| Library / Tipiṭaka / तिपिटक • Tipiṭaka / अपदानपाळि • Apadānapāḷi |
४. दब्बमल्लपुत्तत्थेरअपदानं
4. Dabbamallaputtattheraapadānaṃ
१०८.
108.
‘‘पदुमुत्तरो नाम जिनो, सब्बलोकविदू मुनि।
‘‘Padumuttaro nāma jino, sabbalokavidū muni;
इतो सतसहस्सम्हि, कप्पे उप्पज्जि चक्खुमा॥
Ito satasahassamhi, kappe uppajji cakkhumā.
१०९.
109.
‘‘ओवादको विञ्ञापको, तारको सब्बपाणिनं।
‘‘Ovādako viññāpako, tārako sabbapāṇinaṃ;
देसनाकुसलो बुद्धो, तारेसि जनतं बहुं॥
Desanākusalo buddho, tāresi janataṃ bahuṃ.
११०.
110.
‘‘अनुकम्पको कारुणिको, हितेसी सब्बपाणिनं।
‘‘Anukampako kāruṇiko, hitesī sabbapāṇinaṃ;
१११.
111.
विचित्तं अरहन्तेहि, वसीभूतेहि तादिभि॥
Vicittaṃ arahantehi, vasībhūtehi tādibhi.
११२.
112.
‘‘रतनानट्ठपञ्ञासं, उग्गतो सो महामुनि।
‘‘Ratanānaṭṭhapaññāsaṃ, uggato so mahāmuni;
कञ्चनग्घियसङ्कासो, बात्तिंसवरलक्खणो॥
Kañcanagghiyasaṅkāso, bāttiṃsavaralakkhaṇo.
११३.
113.
‘‘वस्ससतसहस्सानि , आयु विज्जति तावदे।
‘‘Vassasatasahassāni , āyu vijjati tāvade;
तावता तिट्ठमानो सो, तारेसि जनतं बहुं॥
Tāvatā tiṭṭhamāno so, tāresi janataṃ bahuṃ.
११४.
114.
‘‘तदाहं हंसवतियं, सेट्ठिपुत्तो महायसो।
‘‘Tadāhaṃ haṃsavatiyaṃ, seṭṭhiputto mahāyaso;
उपेत्वा लोकपज्जोतं, अस्सोसिं धम्मदेसनं॥
Upetvā lokapajjotaṃ, assosiṃ dhammadesanaṃ.
११५.
115.
‘‘सेनासनानि भिक्खूनं, पञ्ञापेन्तं ससावकं।
‘‘Senāsanāni bhikkhūnaṃ, paññāpentaṃ sasāvakaṃ;
कित्तयन्तस्स वचनं, सुणित्वा मुदितो अहं॥
Kittayantassa vacanaṃ, suṇitvā mudito ahaṃ.
११६.
116.
‘‘अधिकारं ससङ्घस्स, कत्वा तस्स महेसिनो।
‘‘Adhikāraṃ sasaṅghassa, katvā tassa mahesino;
निपच्च सिरसा पादे, तं ठानमभिपत्थयिं॥
Nipacca sirasā pāde, taṃ ṭhānamabhipatthayiṃ.
११७.
117.
‘‘तदाह स महावीरो, मम कम्मं पकित्तयं।
‘‘Tadāha sa mahāvīro, mama kammaṃ pakittayaṃ;
‘यो ससङ्घमभोजेसि, सत्ताहं लोकनायकं॥
‘Yo sasaṅghamabhojesi, sattāhaṃ lokanāyakaṃ.
११८.
118.
‘‘‘सोयं कमलपत्तक्खो, सीहंसो कनकत्तचो।
‘‘‘Soyaṃ kamalapattakkho, sīhaṃso kanakattaco;
११९.
119.
‘‘‘सतसहस्सितो कप्पे, ओक्काककुलसम्भवो।
‘‘‘Satasahassito kappe, okkākakulasambhavo;
गोतमो नाम गोत्तेन, सत्था लोके भविस्सति॥
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
१२०.
120.
‘‘‘सावको तस्स बुद्धस्स, दब्बो नामेन विस्सुतो।
‘‘‘Sāvako tassa buddhassa, dabbo nāmena vissuto;
सेनासनपञ्ञापको, अग्गो हेस्सतियं तदा’॥
Senāsanapaññāpako, aggo hessatiyaṃ tadā’.
१२१.
121.
‘‘तेन कम्मेन सुकतेन, चेतनापणिधीहि च।
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
जहित्वा मानुसं देहं, तावतिंसमगच्छहं॥
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
१२२.
122.
