| Library / Tipiṭaka / д̇ибидага • Tipiṭaka / сам̣яуд̇д̇анигааяа (дийгаа) • Saṃyuttanikāya (ṭīkā) |
3. госаласам̣яуд̇д̇ам̣
3. Kosalasaṃyuttaṃ
1. батамаваг̇г̇о
1. Paṭhamavaggo
1. д̣̇ахарасуд̇д̇аван̣н̣анаа
1. Daharasuttavaṇṇanā
112. бхаг̇авад̇аа сад̣̇д̇хим̣ саммод̣̇ийд̇и бхаг̇авад̇о г̇ун̣з аж̇аананд̇о госаларааж̇аа ад̇д̇ано кад̇д̇ияамаанзна гзвалам̣ бхаг̇авад̇аа сад̣̇д̇хим̣ саммод̣̇и. батамааг̇ад̇з хи сад̇т̇ари д̇асса саммод̣̇ид̇аагаарам̣ д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘яат̇аа’’д̇иаад̣̇и вуд̇д̇ам̣. яат̇аа каманийяаад̣̇ийни бужчанд̇од̇и яат̇аа бхаг̇аваа ‘‘гажжи д̇з, махаарааж̇а, каманийяам̣, гажжи яаабанийяа’’нд̇иаад̣̇инаа д̇зна ран̃н̃аа сад̣̇д̇хим̣ батамам̣ бавад̇д̇амод̣̇о ахоси буб̣б̣абхаасид̇ааяа, д̇ад̣̇анугаран̣зна звам̣ соби рааж̇аа бхаг̇авад̇аа сад̣̇д̇хим̣ самаббавад̇д̇амод̣̇о ахосийд̇и яож̇анаа. д̇ам̣ бана самаббавад̇д̇амод̣̇анам̣ убамааяа д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘сийд̇од̣̇агам̣ вияаа’’д̇иаад̣̇и вуд̇д̇ам̣. д̇ад̇т̇а саммод̣̇ид̇анд̇и сам̣санд̣̇ид̇ам̣ згийбхааванд̇и саммод̣̇анагирияааяа самаанад̇ам̣ згаруубад̇ам̣, каманийяанд̇и ‘‘ид̣̇ам̣ жад̇ужаггам̣ навад̣̇ваарам̣ сарийраяанд̇ам̣ д̣̇угкаб̣ахулад̇ааяа сабхаавад̇о д̣̇уссахам̣, гажжи камид̇ум̣ саггун̣зяяа’’нд̇и бужчад̇и. яаабанийяанд̇и бажжаяааяад̇д̇авуд̇д̇игам̣ жирабаб̣анд̇хасан̇каад̇ааяа яаабанааяа гажжи яаабзд̇ум̣ саггун̣зяяам̣. сийсарог̇аад̣̇иааб̣аад̇хаабхаавзна гажжи аббааб̣аад̇хам̣. д̣̇угкаж̇ийвигаабхаавзна гажжи аббаад̇ан̇гам̣. д̇ам̣д̇ам̣гижжагаран̣з удтаанасукад̇ааяа гажжи лахудтаанам̣. д̇ад̣̇ануруубаб̣алаяог̇ад̇о гажжи б̣алам̣. сукавихаарасамбхавзна гажжи паасувихааро ад̇т̇ийд̇и д̇ад̇т̇а д̇ад̇т̇а гажжи-сад̣̇д̣̇ам̣ яож̇зд̇ваа ад̇т̇о взд̣̇ид̇аб̣б̣о. б̣алаваббад̇д̇аа бийд̇и бийд̇иязва. д̇арун̣абийд̇и баамож̇ж̇ам̣. саммод̣̇анам̣ ж̇анзд̇и гарод̇ийд̇и саммод̣̇анийяам̣. саммод̣̇ид̇аб̣б̣ад̇о саммод̣̇анийяанд̇и имам̣ бана ад̇т̇ам̣ д̣̇ассзнд̇о ‘‘саммод̣̇ид̇ум̣ яуд̇д̇абхаавад̇о’’д̇и ааха. сарид̇аб̣б̣абхаавад̇од̇и ануссарид̇аб̣б̣абхаавад̇о. ‘‘саран̣ийяа’’нд̇и вад̇д̇аб̣б̣з д̣̇ийгхам̣ гад̇ваа ‘‘сааран̣ийяа’’нд̇и вуд̇д̇ам̣.
112.Bhagavatāsaddhiṃ sammodīti bhagavato guṇe ajānanto kosalarājā attano khattiyamānena kevalaṃ bhagavatā saddhiṃ sammodi. Paṭhamāgate hi satthari tassa sammoditākāraṃ dassetuṃ ‘‘yathā’’tiādi vuttaṃ. Yathā khamanīyādīni pucchantoti yathā bhagavā ‘‘kacci te, mahārāja, khamanīyaṃ, kacci yāpanīya’’ntiādinā tena raññā saddhiṃ paṭhamaṃ pavattamodo ahosi pubbabhāsitāya, tadanukaraṇena evaṃ sopi rājā bhagavatā saddhiṃ samappavattamodo ahosīti yojanā. Taṃ pana samappavattamodanaṃ upamāya dassetuṃ ‘‘sītodakaṃ viyā’’tiādi vuttaṃ. Tattha sammoditanti saṃsanditaṃ ekībhāvanti sammodanakiriyāya samānataṃ ekarūpataṃ, khamanīyanti ‘‘idaṃ catucakkaṃ navadvāraṃ sarīrayantaṃ dukkhabahulatāya sabhāvato dussahaṃ, kacci khamituṃ sakkuṇeyya’’nti pucchati. Yāpanīyanti paccayāyattavuttikaṃ cirapabandhasaṅkhātāya yāpanāya kacci yāpetuṃ sakkuṇeyyaṃ. Sīsarogādiābādhābhāvena kacci appābādhaṃ. Dukkhajīvikābhāvena kacci appātaṅkaṃ. Taṃtaṃkiccakaraṇe uṭṭhānasukhatāya kacci lahuṭṭhānaṃ. Tadanurūpabalayogato kacci balaṃ. Sukhavihārasambhavena kacci phāsuvihāro atthīti tattha tattha kacci-saddaṃ yojetvā attho veditabbo. Balavappattā pīti pītiyeva. Taruṇapīti pāmojjaṃ. Sammodanaṃ janeti karotīti sammodanīyaṃ. Sammoditabbato sammodanīyanti imaṃ pana atthaṃ dassento ‘‘sammodituṃ yuttabhāvato’’ti āha. Saritabbabhāvatoti anussaritabbabhāvato. ‘‘Saraṇīya’’nti vattabbe dīghaṃ katvā ‘‘sāraṇīya’’nti vuttaṃ.
