| Library / Tipiṭaka / တိပိဋက • Tipiṭaka / သုတ္တနိပာတ-အဋ္ဌကထာ • Suttanipāta-aṭṭhakathā |
၅. စုန္ဒသုတ္တဝဏ္ဏနာ
5. Cundasuttavaṇṇanā
၈၃. ပုစ္ဆာမိ မုနိံ ပဟူတပညန္တိ စုန္ဒသုတ္တံ။ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? သင္ခေပတော တာဝ အတ္တဇ္ဈာသယပရဇ္ဈာသယအဋ္ဌုပ္ပတ္တိပုစ္ဆာဝသိကဘေဒတော စတူသု ဥပ္ပတ္တီသု ဣမသ္သ သုတ္တသ္သ ပုစ္ဆာဝသိကာ ဥပ္ပတ္တိ။ ဝိတ္ထာရတော ပန ဧကံ သမယံ ဘဂဝာ မလ္လေသု စာရိကံ စရမာနော မဟတာ ဘိက္ခုသင္ဃေန သဒ္ဓိံ ယေန ပာဝာ တဒဝသရိ။ တတ္ရ သုဒံ ဘဂဝာ ပာဝာယံ ဝိဟရတိ စုန္ဒသ္သ ကမ္မာရပုတ္တသ္သ အမ္ဗဝနေ။ ဣတော ပဘုတိ ယာဝ ‘‘အထ ခော ဘဂဝာ ပုဗ္ဗဏ္ဟသမယံ နိဝာသေတ္ဝာ ပတ္တစီဝရမာဒာယ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသင္ဃေန ယေန စုန္ဒသ္သ ကမ္မာရပုတ္တသ္သ နိဝေသနံ တေနုပသင္ကမိ; ဥပသင္ကမိတ္ဝာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၂.၁၈၉), တာဝ သုတ္တေ အာဂတနယေနေဝ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ။
83.Pucchāmimuniṃ pahūtapaññanti cundasuttaṃ. Kā uppatti? Saṅkhepato tāva attajjhāsayaparajjhāsayaaṭṭhuppattipucchāvasikabhedato catūsu uppattīsu imassa suttassa pucchāvasikā uppatti. Vitthārato pana ekaṃ samayaṃ bhagavā mallesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ yena pāvā tadavasari. Tatra sudaṃ bhagavā pāvāyaṃ viharati cundassa kammāraputtassa ambavane. Ito pabhuti yāva ‘‘atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya saddhiṃ bhikkhusaṅghena yena cundassa kammāraputtassa nivesanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdī’’ti (dī. ni. 2.189), tāva sutte āgatanayeneva vitthāretabbaṃ.
ဧဝံ ဘိက္ခုသင္ဃေန သဒ္ဓိံ နိသိန္နေ ဘဂဝတိ စုန္ဒော ကမ္မာရပုတ္တော ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ ဘိက္ခုသင္ဃံ ပရိဝိသန္တော ဗ္ယဉ္ဇနသူပာဒိဂဟဏတ္ထံ ဘိက္ခူနံ သုဝဏ္ဏဘာဇနာနိ ဥပနာမေသိ။ အပညတ္တေ သိက္ခာပဒေ ကေစိ ဘိက္ခူ သုဝဏ္ဏဘာဇနာနိ ပဋိစ္ဆိံသု ကေစိ န ပဋိစ္ဆိံသု။ ဘဂဝတော ပန ဧကမေဝ ဘာဇနံ အတ္တနော သေလမယံ ပတ္တံ, ဒုတိယဘာဇနံ ဗုဒ္ဓာ န ဂဏ္ဟန္တိ။ တတ္ထ အညတရော ပာပဘိက္ခု သဟသ္သဂ္ဃနကံ သုဝဏ္ဏဘာဇနံ အတ္တနော ဘောဇနတ္ထာယ သမ္ပတ္တံ ထေယ္ယစိတ္တေန ကုဉ္စိကတ္ထဝိကာယ ပက္ခိပိ။ စုန္ဒော ပရိဝိသိတ္ဝာ ဟတ္ထပာဒံ ဓောဝိတ္ဝာ ဘဂဝန္တံ နမသ္သမာနော ဘိက္ခုသင္ဃံ ဩလောကေန္တော တံ ဘိက္ခုံ အဒ္ဒသ, ဒိသ္ဝာ စ ပန အပသ္သမာနော ဝိယ ဟုတ္ဝာ န နံ ကိဉ္စိ အဘဏိ ဘဂဝတိ ထေရေသု စ ဂာရဝေန, အပိစ ‘‘မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာနံ ဝစနပထော မာ အဟောသီ’’တိ။ သော ‘‘ကိံ နု ခော သံဝရယုတ္တာယေဝ သမဏာ, ဥဒာဟု ဘိန္နသံဝရာ ဤဒိသာပိ သမဏာ’’တိ ဉာတုကာမော သာယန္ဟသမယေ ဘဂဝန္တံ ဥပသင္ကမိတ္ဝာ အာဟ ‘‘ပုစ္ဆာမိ မုနိ’’န္တိ။
Evaṃ bhikkhusaṅghena saddhiṃ nisinne bhagavati cundo kammāraputto buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ parivisanto byañjanasūpādigahaṇatthaṃ bhikkhūnaṃ suvaṇṇabhājanāni upanāmesi. Apaññatte sikkhāpade keci bhikkhū suvaṇṇabhājanāni paṭicchiṃsu keci na paṭicchiṃsu. Bhagavato pana ekameva bhājanaṃ attano selamayaṃ pattaṃ, dutiyabhājanaṃ buddhā na gaṇhanti. Tattha aññataro pāpabhikkhu sahassagghanakaṃ suvaṇṇabhājanaṃ attano bhojanatthāya sampattaṃ theyyacittena kuñcikatthavikāya pakkhipi. Cundo parivisitvā hatthapādaṃ dhovitvā bhagavantaṃ namassamāno bhikkhusaṅghaṃ olokento taṃ bhikkhuṃ addasa, disvā ca pana apassamāno viya hutvā na naṃ kiñci abhaṇi bhagavati theresu ca gāravena, apica ‘‘micchādiṭṭhikānaṃ vacanapatho mā ahosī’’ti. So ‘‘kiṃ nu kho saṃvarayuttāyeva samaṇā, udāhu bhinnasaṃvarā īdisāpi samaṇā’’ti ñātukāmo sāyanhasamaye bhagavantaṃ upasaṅkamitvā āha ‘‘pucchāmi muni’’nti.
တတ္ထ ပုစ္ဆာမီတိ ဣဒံ ‘‘တိသ္သော ပုစ္ဆာ အဒိဋ္ဌဇောတနာ ပုစ္ဆာ’’တိအာဒိနာ (စူဠနိ. ပုဏ္ဏကမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသ ၁၂) နယေန နိဒ္ဒေသေ ဝုတ္တနယမေဝ။ မုနိန္တိ ဧတမ္ပိ ‘‘မောနံ ဝုစ္စတိ ဉာဏံ။ ယာ ပညာ ပဇာနနာ။ပေ.။ သမ္မာဒိဋ္ဌိ, တေန ဉာဏေန သမန္နာဂတော မုနိ, မောနပ္ပတ္တောတိ, တီဏိ မောနေယ္ယာနိ ကာယမောနေယ္ယ’’န္တိအာဒိနာ (မဟာနိ. ၁၄) နယေန တတ္ထေဝ ဝုတ္တနယမေဝ ။ အယမ္ပနေတ္ထ သင္ခေပော။ ပုစ္ဆာမီတိ ဩကာသံ ကာရေန္တော မုနိန္တိ မုနိမုနိံ ဘဂဝန္တံ အာလပတိ။ ပဟူတပညန္တိအာဒီနိ ထုတိဝစနာနိ, တေဟိ တံ မုနိံ ထုနာတိ။ တတ္ထ ပဟူတပညန္တိ ဝိပုလပညံ။ ဉေယ္ယပရိယန္တိကတ္တာ စသ္သ ဝိပုလတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ ဣတိ စုန္ဒော ကမ္မာရပုတ္တောတိ ဣဒံ ဒ္ဝယံ ဓနိယသုတ္တေ ဝုတ္တနယမေဝ။ ဣတော ပရံ ပန ဧတ္တကမ္ပိ အဝတ္ဝာ သဗ္ဗံ ဝုတ္တနယံ ဆဍ္ဍေတ္ဝာ အဝုတ္တနယမေဝ ဝဏ္ဏယိသ္သာမ။
