammaṃ pariyāpuṇātī’’tiādīsu (a. ni. 5.73) pariyattidhamme dissati. ‘‘Diṭṭhadhammo pattadhammo’’tiādīsu (dī. ni. 1.299; mahāva. 18) sacce. ‘‘Evaṃdhammā te bhagavanto ahesu’’ntiādīsu (dī. ni. 2.13, 145) samādhimhi. ‘‘Saccaṃ dhammo dhiti cāgo’’ti evamādīsu (jā. 1.1.57; 1.2.147-148) paññāyaṃ. ‘‘Jātidhammānaṃ, bhikkhave, sattāna’’nti evamādīsu (dī. ni. 2.398; ma. ni. 1.131) pakatiyaṃ . ‘‘Dhammo have rakkhati dhammacāri’’ntiādīsu (jā. 1.10.102; 1.15.385) puññe. ‘‘Cattāro pārājikā dhammā’’ti evamādīsu (pārā. 233) āpattiyaṃ. ‘‘Kusalā dhammā akusalādhammā’’tiādīsu (dha. sa. tikamātikā 1) ñeyye. Idha pana pariyattiyaṃ daṭṭhabboti (ma. ni. aṭṭha. 1.mūlapariyāyasuttavaṇṇanā; dha. sa. aṭṭha. cittuppādakaṇḍa 1; bu. vaṃ. aṭṭha. 1.1).
вод̇и бана аяам̣ во-сад̣̇д̣̇о ‘‘ханд̣̇а д̣̇аани, бхигкавз, баваарзми во’’д̇и (сам̣. ни. 1.215) зд̇т̇а убаяог̇ад̇т̇з ааг̇ад̇о. ‘‘саннибад̇ид̇аанам̣ во, бхигкавз, д̣̇ваяам̣ гаран̣ийяа’’нд̇иаад̣̇ийсу (ма. ни. 1.273) гаран̣ад̇т̇з. ‘‘яз хи во арияаа барисуд̣̇д̇хагааяагамманд̇аа’’д̇иаад̣̇ийсу бад̣̇абууран̣з. ‘‘аарожаяаами во, бхигкавз’’д̇иаад̣̇ийсу (а. ни. 7.72) самбад̣̇аанад̇т̇з. ид̇хааби самбад̣̇аанад̇т̇з зваад̇и д̣̇адтаб̣б̣о.
Voti pana ayaṃ vo-saddo ‘‘handa dāni, bhikkhave, pavāremi vo’’ti (saṃ. ni. 1.215) ettha upayogatthe āgato. ‘‘Sannipatitānaṃ vo, bhikkhave, dvayaṃ karaṇīya’’ntiādīsu (ma. ni. 1.273) karaṇatthe. ‘‘Ye hi vo ariyā parisuddhakāyakammantā’’tiādīsu padapūraṇe. ‘‘Ārocayāmi vo, bhikkhave’’tiādīsu (a. ni. 7.72) sampadānatthe. Idhāpi sampadānatthe evāti daṭṭhabbo.
бхигканасийлад̇аад̣̇иг̇ун̣аяог̇зна бхигкуу, бхиннагилзсад̇аад̣̇иг̇ун̣аяог̇зна ваа. ат̇а ваа сам̣саарз бхаяам̣ игканд̇ийд̇и бхигкуу. бхигкавзд̇и д̇зсам̣ аалабанам̣. д̇зна д̇з д̇хаммассаванз нияож̇знд̇о ад̇д̇ано мукаабхимукам̣ гарод̇и. д̣̇зсзссаамийд̇и гат̇зссаами. д̇зна наахам̣ д̇хаммиссарад̇ааяа д̇умхз ан̃н̃ам̣ гин̃жи гаарзяяаами, анааваран̣ан̃аан̣зна саб̣б̣ам̣ н̃зяяад̇хаммам̣ бажжагкагаарид̇ааяа бана д̇хаммам̣ д̣̇зсзссаамийд̇и ид̣̇аани бавад̇д̇ияамаанам̣ д̇хаммад̣̇зсанам̣ бадиж̇аанаад̇и. аад̣̇игаляаан̣анд̇иаад̣̇ийсу аад̣̇имхи галяаан̣ам̣ аад̣̇игаляаан̣ам̣, аад̣̇игаляаан̣амзд̇ассаад̇и ваа аад̣̇игаляаан̣ам̣. сзсабад̣̇ад̣̇ваязби зсзва наяо. д̇ад̇т̇а сийлзна аад̣̇игаляаан̣ам̣. самаад̇хинаа маж̇жхзгаляаан̣ам̣. бан̃н̃ааяа барияосаанагаляаан̣ам̣. б̣уд̣̇д̇хасуб̣уд̣̇д̇хад̇ааяа ваа аад̣̇игаляаан̣ам̣. д̇хаммасуд̇хаммад̇ааяа маж̇жхзгаляаан̣ам̣. сан̇гхасуббадибад̇д̇ияаа барияосаанагаляаан̣ам̣. ат̇а ваа уг̇гхадид̇ан̃н̃увинаяанзна аад̣̇игаляаан̣ам̣. вибан̃жид̇ан̃н̃увинаяанзна маж̇жхзгаляаан̣ам̣ нзяяабуг̇г̇алавинаяанзна барияосаанагаляаан̣ам̣. аяамзвад̇т̇о ид̇хаад̇хиббзд̇о.
Bhikkhanasīlatādiguṇayogena bhikkhū, bhinnakilesatādiguṇayogena vā. Atha vā saṃsāre bhayaṃ ikkhantīti bhikkhū. Bhikkhaveti tesaṃ ālapanaṃ. Tena te dhammassavane niyojento attano mukhābhimukhaṃ karoti. Desessāmīti kathessāmi. Tena nāhaṃ dhammissaratāya tumhe aññaṃ kiñci kāreyyāmi, anāvaraṇañāṇena sabbaṃ ñeyyadhammaṃ paccakkhakāritāya pana dhammaṃ desessāmīti idāni pavattiyamānaṃ dhammadesanaṃ paṭijānāti. Ādikalyāṇantiādīsu ādimhi kalyāṇaṃ ādikalyāṇaṃ, ādikalyāṇametassāti vā ādikalyāṇaṃ. Sesapadadvayepi eseva nayo. Tattha sīlena ādikalyāṇaṃ. Samādhinā majjhekalyāṇaṃ. Paññāya pariyosānakalyāṇaṃ. Buddhasubuddhatāya vā ādikalyāṇaṃ. Dhammasudhammatāya majjhekalyāṇaṃ. Saṅghasuppaṭipattiyā pariyosānakalyāṇaṃ. Atha vā ugghaṭitaññuvinayanena ādikalyāṇaṃ. Vipañcitaññuvinayanena majjhekalyāṇaṃ neyyapuggalavinayanena pariyosānakalyāṇaṃ. Ayamevattho idhādhippeto.
ад̇т̇асамбад̇д̇ияаа саад̇т̇ам̣. б̣яан̃ж̇анасамбад̇д̇ияаа саб̣яан̃ж̇анам̣. сан̇гаасанаад̣̇ичаад̇т̇абад̣̇асамааяог̇ад̇о ваа саад̇т̇ам̣. агкараад̣̇ичаб̣яан̃ж̇анабад̣̇асамааяог̇ад̇о саб̣яан̃ж̇анам̣. аяамзвад̇т̇о ид̇хаад̇хиббзд̇о. убанзд̇аб̣б̣аабхаавад̇о зганд̇зна барибун̣н̣анд̇и гзвалабарибун̣н̣ам̣. абанзд̇аб̣б̣аабхаавад̇о барисуд̣̇д̇хам̣. сийлаад̣̇ибан̃жад̇хаммагканд̇хабаарибуурияаа ваа барибун̣н̣ам̣. жад̇урогханид̇т̇аран̣ааяа бавад̇д̇ияаа логаамисанирабзгкад̇ааяа жа барисуд̣̇д̇хам̣. б̣рахмам̣ сздтам̣ уд̇д̇амам̣ б̣рахмуунам̣ ваа сздтаанам̣ арияаанам̣ жарияам̣ сигкад̇д̇аяасан̇г̇ахам̣ саасанам̣ б̣рахмажарияам̣ багаасаяиссаами барид̣̇ийбаяиссаамийд̇и ад̇т̇о.
Atthasampattiyā sātthaṃ. Byañjanasampattiyā sabyañjanaṃ. Saṅkāsanādichaatthapadasamāyogato vā sātthaṃ. Akkharādichabyañjanapadasamāyogato sabyañjanaṃ. Ayamevattho idhādhippeto. Upanetabbābhāvato ekantena paripuṇṇanti kevalaparipuṇṇaṃ. Apanetabbābhāvato parisuddhaṃ. Sīlādipañcadhammakkhandhapāripūriyā vā paripuṇṇaṃ. Caturoghanittharaṇāya pavattiyā lokāmisanirapekkhatāya ca parisuddhaṃ. Brahmaṃ seṭṭhaṃ uttamaṃ brahmūnaṃ vā seṭṭhānaṃ ariyānaṃ cariyaṃ sikkhattayasaṅgahaṃ sāsanaṃ brahmacariyaṃ pakāsayissāmi paridīpayissāmīti attho.
звам̣ бхаг̇авад̇аа д̣̇зсид̇о багаасид̇о жа саасанад̇хаммо язсам̣ ассаад̣̇аад̣̇ийнам̣ д̣̇ассанавасзна бавад̇д̇о, д̇з ассаад̣̇аад̣̇аяо д̣̇зсанаахаарасса висаяабхууд̇аа яад̇т̇а яад̇т̇а баатз сависзсам̣ вуд̇д̇аа, д̇ад̇о д̇ад̇о нид̣̇д̇хаарзд̇ваа уд̣̇аахаран̣авасзна ид̇хаанзд̇ваа д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘д̇ад̇т̇а гад̇амо ассаад̣̇о’’д̇иаад̣̇и аарад̣̇д̇хам̣. д̇ад̇т̇а гааманд̇и манаабияаруубаад̣̇им̣ д̇збхуумагад̇хаммасан̇каад̇ам̣ вад̇т̇угаамам̣. гаамаяамаанассаад̇и ижчанд̇асса. д̇асса жзд̇ам̣ самиж̇жхад̇ийд̇и д̇асса гаамаяамаанасса сад̇д̇асса д̇ам̣ гаамасан̇каад̇ам̣ вад̇т̇у самиж̇жхад̇и жз, сажз со д̇ам̣ лабхад̇ийд̇и вуд̇д̇ам̣ ход̇и. ад̣̇д̇хаа бийд̇имано ход̇ийд̇и згам̣сзна д̇удтажид̇д̇о ход̇и. лад̣̇д̇хаад̇и лабхид̇ваа. мажжод̇и сад̇д̇о. яад̣̇ижчад̇ийд̇и яам̣ ижчад̇и. аяамзд̇т̇а сан̇кзбо, вид̇т̇ааро бана нид̣̇д̣̇зсз (махаани. 1) вуд̇д̇анаязна взд̣̇ид̇аб̣б̣о. аяам̣ ассаад̣̇од̇и яааяам̣ ад̇хиббааяасамиж̇жханаа ижчид̇алаабхз бийд̇иманад̇аа соманассам̣, аяам̣ ассаад̣̇зд̇аб̣б̣ад̇о ассаад̣̇о.
Evaṃ bhagavatā desito pakāsito ca sāsanadhammo yesaṃ assādādīnaṃ dassanavasena pavatto, te assādādayo desanāhārassa visayabhūtā yattha yattha pāṭhe savisesaṃ vuttā, tato tato niddhāretvā udāharaṇavasena idhānetvā dassetuṃ ‘‘tattha katamo assādo’’tiādi āraddhaṃ. Tattha kāmanti manāpiyarūpādiṃ tebhūmakadhammasaṅkhātaṃ vatthukāmaṃ. Kāmayamānassāti icchantassa. Tassa cetaṃ samijjhatīti tassa kāmayamānassa sattassa taṃ kāmasaṅkhātaṃ vatthu samijjhati ce, sace so taṃ labhatīti vuttaṃ hoti. Addhāpītimanohotīti ekaṃsena tuṭṭhacitto hoti. Laddhāti labhitvā. Maccoti satto. Yadicchatīti yaṃ icchati. Ayamettha saṅkhepo, vitthāro pana niddese (mahāni. 1) vuttanayena veditabbo. Ayaṃ assādoti yāyaṃ adhippāyasamijjhanā icchitalābhe pītimanatā somanassaṃ, ayaṃ assādetabbato assādo.
д̇асса жз гаамаяаанассаад̇и д̇асса буг̇г̇аласса гаамз ижчамаанасса, гаамзна ваа яааяамаанасса. чанд̣̇аж̇аад̇ассаад̇и ж̇аад̇ад̇ан̣хасса. ж̇анд̇унод̇и сад̇д̇асса. д̇з гаамаа барихааяанд̇ийд̇и д̇з вад̇т̇угаамаа гзнажи анд̇арааязна винассанд̇и жз. саллавид̣̇д̇хова руббад̇ийд̇и ат̇а аяомаяаад̣̇инаа саллзна вид̣̇д̇хо вияа бийл̣ияад̇ийд̇и ад̇т̇о. аяам̣ аад̣̇ийнавод̇и яааяам̣ гаамаанам̣ вибарин̣ааман̃н̃ат̇аабхааваа гаамаяаанасса сад̇д̇асса руббанаа д̣̇оманассуббад̇д̇и, аяам̣ аад̣̇ийнаво.
Tassa ce kāmayānassāti tassa puggalassa kāme icchamānassa, kāmena vā yāyamānassa. Chandajātassāti jātataṇhassa. Jantunoti sattassa. Te kāmā parihāyantīti te vatthukāmā kenaci antarāyena vinassanti ce. Sallaviddhova ruppatīti atha ayomayādinā sallena viddho viya pīḷiyatīti attho. Ayaṃ ādīnavoti yāyaṃ kāmānaṃ vipariṇāmaññathābhāvā kāmayānassa sattassa ruppanā domanassuppatti, ayaṃ ādīnavo.
яо гаамз бариваж̇ж̇зд̇ийд̇и яо бхигку яат̇аавуд̇д̇з гаамз д̇ад̇т̇а чанд̣̇арааг̇асса вигкамбханзна ваа самужчинд̣̇анзна ваа саб̣б̣абхааг̇зна важ̇ж̇зд̇и. яат̇аа гим̣? саббассзва бад̣̇аа сирод̇и, яат̇аа гожи бурисо ж̇ийвид̇угаамо ган̣хасаббам̣ бадибат̇з бассид̇ваа ад̇д̇ано баад̣̇зна д̇асса сирам̣ бариваж̇ж̇зд̇и, сомам̣…бз… самад̇ивад̇д̇ад̇ийд̇и со бхигку саб̣б̣ам̣ логам̣ висарид̇ваа тид̇ад̇д̇аа логз висад̇д̇игаасан̇каад̇ам̣ имам̣ д̇ан̣хам̣ сад̇имаа худ̇ваа самад̇иггамад̇ийд̇и. ид̣̇ам̣ ниссаран̣анд̇и яад̣̇ид̣̇ам̣ висад̇д̇игаасан̇каад̇ааяа д̇ан̣хааяа ниб̣б̣аанаарамман̣зна арияамаг̇г̇зна самад̇ивад̇д̇анам̣, ид̣̇ам̣ ниссаран̣ам̣.
Yo kāme parivajjetīti yo bhikkhu yathāvutte kāme tattha chandarāgassa vikkhambhanena vā samucchindanena vā sabbabhāgena vajjeti. Yathā kiṃ? Sappasseva padā siroti, yathā koci puriso jīvitukāmo kaṇhasappaṃ paṭipathe passitvā attano pādena tassa siraṃ parivajjeti, somaṃ…pe… samativattatīti so bhikkhu sabbaṃ lokaṃ visaritvā ṭhitattā loke visattikāsaṅkhātaṃ imaṃ taṇhaṃ satimā hutvā samatikkamatīti. Idaṃ nissaraṇanti yadidaṃ visattikāsaṅkhātāya taṇhāya nibbānārammaṇena ariyamaggena samativattanaṃ, idaṃ nissaraṇaṃ.
кзд̇д̇анд̇и гзд̣̇аараад̣̇икзд̇д̇ам̣. вад̇т̇унд̇и гхаравад̇т̇уаад̣̇ивад̇т̇ум̣. хиран̃н̃ам̣ ваад̇и гахаабан̣асан̇каад̇ам̣ суван̣н̣асан̇каад̇ан̃жа хиран̃н̃ам̣. ваа-сад̣̇д̣̇о вигаббанад̇т̇о, со саб̣б̣абад̣̇зсу яож̇зд̇аб̣б̣о. г̇аваассанд̇и г̇ааво жа ассз жаад̇и г̇аваассам̣. д̣̇аасаборисанд̇и д̣̇аасз жа борисз жаад̇и д̣̇аасаборисам̣. т̇ияод̇и ид̇т̇ияо. б̣анд̇хууд̇и н̃аад̇иб̣анд̇хаво. бут̇уу гаамзд̇и ан̃н̃зби ваа манаабияаруубаад̣̇игз б̣ахуу гаамаг̇ун̣з. яо наро ануг̇иж̇жхад̇ийд̇и яо сад̇д̇о ану ану абхиган̇кад̇и бад̇т̇зд̇ийд̇и ад̇т̇о. аяам̣ ассаад̣̇од̇и яад̣̇ид̣̇ам̣ кзд̇д̇аад̣̇ийнам̣ ануг̇иж̇жханам̣, аяам̣ ассаад̣̇зд̇и вад̇т̇угаамз зд̇знаад̇и ассаад̣̇о.
Khettanti kedārādikhettaṃ. Vatthunti gharavatthuādivatthuṃ. Hiraññaṃ vāti kahāpaṇasaṅkhātaṃ suvaṇṇasaṅkhātañca hiraññaṃ. Vā-saddo vikappanattho, so sabbapadesu yojetabbo. Gavāssanti gāvo ca asse cāti gavāssaṃ. Dāsaporisanti dāse ca porise cāti dāsaporisaṃ. Thiyoti itthiyo. Bandhūti ñātibandhavo. Puthū kāmeti aññepi vā manāpiyarūpādike bahū kāmaguṇe. Yo naro anugijjhatīti yo satto anu anu abhikaṅkhati patthetīti attho. Ayaṃ assādoti yadidaṃ khettādīnaṃ anugijjhanaṃ, ayaṃ assādeti vatthukāme etenāti assādo.
аб̣алаа нам̣ б̣алийяанд̇ийд̇и кзд̇д̇аад̣̇ибхзд̣̇з гаамз ануг̇иж̇жханд̇ам̣ д̇ам̣ буг̇г̇алам̣ гусалзхи бахаад̇аб̣б̣ад̇д̇аа аб̣аласан̇каад̇аа гилзсаа б̣алийяанд̇и абхибхаванд̇и, сад̣̇д̇хааб̣алаад̣̇ивирахзна ваа аб̣алам̣ д̇ам̣ буг̇г̇алам̣ аб̣алаа гилзсаа б̣алийяанд̇и, аб̣алад̇д̇аа абхибхаванд̇ийд̇и ад̇т̇о. мад̣̇д̣̇анд̇знам̣ бариссаяаад̇и знам̣ гаамаг̇ид̣̇д̇хам̣ гаамз бариязсанд̇ам̣ рагканд̇ан̃жа сийхаад̣̇аяо жа баагадабариссаяаа гааяад̣̇ужжарид̇аад̣̇аяо жа абаагадабариссаяаа мад̣̇д̣̇анд̇и. д̇ад̇о нам̣…бз… д̣̇аганд̇и д̇ад̇о д̇зхи баагадаабаагадабариссаязхи абхибхууд̇ам̣ д̇ам̣ буг̇г̇алам̣ ж̇аад̇иаад̣̇ид̣̇угкам̣ самуд̣̇д̣̇з бхиннанаавам̣ уд̣̇агам̣ вияа анвзд̇и ануг̇ажчад̇ийд̇и ад̇т̇о. аяам̣ аад̣̇ийнавод̇и явааяам̣ д̇ан̣хаад̣̇ужжарид̇асам̣гилзсахзд̇уго ж̇аад̇иаад̣̇ид̣̇угкаануб̣анд̇хо, аяам̣ аад̣̇ийнаво.