суяяамаанасукад̇од̇и аабаат̇амад̇хурад̇ам̣ ааха, ануссарияамаанасукад̇од̇и вимад̣̇д̣̇араман̣ийяад̇ам̣. б̣яан̃ж̇анабарисуд̣̇д̇хад̇ааяаад̇и сабхааванируд̇д̇ибхаавзна д̇ассаа гат̇ааяа важанажаад̇урияамааха, ад̇т̇абарисуд̣̇д̇хад̇ааяаад̇и ад̇т̇асса нирубаггилзсад̇ам̣. анзгзхи барияааязхийд̇и анзгзхи гааран̣зхи. ад̣̇идтад̇д̇аад̇и убасан̇гаманавасзна ад̣̇идтад̇д̇аа. г̇ун̣ааг̇ун̣авасзнаад̇и г̇ун̣авасзна г̇амбхийрабхаавам̣ ваа аг̇ун̣авасзна уд̇д̇аанабхаавам̣ ваа. оваддигасаарам̣ гад̇ваад̇и оваддигааяа г̇ахзд̇аб̣б̣асааравад̇т̇ум̣ гад̇ваа. логаниссаран̣абхавогганд̇ибан̃ханд̇и логад̇о ниссадабхаавабан̃хан̃жзва аад̣̇ид̇о бхавоггаманабан̃хан̃жа. сад̇т̇у саммаасамб̣уд̣̇д̇хад̇ам̣ бужчанд̇о хи ‘‘гим̣ бхавам̣ г̇од̇амо саб̣б̣алогад̇о ниссадо, саб̣б̣асад̇д̇зхи жа ж̇здто’’д̇и? бужчад̇и наама. яат̇аа хи сад̇т̇у саммаасамб̣уд̣̇д̇хад̇ааяа логад̇о ниссадад̇аа вин̃н̃ааяад̇и, звам̣ саб̣б̣асад̇д̇зхи ж̇здтабхаавад̇о сздтабхаавад̇о. свааяамад̇т̇о аг̇г̇абасаад̣̇асуд̇д̇аад̣̇ийхи (ид̇иву. 90; а. ни. 4.34) вибхаавзд̇аб̣б̣о. гат̇ам̣ бана самб̣уд̣̇д̇хад̇аа вин̃н̃ааяад̇ийд̇и? авибарийд̇ад̇хаммад̣̇зсанад̇о. аяамзд̇т̇а сан̇кзбо, вид̇т̇ааро бана висуд̣̇д̇химаг̇г̇асам̣ван̣н̣анаад̣̇ийсу (висуд̣̇д̇хи. махаадий. 1.124) вуд̇д̇анаязна взд̣̇ид̇аб̣б̣о.
Suyyamānasukhatoti āpāthamadhurataṃ āha, anussariyamānasukhatoti vimaddaramaṇīyataṃ. Byañjanaparisuddhatāyāti sabhāvaniruttibhāvena tassā kathāya vacanacāturiyamāha, atthaparisuddhatāyāti atthassa nirupakkilesataṃ. Anekehi pariyāyehīti anekehi kāraṇehi. Adiṭṭhattāti upasaṅkamanavasena adiṭṭhattā. Guṇāguṇavasenāti guṇavasena gambhīrabhāvaṃ vā aguṇavasena uttānabhāvaṃ vā. Ovaṭṭikasāraṃ katvāti ovaṭṭikāya gahetabbasāravatthuṃ katvā. Lokanissaraṇabhavokkantipañhanti lokato nissaṭabhāvapañhañceva ādito bhavokkamanapañhañca. Satthu sammāsambuddhataṃ pucchanto hi ‘‘kiṃ bhavaṃ gotamo sabbalokato nissaṭo, sabbasattehi ca jeṭṭho’’ti? Pucchati nāma. Yathā hi satthu sammāsambuddhatāya lokato nissaṭatā viññāyati, evaṃ sabbasattehi jeṭṭhabhāvato seṭṭhabhāvato. Svāyamattho aggapasādasuttādīhi (itivu. 90; a. ni. 4.34) vibhāvetabbo. Kathaṃ pana sambuddhatā viññāyatīti? Aviparītadhammadesanato. Ayamettha saṅkhepo, vitthāro pana visuddhimaggasaṃvaṇṇanādīsu (visuddhi. mahāṭī. 1.124) vuttanayena veditabbo.