Tattha pucchāmīti idaṃ ‘‘tisso pucchā adiṭṭhajotanā pucchā’’tiādinā (cūḷani. puṇṇakamāṇavapucchāniddesa 12) nayena niddese vuttanayameva. Muninti etampi ‘‘monaṃ vuccati ñāṇaṃ. Yā paññā pajānanā…pe… sammādiṭṭhi, tena ñāṇena samannāgato muni, monappattoti, tīṇi moneyyāni kāyamoneyya’’ntiādinā (mahāni. 14) nayena tattheva vuttanayameva . Ayampanettha saṅkhepo. Pucchāmīti okāsaṃ kārento muninti munimuniṃ bhagavantaṃ ālapati. Pahūtapaññantiādīni thutivacanāni, tehi taṃ muniṃ thunāti. Tattha pahūtapaññanti vipulapaññaṃ. Ñeyyapariyantikattā cassa vipulatā veditabbā. Iti cundo kammāraputtoti idaṃ dvayaṃ dhaniyasutte vuttanayameva. Ito paraṃ pana ettakampi avatvā sabbaṃ vuttanayaṃ chaḍḍetvā avuttanayameva vaṇṇayissāma.
ဗုဒ္ဓန္တိ တီသု ဗုဒ္ဓေသု တတိယဗုဒ္ဓံ။ ဓမ္မသ္သာမိန္တိ မဂ္ဂဓမ္မသ္သ ဇနကတ္တာ ပုတ္တသ္သေဝ ပိတရံ အတ္တနာ ဥပ္ပာဒိတသိပ္ပာယတနာဒီနံ ဝိယ စ အာစရိယံ ဓမ္မသ္သ သာမိံ, ဓမ္မိသ္သရံ ဓမ္မရာဇံ ဓမ္မဝသဝတ္တိန္တိ အတ္ထော။ ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ –
Buddhanti tīsu buddhesu tatiyabuddhaṃ. Dhammassāminti maggadhammassa janakattā puttasseva pitaraṃ attanā uppāditasippāyatanādīnaṃ viya ca ācariyaṃ dhammassa sāmiṃ, dhammissaraṃ dhammarājaṃ dhammavasavattinti attho. Vuttampi cetaṃ –
‘‘သော ဟိ, ဗ္ရာဟ္မဏ, ဘဂဝာ အနုပ္ပန္နသ္သ မဂ္ဂသ္သ ဥပ္ပာဒေတာ, အသဉ္ဇာတသ္သ မဂ္ဂသ္သ သဉ္ဇနေတာ, အနက္ခာတသ္သ မဂ္ဂသ္သ အက္ခာတာ, မဂ္ဂညူ, မဂ္ဂဝိဒူ, မဂ္ဂကောဝိဒော။ မဂ္ဂာနုဂာ စ ပန ဧတရဟိ သာဝကာ ဝိဟရန္တိ ပစ္ဆာ သမန္နာဂတာ’’တိ (မ. နိ. ၃.၇၉)။
‘‘So hi, brāhmaṇa, bhagavā anuppannassa maggassa uppādetā, asañjātassa maggassa sañjanetā, anakkhātassa maggassa akkhātā, maggaññū, maggavidū, maggakovido. Maggānugā ca pana etarahi sāvakā viharanti pacchā samannāgatā’’ti (ma. ni. 3.79).