Abalānaṃ balīyantīti khettādibhede kāme anugijjhantaṃ taṃ puggalaṃ kusalehi pahātabbattā abalasaṅkhātā kilesā balīyanti abhibhavanti, saddhābalādivirahena vā abalaṃ taṃ puggalaṃ abalā kilesā balīyanti, abalattā abhibhavantīti attho. Maddantenaṃ parissayāti enaṃ kāmagiddhaṃ kāme pariyesantaṃ rakkhantañca sīhādayo ca pākaṭaparissayā kāyaduccaritādayo ca apākaṭaparissayā maddanti. Tato naṃ…pe… dakanti tato tehi pākaṭāpākaṭaparissayehi abhibhūtaṃ taṃ puggalaṃ jātiādidukkhaṃ samudde bhinnanāvaṃ udakaṃ viya anveti anugacchatīti attho. Ayaṃ ādīnavoti yvāyaṃ taṇhāduccaritasaṃkilesahetuko jātiādidukkhānubandho, ayaṃ ādīnavo.
д̇асмаад̇и яасмаа гаамаг̇ид̣̇д̇хасса вуд̇д̇анаязна д̣̇угкаануб̣анд̇хо виж̇ж̇ад̇и, д̇асмаа. ж̇анд̇ууд̇и сад̇д̇о. сад̣̇аа сад̇од̇и буб̣б̣арад̇д̇аабарарад̇д̇ам̣ ж̇ааг̇арияаануяог̇зна сад̇о худ̇ваа. гаамаани бариваж̇ж̇аязд̇и вигкамбханавасзна самужчзд̣̇авасзна жа руубаад̣̇ийсу вад̇т̇угаамзсу саб̣б̣аббагаарам̣ гилзсагаамам̣ ануббаад̣̇знд̇о гаамаани бариваж̇ж̇аяз баж̇ахзяяа. д̇з бахааяа д̇арз огханд̇и звам̣ д̇з гаамз бахааяа д̇аббахаанагараарияамаг̇г̇знзва жад̇уб̣б̣ид̇хамби огхам̣ д̇арзяяа, д̇арид̇ум̣ саггун̣зяяаад̇и ад̇т̇о. наавам̣ сид̇ваава баараг̇ууд̇и яат̇аа бурисо уд̣̇агаг̇г̇ахан̣зна г̇арубхаарам̣ наавам̣ уд̣̇агам̣ б̣ахи син̃жид̇ваа лахугааяа наавааяа аббагасирзнзва баараг̇уу бхавзяяа, баарам̣ г̇ажчзяяа, звамзва ад̇д̇абхааванаавам̣ гилзсууд̣̇агаг̇аругам̣ син̃жид̇ваа лахугзна ад̇д̇абхаавзна баараг̇уу бхавзяяа, баарам̣ ниб̣б̣аанам̣ арахад̇д̇аббад̇д̇ияаа г̇ажчзяяа анубаад̣̇исзсааяа ниб̣б̣аанад̇хаад̇уяаа бариниб̣б̣аанзнаад̇и ад̇т̇о. ид̣̇ам̣ ниссаран̣анд̇и яам̣ гаамаббахаанамукзна жад̇урогхам̣ д̇арид̇ваа анубаад̣̇исзсааяа ниб̣б̣аанад̇хаад̇уяаа ниб̣б̣аанам̣, ид̣̇ам̣ саб̣б̣асан̇кад̇аниссаран̣ад̇о ниссаран̣анд̇и.
Tasmāti yasmā kāmagiddhassa vuttanayena dukkhānubandho vijjati, tasmā. Jantūti satto. Sadā satoti pubbarattāpararattaṃ jāgariyānuyogena sato hutvā. Kāmāni parivajjayeti vikkhambhanavasena samucchedavasena ca rūpādīsu vatthukāmesu sabbappakāraṃ kilesakāmaṃ anuppādento kāmāni parivajjaye pajaheyya. Te pahāya tare oghanti evaṃ te kāme pahāya tappahānakaraariyamaggeneva catubbidhampi oghaṃ tareyya, tarituṃ sakkuṇeyyāti attho. Nāvaṃ sitvāva pāragūti yathā puriso udakaggahaṇena garubhāraṃ nāvaṃ udakaṃ bahi siñcitvā lahukāya nāvāya appakasireneva pāragū bhaveyya, pāraṃ gaccheyya, evameva attabhāvanāvaṃ kilesūdakagarukaṃ siñcitvā lahukena attabhāvena pāragū bhaveyya, pāraṃ nibbānaṃ arahattappattiyā gaccheyya anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbānenāti attho. Idaṃ nissaraṇanti yaṃ kāmappahānamukhena caturoghaṃ taritvā anupādisesāya nibbānadhātuyā nibbānaṃ, idaṃ sabbasaṅkhatanissaraṇato nissaraṇanti.
д̇хаммод̇и д̣̇аанаад̣̇ибун̃н̃ад̇хаммо. хавзд̇и нибаад̇амад̇д̇ам̣. рагкад̇и д̇хаммажааринд̇и яо д̇ам̣ д̇хаммам̣ аббамад̇д̇о жарад̇и, д̇ам̣ д̇хаммажаарим̣ д̣̇идтад̇хаммигасамбарааяигабхзд̣̇зна д̣̇увид̇хад̇оби анад̇т̇ад̇о рагкад̇и баалзд̇и. чад̇д̇ам̣ маханд̇ам̣ яат̇а вассагаалзд̇и вассагаалз д̣̇звз вассанд̇з яат̇аа маханд̇ам̣ чад̇д̇ам̣ гусалзна бурисзна д̇хаарид̇ам̣ д̇ам̣ вассад̇зманад̇о рагкад̇и. д̇ад̇т̇а яат̇аа д̇ам̣ чад̇д̇ам̣ аббамад̇д̇о худ̇ваа ад̇д̇аанам̣ рагканд̇ам̣ чаад̣̇знд̇ан̃жа вассаад̣̇ид̇о рагкад̇и, звам̣ д̇хаммоби ад̇д̇асаммаабан̣ид̇хаанзна аббамад̇д̇о худ̇ваа д̇хаммажарияааяа ад̇д̇аанам̣ рагканд̇ам̣язва рагкад̇ийд̇и ад̇хиббааяо. зсаа…бз… жаарийд̇и зд̇зна вуд̇д̇амзвад̇т̇ам̣ баагадад̇арам̣ гарод̇и, д̇ам̣ сувин̃н̃зяяамзва. ид̣̇ам̣ паланд̇и д̣̇идтад̇хаммигзхи самбарааяигзхи жа анад̇т̇зхи яад̣̇ид̣̇ам̣ д̇хаммасса рагкан̣ам̣ вуд̇д̇ам̣ рагкаавасаанасса жа аб̣бхуд̣̇аяасса нибпаад̣̇анам̣, ид̣̇ам̣ ниссаран̣ам̣ анаамасид̇ваа д̣̇зсанааяа ниб̣б̣ад̇д̇зд̇аб̣б̣ад̇ааяа паланд̇и.
Dhammoti dānādipuññadhammo. Haveti nipātamattaṃ. Rakkhati dhammacārinti yo taṃ dhammaṃ appamatto carati, taṃ dhammacāriṃ diṭṭhadhammikasamparāyikabhedena duvidhatopi anatthato rakkhati pāleti. Chattaṃ mahantaṃ yatha vassakāleti vassakāle deve vassante yathā mahantaṃ chattaṃ kusalena purisena dhāritaṃ taṃ vassatemanato rakkhati. Tattha yathā taṃ chattaṃ appamatto hutvā attānaṃ rakkhantaṃ chādentañca vassādito rakkhati, evaṃ dhammopi attasammāpaṇidhānena appamatto hutvā dhammacariyāya attānaṃ rakkhantaṃyeva rakkhatīti adhippāyo. Esā…pe… cārīti etena vuttamevatthaṃ pākaṭataraṃ karoti, taṃ suviññeyyameva. Idaṃ phalanti diṭṭhadhammikehi samparāyikehi ca anatthehi yadidaṃ dhammassa rakkhaṇaṃ vuttaṃ rakkhāvasānassa ca abbhudayassa nipphādanaṃ, idaṃ nissaraṇaṃ anāmasitvā desanāya nibbattetabbatāya phalanti.
саб̣б̣з д̇хаммаад̇и саб̣б̣з сан̇кад̇аа д̇хаммаа. анад̇д̇аад̇и над̇т̇и зд̇зсам̣ ад̇д̇аа гаарагавзд̣̇агасабхааво, саяам̣ ваа на ад̇д̇аад̇и анад̇д̇аад̇и. ид̇ийд̇и звам̣. яад̣̇аа бан̃н̃ааяа бассад̇ийд̇и яасмим̣ гаалз вибассанам̣ уссуггаабзнд̇о анад̇д̇аанубассанаасан̇каад̇ааяа бан̃н̃ааяа бассад̇и. ат̇а ниб̣б̣инд̣̇ад̇и д̣̇угкзд̇и ат̇а анад̇д̇аанубассанааяа буб̣б̣з зва анижжад̇аад̣̇угкад̇аанам̣ субарид̣̇идтад̇д̇аа ниб̣б̣ид̣̇аанубассанаавасзна вибассанааг̇ожарабхууд̇з бан̃жагканд̇хад̣̇угкз ниб̣б̣инд̣̇ад̇и ниб̣б̣зд̣̇ам̣ аабаж̇ж̇ад̇и. зса маг̇г̇о висуд̣̇д̇хияаад̇и яаа вуд̇д̇алагкан̣аа ниб̣б̣ид̣̇аанубассанаа саб̣б̣агилзсависуж̇жханад̇о висуд̣̇д̇хисан̇каад̇асса арияамаг̇г̇асса ажжанд̇ависуд̣̇д̇хияаа ваа амад̇ад̇хаад̇уяаа маг̇г̇о убааяо. аяам̣ убааяод̇и яад̣̇ид̣̇ам̣ анад̇д̇аанубассанаамукзна саб̣б̣асмим̣ ваддасмим̣ ниб̣б̣инд̣̇анам̣ вуд̇д̇ам̣, д̇ам̣ висуд̣̇д̇хияаа ад̇хиг̇амахзд̇убхаавад̇о убааяо.
Sabbe dhammāti sabbe saṅkhatā dhammā. Anattāti natthi etesaṃ attā kārakavedakasabhāvo, sayaṃ vā na attāti anattāti. Itīti evaṃ. Yadā paññāya passatīti yasmiṃ kāle vipassanaṃ ussukkāpento anattānupassanāsaṅkhātāya paññāya passati. Atha nibbindati dukkheti atha anattānupassanāya pubbe eva aniccatādukkhatānaṃ suparidiṭṭhattā nibbidānupassanāvasena vipassanāgocarabhūte pañcakkhandhadukkhe nibbindati nibbedaṃ āpajjati. Esa maggo visuddhiyāti yā vuttalakkhaṇā nibbidānupassanā sabbakilesavisujjhanato visuddhisaṅkhātassa ariyamaggassa accantavisuddhiyā vā amatadhātuyā maggo upāyo. Ayaṃ upāyoti yadidaṃ anattānupassanāmukhena sabbasmiṃ vaṭṭasmiṃ nibbindanaṃ vuttaṃ, taṃ visuddhiyā adhigamahetubhāvato upāyo.
‘‘жагкумаа…бз… бариваж̇ж̇аяз’’д̇и имиссаа г̇аат̇ааяа аяам̣ сан̇кзбад̇т̇о – яат̇аа жагкумаа бурисо сарийрз ваханд̇з висамаани бхуумиббад̣̇зсаани жан̣д̣ад̇ааяа ваа висамз хад̇т̇иаад̣̇аяо бариваж̇ж̇зд̇и, звам̣ логз саббан̃н̃о бурисо саббан̃н̃ад̇ааяа хид̇аахид̇ам̣ ж̇аананд̇о баабаани лаамагаани д̣̇ужжарид̇аани бариваж̇ж̇зяяаад̇и. аяам̣ аан̣ад̇д̇ийд̇и яаа аяам̣ ‘‘баабаани бариваж̇ж̇зд̇аб̣б̣ааний’’д̇и д̇хаммарааж̇асса бхаг̇авад̇о аан̣аа, аяам̣ аан̣ад̇д̇ийд̇и.
‘‘Cakkhumā…pe… parivajjaye’’ti imissā gāthāya ayaṃ saṅkhepattho – yathā cakkhumā puriso sarīre vahante visamāni bhūmippadesāni caṇḍatāya vā visame hatthiādayo parivajjeti, evaṃ loke sappañño puriso sappaññatāya hitāhitaṃ jānanto pāpāni lāmakāni duccaritāni parivajjeyyāti. Ayaṃ āṇattīti yā ayaṃ ‘‘pāpāni parivajjetabbānī’’ti dhammarājassa bhagavato āṇā, ayaṃ āṇattīti.
звам̣ висум̣ висум̣ суд̇д̇зсу ааг̇ад̇аа палуубааяаан̣ад̇д̇ияо уд̣̇аахаран̣абхаавзна д̣̇ассзд̇ваа ид̣̇аани д̇аа згад̇о ааг̇ад̇аа д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘сун̃н̃ад̇о’’д̇и г̇аат̇амааха.
Evaṃ visuṃ visuṃ suttesu āgatā phalūpāyāṇattiyo udāharaṇabhāvena dassetvā idāni tā ekato āgatā dassetuṃ ‘‘suññato’’ti gāthamāha.
д̇ад̇т̇а сун̃н̃ад̇о логам̣ авзгкассу, могхарааж̇аад̇и аан̣ад̇д̇ийд̇и ‘‘могхарааж̇а, саб̣б̣амби сан̇кааралогам̣ авасавад̇д̇ид̇аасаллагкан̣авасзна ваа д̇ужчабхаавасаманубассанавасзна ваа сун̃н̃од̇и бассаа’’д̇и ид̣̇ам̣ д̇хаммарааж̇асса важанам̣ вид̇хаанабхаавад̇о аан̣ад̇д̇и. саб̣б̣ад̣̇аа сад̇игирияааяа д̇ам̣сун̃н̃ад̇аад̣̇ассанам̣ самбаж̇ж̇ад̇ийд̇и ‘‘сад̣̇аа сад̇од̇и убааяо’’д̇и вуд̇д̇ам̣. ад̇д̇аануд̣̇идтим̣ уухажжаад̇и вийсад̇ивад̇т̇угам̣ саггааяад̣̇ассанам̣ уд̣̇д̇харид̇ваа самужчинд̣̇ид̇ваа. звам̣ мажжуд̇аро сияаад̇и. ид̣̇ам̣ паланд̇и яам̣ звам̣ вуд̇д̇зна вид̇хинаа мажжуд̇аран̣ам̣ мажжуно висаяаад̇иггаманам̣ д̇асса яам̣ буб̣б̣абхааг̇абадибад̣̇аабадибаж̇ж̇анам̣, ид̣̇ам̣ д̣̇зсанааяа паланд̇и ад̇т̇о. яат̇аа бана ассаад̣̇аад̣̇аяо суд̇д̇з гад̇т̇ажи саруубад̇о гад̇т̇ажи нид̣̇д̇хаарзд̇аб̣б̣ад̇ааяа гад̇т̇ажи висум̣ висум̣ гад̇т̇ажи згад̇о д̣̇ассид̇аа, на звам̣ палаад̣̇аяо. палаад̣̇аяо бана саб̣б̣ад̇т̇а суд̇д̇з г̇аат̇аасу ваа згад̇о д̣̇ассзд̇аб̣б̣аад̇и имасса наяасса д̣̇ассанад̇т̇ам̣ висум̣ висум̣ уд̣̇аахарид̇вааби буна ‘‘сун̃н̃ад̇о лога’’нд̇иаад̣̇инаа згад̇о уд̣̇аахаран̣ам̣ гад̇анд̇и д̣̇адтаб̣б̣ам̣.
Tattha suññato lokaṃ avekkhassu, mogharājāti āṇattīti ‘‘mogharāja, sabbampi saṅkhāralokaṃ avasavattitāsallakkhaṇavasena vā tucchabhāvasamanupassanavasena vā suññoti passā’’ti idaṃ dhammarājassa vacanaṃ vidhānabhāvato āṇatti. Sabbadā satikiriyāya taṃsuññatādassanaṃ sampajjatīti ‘‘sadā satoti upāyo’’ti vuttaṃ. Attānudiṭṭhiṃ ūhaccāti vīsativatthukaṃ sakkāyadassanaṃ uddharitvā samucchinditvā. Evaṃ maccutaro siyāti. Idaṃ phalanti yaṃ evaṃ vuttena vidhinā maccutaraṇaṃ maccuno visayātikkamanaṃ tassa yaṃ pubbabhāgapaṭipadāpaṭipajjanaṃ, idaṃ desanāya phalanti attho. Yathā pana assādādayo sutte katthaci sarūpato katthaci niddhāretabbatāya katthaci visuṃ visuṃ katthaci ekato dassitā, na evaṃ phalādayo. Phalādayo pana sabbattha sutte gāthāsu vā ekato dassetabbāti imassa nayassa dassanatthaṃ visuṃ visuṃ udāharitvāpi puna ‘‘suññato loka’’ntiādinā ekato udāharaṇaṃ katanti daṭṭhabbaṃ.
6. звам̣ ассаад̣̇аад̣̇аяо уд̣̇аахаран̣авасзна саруубад̇о д̣̇ассзд̇ваа ид̣̇аани д̇ад̇т̇а буг̇г̇алавибхааг̇зна д̣̇зсанаавибхааг̇ам̣ д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘д̇ад̇т̇а бхаг̇аваа’’д̇иаад̣̇и вуд̇д̇ам̣.
6. Evaṃ assādādayo udāharaṇavasena sarūpato dassetvā idāni tattha puggalavibhāgena desanāvibhāgaṃ dassetuṃ ‘‘tattha bhagavā’’tiādi vuttaṃ.