рааж̇аа сад̇т̇у авибарийд̇ад̇хаммад̣̇зсанам̣ аж̇аананд̇о д̇ад̇о звасса саммаасамб̣од̇хим̣ асад̣̇д̣̇аханд̇о ‘‘вуд̣дхад̇арзсуби жирабаб̣б̣аж̇ид̇зсу саммаасамб̣уд̣̇д̇хабхаавз алаб̣бхамаанз д̇аб̣б̣ибарийд̇з гат̇ам̣ лаб̣бхзяяаа’’д̇и ман̃н̃амаано ‘‘гим̣ бана бхавам̣ г̇од̇амо’’д̇иаад̣̇им̣ вагкад̇и. рааж̇аа ад̇д̇ано лад̣̇д̇хияаа на бужчад̇и ад̇д̇ано саммукаа д̇зхи асаммаасамб̣уд̣̇д̇хабхаавассзва бадин̃н̃аад̇ад̇д̇аа. яасмаа д̇з мусааваад̣̇ид̇ааяа ад̇д̇ано убадтаагаад̣̇ийнам̣ ‘‘б̣уд̣̇д̇хаа маяа’’нд̇и бадиж̇ааним̣су, д̇асмаа вуд̇д̇ам̣ ‘‘логз махааж̇анзна г̇ахид̇абадин̃н̃аавасзна бужчад̇ий’’д̇и. свааяамад̇т̇о ааг̇амиссад̇и. б̣уд̣̇д̇хасийханаад̣̇анд̇и б̣уд̣̇д̇хаанам̣ зва аавзн̣игам̣ сийханаад̣̇ам̣. гаамам̣ маг̇г̇ан̃аан̣абад̣̇адтаанам̣ саб̣б̣ан̃н̃уд̇ан̃н̃аан̣ам̣, самб̣од̇хин̃аан̣з бана г̇ахид̇з д̇ам̣ ад̇т̇ад̇о г̇ахид̇амзва ход̇ийд̇и вуд̇д̇ам̣ ‘‘саб̣б̣ан̃н̃уд̇ан̃н̃аан̣асан̇каад̇ам̣ саммаасамб̣од̇хи’’нд̇и.
Rājā satthu aviparītadhammadesanaṃ ajānanto tato evassa sammāsambodhiṃ asaddahanto ‘‘vuḍḍhataresupi cirapabbajitesu sammāsambuddhabhāve alabbhamāne tabbiparīte kathaṃ labbheyyā’’ti maññamāno ‘‘kiṃ pana bhavaṃ gotamo’’tiādiṃ vakkhati. Rājā attano laddhiyā na pucchati attano sammukhā tehi asammāsambuddhabhāvasseva paṭiññātattā. Yasmā te musāvāditāya attano upaṭṭhākādīnaṃ ‘‘buddhā maya’’nti paṭijāniṃsu, tasmā vuttaṃ ‘‘loke mahājanena gahitapaṭiññāvasena pucchatī’’ti. Svāyamattho āgamissati. Buddhasīhanādanti buddhānaṃ eva āveṇikaṃ sīhanādaṃ. Kāmaṃ maggañāṇapadaṭṭhānaṃ sabbaññutaññāṇaṃ, sambodhiñāṇe pana gahite taṃ atthato gahitameva hotīti vuttaṃ ‘‘sabbaññutaññāṇasaṅkhātaṃ sammāsambodhi’’nti.
баб̣б̣аж̇ж̇уубаг̇аманзнаад̇и яааяа гааяажи баб̣б̣аж̇ж̇ааяа убаг̇аманамад̇д̇зна саман̣аа, на самид̇абаабад̇ааяа. ж̇аад̇ивасзнаад̇и ж̇аад̇имад̇д̇зна б̣раахман̣аа, на б̣аахид̇абаабад̇ааяа. баб̣б̣аж̇ид̇асамуухасан̇каад̇о сан̇гход̇и баб̣б̣аж̇ид̇асамуухад̇аамад̇д̇зна сан̇гхо, на нияяаанигад̣̇идтивисуд̣̇д̇хасийласааман̃н̃авасзна сам̣хад̇ад̇д̇аад̇и ад̇хиббааяо. зд̇зсам̣ ад̇т̇ийд̇и зд̇зсам̣ саб̣б̣ан̃н̃убадин̃н̃аад̇аанам̣ бариваарабхууд̇о ад̇т̇и. свзваад̇и баб̣б̣аж̇ид̇асамуухасан̇каад̇о зва. гзжи бана ‘‘баб̣б̣аж̇ид̇асамуухавасзна. сан̇гхино, г̇ахадтасамуухавасзна г̇ан̣ино’’д̇и вад̣̇анд̇и, д̇ам̣ д̇зсам̣ мад̇имад̇д̇ам̣ г̇ан̣з зва логз сан̇гхасад̣̇д̣̇асса нирул̣хад̇д̇аа. аажаарасигкаабанавасзнаад̇и ажзлагавад̇ажарияаад̣̇и-аажаарасигкаабанавасзна. баагадаад̇и сан̇гхийаад̣̇ибхаавзна багаасид̇аа. ‘‘аббижчаа’’д̇и вад̇ваа д̇ад̇т̇а лаб̣бхамаанам̣ аббижчад̇ам̣ д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘абижчад̇ааяа вад̇т̇амби на ниваасзнд̇ий’’д̇и вуд̇д̇ам̣. на хи д̇зсу саасанигзсу вияа санд̇аг̇ун̣аниг̇уханаа аббижчаа лаб̣бхад̇ийд̇и. яасод̇и гид̇д̇исад̣̇д̣̇о. д̇аранд̇и зд̇зна сам̣саарогханд̇и звам̣ саммад̇ад̇д̇аа д̇ид̇т̇ам̣ вужжад̇и лад̣̇д̇хийд̇и ааха ‘‘д̇ид̇т̇агараад̇и лад̣̇д̇хигараа’’д̇и. саад̇хусаммад̇аад̇и ‘‘саад̇хуу’’д̇и саммад̇аа, на саад̇хуухи саммад̇аад̇и ааха ‘‘санд̇о…бз… бут̇уж̇ж̇анассаа’’д̇и.