‘‘सतानं तीणिक्खत्तुञ्च, देवरज्जमकारयिं।
‘‘Satānaṃ tīṇikkhattuñca, devarajjamakārayiṃ;
सतानं पञ्चक्खत्तुञ्च, चक्कवत्ती अहोसहं॥
Satānaṃ pañcakkhattuñca, cakkavattī ahosahaṃ.
१२३.
123.
‘‘पदेसरज्जं विपुलं, गणनातो असङ्खियं।
‘‘Padesarajjaṃ vipulaṃ, gaṇanāto asaṅkhiyaṃ;
सब्बत्थ सुखितो आसिं, तस्स कम्मस्स वाहसा॥
Sabbattha sukhito āsiṃ, tassa kammassa vāhasā.
१२४.
124.
‘‘एकनवुतितो कप्पे, विपस्सी नाम नायको।
‘‘Ekanavutito kappe, vipassī nāma nāyako;
१२५.
125.
‘‘दुट्ठचित्तो उपवदिं, सावकं तस्स तादिनो।
‘‘Duṭṭhacitto upavadiṃ, sāvakaṃ tassa tādino;
सब्बासवपरिक्खीणं, सुद्धोति च विजानिय॥
Sabbāsavaparikkhīṇaṃ, suddhoti ca vijāniya.
१२६.
126.
‘‘तस्सेव नरवीरस्स, सावकानं महेसिनं।
‘‘Tasseva naravīrassa, sāvakānaṃ mahesinaṃ;
१२७.
127.
‘‘इमम्हि भद्दके कप्पे, ब्रह्मबन्धु महायसो।
‘‘Imamhi bhaddake kappe, brahmabandhu mahāyaso;
कस्सपो नाम गोत्तेन, उप्पज्जि वदतं वरो॥
Kassapo nāma gottena, uppajji vadataṃ varo.
१२८.
128.
‘‘सासनं जोतयित्वान, अभिभुय्य कुतित्थिये।
‘‘Sāsanaṃ jotayitvāna, abhibhuyya kutitthiye;
विनेय्ये विनयित्वाव, निब्बुतो सो ससावको॥
Vineyye vinayitvāva, nibbuto so sasāvako.
१२९.
129.
‘‘ससिस्से निब्बुते नाथे, अत्थमेन्तम्हि सासने।
‘‘Sasisse nibbute nāthe, atthamentamhi sāsane;
देवा कन्दिंसु संविग्गा, मुत्तकेसा रुदम्मुखा॥
Devā kandiṃsu saṃviggā, muttakesā rudammukhā.
१३०.
130.
‘‘निब्बायिस्सति धम्मक्खो, न पस्सिस्साम सुब्बते।
‘‘Nibbāyissati dhammakkho, na passissāma subbate;
न सुणिस्साम सद्धम्मं, अहो नो अप्पपुञ्ञता॥
Na suṇissāma saddhammaṃ, aho no appapuññatā.
१३१.
131.
सागरो च ससोकोव, विनदी करुणं गिरं॥
Sāgaro ca sasokova, vinadī karuṇaṃ giraṃ.
१३२.
132.
‘‘चतुद्दिसा दुन्दुभियो, नादयिंसु अमानुसा।
‘‘Catuddisā dundubhiyo, nādayiṃsu amānusā;
समन्ततो असनियो, फलिंसु च भयावहा॥
Samantato asaniyo, phaliṃsu ca bhayāvahā.
१३३.
133.
‘‘उक्का पतिंसु नभसा, धूमकेतु च दिस्सति।
‘‘Ukkā patiṃsu nabhasā, dhūmaketu ca dissati;
१३४.
134.
‘‘उप्पादे दारुणे दिस्वा, सासनत्थङ्गसूचके।
‘‘Uppāde dāruṇe disvā, sāsanatthaṅgasūcake;
संविग्गा भिक्खवो सत्त, चिन्तयिम्ह मयं तदा॥
Saṃviggā bhikkhavo satta, cintayimha mayaṃ tadā.
१३५.
135.
‘‘सासनेन विनाम्हाकं, जीवितेन अलं मयं।
‘‘Sāsanena vināmhākaṃ, jīvitena alaṃ mayaṃ;
पविसित्वा महारञ्ञं, युञ्जाम जिनसासनं॥
Pavisitvā mahāraññaṃ, yuñjāma jinasāsanaṃ.
१३६.
136.
‘‘अद्दसम्ह तदारञ्ञे, उब्बिद्धं सेलमुत्तमं।
‘‘Addasamha tadāraññe, ubbiddhaṃ selamuttamaṃ;
निस्सेणिया तमारुय्ह, निस्सेणिं पातयिम्हसे॥
Nisseṇiyā tamāruyha, nisseṇiṃ pātayimhase.