д̇ад̇т̇а уг̇гхадид̇ам̣ гхадид̇амад̇д̇ам̣ уд̣̇д̣̇идтамад̇д̇ам̣ яасса нид̣̇д̣̇зсабадинид̣̇д̣̇зсаа на гад̇аа, д̇ам̣ ж̇аанаад̇ийд̇и уг̇гхадид̇ан̃н̃уу. уд̣̇д̣̇зсамад̇д̇зна саббабхзд̣̇ам̣ савид̇т̇аарамад̇т̇ам̣ бадивиж̇жхад̇ийд̇и ад̇т̇о, уг̇гхадид̇ам̣ ваа ужжалид̇ам̣ удтабид̇анд̇и ад̇т̇о, д̇ам̣ ж̇аанаад̇ийд̇и уг̇гхадид̇ан̃н̃уу. д̇хаммо хи д̣̇зсияамаано д̣̇зсагад̇о д̣̇зсанаабхааж̇анам̣ сан̇гаманд̇о вияа ход̇и, д̇амзса ужжалид̇амзва ж̇аанаад̇ийд̇и ад̇т̇о, жалид̇амзва ваа уг̇гхадид̇ам̣. сассад̇аад̣̇иаагаарасса хи взнзяяаанам̣ аасаяасса б̣уд̣̇д̇хаавзн̣игаа д̇хаммад̣̇зсанаа д̇ан̇кан̣абад̇ид̇аа зва жаланааяа ход̇и, д̇ад̇о барамбараанувад̇д̇ияаа, д̇ад̇т̇ааяам̣ уг̇гхадид̇з жалид̇амад̇д̇зязва аасаяз д̇хаммам̣ ж̇аанаад̇и аваб̣уж̇жхад̇ийд̇и уг̇гхадид̇ан̃н̃уу, д̇асса уг̇гхадид̇ан̃н̃усса ниссаран̣ам̣ д̣̇зсаяад̇и, д̇ад̇д̇агзнзва д̇асса ад̇т̇асид̣̇д̇хид̇о. вибан̃жид̇ам̣ вид̇т̇аарид̇ам̣ нид̣̇д̣̇идтам̣ ж̇аанаад̇ийд̇и вибан̃жид̇ан̃н̃уу, вибан̃жид̇ам̣ ваа манд̣̇ам̣ сан̣игам̣ д̇хаммам̣ ж̇аанаад̇ийд̇и вибан̃жид̇ан̃н̃уу, д̇асса вибан̃жид̇ан̃н̃усса аад̣̇ийнаван̃жа ниссаран̣ан̃жа д̣̇зсаяад̇и, наад̇исан̇кзбавид̇т̇аарааяа д̣̇зсанааяа д̇асса ад̇т̇асид̣̇д̇хид̇о. нзд̇аб̣б̣о д̇хаммасса бадинид̣̇д̣̇исзна ад̇т̇ам̣ баабзд̇аб̣б̣од̇и нзяяо, муд̣̇инд̣̇рияад̇ааяа ваа бадиломаг̇г̇ахан̣ад̇о нзд̇аб̣б̣о анунзд̇аб̣б̣од̇и нзяяо, д̇асса нзяяасса ассаад̣̇ам̣ аад̣̇ийнавам̣ ниссаран̣ан̃жа д̣̇зсаяад̇и, анавасзсзд̇ваава д̣̇зсанзна д̇асса ад̇т̇асид̣̇д̇хид̇о. д̇ад̇т̇ааяам̣ баал̣и –
Tattha ugghaṭitaṃ ghaṭitamattaṃ uddiṭṭhamattaṃ yassa niddesapaṭiniddesā na katā, taṃ jānātīti ugghaṭitaññū. Uddesamattena sappabhedaṃ savitthāramatthaṃ paṭivijjhatīti attho, ugghaṭitaṃ vā uccalitaṃ uṭṭhapitanti attho, taṃ jānātīti ugghaṭitaññū. Dhammo hi desiyamāno desakato desanābhājanaṃ saṅkamanto viya hoti, tamesa uccalitameva jānātīti attho, calitameva vā ugghaṭitaṃ. Sassatādiākārassa hi veneyyānaṃ āsayassa buddhāveṇikā dhammadesanā taṅkhaṇapatitā eva calanāya hoti, tato paramparānuvattiyā, tatthāyaṃ ugghaṭite calitamatteyeva āsaye dhammaṃ jānāti avabujjhatīti ugghaṭitaññū, tassa ugghaṭitaññussa nissaraṇaṃ desayati, tattakeneva tassa atthasiddhito. Vipañcitaṃ vitthāritaṃ niddiṭṭhaṃ jānātīti vipañcitaññū, vipañcitaṃ vā mandaṃ saṇikaṃ dhammaṃ jānātīti vipañcitaññū, tassa vipañcitaññussa ādīnavañca nissaraṇañca desayati, nātisaṅkhepavitthārāya desanāya tassa atthasiddhito. Netabbo dhammassa paṭiniddisena atthaṃ pāpetabboti neyyo, mudindriyatāya vā paṭilomaggahaṇato netabbo anunetabboti neyyo, tassa neyyassa assādaṃ ādīnavaṃ nissaraṇañca desayati, anavasesetvāva desanena tassa atthasiddhito. Tatthāyaṃ pāḷi –
‘‘гад̇амо жа буг̇г̇ало уг̇гхадид̇ан̃н̃уу? яасса буг̇г̇аласса саха уд̣̇аахадавзлааяа д̇хаммаабхисамаяо ход̇и. аяам̣ вужжад̇и буг̇г̇ало уг̇гхадид̇ан̃н̃уу.
‘‘Katamo ca puggalo ugghaṭitaññū? Yassa puggalassa saha udāhaṭavelāya dhammābhisamayo hoti. Ayaṃ vuccati puggalo ugghaṭitaññū.
‘‘гад̇амо жа буг̇г̇ало вибан̃жид̇ан̃н̃уу? яасса буг̇г̇аласса сам̣кид̇д̇зна бхаасид̇асса вид̇т̇аарзна ад̇т̇з вибхаж̇ияамаанз д̇хаммаабхисамаяо ход̇и. аяам̣ вужжад̇и буг̇г̇ало вибан̃жид̇ан̃н̃уу.
‘‘Katamo ca puggalo vipañcitaññū? Yassa puggalassa saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthe vibhajiyamāne dhammābhisamayo hoti. Ayaṃ vuccati puggalo vipañcitaññū.
‘‘гад̇амо жа буг̇г̇ало нзяяо? яасса буг̇г̇аласса уд̣̇д̣̇зсад̇о барибужчад̇о яонисоманасигарод̇о галяаан̣амид̇д̇з сзвад̇о бхаж̇ад̇о баяирубаасад̇о звам̣ анубуб̣б̣зна д̇хаммаабхисамаяо ход̇и. аяам̣ вужжад̇и буг̇г̇ало нзяяо’’д̇и (бу. ба. 148-150).
‘‘Katamo ca puggalo neyyo? Yassa puggalassa uddesato paripucchato yonisomanasikaroto kalyāṇamitte sevato bhajato payirupāsato evaṃ anupubbena dhammābhisamayo hoti. Ayaṃ vuccati puggalo neyyo’’ti (pu. pa. 148-150).
бад̣̇абарамо банзд̇т̇а нзд̇д̇ияам̣ бадивзд̇хасса абхааж̇ананд̇и на г̇ахид̇од̇и д̣̇адтаб̣б̣ам̣. зд̇т̇а жа ассаад̣̇о, аад̣̇ийнаво, ниссаран̣ам̣, ассаад̣̇о жа аад̣̇ийнаво жа, ассаад̣̇о жа ниссаран̣ан̃жа, аад̣̇ийнаво жа ниссаран̣ан̃жа, ассаад̣̇о жа аад̣̇ийнаво жа ниссаран̣ан̃жаад̇и зд̇з сад̇д̇а бадтаананаяаа.
Padaparamo panettha nettiyaṃ paṭivedhassa abhājananti na gahitoti daṭṭhabbaṃ. Ettha ca assādo, ādīnavo, nissaraṇaṃ, assādo ca ādīnavo ca, assādo ca nissaraṇañca, ādīnavo ca nissaraṇañca, assādo ca ādīnavo ca nissaraṇañcāti ete satta paṭṭhānanayā.
д̇зсу д̇ад̇ияачадтасад̇д̇амаа взнзяяад̇д̇аяавинаяанз самад̇т̇ад̇ааяа г̇ахид̇аа, ид̇арз жад̇д̇ааро на г̇ахид̇аа. на хи гзвалзна ассаад̣̇зна аад̣̇ийнавзна д̇ад̣̇убхаязна ваа гат̇ид̇зна взнзяяавинаяанам̣ самбхавад̇и, гилзсаанам̣ бахаанааважанад̇о. бан̃жамоби аад̣̇ийнавааважанад̇о ниссаран̣асса анубааяо зва. на хи вимуд̇д̇ирасаа бхаг̇авад̇о д̣̇зсанаа вимуд̇д̇им̣ д̇ад̣̇убааяан̃жа анаамасанд̇ий бавад̇д̇ад̇и. д̇асмаа зд̇з жад̇д̇ааро наяаа ануд̣̇д̇хадаа. сажз бана бад̣̇абарамасса буг̇г̇аласса васзна бавад̇д̇ам̣ сам̣гилзсабхааг̇ияам̣ ваасанаабхааг̇ияам̣ д̇ад̣̇убхаяабхааг̇з тид̇ам̣ д̣̇зсанам̣ суд̇д̇згад̣̇зсам̣ г̇аат̇ам̣ ваа д̇аад̣̇исам̣ зд̇зсам̣ наяаанам̣ уд̣̇аахаран̣абхаавзна уд̣̇д̇харад̇и, звам̣ сад̇и сад̇д̇аннамби наяаанам̣ г̇ахан̣ам̣ бхавзяяа. взнзяяавинаяанам̣ бана д̇зсам̣ санд̇аанз арияамаг̇г̇асса уббаад̣̇анам̣. д̇ам̣ яат̇аавуд̇д̇зхи зва наязд̇и, наавасзсзхийд̇и ид̇арз ид̇ха на вуд̇д̇аа. яасмаа бана бздагз (бздаго. 23) –
Tesu tatiyachaṭṭhasattamā veneyyattayavinayane samatthatāya gahitā, itare cattāro na gahitā. Na hi kevalena assādena ādīnavena tadubhayena vā kathitena veneyyavinayanaṃ sambhavati, kilesānaṃ pahānāvacanato. Pañcamopi ādīnavāvacanato nissaraṇassa anupāyo eva. Na hi vimuttirasā bhagavato desanā vimuttiṃ tadupāyañca anāmasantī pavattati. Tasmā ete cattāro nayā anuddhaṭā. Sace pana padaparamassa puggalassa vasena pavattaṃ saṃkilesabhāgiyaṃ vāsanābhāgiyaṃ tadubhayabhāge ṭhitaṃ desanaṃ suttekadesaṃ gāthaṃ vā tādisaṃ etesaṃ nayānaṃ udāharaṇabhāvena uddharati, evaṃ sati sattannampi nayānaṃ gahaṇaṃ bhaveyya. Veneyyavinayanaṃ pana tesaṃ santāne ariyamaggassa uppādanaṃ. Taṃ yathāvuttehi eva nayeti, nāvasesehīti itare idha na vuttā. Yasmā pana peṭake (peṭako. 23) –
‘‘д̇ад̇т̇а гад̇амо ассаад̣̇о жа аад̣̇ийнаво жа?
‘‘Tattha katamo assādo ca ādīnavo ca?
яаани гарод̇и бурисо, д̇аани ад̇д̇ани бассад̇и;
Yāni karoti puriso, tāni attani passati;
галяаан̣агаарий галяаан̣ам̣, баабагаарий жа баабага’’нд̇и.
Kalyāṇakārī kalyāṇaṃ, pāpakārī ca pāpaka’’nti.
д̇ад̇т̇а яам̣ галяаан̣агаарий галяаан̣ам̣ бажжанубход̇и, аяам̣ ассаад̣̇о. яам̣ баабагаарий баабам̣ бажжанубход̇и, аяам̣ аад̣̇ийнаво.
Tattha yaṃ kalyāṇakārī kalyāṇaṃ paccanubhoti, ayaṃ assādo. Yaṃ pāpakārī pāpaṃ paccanubhoti, ayaṃ ādīnavo.
адтимз , бхигкавз, логад̇хаммаа. гад̇амз адта? лаабход̇иаад̣̇и (а. ни. 8.6). д̇ад̇т̇а лаабхо яасо сукам̣ басам̣саа, аяам̣ ассаад̣̇о. алаабхо аяасо д̣̇угкам̣ нинд̣̇аа, аяам̣ аад̣̇ийнаво.
Aṭṭhime , bhikkhave, lokadhammā. Katame aṭṭha? Lābhotiādi (a. ni. 8.6). Tattha lābho yaso sukhaṃ pasaṃsā, ayaṃ assādo. Alābho ayaso dukkhaṃ nindā, ayaṃ ādīnavo.
д̇ад̇т̇а гад̇амо ассаад̣̇о жа ниссаран̣ан̃жа?
Tattha katamo assādo ca nissaraṇañca?
‘‘суко вибааго бун̃н̃аанам̣, ад̇хиббааяо жа иж̇жхад̇и;
‘‘Sukho vipāko puññānaṃ, adhippāyo ca ijjhati;
киббан̃жа барамам̣ санд̇им̣, ниб̣б̣аанамад̇хиг̇ажчад̇ий’’д̇и. (бздаго. 23);
Khippañca paramaṃ santiṃ, nibbānamadhigacchatī’’ti. (peṭako. 23);
аяам̣ ассаад̣̇о жа ниссаран̣ан̃жа.
Ayaṃ assādo ca nissaraṇañca.
д̣̇вад̇д̇им̣симаани, бхигкавз, махаабурисасса махаабурисалагкан̣аани, язхи саманнааг̇ад̇асса махаабурисасса д̣̇взва г̇ад̇ияо бхаванд̇и анан̃н̃аа…бз… вивадажчад̣̇од̇и саб̣б̣ам̣ лагкан̣асуд̇д̇ам̣, (д̣̇ий. ни. 3.199) аяам̣ ассаад̣̇о жа ниссаран̣ан̃жа.
Dvattiṃsimāni, bhikkhave, mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇāni, yehi samannāgatassa mahāpurisassa dveva gatiyo bhavanti anaññā…pe… vivaṭacchadoti sabbaṃ lakkhaṇasuttaṃ, (dī. ni. 3.199) ayaṃ assādo ca nissaraṇañca.
д̇ад̇т̇а гад̇амо аад̣̇ийнаво жа ниссаран̣ан̃жа?
Tattha katamo ādīnavo ca nissaraṇañca?
‘‘бхаараа хавз бан̃жагканд̇хаа, бхаарахааро жа буг̇г̇ало;
‘‘Bhārā have pañcakkhandhā, bhārahāro ca puggalo;
бхаараад̣̇аанам̣ д̣̇укам̣ логз, бхааранигкзбанам̣ сукам̣.
Bhārādānaṃ dukhaṃ loke, bhāranikkhepanaṃ sukhaṃ.
‘‘нигкибид̇ваа г̇арум̣ бхаарам̣, ан̃н̃ам̣ бхаарам̣ анаад̣̇ияа;
‘‘Nikkhipitvā garuṃ bhāraṃ, aññaṃ bhāraṃ anādiya;
самуулам̣ д̇ан̣хамаб̣б̣уяха, нижчаад̇о бариниб̣б̣уд̇о’’д̇и. (сам̣. ни. 3.22);
Samūlaṃ taṇhamabbuyha, nicchāto parinibbuto’’ti. (saṃ. ni. 3.22);
аяам̣ аад̣̇ийнаво жа ниссаран̣ан̃жа.
Ayaṃ ādīnavo ca nissaraṇañca.
д̇ад̇т̇а гад̇амо ассаад̣̇о жа аад̣̇ийнаво жа ниссаран̣ан̃жа?
Tattha katamo assādo ca ādīnavo ca nissaraṇañca?
‘‘гаамаа хи жид̇раа мад̇хураа манорамаа, вируубаруубзна мат̇знд̇и жид̇д̇ам̣;
‘‘Kāmā hi citrā madhurā manoramā, virūparūpena mathenti cittaṃ;
д̇асмаа ахам̣ баб̣б̣аж̇ид̇омхи рааж̇а, абан̣н̣агам̣ сааман̃н̃амзва сзяяод̇и. (ма. ни. 2.307; т̇зраг̇аа. 787-788; бздаго. 23);
Tasmā ahaṃ pabbajitomhi rāja, apaṇṇakaṃ sāmaññameva seyyoti. (ma. ni. 2.307; theragā. 787-788; peṭako. 23);
аяам̣ ассаад̣̇о жа аад̣̇ийнаво жа ниссаран̣ан̃жаа’’д̇и вуд̇д̇ам̣. д̇асмаа д̇зби наяаа ид̇ха нид̣̇д̇хаарзд̇ваа взд̣̇ид̇аб̣б̣аа. палаад̣̇ийсуби аяам̣ наяо лаб̣бхад̇и зва. яасмаа бздагз (бздаго. 22) ‘‘д̇ад̇т̇а гад̇амам̣ палан̃жа убааяо жа? сийлз бад̇идтааяа наро сабан̃н̃о’’д̇и г̇аат̇аа (сам̣. ни. 1.23), ид̣̇ам̣ палан̃жа убааяо жа.
Ayaṃ assādo ca ādīnavo ca nissaraṇañcā’’ti vuttaṃ. Tasmā tepi nayā idha niddhāretvā veditabbā. Phalādīsupi ayaṃ nayo labbhati eva. Yasmā peṭake (peṭako. 22) ‘‘tattha katamaṃ phalañca upāyo ca? Sīle patiṭṭhāya naro sapañño’’ti gāthā (saṃ. ni. 1.23), idaṃ phalañca upāyo ca.
д̇ад̇т̇а гад̇амам̣ палан̃жа аан̣ад̇д̇и жа?
Tattha katamaṃ phalañca āṇatti ca?
‘‘сажз бхааяат̇а д̣̇угкасса, сажз во д̣̇угкамаббияам̣;
‘‘Sace bhāyatha dukkhassa, sace vo dukkhamappiyaṃ;
маагад̇т̇а баабагам̣ гаммам̣, аави ваа яад̣̇и ваа раход̇и. (уд̣̇аа. 44);
Mākattha pāpakaṃ kammaṃ, āvi vā yadi vā rahoti. (udā. 44);
ид̣̇ам̣ палан̃жа аан̣ад̇д̇и жа.
Idaṃ phalañca āṇatti ca.
д̇ад̇т̇а гад̇амо убааяо жа аан̣ад̇д̇и жа?
Tattha katamo upāyo ca āṇatti ca?
‘‘гумбхуубамам̣ гааяамимам̣ вид̣̇ид̇ваа, наг̇аруубамам̣ жид̇д̇амид̣̇ам̣ табзд̇ваа;
‘‘Kumbhūpamaṃ kāyamimaṃ viditvā, nagarūpamaṃ cittamidaṃ ṭhapetvā;
яод̇хзт̇а маарам̣ бан̃н̃аавуд̇хзна, ж̇ид̇ан̃жа рагкз анивзсано сияаа’’д̇и. (д̇ха. ба. 40);
Yodhetha māraṃ paññāvudhena, jitañca rakkhe anivesano siyā’’ti. (dha. pa. 40);
аяам̣ убааяо жа аан̣ад̇д̇и жа. звам̣ палаад̣̇ийнам̣ д̣̇угавасзнаби уд̣̇аахаран̣ам̣ взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣. зд̇т̇а жа яо ниссаран̣ад̣̇зсанааяа винзд̇аб̣б̣о, со уг̇гхадид̇ан̃н̃ууд̇иаад̣̇инаа яат̇аа д̣̇зсанаавибхааг̇зна буг̇г̇алавибхааг̇асид̣̇д̇хи ход̇и, звам̣ уг̇гхадид̇ан̃н̃усса бхаг̇аваа ниссаран̣ам̣ д̣̇зсзд̇ийд̇иаад̣̇инаа буг̇г̇алавибхааг̇зна д̣̇зсанаавибхааг̇о самбхавад̇ийд̇и со д̇ат̇аа д̣̇ассид̇о.
Ayaṃ upāyo ca āṇatti ca. Evaṃ phalādīnaṃ dukavasenapi udāharaṇaṃ veditabbaṃ. Ettha ca yo nissaraṇadesanāya vinetabbo, so ugghaṭitaññūtiādinā yathā desanāvibhāgena puggalavibhāgasiddhi hoti, evaṃ ugghaṭitaññussa bhagavā nissaraṇaṃ desetītiādinā puggalavibhāgena desanāvibhāgo sambhavatīti so tathā dassito.