Pabbajjūpagamanenāti yāya kāyaci pabbajjāya upagamanamattena samaṇā, na samitapāpatāya. Jātivasenāti jātimattena brāhmaṇā, na bāhitapāpatāya. Pabbajitasamūhasaṅkhāto saṅghoti pabbajitasamūhatāmattena saṅgho, na niyyānikadiṭṭhivisuddhasīlasāmaññavasena saṃhatattāti adhippāyo. Etesaṃ atthīti etesaṃ sabbaññupaṭiññātānaṃ parivārabhūto atthi. Svevāti pabbajitasamūhasaṅkhāto eva. Keci pana ‘‘pabbajitasamūhavasena. Saṅghino, gahaṭṭhasamūhavasena gaṇino’’ti vadanti, taṃ tesaṃ matimattaṃ gaṇe eva loke saṅghasaddassa niruḷhattā. Ācārasikkhāpanavasenāti acelakavatacariyādi-ācārasikkhāpanavasena. Pākaṭāti saṅghīādibhāvena pakāsitā. ‘‘Appicchā’’ti vatvā tattha labbhamānaṃ appicchataṃ dassetuṃ ‘‘apicchatāya vatthampi na nivāsentī’’ti vuttaṃ. Na hi tesu sāsanikesu viya santaguṇaniguhanā appicchā labbhatīti. Yasoti kittisaddo. Taranti etena saṃsāroghanti evaṃ sammatattā titthaṃ vuccati laddhīti āha ‘‘titthakarāti laddhikarā’’ti. Sādhusammatāti ‘‘sādhū’’ti sammatā, na sādhūhi sammatāti āha ‘‘santo…pe… puthujjanassā’’ti.
габбаголаахаланд̇и габбад̇о голаахалам̣, ‘‘габбудтаанам̣ бхависсад̇ий’’д̇и д̣̇звабуд̇д̇зхи уг̇гхосид̇амахаасад̣̇д̣̇о. имзд̇и бууран̣аад̣̇аяо. б̣уд̣̇д̇хаголаахаланд̇и д̣̇звад̇аахи гхосид̇ам̣ б̣уд̣̇д̇хаголаахалам̣. баяирубаасид̇ваад̇и бурисасуд̇ибарамбарааяа суд̇ваа. жинд̇ааман̣ивиж̇ж̇аа наама баражид̇д̇аж̇аанаабанавиж̇ж̇аа. саа гзваддасуд̇д̇з ‘‘ман̣игаа’’д̇и ааг̇ад̇аа, аад̣̇и-сад̣̇д̣̇зна г̇анд̇хаарисамбхававиж̇ж̇аад̣̇им̣ сан̇г̇ан̣хаад̇и. д̇ад̇т̇а г̇анд̇хаарияаа вигуб̣б̣анам̣ д̣̇ассзд̇и. ад̇д̇абхаавзд̇и сарийрз. рааж̇усмаад̇и рааж̇ад̇зж̇о.
Kappakolāhalanti kappato kolāhalaṃ, ‘‘kappuṭṭhānaṃ bhavissatī’’ti devaputtehi ugghositamahāsaddo. Imeti pūraṇādayo. Buddhakolāhalanti devatāhi ghositaṃ buddhakolāhalaṃ. Payirupāsitvāti purisasutiparamparāya sutvā. Cintāmaṇivijjā nāma paracittajānāpanavijjā. Sā kevaṭṭasutte ‘‘maṇikā’’ti āgatā, ādi-saddena gandhārisambhavavijjādiṃ saṅgaṇhāti. Tattha gandhāriyā vikubbanaṃ dasseti. Attabhāveti sarīre. Rājusmāti rājatejo.
суггад̇хаммод̇и анаваж̇ж̇ад̇хаммо ниггилзсад̇аа. ид̣̇ам̣ г̇ахзд̇ваад̇и ид̣̇ам̣ бараммукаа ‘‘маяам̣ б̣уд̣̇д̇хаа’’д̇и вад̇ваа ад̇д̇ано саммукаа ‘‘на маяам̣ б̣уд̣̇д̇хаа’’д̇и д̇зхи вуд̇д̇аважанам̣ г̇ахзд̇ваа. звамаахаад̇и ‘‘язби д̇з, бхо г̇од̇ама…бз… наво жа баб̣б̣аж̇ж̇ааяаа’’д̇и звам̣ авожа. ад̇д̇ано бадин̃н̃ам̣ г̇ахзд̇ваад̇и ‘‘на маяам̣ б̣уд̣̇д̇хаа’’д̇и д̇зсам̣ ад̇д̇ано бурад̇о бавад̇д̇ид̇ам̣ бадин̃н̃ам̣ г̇ахзд̇ваа. ийд̣̇исз таанз гим̣-сад̣̇д̣̇о бадисзд̇хаваажаго ход̇ийд̇и вуд̇д̇ам̣ ‘‘гинд̇и бадигкзбаважана’’нд̇и, гасмаа бадиж̇аанаад̇ийд̇и ад̇т̇о?
Sukkadhammoti anavajjadhammo nikkilesatā. Idaṃ gahetvāti idaṃ parammukhā ‘‘mayaṃ buddhā’’ti vatvā attano sammukhā ‘‘na mayaṃ buddhā’’ti tehi vuttavacanaṃ gahetvā. Evamāhāti ‘‘yepi te, bho gotama…pe… navo ca pabbajjāyā’’ti evaṃ avoca. Attano paṭiññaṃ gahetvāti ‘‘na mayaṃ buddhā’’ti tesaṃ attano purato pavattitaṃ paṭiññaṃ gahetvā. Īdise ṭhāne kiṃ-saddo paṭisedhavācako hotīti vuttaṃ ‘‘kinti paṭikkhepavacana’’nti, kasmā paṭijānātīti attho?