१३७.
137.
‘‘तदा ओवदि नो थेरो, बुद्धुप्पादो सुदुल्लभो।
‘‘Tadā ovadi no thero, buddhuppādo sudullabho;
सद्धातिदुल्लभा लद्धा, थोकं सेसञ्च सासनं॥
Saddhātidullabhā laddhā, thokaṃ sesañca sāsanaṃ.
१३८.
138.
‘‘निपतन्ति खणातीता, अनन्ते दुक्खसागरे।
‘‘Nipatanti khaṇātītā, anante dukkhasāgare;
१३९.
139.
‘‘अरहा आसि सो थेरो, अनागामी तदानुगो।
‘‘Arahā āsi so thero, anāgāmī tadānugo;
सुसीला इतरे युत्ता, देवलोकं अगम्हसे॥
Susīlā itare yuttā, devalokaṃ agamhase.
१४०.
140.
‘‘निब्बुतो तिण्णसंसारो, सुद्धावासे च एकको।
‘‘Nibbuto tiṇṇasaṃsāro, suddhāvāse ca ekako;
अहञ्च पक्कुसाति च, सभियो बाहियो तथा॥
Ahañca pakkusāti ca, sabhiyo bāhiyo tathā.
१४१.
141.
‘‘कुमारकस्सपो चेव, तत्थ तत्थूपगा मयं।
‘‘Kumārakassapo ceva, tattha tatthūpagā mayaṃ;
संसारबन्धना मुत्ता, गोतमेनानुकम्पिता॥
Saṃsārabandhanā muttā, gotamenānukampitā.
१४२.
142.
‘‘मल्लेसु कुसिनारायं, जातो गब्भेव मे सतो।
‘‘Mallesu kusinārāyaṃ, jāto gabbheva me sato;
माता मता चितारुळ्हा, ततो निप्पतितो अहं॥
Mātā matā citāruḷhā, tato nippatito ahaṃ.
१४३.
143.
‘‘पतितो दब्बपुञ्जम्हि, ततो दब्बोति विस्सुतो।
‘‘Patito dabbapuñjamhi, tato dabboti vissuto;
ब्रह्मचारीबलेनाहं, विमुत्तो सत्तवस्सिको॥
Brahmacārībalenāhaṃ, vimutto sattavassiko.
१४४.
144.
‘‘खीरोदनबलेनाहं , पञ्चहङ्गेहुपागतो।
‘‘Khīrodanabalenāhaṃ , pañcahaṅgehupāgato;
खीणासवोपवादेन, पापेहि बहुचोदितो॥
Khīṇāsavopavādena, pāpehi bahucodito.
१४५.
145.
‘‘उभो पुञ्ञञ्च पापञ्च, वीतिवत्तोम्हि दानिहं।
‘‘Ubho puññañca pāpañca, vītivattomhi dānihaṃ;
पत्वान परमं सन्तिं, विहरामि अनासवो॥
Patvāna paramaṃ santiṃ, viharāmi anāsavo.
१४६.
146.
‘‘सेनासनं पञ्ञापयिं, हासयित्वान सुब्बते।
‘‘Senāsanaṃ paññāpayiṃ, hāsayitvāna subbate;
जिनो तस्मिं गुणे तुट्ठो, एतदग्गे ठपेसि मं॥
Jino tasmiṃ guṇe tuṭṭho, etadagge ṭhapesi maṃ.
१४७.
147.
‘‘किलेसा झापिता मय्हं…पे॰… विहरामि अनासवो॥
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
१४८.
148.
‘‘स्वागतं वत मे आसि…पे॰… कतं बुद्धस्स सासनं॥
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
१४९.
149.
‘‘पटिसम्भिदा चतस्सो…पे॰… कतं बुद्धस्स सासनं’’॥
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
इत्थं सुदं आयस्मा दब्बमल्लपुत्तो थेरो इमा गाथायो
Itthaṃ sudaṃ āyasmā dabbamallaputto thero imā gāthāyo
अभासित्थाति।
Abhāsitthāti.
दब्बमल्लपुत्तत्थेरस्सापदानं चतुत्थं।
Dabbamallaputtattherassāpadānaṃ catutthaṃ.
Footnotes:
Related texts:
अट्ठकथा • Aṭṭhakathā / सुत्तपिटक (अट्ठकथा) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / खुद्दकनिकाय (अट्ठकथा) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / अपदान-अट्ठकथा • Apadāna-aṭṭhakathā / ४. दब्बमल्लपुत्तत्थेरअपदानवण्णना • 4. Dabbamallaputtattheraapadānavaṇṇanā