звам̣ язсам̣ буг̇г̇алаанам̣ васзна д̣̇зсанаавибхааг̇о д̣̇ассид̇о, д̇з буг̇г̇алз бадибад̣̇аавибхааг̇зна вибхаж̇ид̇ваа д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘жад̇ассо бадибад̣̇аа’’д̇иаад̣̇и вуд̇д̇ам̣. д̇ад̇т̇а бадибад̣̇аабхин̃н̃аагад̇о вибхааг̇о бадибад̣̇аагад̇о ход̇ийд̇и ааха – ‘‘жад̇ассо бадибад̣̇аа’’д̇и. д̇аа банзд̇аа жа самат̇авибассанаабадибад̇д̇ивасзна д̣̇увид̇хаа хонд̇и. гат̇ам̣? самат̇абагкз д̇аава батамасаманнаахаарад̇о бадтааяа яаава д̇асса д̇асса жхаанасса убажаарам̣ уббаж̇ж̇ад̇и, д̇аава бавад̇д̇аа самат̇абхааванаа ‘‘бадибад̣̇аа’’д̇и вужжад̇и. убажаарад̇о бана бадтааяа яаава аббанаа д̇аава бавад̇д̇аа бан̃н̃аа ‘‘абхин̃н̃аа’’д̇и вужжад̇и.
Evaṃ yesaṃ puggalānaṃ vasena desanāvibhāgo dassito, te puggale paṭipadāvibhāgena vibhajitvā dassetuṃ ‘‘catasso paṭipadā’’tiādi vuttaṃ. Tattha paṭipadābhiññākato vibhāgo paṭipadākato hotīti āha – ‘‘catasso paṭipadā’’ti. Tā panetā ca samathavipassanāpaṭipattivasena duvidhā honti. Kathaṃ? Samathapakkhe tāva paṭhamasamannāhārato paṭṭhāya yāva tassa tassa jhānassa upacāraṃ uppajjati, tāva pavattā samathabhāvanā ‘‘paṭipadā’’ti vuccati. Upacārato pana paṭṭhāya yāva appanā tāva pavattā paññā ‘‘abhiññā’’ti vuccati.
саа банааяам̣ бадибад̣̇аа згажжасса д̣̇угкаа ход̇и нийваран̣аад̣̇ибажжанийгад̇хаммасамуд̣̇аажаараг̇ахан̣ад̇ааяа гижчаа асукасзванаад̇и ад̇т̇о, згажжасса д̇ад̣̇абхаавзна сукаа. абхин̃н̃ааби згажжасса д̣̇анд̇хаа ход̇и манд̣̇аа асийгхаббавад̇д̇и, згажжасса киббаа аманд̣̇аа сийгхаббавад̇д̇и. д̇асмаа яо аад̣̇ид̇о гилзсз вигкамбхзнд̇о д̣̇угкзна сасан̇каарзна саббаяог̇зна гиламанд̇о вигкамбхзд̇и, д̇асса д̣̇угкаа бадибад̣̇аа ход̇и. яо бана вигкамбхид̇агилзсо аббанаабариваасам̣ васанд̇о жирзна ан̇г̇абаад̇убхаавам̣ баабун̣аад̇и, д̇асса д̣̇анд̇хаабхин̃н̃аа наама ход̇и. яо киббам̣ ан̇г̇абаад̇убхаавам̣ баабун̣аад̇и, д̇асса киббаабхин̃н̃аа наама ход̇и. яо гилзсз вигкамбхзнд̇о сукзна агиламанд̇о вигкамбхзд̇и, д̇асса сукаа бадибад̣̇аа наама ход̇и.
Sā panāyaṃ paṭipadā ekaccassa dukkhā hoti nīvaraṇādipaccanīkadhammasamudācāragahaṇatāya kicchā asukhasevanāti attho, ekaccassa tadabhāvena sukhā. Abhiññāpi ekaccassa dandhā hoti mandā asīghappavatti, ekaccassa khippā amandā sīghappavatti. Tasmā yo ādito kilese vikkhambhento dukkhena sasaṅkhārena sappayogena kilamanto vikkhambheti, tassa dukkhā paṭipadā hoti. Yo pana vikkhambhitakileso appanāparivāsaṃ vasanto cirena aṅgapātubhāvaṃ pāpuṇāti, tassa dandhābhiññā nāma hoti. Yo khippaṃ aṅgapātubhāvaṃ pāpuṇāti, tassa khippābhiññā nāma hoti. Yo kilese vikkhambhento sukhena akilamanto vikkhambheti, tassa sukhā paṭipadā nāma hoti.
вибассанаабагкз бана яо руубааруубамукзна вибассанам̣ абхинивисанд̇о жад̇д̇аари махаабхууд̇аани бариг̇г̇ахзд̇ваа убаад̣̇ааруубам̣ бариг̇г̇ан̣хаад̇и аруубам̣ бариг̇г̇ан̣хаад̇и, руубааруубам̣ бана бариг̇г̇ан̣ханд̇о д̣̇угкзна гасирзна гиламанд̇о бариг̇г̇ахзд̇ум̣ саггод̇и, д̇асса д̣̇угкаа бадибад̣̇аа наама ход̇и. бариг̇г̇ахид̇аруубааруубасса бана вибассанаабариваасз маг̇г̇абаад̇убхаавад̣̇анд̇хад̇ааяа д̣̇анд̇хаабхин̃н̃аа наама ход̇и. яоби руубааруубам̣ бариг̇г̇ахзд̇ваа наамаруубам̣ вавад̇т̇абзнд̇о д̣̇угкзна гасирзна гиламанд̇о вавад̇т̇абзд̇и, вавад̇т̇абид̇з жа наамаруубз вибассанаабариваасам̣ васанд̇о жирзна маг̇г̇ам̣ уббаад̣̇зд̇ум̣ саггод̇и. д̇ассааби д̣̇угкаа бадибад̣̇аа д̣̇анд̇хаабхин̃н̃аа наама ход̇и.
Vipassanāpakkhe pana yo rūpārūpamukhena vipassanaṃ abhinivisanto cattāri mahābhūtāni pariggahetvā upādārūpaṃ pariggaṇhāti arūpaṃ pariggaṇhāti, rūpārūpaṃ pana pariggaṇhanto dukkhena kasirena kilamanto pariggahetuṃ sakkoti, tassa dukkhā paṭipadā nāma hoti. Pariggahitarūpārūpassa pana vipassanāparivāse maggapātubhāvadandhatāya dandhābhiññā nāma hoti. Yopi rūpārūpaṃ pariggahetvā nāmarūpaṃ vavatthapento dukkhena kasirena kilamanto vavatthapeti, vavatthapite ca nāmarūpe vipassanāparivāsaṃ vasanto cirena maggaṃ uppādetuṃ sakkoti. Tassāpi dukkhā paṭipadā dandhābhiññā nāma hoti.
абаро наамаруубамби вавад̇т̇абзд̇ваа бажжаяз бариг̇г̇ан̣ханд̇о д̣̇угкзна гасирзна гиламанд̇о бариг̇г̇ан̣хаад̇и, бажжаяз жа бариг̇г̇ахзд̇ваа вибассанаабариваасам̣ васанд̇о жирзна маг̇г̇ам̣ уббаад̣̇зд̇и. звамби д̣̇угкаа бадибад̣̇аа д̣̇анд̇хаабхин̃н̃аа наама ход̇и.
Aparo nāmarūpampi vavatthapetvā paccaye pariggaṇhanto dukkhena kasirena kilamanto pariggaṇhāti, paccaye ca pariggahetvā vipassanāparivāsaṃ vasanto cirena maggaṃ uppādeti. Evampi dukkhāpaṭipadā dandhābhiññā nāma hoti.
абаро бажжаязби бариг̇г̇ахзд̇ваа лагкан̣аани бадивиж̇жханд̇о д̣̇угкзна гасирзна гиламанд̇о бадивиж̇жхад̇и, бадивид̣̇д̇халагкан̣о жа вибассанаабариваасам̣ васанд̇о жирзна маг̇г̇ам̣ уббаад̣̇зд̇и. звамби д̣̇угкаа бадибад̣̇аа д̣̇анд̇хаабхин̃н̃аа наама ход̇и.
Aparo paccayepi pariggahetvā lakkhaṇāni paṭivijjhanto dukkhena kasirena kilamanto paṭivijjhati, paṭividdhalakkhaṇo ca vipassanāparivāsaṃ vasanto cirena maggaṃ uppādeti. Evampi dukkhā paṭipadā dandhābhiññā nāma hoti.
абаро лагкан̣ааниби бадивиж̇жхид̇ваа вибассанаан̃аан̣з д̇игкз суурз суббасаннз ваханд̇з уббаннам̣ вибассанааниганд̇им̣ барияаад̣̇ияамаано д̣̇угкзна гасирзна гиламанд̇о барияаад̣̇ияад̇и, ниганд̇ин̃жа барияаад̣̇ияид̇ваа вибассанаабариваасам̣ васанд̇о жирзна маг̇г̇ам̣ уббаад̣̇зд̇и. звамби д̣̇угкаа бадибад̣̇аа д̣̇анд̇хаабхин̃н̃аа наама ход̇и. иминаавубааязна ид̇арааби д̇иссо бадибад̣̇аа взд̣̇ид̇аб̣б̣аа. вибассанаабагкигаа зва банзд̇т̇а жад̇ассо бадибад̣̇аа д̣̇адтаб̣б̣аа.
Aparo lakkhaṇānipi paṭivijjhitvā vipassanāñāṇe tikkhe sūre suppasanne vahante uppannaṃ vipassanānikantiṃ pariyādiyamāno dukkhena kasirena kilamanto pariyādiyati, nikantiñca pariyādiyitvā vipassanāparivāsaṃ vasanto cirena maggaṃ uppādeti. Evampi dukkhā paṭipadā dandhābhiññā nāma hoti. Imināvupāyena itarāpi tisso paṭipadā veditabbā. Vipassanāpakkhikā eva panettha catasso paṭipadā daṭṭhabbā.
жад̇д̇ааро буг̇г̇алаад̇и яат̇аавуд̇д̇абадибад̣̇аавибхааг̇зна жад̇д̇ааро бадибаннагабуг̇г̇алаа. д̇ам̣ бана бадибад̣̇аавибхааг̇ам̣ сад̣̇д̇хим̣ хзд̇убааяапалзхи д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘д̇ан̣хаажарид̇о’’д̇иаад̣̇и вуд̇д̇ам̣.
Cattāro puggalāti yathāvuttapaṭipadāvibhāgena cattāro paṭipannakapuggalā. Taṃ pana paṭipadāvibhāgaṃ saddhiṃ hetupāyaphalehi dassetuṃ ‘‘taṇhācarito’’tiādi vuttaṃ.
д̇ад̇т̇а жарид̇анд̇и жарияаа, вуд̇д̇ийд̇и ад̇т̇о. д̇ан̣хааяа ниб̣б̣ад̇д̇ид̇ам̣ жарид̇ам̣ зд̇ассаад̇и д̇ан̣хаажарид̇о, д̇ан̣хааяа ваа бавад̇д̇ид̇о жарид̇о д̇ан̣хаажарид̇о, лобхаж̇жхаасаяод̇и ад̇т̇о. д̣̇идтижарид̇од̇и зд̇т̇ааби зсзва наяо. манд̣̇од̇и манд̣̇ияам̣ вужжад̇и авиж̇ж̇аа, д̇ааяа саманнааг̇ад̇о манд̣̇о, мохаад̇хигод̇и ад̇т̇о.
Tattha caritanti cariyā, vuttīti attho. Taṇhāya nibbattitaṃ caritaṃ etassāti taṇhācarito, taṇhāya vā pavattito carito taṇhācarito, lobhajjhāsayoti attho. Diṭṭhicaritoti etthāpi eseva nayo. Mandoti mandiyaṃ vuccati avijjā, tāya samannāgato mando, mohādhikoti attho.
сад̇инд̣̇риязнаад̇и сад̇ияаа аад̇хибажжам̣ гурумаанааяа. сад̇инд̣̇рияамзва хисса висад̣̇ам̣ ход̇и. яасмаа д̇ан̣хаажарид̇ад̇ааяа буб̣б̣абхааг̇з госаж̇ж̇аабхибхавзна на вийрияам̣ б̣алавам̣ ход̇и, мохаад̇хигад̇ааяа на бан̃н̃аа б̣алавад̇ий. д̇ад̣̇убхаязнааби на самаад̇хи б̣алаваа ход̇и, д̇асмаа ‘‘сад̇инд̣̇рияамзва хисса висад̣̇ам̣ ход̇ий’’д̇и вуд̇д̇ам̣. д̇знзвааха – ‘‘сад̇ибадтаанзхи ниссаязхий’’д̇и. д̇ан̣хаажарид̇ад̇ааяа жасса гилзсавигкамбханам̣ на сугаранд̇и д̣̇угкаа бадибад̣̇аа, ависад̣̇ан̃аан̣ад̇ааяа д̣̇анд̇хаабхин̃н̃аад̇и буб̣б̣з вуд̇д̇анаяам̣ аанзд̇ваа яож̇зд̇аб̣б̣ам̣. нияяаад̇ийд̇и арияамаг̇г̇зна ваддад̣̇угкад̇о ниг̇г̇ажчад̇и.
Satindriyenāti satiyā ādhipaccaṃ kurumānāya. Satindriyameva hissa visadaṃ hoti. Yasmā taṇhācaritatāya pubbabhāge kosajjābhibhavena na vīriyaṃ balavaṃ hoti, mohādhikatāya na paññā balavatī. Tadubhayenāpi na samādhi balavā hoti, tasmā ‘‘satindriyameva hissa visadaṃ hotī’’ti vuttaṃ. Tenevāha – ‘‘satipaṭṭhānehi nissayehī’’ti. Taṇhācaritatāya cassa kilesavikkhambhanaṃ na sukaranti dukkhā paṭipadā, avisadañāṇatāya dandhābhiññāti pubbe vuttanayaṃ ānetvā yojetabbaṃ. Niyyātīti ariyamaggena vaṭṭadukkhato niggacchati.
уд̣̇ад̇т̇од̇и уд̣̇аад̇т̇о, ул̣аарабан̃н̃од̇и ад̇т̇о. бан̃н̃аасахааяабадилаабхзна жасса самаад̇хи д̇игко ход̇и самбаяуд̇д̇зсу аад̇хибажжам̣ бавад̇д̇зд̇и. д̇знзвааха – ‘‘самаад̇хинд̣̇риязнаа’’д̇и. висад̣̇ан̃аан̣ад̇д̇аа ‘‘киббаабхин̃н̃ааяаа’’д̇и вуд̇д̇ам̣. самаад̇хибад̇хаанад̇д̇аа жхаанаанам̣ жхаанзхи ниссаязхийд̇и аяам̣ висзсо. сзсам̣ буримасад̣̇исамзва. д̣̇идтижарид̇о анияяаанигамаг̇г̇амби нияяааниганд̇и ман̃н̃амаано д̇ад̇т̇а уссаахаб̣ахулад̇д̇аа вийрияаад̇хиго ход̇и. вийрияаад̇хигад̇ааязва жасса гилзсавигкамбханам̣ сугаранд̇и сукаа бадибад̣̇аа, ависад̣̇ан̃аан̣ад̇ааяа бана д̣̇анд̇хаабхин̃н̃аад̇и имамад̇т̇ам̣ д̣̇ассзд̇и ‘‘д̣̇идтижарид̇о манд̣̇о’’д̇иаад̣̇инаа. сзсам̣ вуд̇д̇анаяамзва.
Udatthoti udaattho, uḷārapaññoti attho. Paññāsahāyapaṭilābhena cassa samādhi tikkho hoti sampayuttesu ādhipaccaṃ pavatteti. Tenevāha – ‘‘samādhindriyenā’’ti. Visadañāṇattā ‘‘khippābhiññāyā’’ti vuttaṃ. Samādhipadhānattā jhānānaṃ jhānehi nissayehīti ayaṃ viseso. Sesaṃ purimasadisameva. Diṭṭhicarito aniyyānikamaggampi niyyānikanti maññamāno tattha ussāhabahulattā vīriyādhiko hoti. Vīriyādhikatāyeva cassa kilesavikkhambhanaṃ sukaranti sukhā paṭipadā, avisadañāṇatāya pana dandhābhiññāti imamatthaṃ dasseti ‘‘diṭṭhicarito mando’’tiādinā. Sesaṃ vuttanayameva.
сажжзхийд̇и арияасажжзхи. арияасажжаани хи логияаани буб̣б̣абхааг̇ан̃аан̣асса саммасанадтаанад̇ааяа логуд̇д̇араани ад̇химужжанад̇ааяа маг̇г̇ан̃аан̣асса абхисамаяадтаанад̇ааяа жа ниссаяаани хонд̇ийд̇и. сзсам̣ вуд̇д̇анаяамзва. зд̇т̇а жа д̣̇идтижарид̇о уд̣̇ад̇т̇о уг̇гхадид̇ан̃н̃уу. д̇ан̣хаажарид̇о манд̣̇о нзяяо. ид̇арз д̣̇взби вибан̃жид̇ан̃н̃ууд̇и звам̣ язна взнзяяад̇д̇аязна буб̣б̣з д̣̇зсанаавибхааг̇о д̣̇ассид̇о, д̇ад̣̇зва взнзяяад̇д̇аяам̣ иминаа бадибад̣̇аавибхааг̇зна д̣̇ассид̇анд̇и д̣̇адтаб̣б̣ам̣.
Saccehīti ariyasaccehi. Ariyasaccāni hi lokiyāni pubbabhāgañāṇassa sammasanaṭṭhānatāya lokuttarāni adhimuccanatāya maggañāṇassa abhisamayaṭṭhānatāya ca nissayāni hontīti. Sesaṃ vuttanayameva. Ettha ca diṭṭhicarito udattho ugghaṭitaññū. Taṇhācarito mando neyyo. Itare dvepi vipañcitaññūti evaṃ yena veneyyattayena pubbe desanāvibhāgo dassito, tadeva veneyyattayaṃ iminā paṭipadāvibhāgena dassitanti daṭṭhabbaṃ.
ид̣̇аани д̇ам̣ взнзяяубуг̇г̇алавибхааг̇ам̣ ад̇т̇анаяаяож̇анааяа висаяам̣ гад̇ваа д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘убхо д̇ан̣хаажарид̇аа’’д̇иаад̣̇и вуд̇д̇ам̣. д̇ан̣хааяа самаад̇хибадибагкад̇д̇аа д̇ан̣хаажарид̇о висуж̇жхамаано самаад̇химукзна висуж̇жхад̇ийд̇и ааха – ‘‘самат̇абуб̣б̣ан̇г̇амааяаа’’д̇и. ‘‘самат̇авибассанам̣ яуг̇анад̣̇д̇хам̣ бхаавзд̇ий’’д̇и (а. ни. 4.170; бади. ма. 2.1, 3) важанад̇о бана саммаад̣̇идтисахид̇знзва саммаасамаад̇хинаа нияяаанам̣, на саммаасамаад̇хинаа зваад̇и ааха – ‘‘самат̇абуб̣б̣ан̇г̇амааяа вибассанааяаа’’д̇и. ‘‘рааг̇авирааг̇аа жзд̇овимуд̇д̇ийд̇и арахад̇д̇апаласамаад̇хий’’д̇и сан̇г̇ахзсу вуд̇д̇ам̣. ид̇ха бана анааг̇аамипаласамаад̇хийд̇и вагкад̇и. со хи самаад̇хисмим̣ барибуурагаарийд̇и. д̇ад̇т̇а ран̃ж̇анадтзна рааг̇о. со вираж̇ж̇ад̇и зд̇ааяаад̇и рааг̇авирааг̇аа, д̇ааяа рааг̇авирааг̇ааяа, рааг̇аббахааяигааяаад̇и ад̇т̇о.