на ун̃н̃аад̇аб̣б̣аад̇и на г̇арахид̇аб̣б̣аа. г̇арахад̇т̇о хи аяам̣ у-сад̣̇д̣̇о. ‘‘д̣̇ахаро’’д̇и ад̇хигад̇ад̇д̇аа вагкамаанад̇д̇аа жа ‘‘кад̇д̇ияод̇и рааж̇агумааро’’д̇и вуд̇д̇ам̣. урасаа г̇ажчад̇ийд̇и ураг̇о, яо гожи саббо, ид̇ха бана ад̇хиббзд̇ам̣ д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘аасийвисо’’д̇и ааха. сийлаванд̇ам̣ баб̣б̣аж̇ид̇ам̣ д̣̇ассзд̇и сааман̃н̃ад̇о ‘‘бхигкуу’’д̇и вад̣̇анд̇о. ид̇ха бана яасмаа ‘‘бхавамби но г̇од̇амо’’д̇иаад̣̇инаа бхаг̇аванд̇ам̣ уд̣̇д̣̇исса гат̇ам̣ самудтаабзси, д̇асмаа бхаг̇аваа ад̇д̇аанам̣ аб̣бханд̇арам̣ агааси. яад̣̇иби висзсо сааман̃н̃аж̇од̇анааяа вибхаавид̇о ход̇и, сам̣саяуббад̇д̇ид̣̇ийбагам̣ нод̇и вуд̇д̇аг̇г̇ахан̣ам̣ бана д̇ам̣ барижчиж̇ж̇ад̇ийд̇и. д̇знааха ‘‘д̣̇зсанаагусалад̇ааяаа’’д̇иаад̣̇и. ид̣̇аани аван̃н̃аабарибхавз баяог̇ад̇о вибхаавзд̇ум̣ ‘‘зд̇т̇а жаа’’д̇иаад̣̇и вуд̇д̇ам̣. д̇ад̇т̇а ажид̇д̇ийгад̇аагааравасзна аван̃н̃ааяа баагадабхааво, вамбханавасзна барибхавассаад̇и ад̇хиббааязна гааяабаяог̇авасзна аван̃н̃аа д̣̇ассид̇аа, важийбаяог̇авасзна барибхаво, убхаяам̣ бана убхаяад̇т̇ааби бабхзд̣̇ад̇о г̇ахид̇ам̣, аван̃н̃абарибхаваанам̣ д̣̇виннамби убхаяад̇т̇а бариг̇г̇ахо. д̇ам̣ саб̣б̣амбийд̇и д̇ам̣ аван̃н̃аад̣̇и саб̣б̣амби. жад̇уусуби д̇ам̣ на гаад̇аб̣б̣амзва самбад̇и ааяад̇ин̃жа анад̇т̇аавахад̇д̇аа.
Na uññātabbāti na garahitabbā. Garahattho hi ayaṃ u-saddo. ‘‘Daharo’’ti adhikatattā vakkhamānattā ca ‘‘khattiyoti rājakumāro’’ti vuttaṃ. Urasā gacchatīti urago, yo koci sappo, idha pana adhippetaṃ dassetuṃ ‘‘āsīviso’’ti āha. Sīlavantaṃ pabbajitaṃ dasseti sāmaññato ‘‘bhikkhū’’ti vadanto. Idha pana yasmā ‘‘bhavampi no gotamo’’tiādinā bhagavantaṃ uddissa kathaṃ samuṭṭhāpesi, tasmā bhagavā attānaṃ abbhantaraṃ akāsi. Yadipi viseso sāmaññajotanāya vibhāvito hoti, saṃsayuppattidīpakaṃ noti vuttaggahaṇaṃ pana taṃ paricchijjatīti. Tenāha ‘‘desanākusalatāyā’’tiādi. Idāni avaññāparibhave payogato vibhāvetuṃ ‘‘ettha cā’’tiādi vuttaṃ. Tattha acittīkatākāravasena avaññāya pākaṭabhāvo, vambhanavasena paribhavassāti adhippāyena kāyapayogavasena avaññā dassitā, vacīpayogavasena paribhavo, ubhayaṃ pana ubhayatthāpi pabhedato gahitaṃ, avaññaparibhavānaṃ dvinnampi ubhayattha pariggaho. Taṃ sabbampīti taṃ avaññādi sabbampi. Catūsupi taṃ na kātabbameva sampati āyatiñca anatthāvahattā.
д̇ад̣̇ад̇т̇ад̣̇ийбанаад̇и д̇асса аад̣̇ид̇о вуд̇д̇асса ад̇т̇асса д̣̇ийбанаа. висзсад̇т̇ад̣̇ийбанаад̇и д̇ад̇о висидтад̇т̇ад̣̇ийбанаа . кзд̇д̇аанам̣ ад̇хибад̇ийд̇и кад̇д̇ияод̇и нируд̇д̇инаязна сад̣̇д̣̇асид̣̇д̇хи взд̣̇ид̇аб̣б̣аа. кзд̇д̇ад̇о виваад̣̇аа сад̇д̇з д̇ааяад̇ийд̇и кад̇д̇ияод̇и логияаа гат̇аяанд̇и. ‘‘махаасаммад̇о, кад̇д̇ияо, рааж̇аа’’д̇и звамааг̇ад̇зсу имзсу д̣̇уд̇ияам̣. агкаранд̇и саман̃н̃аа. саа хи уд̣̇аяаб̣б̣аяаабхаавад̇о ‘‘на гад̣̇аажи карад̇ийд̇и агкара’’нд̇и вуд̇д̇аа. д̇знааха ‘‘наамаг̇од̇д̇ам̣ на ж̇ийрад̇ий’’д̇и. ж̇аад̇исамбаннанд̇и самбаннаж̇аад̇им̣ ад̇ивисуд̣̇д̇хаж̇аад̇им̣. д̇ийн̣и гулаанийд̇и б̣раахман̣авзссасуд̣̇д̣̇агулаани. ад̇иггамид̇ваад̇и ад̇д̇ано ж̇аад̇исамбад̇д̇ияаа абхибхавид̇ваа.