Idāni taṃ veneyyupuggalavibhāgaṃ atthanayayojanāya visayaṃ katvā dassetuṃ ‘‘ubho taṇhācaritā’’tiādi vuttaṃ. Taṇhāya samādhipaṭipakkhattā taṇhācarito visujjhamāno samādhimukhena visujjhatīti āha – ‘‘samathapubbaṅgamāyā’’ti. ‘‘Samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāvetī’’ti (a. ni. 4.170; paṭi. ma. 2.1, 3) vacanato pana sammādiṭṭhisahiteneva sammāsamādhinā niyyānaṃ, na sammāsamādhinā evāti āha – ‘‘samathapubbaṅgamāya vipassanāyā’’ti. ‘‘Rāgavirāgā cetovimuttīti arahattaphalasamādhī’’ti saṅgahesu vuttaṃ. Idha pana anāgāmiphalasamādhīti vakkhati. So hi samādhismiṃ paripūrakārīti. Tattha rañjanaṭṭhena rāgo. So virajjati etāyāti rāgavirāgā, tāya rāgavirāgāya, rāgappahāyikāyāti attho.
жзд̇овимуд̇д̇ияаад̇и жзд̇од̇и жид̇д̇ам̣, д̇ад̣̇абад̣̇зсзна жзд̇т̇а самаад̇хи вужжад̇и ‘‘яат̇аа жид̇д̇ам̣ бан̃н̃ан̃жа бхааваяа’’нд̇и (сам̣. ни. 1.23). бадиббассад̣̇д̇хивасзна бадибагкад̇о вимужжад̇ийд̇и вимуд̇д̇и, д̇зна ваа вимуд̇д̇о, д̇ад̇о вимужжананд̇и ваа вимуд̇д̇и, самаад̇хиязва. яат̇аа хи логияагат̇ааяам̣ сан̃н̃аа жид̇д̇ан̃жа д̣̇зсанаасийсам̣. яат̇ааха – ‘‘наанад̇д̇агааяаа наанад̇д̇асан̃н̃ино’’д̇и (д̣̇ий. ни. 3.332, 341, 357; а. ни. 7.44; 9.24) ‘‘гим̣ жид̇д̇о д̇вам̣, бхигкуу’’д̇и (баараа. 135) жа, звам̣ логуд̇д̇арагат̇ааяам̣ бан̃н̃аа самаад̇хи жа. яат̇ааха – ‘‘бан̃жан̃аан̣иго саммаасамаад̇хий’’д̇и (вибха. 804) жа ‘‘самат̇авибассанам̣ яуг̇анад̣̇д̇хам̣ бхаавзд̇ий’’д̇и жа. д̇зсу ид̇ха рааг̇асса уж̇увибажжанийгад̇о самат̇абуб̣б̣ан̇г̇амад̇ааважанад̇о жа жзд̇ог̇г̇ахан̣зна самаад̇хи вуд̇д̇о. д̇ат̇аа вимуд̇д̇иважанзна. д̇зна вуд̇д̇ам̣ ‘‘самаад̇хиязваа’’д̇и. жзд̇о жа д̇ам̣ вимуд̇д̇и жаад̇и жзд̇овимуд̇д̇и. ат̇а ваа вуд̇д̇аббагаарассзва жзд̇асо бадибагкад̇о вимуд̇д̇и вимогкод̇и жзд̇овимуд̇д̇и, жзд̇аси ваа палавин̃н̃аан̣з вуд̇д̇аббагаараава вимуд̇д̇ийд̇и жзд̇овимуд̇д̇и, жзд̇асо ваа палавин̃н̃аан̣асса бадибагкад̇о вимуд̇д̇и вимогко зд̇асминд̇и жзд̇овимуд̇д̇и, самаад̇хиязва. бан̃н̃аавимуд̇д̇ияаад̇и зд̇т̇ааби аяам̣ наяо яат̇аасамбхавам̣ яож̇зд̇аб̣б̣о.
Cetovimuttiyāti cetoti cittaṃ, tadapadesena cettha samādhi vuccati ‘‘yathā cittaṃ paññañca bhāvaya’’nti (saṃ. ni. 1.23). Paṭippassaddhivasena paṭipakkhato vimuccatīti vimutti, tena vā vimutto, tato vimuccananti vā vimutti, samādhiyeva. Yathā hi lokiyakathāyaṃ saññā cittañca desanāsīsaṃ. Yathāha – ‘‘nānattakāyā nānattasaññino’’ti (dī. ni. 3.332, 341, 357; a. ni. 7.44; 9.24) ‘‘kiṃ citto tvaṃ, bhikkhū’’ti (pārā. 135) ca, evaṃ lokuttarakathāyaṃ paññā samādhi ca. Yathāha – ‘‘pañcañāṇiko sammāsamādhī’’ti (vibha. 804) ca ‘‘samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāvetī’’ti ca. Tesu idha rāgassa ujuvipaccanīkato samathapubbaṅgamatāvacanato ca cetoggahaṇena samādhi vutto. Tathā vimuttivacanena. Tena vuttaṃ ‘‘samādhiyevā’’ti. Ceto ca taṃ vimutti cāti cetovimutti. Atha vā vuttappakārasseva cetaso paṭipakkhato vimutti vimokkhoti cetovimutti, cetasi vā phalaviññāṇe vuttappakārāva vimuttīti cetovimutti, cetaso vā phalaviññāṇassa paṭipakkhato vimutti vimokkho etasminti cetovimutti, samādhiyeva. Paññāvimuttiyāti etthāpi ayaṃ nayo yathāsambhavaṃ yojetabbo.
д̣̇идтияаа сависаяз бан̃н̃аасад̣̇исий бавад̇д̇ийд̇и д̣̇идтижарид̇о висуж̇жхамаано бан̃н̃аамукзна висуж̇жхад̇ийд̇и ааха – ‘‘убхо д̣̇идтижарид̇аа вибассанаа’’д̇иаад̣̇и. авиж̇ж̇аавирааг̇аа бан̃н̃аавимуд̇д̇ийд̇и арахад̇д̇апалабан̃н̃аа . самат̇аг̇г̇ахан̣зна д̇аббадибагкад̇о д̇ан̣хам̣ вибассанааг̇г̇ахан̣зна авиж̇ж̇ан̃жа нид̣̇д̇хаарзд̇ваа батаманаяасса бхуумим̣ саггаа сукзна д̣̇ассзд̇унд̇и ааха – ‘‘яз самат̇а…бз… хаад̇аб̣б̣аа’’д̇и.
Diṭṭhiyā savisaye paññāsadisī pavattīti diṭṭhicarito visujjhamāno paññāmukhena visujjhatīti āha – ‘‘ubho diṭṭhicaritā vipassanā’’tiādi. Avijjāvirāgā paññāvimuttīti arahattaphalapaññā . Samathaggahaṇena tappaṭipakkhato taṇhaṃ vipassanāggahaṇena avijjañca niddhāretvā paṭhamanayassa bhūmiṃ sakkā sukhena dassetunti āha – ‘‘ye samatha…pe… hātabbā’’ti.
д̇ад̇т̇а самат̇абуб̣б̣ан̇г̇амаа бадибад̣̇аад̇и буримаа д̣̇вз бадибад̣̇аа, ид̇араа вибассанаабуб̣б̣ан̇г̇амаад̇и д̣̇адтаб̣б̣аа. хаад̇аб̣б̣аад̇и г̇амзд̇аб̣б̣аа, нзд̇аб̣б̣аад̇и ад̇т̇о. вибассанааяа анижжад̣̇угкаанад̇д̇асан̃н̃аабхаавад̇о д̣̇угкасан̃н̃аабариваарад̇д̇аа жа асубхасан̃н̃ааяа имаа жад̇ассо сан̃н̃аа д̣̇ассид̇аа хонд̇и. д̇аббадибагкзна жа жад̇д̇ааро вибаллаасаад̇и сагаласса сийхавиггийл̣ид̇анаяасса бхуумим̣ сукзна саггаа д̣̇ассзд̇унд̇и ааха – ‘‘яз вибассанаа…бз… хаад̇аб̣б̣аа’’д̇и.
Tattha samathapubbaṅgamā paṭipadāti purimā dve paṭipadā, itarā vipassanāpubbaṅgamāti daṭṭhabbā. Hātabbāti gametabbā, netabbāti attho. Vipassanāya aniccadukkhaanattasaññābhāvato dukkhasaññāparivārattā ca asubhasaññāya imā catasso saññā dassitā honti. Tappaṭipakkhena ca cattāro vipallāsāti sakalassa sīhavikkīḷitanayassa bhūmiṃ sukhena sakkā dassetunti āha – ‘‘ye vipassanā…pe… hātabbā’’ti.
7. звам̣ бадибад̣̇аавибхааг̇зна взнзяяабуг̇г̇алавибхааг̇ам̣ д̣̇ассзд̇ваа ид̣̇аани д̇ам̣ н̃аан̣авибхааг̇зна д̣̇ассзнд̇о яасмаа бхаг̇авад̇о д̣̇зсанаа яаавад̣̇зва взнзяяавинаяанад̇т̇аа, винаяанан̃жа нзсам̣ суд̇амаяаад̣̇ийнам̣ д̇иссаннам̣ бан̃н̃аанам̣ ануггамзна ниб̣б̣ад̇д̇анам̣, яат̇аа бхаг̇авад̇о д̣̇зсанааяа бавад̇д̇ибхаававибхааванан̃жа хааранаяаб̣яаабааро, д̇асмаа имасса хаарасса самудтид̇аббагаарам̣ д̇аава бужчид̇ваа язна буг̇г̇алавибхааг̇ад̣̇ассанзна д̣̇зсанаабхааж̇анам̣ вибхаж̇ид̇ваа д̇ад̇т̇а д̣̇зсанааяам̣ д̣̇зсанаахаарам̣ нияож̇зд̇угаамо д̇ам̣ д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘свааяам̣ хааро гад̇т̇а самбхавад̇ий’’д̇иаад̣̇имааха.
7. Evaṃ paṭipadāvibhāgena veneyyapuggalavibhāgaṃ dassetvā idāni taṃ ñāṇavibhāgena dassento yasmā bhagavato desanā yāvadeva veneyyavinayanatthā, vinayanañca nesaṃ sutamayādīnaṃ tissannaṃ paññānaṃ anukkamena nibbattanaṃ, yathā bhagavato desanāya pavattibhāvavibhāvanañca hāranayabyāpāro, tasmā imassa hārassa samuṭṭhitappakāraṃ tāva pucchitvā yena puggalavibhāgadassanena desanābhājanaṃ vibhajitvā tattha desanāyaṃ desanāhāraṃ niyojetukāmo taṃ dassetuṃ ‘‘svāyaṃ hāro kattha sambhavatī’’tiādimāha.
д̇ад̇т̇а яассаад̇и яо со адтахи агкан̣зхи вимуд̇д̇о сод̇аавад̇хаанабарияосаанаахи жа самбад̇д̇ийд̇и саманнааг̇ад̇о яасса. сад̇т̇аад̇и д̣̇идтад̇хаммигасамбарааяигабарамад̇т̇зхи яат̇аарахам̣ анусаасанад̇о сад̇т̇аа. д̇хамманд̇и яат̇аанусидтам̣ бадибаж̇ж̇амаанз абааязсу абад̇амаанз д̇хаарзд̇ийд̇и д̇хаммо, д̇ам̣ д̇хаммам̣. д̣̇зсаяад̇ийд̇и сан̇кзбавид̇т̇ааранаязхи бхаасад̇и гат̇зд̇и. ан̃н̃ад̇арод̇и бхаг̇авад̇о саавагзсу ан̃н̃ад̇аро. г̇арудтаанийяод̇и сийласуд̇аад̣̇иг̇ун̣ависзсаяог̇зна г̇аругаран̣ийяо. саб̣рахмажаарийд̇и б̣рахмам̣ вужжад̇и сздтадтзна сагалам̣ сад̇т̇усаасанам̣. самам̣ саха ваа б̣рахмам̣ жарад̇и бадибаж̇ж̇ад̇ийд̇и саб̣рахмажаарий. сад̣̇д̇хам̣ бадилабхад̇ийд̇и ‘‘саммаасамб̣уд̣̇д̇хо вад̇а со бхаг̇аваа яо зваруубасса д̇хаммасса д̣̇зсзд̇аа’’д̇и д̇ат̇ааг̇ад̇з, ‘‘сваагкаад̇о вад̇ааяам̣ д̇хаммо яо звам̣ зганд̇абарибун̣н̣о зганд̇абарисуд̣̇д̇хо’’д̇иаад̣̇инаа д̇хаммз жа сад̣̇д̇хам̣ лабхад̇и уббаад̣̇зд̇ийд̇и ад̇т̇о.
Tattha yassāti yo so aṭṭhahi akkhaṇehi vimutto sotāvadhānapariyosānāhi ca sampattīti samannāgato yassa. Satthāti diṭṭhadhammikasamparāyikaparamatthehi yathārahaṃ anusāsanato satthā. Dhammanti yathānusiṭṭhaṃ paṭipajjamāne apāyesu apatamāne dhāretīti dhammo, taṃ dhammaṃ. Desayatīti saṅkhepavitthāranayehi bhāsati katheti. Aññataroti bhagavato sāvakesu aññataro. Garuṭṭhānīyoti sīlasutādiguṇavisesayogena garukaraṇīyo. Sabrahmacārīti brahmaṃ vuccati seṭṭhaṭṭhena sakalaṃ satthusāsanaṃ. Samaṃ saha vā brahmaṃ carati paṭipajjatīti sabrahmacārī. Saddhaṃ paṭilabhatīti ‘‘sammāsambuddho vata so bhagavā yo evarūpassa dhammassa desetā’’ti tathāgate, ‘‘svākkhāto vatāyaṃ dhammo yo evaṃ ekantaparipuṇṇo ekantaparisuddho’’tiādinā dhamme ca saddhaṃ labhati uppādetīti attho.
д̇ад̇т̇аад̇и д̇асмим̣ яат̇аасуд̇з яат̇аабарияад̇д̇з д̇хаммз. виймам̣саад̇и баал̣ияаа баал̣иад̇т̇асса жа виймам̣санабан̃н̃аа . сзсам̣ д̇ассаа зва взважанам̣. саа хи яат̇аавуд̇д̇авиймам̣санз сан̇гожам̣ анаабаж̇ж̇ид̇ваа уссаханавасзна уссааханаа, д̇уланавасзна д̇уланаа, убабаригкан̣авасзна убабаригкаад̇и жа вуд̇д̇аа. ат̇а ваа виймам̣сад̇ийд̇и виймам̣саа, саа бад̣̇абад̣̇ад̇т̇авижааран̣аа бан̃н̃аа. уссааханаад̇и вийриязна убад̇т̇амбхид̇аа д̇хаммасса д̇хааран̣абарижаяасаад̇хигаа бан̃н̃аа. д̇уланаад̇и бад̣̇зна бад̣̇анд̇арам̣, д̣̇зсанааяа ваа д̣̇зсананд̇арам̣ д̇улаяид̇ваа сам̣санд̣̇ид̇ваа г̇ахан̣абан̃н̃аа. убабаригкаад̇и махаабад̣̇зсз од̇аарзд̇ваа баал̣ияаа баал̣иад̇т̇асса жа убабаригкан̣абан̃н̃аа. ад̇д̇ахид̇ам̣ барахид̇ан̃жа ааган̇канд̇зхи суяяад̇ийд̇и суд̇ам̣, гаалаважанижчааяа абхаавад̇о, яат̇аа д̣̇уд̣̇д̇ханд̇и. гим̣ бана д̇анд̇и? ад̇хигаарад̇о саамад̇т̇ияад̇о ваа барияад̇д̇ид̇хаммод̇и вин̃н̃ааяад̇и. ат̇а ваа саванам̣ суд̇ам̣, сод̇ад̣̇ваараанусаарзна барияад̇д̇ид̇хаммасса убад̇хааран̣анд̇и ад̇т̇о. суд̇зна хзд̇унаа ниб̣б̣ад̇д̇аа суд̇амаяий. багаарзна ж̇аанаад̇ийд̇и бан̃н̃аа. яаа виймам̣саа, аяам̣ суд̇амаяий бан̃н̃аад̇и бажжзгамби яож̇зд̇аб̣б̣ам̣. д̇ат̇аад̇и яат̇аа суд̇амаяий бан̃н̃аа виймам̣саад̣̇ибарияааяавад̇ий виймам̣саад̣̇ивибхааг̇авад̇ий жа, д̇ат̇аа жинд̇аамаяий жаад̇и ад̇т̇о. яат̇аа ваа суд̇амаяий орамад̇д̇игаа анавадтид̇аа жа, звам̣ жинд̇аамаяий жаад̇и д̣̇ассзд̇и.
Tatthāti tasmiṃ yathāsute yathāpariyatte dhamme. Vīmaṃsāti pāḷiyā pāḷiatthassa ca vīmaṃsanapaññā . Sesaṃ tassā eva vevacanaṃ. Sā hi yathāvuttavīmaṃsane saṅkocaṃ anāpajjitvā ussahanavasena ussāhanā, tulanavasena tulanā, upaparikkhaṇavasena upaparikkhāti ca vuttā. Atha vā vīmaṃsatīti vīmaṃsā, sā padapadatthavicāraṇā paññā. Ussāhanāti vīriyena upatthambhitā dhammassa dhāraṇaparicayasādhikā paññā. Tulanāti padena padantaraṃ, desanāya vā desanantaraṃ tulayitvā saṃsanditvā gahaṇapaññā. Upaparikkhāti mahāpadese otāretvā pāḷiyā pāḷiatthassa ca upaparikkhaṇapaññā. Attahitaṃ parahitañca ākaṅkhantehi suyyatīti sutaṃ, kālavacanicchāya abhāvato, yathā duddhanti. Kiṃ pana tanti? Adhikārato sāmatthiyato vā pariyattidhammoti viññāyati. Atha vā savanaṃ sutaṃ, sotadvārānusārena pariyattidhammassa upadhāraṇanti attho. Sutena hetunā nibbattā sutamayī. Pakārena jānātīti paññā. Yā vīmaṃsā, ayaṃ sutamayī paññāti paccekampi yojetabbaṃ. Tathāti yathā sutamayī paññā vīmaṃsādipariyāyavatī vīmaṃsādivibhāgavatī ca, tathā cintāmayī cāti attho. Yathā vā sutamayī oramattikā anavaṭṭhitā ca, evaṃ cintāmayī cāti dasseti.
суд̇зна ниссаязнаад̇и суд̇зна барияад̇д̇ид̇хаммзна барияад̇д̇ид̇хаммассаванзна ваа убаниссаязна ид̇т̇амбхууд̇алагкан̣з гаран̣аважанам̣, яат̇аавуд̇д̇ам̣ суд̇ам̣ убаниссааяаад̇и ад̇т̇о. виймам̣саад̇иаад̣̇ийсу ‘‘ид̣̇ам̣ сийлам̣, аяам̣ самаад̇хи, имз руубааруубад̇хаммаа, имз бан̃жагканд̇хаа’’д̇и д̇зсам̣ д̇зсам̣ д̇хаммаанам̣ сабхаававиймам̣санабхууд̇аа бан̃н̃аа виймам̣саа. д̇зсам̣язва д̇хаммаанам̣ важанад̇т̇ам̣ мун̃жид̇ваа сабхаавасарасалагкан̣асса д̇улаяид̇ваа вияа г̇ахан̣абан̃н̃аа д̇уланаа. д̇зсам̣язва д̇хаммаанам̣ салагкан̣ам̣ авиж̇ахид̇ваа анижжад̇аад̣̇ируббанасаббажжаяаад̣̇иаагаарз жа д̇аггзд̇ваа вид̇аггзд̇ваа жа убабаригкан̣абан̃н̃аа убабаригкаа, д̇ат̇аа убабаригкид̇з д̇хаммз савиг̇г̇ахз вияа убадтаханд̇з звамзд̇зхи ниж̇жхаанагкамз гад̇ваа жид̇д̇зна ану ану бзгкан̣аа манасаанубзгкан̣аа. зд̇т̇а жа яат̇аа суд̇амаяий бан̃н̃аа яат̇аасуд̇асса д̇хаммасса д̇хааран̣абарижаяавасзна бавад̇д̇анад̇о уссаахаж̇аад̇аа ‘‘уссааханаа’’д̇и вад̇д̇аб̣б̣ад̇ам̣ арахад̇и, на звам̣ жинд̇аамаяийд̇и ид̇ха ‘‘уссааханаа’’д̇и бад̣̇ам̣ на вуд̇д̇ам̣. жинд̇анам̣ жинд̇аа, ниж̇жхаананд̇и ад̇т̇о. сзсам̣ вуд̇д̇анаяамзва.
Sutena nissayenāti sutena pariyattidhammena pariyattidhammassavanena vā upanissayena itthambhūtalakkhaṇe karaṇavacanaṃ, yathāvuttaṃ sutaṃ upanissāyāti attho. Vīmaṃsātiādīsu ‘‘idaṃ sīlaṃ, ayaṃ samādhi, ime rūpārūpadhammā, ime pañcakkhandhā’’ti tesaṃ tesaṃ dhammānaṃ sabhāvavīmaṃsanabhūtā paññā vīmaṃsā. Tesaṃyeva dhammānaṃ vacanatthaṃ muñcitvā sabhāvasarasalakkhaṇassa tulayitvā viya gahaṇapaññā tulanā. Tesaṃyeva dhammānaṃ salakkhaṇaṃ avijahitvā aniccatādiruppanasappaccayādiākāre ca takketvā vitakketvā ca upaparikkhaṇapaññā upaparikkhā, tathā upaparikkhite dhamme saviggahe viya upaṭṭhahante evametehi nijjhānakkhame katvā cittena anu anu pekkhaṇā manasānupekkhaṇā. Ettha ca yathā sutamayī paññā yathāsutassa dhammassa dhāraṇaparicayavasena pavattanato ussāhajātā ‘‘ussāhanā’’ti vattabbataṃ arahati, na evaṃ cintāmayīti idha ‘‘ussāhanā’’ti padaṃ na vuttaṃ. Cintanaṃ cintā, nijjhānanti attho. Sesaṃ vuttanayameva.
имаахи д̣̇вийхи бан̃н̃аахийд̇и яат̇аавуд̇д̇аахи д̣̇вийхи бан̃н̃аахи гааран̣абхууд̇аахи. суд̇ажинд̇аамаяан̃аан̣зсу хи бад̇идтид̇о вибассанам̣ аарабхад̇ийд̇и. ‘‘имаасу д̣̇вийсу бан̃н̃аасуу’’д̇иби батанд̇и. ‘‘д̇зхи ж̇аад̇аасу уббаннаасуу’’д̇и ваа важанасзсо яож̇зд̇аб̣б̣о. манасигаарасамбаяуд̇д̇ассаад̇и руубааруубабариг̇г̇ахаад̣̇иманасигаарз яуд̇д̇аббаяуд̇д̇асса. яам̣ н̃аан̣ам̣ уббаж̇ж̇ад̇ийд̇и вуд̇д̇анаязна манасигаараббаяог̇зна д̣̇идтивисуд̣̇д̇хиган̇каавид̇аран̣ависуд̣̇д̇химаг̇г̇аамаг̇г̇ан̃аан̣ад̣̇ассанависуд̣̇д̇хибадибад̣̇аан̃аан̣ад̣̇ассанависуд̣̇д̇хийнам̣ самба аад̣̇анзна вибассанам̣ уссугганд̇асса яам̣ н̃аан̣ад̣̇ассанависуд̣̇д̇хисан̇каад̇ам̣ арияамаг̇г̇ан̃аан̣ам̣ уббаж̇ж̇ад̇и, аяам̣ бхааванаамаяий бан̃н̃аад̇и самб̣анд̇хо. д̇ам̣ бана д̣̇ассанам̣ бхааванаад̇и д̣̇увид̇ханд̇и ааха – ‘‘д̣̇ассанабхуумияам̣ ваа бхааванаабхуумияам̣ ваа’’д̇и. яад̣̇и д̣̇ассананд̇и вужжад̇и, гат̇ам̣ д̇ад̇т̇а бан̃н̃аа бхааванаамаяийд̇и? бхааванаамаяамзва хи д̇ам̣ н̃аан̣ам̣, батамам̣ ниб̣б̣аанад̣̇ассанад̇о бана ‘‘д̣̇ассана’’нд̇и вуд̇д̇анд̇и сапало батамамаг̇г̇о д̣̇ассанабхууми. сзсаа сзгкаасзгкад̇хаммаа бхааванаабхууми.
Imāhi dvīhi paññāhīti yathāvuttāhi dvīhi paññāhi kāraṇabhūtāhi. Sutacintāmayañāṇesu hi patiṭṭhito vipassanaṃ ārabhatīti. ‘‘Imāsu dvīsu paññāsū’’tipi paṭhanti. ‘‘Tehi jātāsu uppannāsū’’ti vā vacanaseso yojetabbo. Manasikārasampayuttassāti rūpārūpapariggahādimanasikāre yuttappayuttassa. Yaṃ ñāṇaṃ uppajjatīti vuttanayena manasikārappayogena diṭṭhivisuddhikaṅkhāvitaraṇavisuddhimaggāmaggañāṇadassanavisuddhipaṭipadāñāṇadassanavisuddhīnaṃ sampa ādanena vipassanaṃ ussukkantassa yaṃ ñāṇadassanavisuddhisaṅkhātaṃ ariyamaggañāṇaṃ uppajjati, ayaṃ bhāvanāmayī paññāti sambandho. Taṃ pana dassanaṃ bhāvanāti duvidhanti āha – ‘‘dassanabhūmiyaṃ vā bhāvanābhūmiyaṃ vā’’ti. Yadi dassananti vuccati, kathaṃ tattha paññā bhāvanāmayīti? Bhāvanāmayameva hi taṃ ñāṇaṃ, paṭhamaṃ nibbānadassanato pana ‘‘dassana’’nti vuttanti saphalo paṭhamamaggo dassanabhūmi. Sesā sekkhāsekkhadhammā bhāvanābhūmi.
8. ид̣̇аани имаа д̇иссо бан̃н̃аа барияааяанд̇арзна д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘барад̇огхосаа’’д̇иаад̣̇и вуд̇д̇ам̣. д̇ад̇т̇а барад̇од̇и на ад̇д̇ад̇о, ан̃н̃ад̇о сад̇т̇уд̇о саавагад̇о ваад̇и ад̇т̇о. гхосаад̇и д̇зсам̣ д̣̇зсанаагхосад̇о, д̣̇зсанаабажжаяаад̇и ад̇т̇о. ат̇а ваа барад̇о гхосо зд̇иссаад̇и барад̇огхосаа, яаа бан̃н̃аа, саа суд̇амаяийд̇и яож̇зд̇аб̣б̣ам̣. бажжад̇д̇асамудтид̇аад̇и бажжад̇д̇ам̣ д̇асса д̇асса ад̇д̇ани самбхууд̇аа. яонисоманасигаараад̇и д̇зсам̣ д̇зсам̣ д̇хаммаанам̣ сабхаавабариг̇г̇ан̣ханаад̣̇инаа яат̇аавуд̇д̇зна убааязна бавад̇д̇аманасигаараа. барад̇о жа гхосзнаад̇и барад̇огхосзна хзд̇убхууд̇зна. сзсам̣ вуд̇д̇анаяамзва.
8. Idāni imā tisso paññā pariyāyantarena dassetuṃ ‘‘paratoghosā’’tiādi vuttaṃ. Tattha paratoti na attato, aññato satthuto sāvakato vāti attho. Ghosāti tesaṃ desanāghosato, desanāpaccayāti attho. Atha vā parato ghoso etissāti paratoghosā, yā paññā, sā sutamayīti yojetabbaṃ. Paccattasamuṭṭhitāti paccattaṃ tassa tassa attani sambhūtā. Yonisomanasikārāti tesaṃ tesaṃ dhammānaṃ sabhāvapariggaṇhanādinā yathāvuttena upāyena pavattamanasikārā. Parato ca ghosenāti paratoghosena hetubhūtena. Sesaṃ vuttanayameva.
ид̣̇аани яад̣̇ад̇т̇ам̣ имаа бан̃н̃аа уд̣̇д̇хадаа, д̇амзва взнзяяабуг̇г̇алавибхааг̇ам̣ яож̇зд̇ваа д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘яассаа’’д̇иаад̣̇и вуд̇д̇ам̣. д̇ад̇т̇а имаа д̣̇взд̇и г̇ан̣анавасзна вад̇ваа буна д̇аа суд̇амаяий жинд̇аамаяий жаад̇и саруубад̇о д̣̇ассзд̇и. аяам̣ уг̇гхадид̇ан̃н̃ууд̇и аяам̣ суд̇амаяажинд̇аамаяан̃аан̣зхи аасаяабаяог̇абаб̣од̇хасса нибпаад̣̇ид̇ад̇д̇аа уд̣̇д̣̇зсамад̇д̇знзва ж̇аананад̇о ‘‘уг̇гхадид̇ан̃н̃уу’’д̇и вужжад̇и. аяам̣ вибан̃жид̇ан̃н̃ууд̇и жинд̇аамаяан̃аан̣зна аасаяасса абаригкад̇ад̇д̇аа уд̣̇д̣̇зсанид̣̇д̣̇зсзхи ж̇аананад̇о вибан̃жид̇ан̃н̃уу. аяам̣ нзяяод̇и суд̇амаяан̃аан̣ассааби абхаавад̇о ниравасзсам̣ вид̇т̇аарад̣̇зсанааяа нзд̇аб̣б̣ад̇о нзяяо.
Idāni yadatthaṃ imā paññā uddhaṭā, tameva veneyyapuggalavibhāgaṃ yojetvā dassetuṃ ‘‘yassā’’tiādi vuttaṃ. Tattha imā dveti gaṇanavasena vatvā puna tā sutamayī cintāmayī cāti sarūpato dasseti. Ayaṃ ugghaṭitaññūti ayaṃ sutamayacintāmayañāṇehi āsayapayogapabodhassa nipphāditattā uddesamatteneva jānanato ‘‘ugghaṭitaññū’’ti vuccati. Ayaṃ vipañcitaññūti cintāmayañāṇena āsayassa aparikkhatattā uddesaniddesehi jānanato vipañcitaññū. Ayaṃ neyyoti sutamayañāṇassāpi abhāvato niravasesaṃ vitthāradesanāya netabbato neyyo.
9. звам̣ д̣̇зсанаабадибад̣̇аан̃аан̣авибхааг̇зхи д̣̇зсанаабхааж̇анам̣ взнзяяад̇д̇аяам̣ вибхаж̇ид̇ваа ид̣̇аани д̇ад̇т̇а бавад̇д̇ид̇ааяа бхаг̇авад̇о д̇хаммад̣̇зсанааяа д̣̇зсанаахаарам̣ нид̣̇д̇хаарзд̇ваа яож̇зд̇ум̣ ‘‘сааяам̣ д̇хаммад̣̇зсанаа’’д̇иаад̣̇и аарад̣̇д̇хам̣.
9. Evaṃ desanāpaṭipadāñāṇavibhāgehi desanābhājanaṃ veneyyattayaṃ vibhajitvā idāni tattha pavattitāya bhagavato dhammadesanāya desanāhāraṃ niddhāretvā yojetuṃ ‘‘sāyaṃ dhammadesanā’’tiādi āraddhaṃ.
д̇ад̇т̇а сааяанд̇и саа аяам̣. яаа буб̣б̣з ‘‘д̇хаммам̣ во, бхигкавз, д̣̇зсзссаамий’’д̇иаад̣̇инаа (нзд̇д̇и. 5) бадинид̣̇д̣̇зсаваарасса аад̣̇ид̇о д̣̇зсанаахаарасса висаяабхаавзна нигкид̇д̇аа баал̣и, д̇амзвзд̇т̇а д̣̇зсанаахаарам̣ нияож̇зд̇ум̣ ‘‘сааяам̣ д̇хаммад̣̇зсанаа’’д̇и бажжаамасад̇и. гим̣ д̣̇зсаяад̇ийд̇и гат̇зд̇угамяад̇аавасзна д̣̇зсанааяа бин̣д̣ад̇т̇ам̣ бужчид̇ваа д̇ам̣ г̇ан̣анааяа барижчинд̣̇ид̇ваа сааман̃н̃ад̇о д̣̇ассзд̇и ‘‘жад̇д̇аари сажжааний’’д̇и. сажжавинимуд̇д̇аа хи бхаг̇авад̇о д̣̇зсанаа над̇т̇ийд̇и. д̇ассаа жа жад̇д̇аари сажжаани бин̣д̣ад̇т̇о. бавад̇д̇ибавад̇д̇аганивад̇д̇ид̇ад̣̇убааяавимуд̇д̇асса нзяяасса абхаавад̇о жад̇д̇аари авибарийд̇абхаавзна сажжаанийд̇и д̣̇адтаб̣б̣ам̣. д̇аани ‘‘д̣̇угкам̣ самуд̣̇аяам̣ нирод̇хам̣ маг̇г̇а’’нд̇и саруубад̇о д̣̇ассзд̇и.
Tattha sāyanti sā ayaṃ. Yā pubbe ‘‘dhammaṃ vo, bhikkhave, desessāmī’’tiādinā (netti. 5) paṭiniddesavārassa ādito desanāhārassa visayabhāvena nikkhittā pāḷi, tamevettha desanāhāraṃ niyojetuṃ ‘‘sāyaṃ dhammadesanā’’ti paccāmasati. Kiṃ desayatīti kathetukamyatāvasena desanāya piṇḍatthaṃ pucchitvā taṃ gaṇanāya paricchinditvā sāmaññato dasseti ‘‘cattāri saccānī’’ti. Saccavinimuttā hi bhagavato desanā natthīti. Tassā ca cattāri saccāni piṇḍattho. Pavattipavattakanivattitadupāyavimuttassa neyyassa abhāvato cattāri aviparītabhāvena saccānīti daṭṭhabbaṃ. Tāni ‘‘dukkhaṃ samudayaṃ nirodhaṃ magga’’nti sarūpato dasseti.
д̇ад̇т̇а анзгубад̣̇д̣̇аваад̇хидтаанабхаавзна гужчид̇ад̇д̇аа б̣аалаж̇анабаригаббид̇ад̇хувасубхасукад̇д̇абхаававирахзна д̇ужчад̇д̇аа жа д̣̇угкам̣. авасзсабажжаяасамавааяз д̣̇угкасса уббад̇д̇игааран̣ад̇д̇аа самуд̣̇аяо. саб̣б̣аг̇ад̇исун̃н̃ад̇д̇аа над̇т̇и зд̇т̇а сам̣сааражаарагасан̇каад̇о д̣̇угкарод̇хо, зд̇асмим̣ ваа ад̇хиг̇ад̇з сам̣сааражаарагасан̇каад̇асса д̣̇угкарод̇хасса абхаавод̇иби нирод̇хо, ануббаад̣̇анирод̇хабажжаяад̇д̇аа ваа. маарзнд̇о г̇ажчад̇и, ниб̣б̣аанад̇т̇игзхи маг̇г̇ияад̇ийд̇и ваа маг̇г̇о. д̇ад̇т̇а самуд̣̇аязна ассаад̣̇о, д̣̇угкзна аад̣̇ийнаво, маг̇г̇анирод̇хзхи ниссаран̣ам̣. звам̣ яасмим̣ суд̇д̇з жад̇д̇аари сажжаани саруубад̇о ааг̇ад̇аани, д̇ад̇т̇а яат̇ааруд̇авасзна. яад̇т̇а бана суд̇д̇з жад̇д̇аари сажжаани саруубад̇о на ааг̇ад̇аани, д̇ад̇т̇а ад̇т̇ад̇о жад̇д̇аари сажжаани уд̣̇д̇харид̇ваа д̇зсам̣ васзна ассаад̣̇аад̣̇аяо нид̣̇д̇хаарзд̇аб̣б̣аа. яад̇т̇а жа ассаад̣̇аад̣̇аяо саруубад̇о ааг̇ад̇аа, д̇ад̇т̇а вад̇д̇аб̣б̣амзва над̇т̇и. яад̇т̇а бана на ааг̇ад̇аа, д̇ад̇т̇а ад̇т̇ад̇о уд̣̇д̇харид̇ваа д̇зсам̣ васзна жад̇д̇аари сажжаани нид̣̇д̇хаарзд̇аб̣б̣аани. ид̇ха бана ассаад̣̇аад̣̇аяо уд̣̇аахаран̣авасзна саруубад̇о д̣̇ассид̇аад̇и д̇зхи сажжаани нид̣̇д̇хаарзд̇ум̣ ‘‘аад̣̇ийнаво жаа’’д̇иаад̣̇и вуд̇д̇ам̣.
Tattha anekupaddavādhiṭṭhānabhāvena kucchitattā bālajanaparikappitadhuvasubhasukhattabhāvavirahena tucchattā ca dukkhaṃ. Avasesapaccayasamavāye dukkhassa uppattikāraṇattā samudayo. Sabbagatisuññattā natthi ettha saṃsāracārakasaṅkhāto dukkharodho, etasmiṃ vā adhigate saṃsāracārakasaṅkhātassa dukkharodhassa abhāvotipi nirodho, anuppādanirodhapaccayattā vā. Mārento gacchati, nibbānatthikehi maggiyatīti vā maggo. Tattha samudayena assādo, dukkhena ādīnavo, magganirodhehi nissaraṇaṃ. Evaṃ yasmiṃ sutte cattāri saccāni sarūpato āgatāni, tattha yathārutavasena. Yattha pana sutte cattāri saccāni sarūpato na āgatāni, tattha atthato cattāri saccāni uddharitvā tesaṃ vasena assādādayo niddhāretabbā. Yattha ca assādādayo sarūpato āgatā, tattha vattabbameva natthi. Yattha pana na āgatā, tattha atthato uddharitvā tesaṃ vasena cattāri saccāni niddhāretabbāni. Idha pana assādādayo udāharaṇavasena sarūpato dassitāti tehi saccāni niddhāretuṃ ‘‘ādīnavo cā’’tiādi vuttaṃ.
д̇ад̇т̇а ‘‘сам̣кид̇д̇зна бан̃жубаад̣̇аанагканд̇хаа д̣̇угкаа’’д̇и (д̣̇ий. ни. 2.387; ма. ни. 1.120; 3.373; вибха. 202) важанад̇о д̇ан̣хааваж̇ж̇аа д̇збхуумагад̇хаммаа д̣̇угкасажжам̣, д̇з жа анижжаад̣̇исабхаавад̇д̇аа аад̣̇ийнаво, палан̃жа д̣̇зсанааяа саад̇хзд̇аб̣б̣ам̣. д̇ад̇т̇а яам̣ логияам̣, д̇ам̣ санд̇хааяа вуд̇д̇ам̣ ‘‘палан̃жа д̣̇угка’’нд̇и. ассаад̣̇од̇и д̇ан̣хаавибаллаасаанамби ижчид̇ад̇д̇аа д̇з санд̇хааяа ‘‘ассаад̣̇о самуд̣̇аяо’’д̇и вуд̇д̇ам̣. саха вибассанааяа арияамаг̇г̇о д̣̇зсанаа жа д̣̇зсанаапалаад̇хиг̇амасса убааяод̇и гад̇ваа ‘‘убааяо аан̣ад̇д̇и жа маг̇г̇о’’д̇и вуд̇д̇ам̣. ниссаран̣абад̣̇з жааби арияамаг̇г̇о нид̣̇д̇хаарзд̇аб̣б̣о, на жааяам̣ сажжавибхааг̇о аагулод̇и д̣̇адтаб̣б̣о. яат̇аа хи сажжавибхан̇г̇з (вибха. 208) ‘‘д̇ан̣хаа авасидтаа гилзсаа авасидтаа агусалаа д̇хаммаа саасаваани гусаламуулаани саасаваа жа гусалаа д̇хаммаа самуд̣̇аяасажжабхаавзна вибхад̇д̇аа’’д̇и д̇асмим̣ д̇асмим̣ наяз д̇ам̣д̇ам̣авасидтаа д̇збхуумагад̇хаммаа д̣̇угкасажжабхаавзна вибхад̇д̇аа, звамид̇хааби д̣̇адтаб̣б̣анд̇и. имаани жад̇д̇аари сажжаанийд̇и ниг̇аманам̣ . ид̣̇ам̣ д̇хаммажагганд̇и яааяам̣ бхаг̇авад̇о жад̇усажжавасзна саамуггам̣сигаа д̇хаммад̣̇зсанаа, ид̣̇ам̣ д̇хаммажаггам̣.