Tadatthadīpanāti tassa ādito vuttassa atthassa dīpanā. Visesatthadīpanāti tato visiṭṭhatthadīpanā . Khettānaṃ adhipatīti khattiyoti niruttinayena saddasiddhi veditabbā. Khettato vivādā satte tāyatīti khattiyoti lokiyā kathayanti. ‘‘Mahāsammato, khattiyo, rājā’’ti evamāgatesu imesu dutiyaṃ. Akkharanti samaññā. Sā hi udayabbayābhāvato ‘‘na kadāci kharatīti akkhara’’nti vuttā. Tenāha ‘‘nāmagottaṃ na jīratī’’ti. Jātisampannanti sampannajātiṃ ativisuddhajātiṃ. Tīṇi kulānīti brāhmaṇavessasuddakulāni. Atikkamitvāti attano jātisampattiyā abhibhavitvā.
гзвалам̣ наамабад̣̇ам̣ вуд̇д̇ам̣ аакяаад̇абад̣̇ам̣ абзгкад̇зваад̇и ааха ‘‘таанам̣ хийд̇и гааран̣ам̣ виж̇ж̇ад̇ий’’д̇и. уд̣̇д̇хадад̣̇ан̣д̣знаад̇и саманд̇ад̇о уб̣бхад̇зна д̣̇ан̣д̣зна саасанзна, б̣алавам̣ убаггамам̣ г̇аругам̣ рааж̇аанамби. д̇ам̣ кад̇д̇ияам̣ бариваж̇ж̇зяяаад̇и кад̇д̇ияам̣ аван̃н̃аабарибхавагаран̣ад̇о важ̇ж̇зяяа. д̇знааха ‘‘на гхаддзяяаа’’д̇и.
Kevalaṃ nāmapadaṃ vuttaṃ ākhyātapadaṃ apekkhatevāti āha ‘‘ṭhānaṃ hīti kāraṇaṃ vijjatī’’ti. Uddhaṭadaṇḍenāti samantato ubbhatena daṇḍena sāsanena, balavaṃ upakkamaṃ garukaṃ rājānampi. Taṃ khattiyaṃ parivajjeyyāti khattiyaṃ avaññāparibhavakaraṇato vajjeyya. Tenāha ‘‘na ghaṭṭeyyā’’ti.
ураг̇асса жа наанаавид̇хаван̣н̣аг̇г̇ахан̣з гааран̣ам̣ вад̣̇ад̇и ‘‘язна язна хий’’д̇иаад̣̇инаа. б̣ахубхагканд̇и махаабхагкам̣ саб̣б̣абхагкакаад̣̇агам̣. баавагам̣ сод̇ханад̇т̇зна асуд̣̇д̇хассаби д̣̇аханзна. сод̇и маг̇г̇о. ган̣хо вад̇д̇аний имассаад̇и ган̣хавад̇д̇аний. маханд̇о аг̇г̇игканд̇хо худ̇ваа. яааваб̣рахмалогаббамаан̣од̇и габбавудтаанагаалз аран̃н̃з аг̇г̇инаа г̇ахид̇з гааланд̇арз зва гадтад̇ин̣аругкаад̣̇исамбхавод̇и д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘ж̇ааяанд̇и д̇ад̇т̇а баарохаа’’д̇и баал̣ияам̣ вуд̇д̇анд̇и д̣̇ассзнд̇о ‘‘д̇ад̇т̇аа’’д̇иаад̣̇имааха.
Uragassa ca nānāvidhavaṇṇaggahaṇe kāraṇaṃ vadati ‘‘yena yena hī’’tiādinā. Bahubhakkhanti mahābhakkhaṃ sabbabhakkhakhādakaṃ. Pāvakaṃ sodhanatthena asuddhassapi dahanena. Soti maggo. Kaṇho vattanī imassāti kaṇhavattanī. Mahanto aggikkhandho hutvā. Yāvabrahmalokappamāṇoti kappavuṭṭhānakāle araññe agginā gahite kālantare eva kaṭṭhatiṇarukkhādisambhavoti dassetuṃ ‘‘jāyanti tattha pārohā’’ti pāḷiyaṃ vuttanti dassento ‘‘tatthā’’tiādimāha.
д̣ахид̇ум̣ на саггод̇и бажжаггосанаад̣̇инаа. винассанд̇и саман̣ад̇зж̇асаа винаасид̇ад̇д̇аа. ‘‘на д̇ассаа’’д̇и зд̇т̇а на-гаарам̣ ‘‘винд̣̇арз’’д̇и зд̇т̇а аанзд̇ваа самб̣анд̇хид̇аб̣б̣анд̇и ааха ‘‘на винд̣̇анд̇ий’’д̇и. вад̇т̇умад̇д̇аавасидтод̇и таанамзва нзсам̣ авасиссад̇и, саяам̣ бана саб̣б̣асо саха д̇ханзна винассанд̇ийд̇и ад̇т̇о.