Tattha ‘‘saṃkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā’’ti (dī. ni. 2.387; ma. ni. 1.120; 3.373; vibha. 202) vacanato taṇhāvajjā tebhūmakadhammā dukkhasaccaṃ, te ca aniccādisabhāvattā ādīnavo, phalañca desanāya sādhetabbaṃ. Tattha yaṃ lokiyaṃ, taṃ sandhāya vuttaṃ ‘‘phalañca dukkha’’nti. Assādoti taṇhāvipallāsānampi icchitattā te sandhāya ‘‘assādo samudayo’’ti vuttaṃ. Saha vipassanāya ariyamaggo desanā ca desanāphalādhigamassa upāyoti katvā ‘‘upāyo āṇatti ca maggo’’ti vuttaṃ. Nissaraṇapade cāpi ariyamaggo niddhāretabbo, na cāyaṃ saccavibhāgo ākuloti daṭṭhabbo. Yathā hi saccavibhaṅge (vibha. 208) ‘‘taṇhā avasiṭṭhā kilesā avasiṭṭhā akusalā dhammā sāsavāni kusalamūlāni sāsavā ca kusalā dhammā samudayasaccabhāvena vibhattā’’ti tasmiṃ tasmiṃ naye taṃtaṃavasiṭṭhā tebhūmakadhammā dukkhasaccabhāvena vibhattā, evamidhāpi daṭṭhabbanti. Imāni cattāri saccānīti nigamanaṃ . Idaṃ dhammacakkanti yāyaṃ bhagavato catusaccavasena sāmukkaṃsikā dhammadesanā, idaṃ dhammacakkaṃ.
ид̣̇аани д̇ассаа д̇хаммад̣̇зсанааяа д̇хаммажаггабхаавам̣ сажжавибхан̇г̇асуд̇д̇авасзна (ма. ни. 3.371 аад̣̇аяо) д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘яат̇ааха бхаг̇аваа’’д̇иаад̣̇и вуд̇д̇ам̣. д̇ад̇т̇а ид̣̇ам̣ д̣̇угканд̇и ид̣̇ам̣ ж̇аад̇иаад̣̇ивибхааг̇ам̣ сан̇кзбад̇о бан̃жубаад̣̇аанагканд̇хасан̇г̇ахам̣ д̇ан̣хааваж̇ж̇ам̣ д̇збхуумагад̇хаммаж̇аад̇ам̣ д̣̇угкасса ад̇хидтаанабхаавзна д̣̇угкад̣̇угкаад̣̇ибхаавзна жа д̣̇угкам̣ арияасажжанд̇и ад̇т̇о. мзд̇и бхаг̇аваа ад̇д̇аанам̣ нид̣̇д̣̇исад̇и. б̣аараан̣асияанд̇и б̣аараан̣асийнаамагасса наг̇арасса авид̣̇уурз. бажжзгаб̣уд̣̇д̇хаисийнам̣ аагаасад̇о од̇аран̣адтаанад̇ааяа исибад̇анам̣. миг̇аанам̣ д̇ад̇т̇а абхаяасса д̣̇иннад̇д̇аа миг̇ад̣̇ааяанд̇и жа лад̣̇д̇ханаамз ассамз. уд̇д̇арад̇и ад̇иггамад̇и, абхибхавад̇ийд̇и ваа уд̇д̇арам̣, над̇т̇и зд̇асса уд̇д̇аранд̇и ануд̇д̇арам̣. анад̇исаяам̣ аббадибхааг̇ам̣ ваа. гин̃жааби бхаг̇авад̇о д̇хаммад̣̇зсанаа анзгаасу д̣̇звамануссабарисаасу анзгасад̇агкад̇д̇ум̣ д̇зсам̣ арияасажжаббадивзд̇хасамбаад̣̇анавасзна бавад̇д̇ид̇аа, д̇ат̇ааби саб̣б̣абатамам̣ ан̃н̃аасигон̣д̣ан̃н̃аббамукааяа адтаарасабаримаан̣ааяа б̣рахмагодияаа жад̇усажжаббадивзд̇хавибхааванийяаа д̇хаммад̣̇зсанаа, д̇ассаа саад̇исаяаа д̇хаммажаггасаман̃н̃аад̇и ‘‘д̇хаммажаггам̣ бавад̇д̇ид̇а’’нд̇и вуд̇д̇ам̣.
Idāni tassā dhammadesanāya dhammacakkabhāvaṃ saccavibhaṅgasuttavasena (ma. ni. 3.371 ādayo) dassetuṃ ‘‘yathāha bhagavā’’tiādi vuttaṃ. Tattha idaṃ dukkhanti idaṃ jātiādivibhāgaṃ saṅkhepato pañcupādānakkhandhasaṅgahaṃ taṇhāvajjaṃ tebhūmakadhammajātaṃ dukkhassa adhiṭṭhānabhāvena dukkhadukkhādibhāvena ca dukkhaṃ ariyasaccanti attho. Meti bhagavā attānaṃ niddisati. Bārāṇasiyanti bārāṇasīnāmakassa nagarassa avidūre. Paccekabuddhaisīnaṃ ākāsato otaraṇaṭṭhānatāya isipatanaṃ. Migānaṃ tattha abhayassa dinnattā migadāyanti ca laddhanāme assame. Uttarati atikkamati, abhibhavatīti vā uttaraṃ, natthi etassa uttaranti anuttaraṃ. Anatisayaṃ appaṭibhāgaṃ vā. Kiñcāpi bhagavato dhammadesanā anekāsu devamanussaparisāsu anekasatakkhattuṃ tesaṃ ariyasaccappaṭivedhasampādanavasena pavattitā, tathāpi sabbapaṭhamaṃ aññāsikoṇḍaññappamukhāya aṭṭhārasaparimāṇāya brahmakoṭiyā catusaccappaṭivedhavibhāvanīyā dhammadesanā, tassā sātisayā dhammacakkasamaññāti ‘‘dhammacakkaṃ pavattita’’nti vuttaṃ.
д̇ад̇т̇а сад̇ибадтаанаад̣̇ид̇хаммо зва бавад̇д̇анадтзна жагганд̇и д̇хаммажаггам̣, жагганд̇и ваа аан̣аа. д̇хаммад̇о анабзд̇ад̇д̇аа д̇хамман̃жа д̇ам̣ жагган̃жаад̇и д̇хаммажаггам̣. д̇хаммзна н̃ааязна жагганд̇иби д̇хаммажаггам̣. яат̇ааха – ‘‘д̇хамман̃жа бавад̇д̇зд̇и жагган̃жаад̇и д̇хаммажаггам̣, жагган̃жа бавад̇д̇зд̇и д̇хамман̃жаад̇и д̇хаммажаггам̣, д̇хаммзна бавад̇д̇зд̇ийд̇и д̇хаммажагга’’нд̇иаад̣̇и (бади. ма. 2.41-42). аббадивад̇д̇ияанд̇и д̇хаммиссарасса бхаг̇авад̇о саммаасамб̣уд̣̇д̇хабхаавад̇о д̇хаммажаггасса жа ануд̇д̇арабхаавад̇о аббадисзд̇ханийяам̣. гзна бана аббадивад̇д̇ияанд̇и ааха ‘‘саман̣зна ваа’’д̇иаад̣̇и. д̇ад̇т̇а саман̣знаад̇и баб̣б̣аж̇ж̇ам̣ убаг̇ад̇зна. б̣раахман̣знаад̇и ж̇аад̇иб̣раахман̣зна. барамад̇т̇асаман̣аб̣раахман̣аанан̃хи бадиломанажид̇д̇ам̣язва над̇т̇и. д̣̇звзнаад̇и гаамааважарад̣̇звзна. гзнажийд̇и язна гзнажи авасидтабаарисаж̇ж̇зна. зд̇д̇аавад̇аа адтаннамби барисаанам̣ анавасзсабарияаад̣̇аанам̣ д̣̇адтаб̣б̣ам̣. логасминд̇и сад̇д̇алогз.
Tattha satipaṭṭhānādidhammo eva pavattanaṭṭhena cakkanti dhammacakkaṃ, cakkanti vā āṇā. Dhammato anapetattā dhammañca taṃ cakkañcāti dhammacakkaṃ. Dhammena ñāyena cakkantipi dhammacakkaṃ. Yathāha – ‘‘dhammañca pavatteti cakkañcāti dhammacakkaṃ, cakkañca pavatteti dhammañcāti dhammacakkaṃ, dhammena pavattetīti dhammacakka’’ntiādi (paṭi. ma. 2.41-42). Appaṭivattiyanti dhammissarassa bhagavato sammāsambuddhabhāvato dhammacakkassa ca anuttarabhāvato appaṭisedhanīyaṃ. Kena pana appaṭivattiyanti āha ‘‘samaṇena vā’’tiādi. Tattha samaṇenāti pabbajjaṃ upagatena. Brāhmaṇenāti jātibrāhmaṇena. Paramatthasamaṇabrāhmaṇānañhi paṭilomanacittaṃyeva natthi. Devenāti kāmāvacaradevena. Kenacīti yena kenaci avasiṭṭhapārisajjena. Ettāvatā aṭṭhannampi parisānaṃ anavasesapariyādānaṃ daṭṭhabbaṃ. Lokasminti sattaloke.
д̇ад̇т̇аад̇и д̇иссам̣ жад̇усажжад̇хаммад̣̇зсанааяам̣. абаримаан̣аа бад̣̇аа, абаримаан̣аа агкараад̇и уббадибаадиважанам̣ язбхуяязна бад̣̇асан̇г̇ахид̇аани агкараанийд̇и д̣̇ассанад̇т̇ам̣. бад̣̇аа агкараа б̣яан̃ж̇анаад̇и лин̇г̇авибаллаасо гад̇од̇и д̣̇адтаб̣б̣ам̣. ад̇т̇ассаад̇и жад̇усажжасан̇каад̇асса ад̇т̇асса. сан̇гаасанаад̇и сан̇гаасид̇аб̣б̣аагааро. зса наяо сзсзсуби. ад̇т̇ассаад̇и жа самб̣анд̇хз саамиважанам̣. ид̇ибид̣̇анд̇и ид̇ийд̇и багаарад̇т̇о, би-сад̣̇д̣̇о самбин̣д̣анад̇т̇о, иминааби иминааби багаарзна ид̣̇ам̣ д̣̇угкам̣ арияасажжам̣ взд̣̇ид̇аб̣б̣анд̇и ад̇т̇о. д̇зна ж̇аад̇иаад̣̇ибхзд̣̇зна яат̇аавуд̇д̇асса д̣̇угкасажжасса анзгабхзд̣̇ад̇ам̣ д̇ам̣д̣̇ийбагаанам̣ агкарабад̣̇аад̣̇ийнам̣ вуд̇д̇аббагаарам̣ абаримаан̣ад̇ан̃жа самад̇т̇зд̇и.
Tatthāti tissaṃ catusaccadhammadesanāyaṃ. Aparimāṇā padā, aparimāṇā akkharāti uppaṭipāṭivacanaṃ yebhuyyena padasaṅgahitāni akkharānīti dassanatthaṃ. Padā akkharā byañjanāti liṅgavipallāso katoti daṭṭhabbaṃ. Atthassāti catusaccasaṅkhātassa atthassa. Saṅkāsanāti saṅkāsitabbākāro. Esa nayo sesesupi. Atthassāti ca sambandhe sāmivacanaṃ. Itipidanti itīti pakārattho, pi-saddo sampiṇḍanattho, imināpi imināpi pakārena idaṃ dukkhaṃ ariyasaccaṃ veditabbanti attho. Tena jātiādibhedena yathāvuttassa dukkhasaccassa anekabhedataṃ taṃdīpakānaṃ akkharapadādīnaṃ vuttappakāraṃ aparimāṇatañca samattheti.
аяам̣ д̣̇угкасамуд̣̇аяод̇и аяам̣ гаамад̇ан̣хаад̣̇ибхзд̣̇аа д̇ан̣хааваддасса муулабхууд̇аа яат̇аавуд̇д̇асса д̣̇угкасса ниб̣б̣ад̇д̇ихзд̇убхаавад̇о д̣̇угкасамуд̣̇аяо. аяам̣ д̣̇угканирод̇ход̇и аяам̣ саб̣б̣асан̇кад̇аниссадаа асан̇кад̇ад̇хаад̇у яат̇аавуд̇д̇асса д̣̇угкасса ануббаад̣̇анирод̇хабажжаяад̇д̇аа д̣̇угканирод̇хо. аяам̣ д̣̇угканирод̇хаг̇ааминий бадибад̣̇аад̇и аяам̣ саммаад̣̇идтиаад̣̇иадтан̇г̇асамуухо д̣̇угканирод̇хасан̇каад̇ам̣ ниб̣б̣аанам̣ г̇ажчад̇и аарамман̣авасзна д̇ад̣̇абхимукийбхууд̇ад̇д̇аа бадибад̣̇аа жа ход̇и д̣̇угканирод̇хаббад̇д̇ияаад̇и д̣̇угканирод̇хаг̇ааминий бадибад̣̇аа. ид̇ибид̣̇анд̇и бад̣̇асса бана самуд̣̇аяасажжз адтасад̇ад̇ан̣хаавижарид̇зхи, нирод̇хасажжз мад̣̇аниммад̣̇анаад̣̇ибарияааязхи, маг̇г̇асажжз сад̇д̇ад̇д̇им̣саб̣од̇хибагкияад̇хаммзхи ад̇т̇о вибхаж̇ид̇ваа взд̣̇ид̇аб̣б̣о. сзсам̣ вуд̇д̇анаяамзва.
Ayaṃ dukkhasamudayoti ayaṃ kāmataṇhādibhedā taṇhāvaṭṭassa mūlabhūtā yathāvuttassa dukkhassa nibbattihetubhāvato dukkhasamudayo. Ayaṃ dukkhanirodhoti ayaṃ sabbasaṅkhatanissaṭā asaṅkhatadhātu yathāvuttassa dukkhassa anuppādanirodhapaccayattā dukkhanirodho. Ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti ayaṃ sammādiṭṭhiādiaṭṭhaṅgasamūho dukkhanirodhasaṅkhātaṃ nibbānaṃ gacchati ārammaṇavasena tadabhimukhībhūtattā paṭipadā ca hoti dukkhanirodhappattiyāti dukkhanirodhagāminī paṭipadā. Itipidanti padassa pana samudayasacce aṭṭhasatataṇhāvicaritehi, nirodhasacce madanimmadanādipariyāyehi, maggasacce sattattiṃsabodhipakkhiyadhammehi attho vibhajitvā veditabbo. Sesaṃ vuttanayameva.
звам̣ ‘‘д̣̇ваад̣̇аса бад̣̇аани суд̇д̇а’’нд̇и г̇аат̇ааяа сагаласса саасанасса чаннам̣ ад̇т̇абад̣̇аанам̣ чаннан̃жа б̣яан̃ж̇анабад̣̇аанам̣ васзна яаа д̣̇ваад̣̇асабад̣̇ад̇аа вуд̇д̇аа, д̇амзва ‘‘д̇хаммам̣ во, бхигкавз, д̣̇зсзссаамий’’д̇иаад̣̇инаа д̣̇зсанаахаарасса висаяад̣̇ассанавасзна чачаггабарияааяам̣ (ма. ни. 3.420 аад̣̇аяо) згад̣̇зсзна уд̣̇д̣̇исид̇ваа д̇хаммажаггаббавад̇д̇анасуд̇д̇зна (сам̣. ни. 5.1081; махаава. 13; бади. ма. 2.30) д̇ад̣̇ад̇т̇асса сан̇г̇ахид̇абхаавад̣̇ассанамукзна саб̣б̣ассааби бхаг̇авад̇о важанасса жад̇усажжад̣̇зсанаабхаавам̣ д̇ад̣̇ад̇т̇асса жа жад̇усажжабхаавам̣ вибхаавзнд̇о ‘‘ид̣̇ам̣ д̣̇угканд̇и мз, бхигкавз, б̣аараан̣асияа’’нд̇иаад̣̇инаа сажжавибхан̇г̇асуд̇д̇ам̣ (ма. ни. 3.371 аад̣̇аяо) уд̣̇д̣̇зсад̇о д̣̇ассзд̇ваа ‘‘д̇ад̇т̇а абаримаан̣аа бад̣̇аа’’д̇иаад̣̇инаа б̣яан̃ж̇анад̇т̇абад̣̇аани вибхаж̇анд̇о д̣̇ваад̣̇асабад̣̇абхаавам̣ д̣̇ийбзд̇ваа ид̣̇аани д̇зсам̣ ан̃н̃аман̃н̃ависаяивисаяабхаавзна самб̣анд̇хабхаавам̣ д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘д̇ад̇т̇а бхаг̇аваа агкарзхи сан̇гаасзд̇ий’’д̇иаад̣̇и вуд̇д̇ам̣.
Evaṃ ‘‘dvādasa padāni sutta’’nti gāthāya sakalassa sāsanassa channaṃ atthapadānaṃ channañca byañjanapadānaṃ vasena yā dvādasapadatā vuttā, tameva ‘‘dhammaṃ vo, bhikkhave, desessāmī’’tiādinā desanāhārassa visayadassanavasena chachakkapariyāyaṃ (ma. ni. 3.420 ādayo) ekadesena uddisitvā dhammacakkappavattanasuttena (saṃ. ni. 5.1081; mahāva. 13; paṭi. ma. 2.30) tadatthassa saṅgahitabhāvadassanamukhena sabbassāpi bhagavato vacanassa catusaccadesanābhāvaṃ tadatthassa ca catusaccabhāvaṃ vibhāvento ‘‘idaṃ dukkhanti me, bhikkhave, bārāṇasiya’’ntiādinā saccavibhaṅgasuttaṃ (ma. ni. 3.371 ādayo) uddesato dassetvā ‘‘tattha aparimāṇā padā’’tiādinā byañjanatthapadāni vibhajanto dvādasapadabhāvaṃ dīpetvā idāni tesaṃ aññamaññavisayivisayabhāvena sambandhabhāvaṃ dassetuṃ ‘‘tattha bhagavā akkharehi saṅkāsetī’’tiādi vuttaṃ.
д̇ад̇т̇а бад̣̇ааваяаваг̇г̇ахан̣амукзна бад̣̇аг̇г̇ахан̣ам̣, г̇ахид̇з жа бад̣̇з бад̣̇ад̇т̇ааваб̣од̇хо г̇ахид̇абуб̣б̣асан̇гзд̇асса ход̇и. д̇ад̇т̇а жа бад̣̇ааваяаваг̇г̇ахан̣зна вияа бад̣̇аг̇г̇ахан̣асса, бад̣̇ад̇т̇ааваяаваг̇г̇ахан̣знааби бад̣̇ад̇т̇аг̇г̇ахан̣асса висзсаад̇хаанам̣ ж̇ааяад̇ийд̇и ааха – ‘‘агкарзхи сан̇гаасзд̇ий’’д̇и. яасмаа бана агкарзхи сам̣кид̇д̇зна д̣̇ийбияамаано ад̇т̇о бад̣̇абарияосаанз ваагяасса абарияосид̇ад̇д̇аа бад̣̇знзва багаасид̇о д̣̇ийбид̇о ход̇и, д̇асмаа ‘‘бад̣̇зхи багаасзд̇ий’’д̇и вуд̇д̇ам̣. ваагяабарияосаанз бана со ад̇т̇о виварид̇о вивадо гад̇о ход̇ийд̇и вуд̇д̇ам̣ ‘‘б̣яан̃ж̇анзхи виварад̇ий’’д̇и. яасмаа жа багаарзхи ваагяабхзд̣̇з гад̇з д̇ад̣̇ад̇т̇о вибхад̇д̇о наама ход̇и, д̇асмаа ‘‘аагаарзхи вибхаж̇ад̇ий’’д̇и вуд̇д̇ам̣. д̇ат̇аа ваагяааваяаваанам̣ бажжзгам̣ ниб̣б̣ажанавибхааг̇з гад̇з со ад̇т̇о баагадо ход̇ийд̇и вуд̇д̇ам̣ ‘‘нируд̇д̇ийхи уд̇д̇аанийгарод̇ий’’д̇и. гад̇аниб̣б̣ажанзхи ваагяааваяавзхи вид̇т̇ааравасзна ниравасзсад̇о д̣̇зсид̇зхи взнзяяаанам̣ жид̇д̇абарид̇осанам̣ б̣уд̣̇д̇хинисаанан̃жа гад̇ам̣ ход̇ийд̇и ааха – ‘‘нид̣̇д̣̇зсзхи бан̃н̃абзд̇ий’’д̇и. зд̇т̇а жа агкарзхи зва сан̇гаасзд̇ийд̇и авад̇хааран̣ам̣ агад̇ваа агкарзхи сан̇гаасзд̇иязваад̇и звам̣ авад̇хааран̣ам̣ д̣̇адтаб̣б̣ам̣. зван̃хи сад̇и ад̇т̇абад̣̇аанам̣ наанааваагяависаяад̇ааби сид̣̇д̇хаа ход̇и. д̇зна згаанусанд̇хигз суд̇д̇з чал̣зва ад̇т̇абад̣̇аани, наанаанусанд̇хигз бана анусанд̇химхи анусанд̇химхи ча ча ад̇т̇абад̣̇аани нид̣̇д̇хаарзд̇аб̣б̣аани.
Tattha padāvayavaggahaṇamukhena padaggahaṇaṃ, gahite ca pade padatthāvabodho gahitapubbasaṅketassa hoti. Tattha ca padāvayavaggahaṇena viya padaggahaṇassa, padatthāvayavaggahaṇenāpi padatthaggahaṇassa visesādhānaṃ jāyatīti āha – ‘‘akkharehi saṅkāsetī’’ti. Yasmā pana akkharehi saṃkhittena dīpiyamāno attho padapariyosāne vākyassa apariyositattā padeneva pakāsito dīpito hoti, tasmā ‘‘padehi pakāsetī’’ti vuttaṃ. Vākyapariyosāne pana so attho vivarito vivaṭo kato hotīti vuttaṃ ‘‘byañjanehi vivaratī’’ti. Yasmā ca pakārehi vākyabhede kate tadattho vibhatto nāma hoti, tasmā ‘‘ākārehi vibhajatī’’ti vuttaṃ. Tathā vākyāvayavānaṃ paccekaṃ nibbacanavibhāge kate so attho pākaṭo hotīti vuttaṃ ‘‘niruttīhi uttānīkarotī’’ti. Katanibbacanehi vākyāvayavehi vitthāravasena niravasesato desitehi veneyyānaṃ cittaparitosanaṃ buddhinisānañca kataṃ hotīti āha – ‘‘niddesehi paññapetī’’ti. Ettha ca akkharehi eva saṅkāsetīti avadhāraṇaṃ akatvā akkharehi saṅkāsetiyevāti evaṃ avadhāraṇaṃ daṭṭhabbaṃ. Evañhi sati atthapadānaṃ nānāvākyavisayatāpi siddhā hoti. Tena ekānusandhike sutte chaḷeva atthapadāni, nānānusandhike pana anusandhimhi anusandhimhi cha cha atthapadāni niddhāretabbāni.
‘‘агкарзхи жа бад̣̇зхи жа уг̇гхадзд̇ий’’д̇иаад̣̇инаа б̣яан̃ж̇анабад̣̇аанам̣ гижжасаад̇ханам̣ д̣̇ассзд̇и. взнзяяад̇д̇аяавинаяамзва хи д̇зсам̣ б̣яаабааро. адтаанабхаавад̇о бана сажжаббадивзд̇хасса бад̣̇абарамо на ид̇ха вуд̇д̇о. нзяяаг̇г̇ахан̣знзва ваа д̇ассааби ид̇ха г̇ахан̣ам̣ сзгкаг̇г̇ахан̣зна вияа галяаан̣абут̇уж̇ж̇анассаад̇и д̣̇адтаб̣б̣ам̣. агкарзхийд̇иаад̣̇ийсу гаран̣асаад̇ханз гаран̣аважанам̣, на хзд̇умхи. агкараад̣̇ийни хи уг̇гхаданаад̣̇иад̇т̇аани, на уг̇гхаданаад̣̇иагкараад̣̇иад̇т̇ам̣. яад̣̇ад̇т̇аа жа гирияаа со хзд̇у, яат̇аа ‘‘аннзнавасад̇ий’’д̇и. уг̇гхадзд̇ийд̇и сод̇аавад̇хаанам̣ гад̇ваа самаахид̇ажид̇д̇аанам̣ взнзяяаанам̣ сан̇гаасанавасзна агкарзхи висзсам̣ аад̣̇аханд̇о яат̇аа бад̣̇абарияосаанз аасаяаббадиб̣од̇хо ход̇и, д̇ат̇аа яат̇аад̇хиббзд̇ам̣ ад̇т̇ам̣ сан̇кзбзна гат̇зд̇и уд̣̇д̣̇исад̇ийд̇и ад̇т̇о. вибан̃жаяад̇ийд̇и яат̇аауд̣̇д̣̇идтам̣ ад̇т̇ам̣ нид̣̇д̣̇исад̇и. вид̇т̇аарзд̇ийд̇и вид̇т̇аарам̣ гарод̇и, вид̇т̇аарам̣ гад̇ваа аажигкад̇и ваа, бадинид̣̇д̣̇исад̇ийд̇и ад̇т̇о. яасмаа жзд̇т̇а уг̇гхадзд̇ийд̇и уд̣̇д̣̇исанам̣ ад̇хиббзд̇ам̣. уд̣̇д̣̇зсо жа д̣̇зсанааяа аад̣̇и, д̇асмаа вуд̇д̇ам̣ – ‘‘уг̇гхаданаа аад̣̇ий’’д̇и. д̇ат̇аа вибан̃жанам̣ нид̣̇д̣̇исанам̣, вид̇т̇аран̣ам̣ бадинид̣̇д̣̇исанам̣, нид̣̇д̣̇зсабадинид̣̇д̣̇зсаа жа д̣̇зсанааяа маж̇жхабарияосаанаад̇и. д̇зна вуд̇д̇ам̣ – ‘‘вибан̃жанаа маж̇жхз, вид̇т̇ааран̣аа барияосаана’’нд̇и.
‘‘Akkharehi ca padehi ca ugghaṭetī’’tiādinā byañjanapadānaṃ kiccasādhanaṃ dasseti. Veneyyattayavinayameva hi tesaṃ byāpāro. Aṭṭhānabhāvato pana saccappaṭivedhassa padaparamo na idha vutto. Neyyaggahaṇeneva vā tassāpi idha gahaṇaṃ sekkhaggahaṇena viya kalyāṇaputhujjanassāti daṭṭhabbaṃ. Akkharehītiādīsu karaṇasādhane karaṇavacanaṃ, na hetumhi. Akkharādīni hi ugghaṭanādiatthāni, na ugghaṭanādiakkharādiatthaṃ. Yadatthā ca kiriyā so hetu, yathā ‘‘annenavasatī’’ti. Ugghaṭetīti sotāvadhānaṃ katvā samāhitacittānaṃ veneyyānaṃ saṅkāsanavasena akkharehi visesaṃ ādahanto yathā padapariyosāne āsayappaṭibodho hoti, tathā yathādhippetaṃ atthaṃ saṅkhepena katheti uddisatīti attho. Vipañcayatīti yathāuddiṭṭhaṃ atthaṃ niddisati. Vitthāretīti vitthāraṃ karoti, vitthāraṃ katvā ācikkhati vā, paṭiniddisatīti attho. Yasmā cettha ugghaṭetīti uddisanaṃ adhippetaṃ. Uddeso ca desanāya ādi, tasmā vuttaṃ – ‘‘ugghaṭanā ādī’’ti. Tathā vipañcanaṃ niddisanaṃ, vittharaṇaṃ paṭiniddisanaṃ, niddesapaṭiniddesā ca desanāya majjhapariyosānāti. Tena vuttaṃ – ‘‘vipañcanā majjhe, vitthāraṇā pariyosāna’’nti.
звам̣ ‘‘агкарзхи сан̇гаасзд̇ий’’д̇иаад̣̇инаа чаннам̣ б̣яан̃ж̇анабад̣̇аанам̣ б̣яаабаарам̣ д̣̇ассзд̇ваа ид̣̇аани ад̇т̇абад̣̇аанам̣ б̣яаабаарам̣ д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘сояам̣ д̇хаммавинаяо’’д̇иаад̣̇и вуд̇д̇ам̣. д̇ад̇т̇а сийлаад̣̇ид̇хаммо зва барияад̇д̇иад̇т̇абхууд̇о взнзяяавинаяанад̇о д̇хаммавинаяо. уг̇гхадийяанд̇од̇и уд̣̇д̣̇исияамаано. д̇знаад̇и уг̇гхадид̇ан̃н̃уувинаяанзна. вибан̃жийяанд̇од̇и нид̣̇д̣̇исияамаано. вид̇т̇аарийяанд̇од̇и бадинид̣̇д̣̇исияамаано.
Evaṃ ‘‘akkharehi saṅkāsetī’’tiādinā channaṃ byañjanapadānaṃ byāpāraṃ dassetvā idāni atthapadānaṃ byāpāraṃ dassetuṃ ‘‘soyaṃ dhammavinayo’’tiādi vuttaṃ. Tattha sīlādidhammo eva pariyattiatthabhūto veneyyavinayanato dhammavinayo. Ugghaṭīyantoti uddisiyamāno. Tenāti ugghaṭitaññūvinayanena. Vipañcīyantoti niddisiyamāno. Vitthārīyantoti paṭiniddisiyamāno.
10. зд̇д̇аавад̇аа ‘‘д̇хаммам̣ во, бхигкавз, д̣̇зсзссаамий’’д̇и уд̣̇д̣̇идтааяа баал̣ияаа д̇ивид̇хагаляаан̣ад̇ам̣ д̣̇ассзд̇ваа ид̣̇аани ад̇т̇аб̣яан̃ж̇анасамбад̇д̇им̣ д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘ча бад̣̇аани ад̇т̇о’’д̇иаад̣̇и вуд̇д̇ам̣. д̇ам̣ сувин̃н̃зяяам̣. ‘‘д̇знааха бхаг̇аваа’’д̇иаад̣̇инаа д̣̇зсанаахаарасса висаяабхаавзна уд̣̇д̣̇идтам̣ баал̣им̣ ниг̇аманавасзна д̣̇ассзд̇и. логуд̇д̇аранд̇иаад̣̇и ‘‘гзвалабарибун̣н̣ам̣ барисуд̣̇д̇ха’’нд̇и бад̣̇аанам̣ ад̇т̇авиваран̣ам̣. д̇ад̇т̇а убадтид̇ам̣ саб̣б̣ависзсаананд̇и саб̣б̣зсам̣ уд̇д̇аримануссад̇хаммасан̇каад̇аанам̣ висзсаанам̣ ад̇хисийласигкаад̣̇ивисзсаанам̣ ваа убад̇идтанадтаанам̣. ‘‘ид̣̇ам̣ нзсам̣ бад̣̇агганд̇а’’нд̇иаад̣̇ийнам̣ вияа зд̇асса сад̣̇д̣̇асид̣̇д̇хи взд̣̇ид̇аб̣б̣аа. ‘‘ид̣̇ам̣ вужжад̇и д̇ат̇ааг̇ад̇абад̣̇ам̣ ид̇ибий’’д̇иаад̣̇ийсу ид̣̇ам̣ сигкад̇д̇аяасан̇г̇ахам̣ саасанаб̣рахмажарияам̣ д̇ат̇ааг̇ад̇аг̇анд̇хахад̇т̇ино бадибад̇д̇ид̣̇зсанааг̇аманзхи гилзсаг̇аханам̣ од̇т̇арид̇ваа г̇ад̇амаг̇г̇од̇иби. д̇зна г̇ожарабхааванаасзванаахи нисзвид̇ам̣ бхаж̇ид̇анд̇иби. д̇асса махааваж̇иран̃аан̣асаб̣б̣ан̃н̃уд̇ан̃н̃аан̣ад̣̇анд̇зхи ааран̃ж̇ид̇ам̣ д̇збхуумагад̇хаммаанам̣ ааран̃ж̇анадтаананд̇иби вужжад̇ийд̇и ад̇т̇о. ад̇о жзд̇анд̇и яад̇о д̇ат̇ааг̇ад̇абад̣̇аад̣̇ибхаавзна вужжад̇и, ад̇о анзнзва гааран̣зна б̣рахмуно саб̣б̣асад̇д̇уд̇д̇амасса бхаг̇авад̇о, б̣рахмам̣ ваа саб̣б̣асздтам̣ жарияанд̇и бан̃н̃ааяад̇и яаавад̣̇зва мануссзхи суббагаасид̇ад̇д̇аа яат̇аавуд̇д̇аббагаарзхи н̃ааяад̇и. д̇знааха бхаг̇аваад̇и яат̇аавуд̇д̇ад̇т̇ам̣ баал̣им̣ ниг̇аманавасзна д̣̇ассзд̇и.
10. Ettāvatā ‘‘dhammaṃ vo, bhikkhave, desessāmī’’ti uddiṭṭhāya pāḷiyā tividhakalyāṇataṃ dassetvā idāni atthabyañjanasampattiṃ dassetuṃ ‘‘cha padāni attho’’tiādi vuttaṃ. Taṃ suviññeyyaṃ. ‘‘Tenāha bhagavā’’tiādinā desanāhārassa visayabhāvena uddiṭṭhaṃ pāḷiṃ nigamanavasena dasseti. Lokuttarantiādi ‘‘kevalaparipuṇṇaṃ parisuddha’’nti padānaṃ atthavivaraṇaṃ. Tattha upaṭṭhitaṃ sabbavisesānanti sabbesaṃ uttarimanussadhammasaṅkhātānaṃ visesānaṃ adhisīlasikkhādivisesānaṃ vā upatiṭṭhanaṭṭhānaṃ. ‘‘Idaṃ nesaṃ padakkanta’’ntiādīnaṃ viya etassa saddasiddhi veditabbā. ‘‘Idaṃ vuccati tathāgatapadaṃ itipī’’tiādīsu idaṃ sikkhattayasaṅgahaṃ sāsanabrahmacariyaṃ tathāgatagandhahatthino paṭipattidesanāgamanehi kilesagahanaṃ ottharitvā gatamaggotipi. Tena gocarabhāvanāsevanāhi nisevitaṃ bhajitantipi. Tassa mahāvajirañāṇasabbaññutaññāṇadantehi ārañjitaṃ tebhūmakadhammānaṃ ārañjanaṭṭhānantipi vuccatīti attho. Ato cetanti yato tathāgatapadādibhāvena vuccati, ato aneneva kāraṇena brahmuno sabbasattuttamassa bhagavato, brahmaṃ vā sabbaseṭṭhaṃ cariyanti paññāyati yāvadeva manussehi suppakāsitattā yathāvuttappakārehi ñāyati. Tenāha bhagavāti yathāvuttatthaṃ pāḷiṃ nigamanavasena dasseti.
анубаад̣̇аабариниб̣б̣аанад̇т̇ад̇ааяа бхаг̇авад̇о д̣̇зсанааяа яаавад̣̇зва арияамаг̇г̇асамбаабанад̇т̇о д̣̇зсанаахаарод̇и д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘гзсам̣ аяам̣ д̇хаммад̣̇зсанаа’’д̇и бужчид̇ваа ‘‘яог̇ийна’’нд̇и ааха. жад̇усажжагаммадтаанабхааванааяа яуд̇д̇аббаяуд̇д̇аад̇и яог̇ино. д̇з хи имам̣ д̣̇зсанаахаарам̣ баяож̇знд̇ийд̇и. ид̣̇ам̣ важанам̣ д̣̇зсанаахааравибхан̇г̇асса яат̇аанусанд̇хинаа саммаа табид̇абхаавам̣ д̣̇ассзд̇ум̣ багаран̣ам̣ сан̇г̇ааяанд̇зхи табид̇анд̇и д̣̇адтаб̣б̣ам̣. д̇ат̇аа хи вуд̇д̇ам̣ ‘‘д̇знааха ааяасмаа махаагажжааяано’’д̇и. нияуд̇д̇од̇и баал̣ид̇о ассаад̣̇аад̣̇ибад̣̇ад̇т̇з нид̣̇д̇хаарзд̇ваа яож̇ид̇од̇и ад̇т̇о.
Anupādāparinibbānatthatāya bhagavato desanāya yāvadeva ariyamaggasampāpanattho desanāhāroti dassetuṃ ‘‘kesaṃ ayaṃ dhammadesanā’’ti pucchitvā ‘‘yogīna’’nti āha. Catusaccakammaṭṭhānabhāvanāya yuttappayuttāti yogino. Te hi imaṃ desanāhāraṃ payojentīti. Idaṃ vacanaṃ desanāhāravibhaṅgassa yathānusandhinā sammā ṭhapitabhāvaṃ dassetuṃ pakaraṇaṃ saṅgāyantehi ṭhapitanti daṭṭhabbaṃ. Tathā hi vuttaṃ ‘‘tenāha āyasmā mahākaccāyano’’ti. Niyuttoti pāḷito assādādipadatthe niddhāretvā yojitoti attho.
д̣̇зсанаахааравибхан̇г̇аван̣н̣анаа нидтид̇аа.
Desanāhāravibhaṅgavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
д̇ибидага (муула) • Tipiṭaka (Mūla) / суд̇д̇абидага • Suttapiṭaka / куд̣̇д̣̇аганигааяа • Khuddakanikāya / нзд̇д̇иббагаран̣абаал̣и • Nettippakaraṇapāḷi / 1. д̣̇зсанаахааравибхан̇г̇о • 1. Desanāhāravibhaṅgo
дийгаа • Tīkā / суд̇д̇абидага (дийгаа) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / куд̣̇д̣̇аганигааяа (дийгаа) • Khuddakanikāya (ṭīkā) / нзд̇д̇иббагаран̣а-дийгаа • Nettippakaraṇa-ṭīkā / 1. д̣̇зсанаахааравибхан̇г̇аван̣н̣анаа • 1. Desanāhāravibhaṅgavaṇṇanā
дийгаа • Tīkā / суд̇д̇абидага (дийгаа) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / куд̣̇д̣̇аганигааяа (дийгаа) • Khuddakanikāya (ṭīkā) / нзд̇д̇ивибхаавиний • Nettivibhāvinī / 1. д̣̇зсанаахааравибхан̇г̇авибхааванаа • 1. Desanāhāravibhaṅgavibhāvanā