Ḍahituṃ na sakkoti paccakkosanādinā. Vinassanti samaṇatejasā vināsitattā. ‘‘Na tassā’’ti ettha na-kāraṃ ‘‘vindare’’ti ettha ānetvā sambandhitabbanti āha ‘‘na vindantī’’ti. Vatthumattāvasiṭṭhoti ṭhānameva nesaṃ avasissati, sayaṃ pana sabbaso saha dhanena vinassantīti attho.
‘‘саммад̣̇зва самаажарз’’д̇и зд̇т̇а яат̇аа рааж̇аад̣̇ийсу саммаа самаажарзяяа, д̇ам̣ вибхааг̇зна д̣̇ассзнд̇о ‘‘кад̇д̇ияам̣ д̇ааваа’’д̇иаад̣̇имааха. д̇ам̣ сувин̃н̃зяяамзва. д̇иссо гуласамбад̇д̇ияод̇и кад̇д̇ияа-б̣раахман̣аг̇ахабад̇и-махаасаалагулаани вад̣̇ад̇и. бан̃жа руубиб̣рахмалогз, жад̇д̇ааро аруубийб̣рахмалогзд̇и звам̣ нава б̣рахмалогз гаммабхававибхааг̇зна, сзсаанам̣ г̇ан̣анаанам̣ убабад̇д̇ибхававибхааг̇зна.
‘‘Sammadeva samācare’’ti ettha yathā rājādīsu sammā samācareyya, taṃ vibhāgena dassento ‘‘khattiyaṃ tāvā’’tiādimāha. Taṃ suviññeyyameva. Tisso kulasampattiyoti khattiya-brāhmaṇagahapati-mahāsālakulāni vadati. Pañca rūpibrahmaloke, cattāro arūpībrahmaloketi evaṃ nava brahmaloke kammabhavavibhāgena, sesānaṃ gaṇanānaṃ upapattibhavavibhāgena.
абхигганд̇анд̇и ад̇ивияа гаманийяам̣. саа банассаа ганд̇ад̇аа ад̇ивияа идтад̇ааяа манавад̣дханад̇ааяа собханад̇ааяаад̇и ааха ‘‘ад̇иидтам̣ ад̇иманаабам̣ ад̇исунд̣̇аранд̇и ад̇т̇о’’д̇и. ‘‘абхигганд̇а’’нд̇и важанам̣ абзгкид̇ваа набум̣саганид̣̇д̣̇зсо, важанам̣ бана бхаг̇авад̇о д̇хаммад̣̇зсанаад̇и д̇ат̇аа вуд̇д̇ам̣. ад̇т̇амад̇д̇ад̣̇ассанам̣ ваа зд̇ам̣, д̇асмаа ад̇т̇авасзна лин̇г̇авибхад̇д̇ивибарин̣аамо взд̣̇ид̇аб̣б̣о. д̣̇уд̇ияабад̣̇зби зсзва наяо.
Abhikkantanti ativiya kamanīyaṃ. Sā panassā kantatā ativiya iṭṭhatāya manavaḍḍhanatāya sobhanatāyāti āha ‘‘atiiṭṭhaṃ atimanāpaṃ atisundaranti attho’’ti. ‘‘Abhikkanta’’nti vacanaṃ apekkhitvā napuṃsakaniddeso, vacanaṃ pana bhagavato dhammadesanāti tathā vuttaṃ. Atthamattadassanaṃ vā etaṃ, tasmā atthavasena liṅgavibhattivipariṇāmo veditabbo. Dutiyapadepi eseva nayo.
ад̇хомукатабид̇анд̇и гзнажи ад̇хомукам̣ табид̇ам̣. хздтаамукаж̇аад̇анд̇и сабхаавзнзва хздтаамукам̣ ж̇аад̇ам̣. уг̇гхаадзяяаад̇и вивадам̣ гарзяяа. хад̇т̇з г̇ахзд̇ваад̇и ‘‘бурад̇т̇аабхимуко уд̇д̇араабхимуко ваа г̇ажчаа’’д̇иаад̣̇ийни авад̇ваа хад̇т̇з г̇ахзд̇ваа ниссанд̣̇зхам̣ гад̇ваа ‘‘зса маг̇г̇о’’д̇и звам̣ вад̇ваа ‘‘г̇ажчаа’’д̇и вад̣̇зяяа. гаал̣абагкажаад̇уд̣̇д̣̇асийд̇и гаал̣абагкз жаад̇уд̣̇д̣̇асий. ниггуж̇ж̇ид̇ам̣ уггуж̇ж̇зяяаад̇и аад̇хзяяасса анаад̇хаарабхууд̇ам̣ бхааж̇анам̣ д̇асса аад̇хаарабхааваабаад̣̇анавасзна уггуж̇ж̇зяяа. ан̃н̃аан̣асса абхимукад̇д̇аа хздтаамукаж̇аад̇ад̇ааяа сад̣̇д̇хаммавимукам̣, д̇ад̇о зва ад̇хомукабхаавзна асад̣̇д̇хаммз бад̇ид̇анд̇и звам̣ бад̣̇ад̣̇ваяам̣ яат̇аарахам̣ яож̇зд̇аб̣б̣ам̣, на яат̇аасан̇каяам̣. гаамам̣ гаамажчанд̣̇аад̣̇аяоби бадижчаад̣̇агаа, мижчаад̣̇идти бана сависзсам̣ бадижчаад̣̇игаад̇и ааха ‘‘мижчаад̣̇идтиг̇аханабадижчанна’’нд̇и. д̇знааха бхаг̇аваа – ‘‘мижчаад̣̇идтибарамаахам̣, бхигкавз, важ̇ж̇ам̣ вад̣̇аамий’’д̇и (а. ни. 1.310). саб̣б̣аабааяаг̇аамимаг̇г̇о гуммаг̇г̇о ‘‘гужчид̇о маг̇г̇о’’д̇и гад̇ваа. саммаад̣̇идтиаад̣̇ийнам̣ уж̇убадибагкад̇ааяа мижчаад̣̇идтиаад̣̇аяо адта мижчад̇д̇ад̇хаммаа мижчаамаг̇г̇о. д̇знзва хи д̇ад̣̇убхаяабадибагкад̇ам̣ санд̇хааяа ‘‘саг̇г̇амогкамаг̇г̇ам̣ аавигаронд̇знаа’’д̇и вуд̇д̇ам̣. саббиаад̣̇исанниссаяо бад̣̇ийбо на д̇ат̇аа уж̇ж̇ало, яат̇аа д̇зласанниссаяод̇и д̇злабаж̇ж̇од̇аг̇г̇ахан̣ам̣. зд̇зхи барияааязхийд̇и зд̇зхи ниггуж̇ж̇ид̇уггуж̇ж̇анабадижчаннавиваран̣аад̣̇иубамобамид̇аб̣б̣аббагаарзхи.
Adhomukhaṭhapitanti kenaci adhomukhaṃ ṭhapitaṃ. Heṭṭhāmukhajātanti sabhāveneva heṭṭhāmukhaṃ jātaṃ. Ugghāṭeyyāti vivaṭaṃ kareyya. Hatthe gahetvāti ‘‘puratthābhimukho uttarābhimukho vā gacchā’’tiādīni avatvā hatthe gahetvā nissandehaṃ katvā ‘‘esa maggo’’ti evaṃ vatvā ‘‘gacchā’’ti vadeyya. Kāḷapakkhacātuddasīti kāḷapakkhe cātuddasī. Nikkujjitaṃ ukkujjeyyāti ādheyyassa anādhārabhūtaṃ bhājanaṃ tassa ādhārabhāvāpādanavasena ukkujjeyya. Aññāṇassa abhimukhattā heṭṭhāmukhajātatāya saddhammavimukhaṃ, tato eva adhomukhabhāvena asaddhamme patitanti evaṃ padadvayaṃ yathārahaṃ yojetabbaṃ, na yathāsaṅkhayaṃ. Kāmaṃ kāmacchandādayopi paṭicchādakā, micchādiṭṭhi pana savisesaṃ paṭicchādikāti āha ‘‘micchādiṭṭhigahanapaṭicchanna’’nti. Tenāha bhagavā – ‘‘micchādiṭṭhiparamāhaṃ, bhikkhave, vajjaṃ vadāmī’’ti (a. ni. 1.310). Sabbāpāyagāmimaggo kummaggo ‘‘kucchito maggo’’ti katvā. Sammādiṭṭhiādīnaṃ ujupaṭipakkhatāya micchādiṭṭhiādayo aṭṭha micchattadhammā micchāmaggo. Teneva hi tadubhayapaṭipakkhataṃ sandhāya ‘‘saggamokkhamaggaṃ āvikarontenā’’ti vuttaṃ. Sappiādisannissayo padīpo na tathā ujjalo, yathā telasannissayoti telapajjotaggahaṇaṃ. Etehi pariyāyehīti etehi nikkujjitukkujjanapaṭicchannavivaraṇādiupamopamitabbappakārehi.
басаннаагааранд̇и басаннзхи гаад̇аб̣б̣ам̣ саггаарам̣. саран̣анд̇и бадисаран̣ам̣ барааяан̣ам̣. аж̇ж̇ад̇аад̇и аж̇ж̇аад̇и бад̣̇асса вад̣дханамад̇д̇ам̣ хзд̇т̇а д̇аа-сад̣̇д̣̇о яат̇аа ‘‘д̣̇звад̇аа’’д̇и. баан̣зхи убзд̇анд̇и баан̣зхи саха саран̣ам̣ убзд̇ам̣. ‘‘яаава мз баан̣аа д̇харанд̇и, д̇аава саран̣ам̣ г̇ад̇амзва мам̣ д̇хаарзд̇уу’’д̇и аабаан̣агодигам̣ ад̇д̇ано саран̣аг̇аманам̣ бавзд̣̇зд̇и. д̇знааха ‘‘яаава мз’’д̇иаад̣̇и. яам̣ банзд̇т̇а ад̇т̇ад̇о авибхад̇д̇ам̣, д̇ам̣ сувин̃н̃зяяамзва.
Pasannākāranti pasannehi kātabbaṃ sakkāraṃ. Saraṇanti paṭisaraṇaṃ parāyaṇaṃ. Ajjatāti ajjāti padassa vaḍḍhanamattaṃ hettha tā-saddo yathā ‘‘devatā’’ti. Pāṇehi upetanti pāṇehi saha saraṇaṃ upetaṃ. ‘‘Yāva me pāṇā dharanti, tāva saraṇaṃ gatameva maṃ dhāretū’’ti āpāṇakoṭikaṃ attano saraṇagamanaṃ pavedeti. Tenāha ‘‘yāva me’’tiādi. Yaṃ panettha atthato avibhattaṃ, taṃ suviññeyyameva.
д̣̇ахарасуд̇д̇аван̣н̣анаа нидтид̇аа.
Daharasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
д̇ибидага (муула) • Tipiṭaka (Mūla) / суд̇д̇абидага • Suttapiṭaka / сам̣яуд̇д̇анигааяа • Saṃyuttanikāya / 1. д̣̇ахарасуд̇д̇ам̣ • 1. Daharasuttaṃ
адтагат̇аа • Aṭṭhakathā / суд̇д̇абидага (адтагат̇аа) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / сам̣яуд̇д̇анигааяа (адтагат̇аа) • Saṃyuttanikāya (aṭṭhakathā) / 1. д̣̇ахарасуд̇д̇аван̣н̣анаа • 1. Daharasuttavaṇṇanā