ဝီတတဏ္ဟန္တိ ဝိဂတကာမဘဝဝိဘဝတဏ္ဟံ။ ဒ္ဝိပဒုတ္တမန္တိ ဒ္ဝိပဒာနံ ဥတ္တမံ။ တတ္ထ ကိဉ္စာပိ ဘဂဝာ န ကေဝလံ ဒ္ဝိပဒုတ္တမော ဧဝ, အထ ခော ယာဝတာ သတ္တာ အပဒာ ဝာ ဒ္ဝိပဒာ ဝာ။ပေ.။ နေဝသညီနာသညိနော ဝာ, တေသံ သဗ္ဗေသံ ဥတ္တမော။ အထ ခော ဥက္ကဋ္ဌပရိစ္ဆေဒဝသေန ဒ္ဝိပဒုတ္တမောတ္ဝေဝ ဝုစ္စတိ။ ဒ္ဝိပဒာ ဟိ သဗ္ဗသတ္တာနံ ဥက္ကဋ္ဌာ စက္ကဝတ္တိမဟာသာဝကပစ္စေကဗုဒ္ဓာနံ တတ္ထ ဥပ္ပတ္တိတော, တေသဉ္စ ဥတ္တမောတိ ဝုတ္တေ သဗ္ဗသတ္တုတ္တမောတိ ဝုတ္တောယေဝ ဟောတိ။ သာရထီနံ ပဝရန္တိ သာရေတီတိ သာရထိ, ဟတ္ထိဒမကာဒီနမေတံ အဓိဝစနံ။ တေသဉ္စ ဘဂဝာ ပဝရော အနုတ္တရေန ဒမနေန ပုရိသဒမ္မေ ဒမေတုံ သမတ္ထဘာဝတော။ ယထာဟ –
Vītataṇhanti vigatakāmabhavavibhavataṇhaṃ. Dvipaduttamanti dvipadānaṃ uttamaṃ. Tattha kiñcāpi bhagavā na kevalaṃ dvipaduttamo eva, atha kho yāvatā sattā apadā vā dvipadā vā…pe… nevasaññīnāsaññino vā, tesaṃ sabbesaṃ uttamo. Atha kho ukkaṭṭhaparicchedavasena dvipaduttamotveva vuccati. Dvipadā hi sabbasattānaṃ ukkaṭṭhā cakkavattimahāsāvakapaccekabuddhānaṃ tattha uppattito, tesañca uttamoti vutte sabbasattuttamoti vuttoyeva hoti. Sārathīnaṃ pavaranti sāretīti sārathi, hatthidamakādīnametaṃ adhivacanaṃ. Tesañca bhagavā pavaro anuttarena damanena purisadamme dametuṃ samatthabhāvato. Yathāha –
‘‘ဟတ္ထိဒမကေန, ဘိက္ခဝေ, ဟတ္ထိဒမ္မော သာရိတော ဧကံ ဧဝ ဒိသံ ဓာဝတိ ပုရတ္ထိမံ ဝာ ပစ္ဆိမံ ဝာ ဥတ္တရံ ဝာ ဒက္ခိဏံ ဝာ။ အသ္သဒမကေန, ဘိက္ခဝေ, အသ္သဒမ္မော။ပေ.။ ဂောဒမကေန, ဘိက္ခဝေ, ဂောဒမ္မော။ပေ.။ ဒက္ခိဏံ ဝာ။ တထာဂတေန ဟိ, ဘိက္ခဝေ, အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ပုရိသဒမ္မော သာရိတော အဋ္ဌ ဒိသာ ဝိဓာဝတိ, ရူပီ ရူပာနိ ပသ္သတိ, အယမေကာ ဒိသာ။ပေ.။ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, အယံ အဋ္ဌမီ ဒိသာ’’တိ (မ. နိ. ၃.၃၁၂)။
‘‘Hatthidamakena, bhikkhave, hatthidammo sārito ekaṃ eva disaṃ dhāvati puratthimaṃ vā pacchimaṃ vā uttaraṃ vā dakkhiṇaṃ vā. Assadamakena, bhikkhave, assadammo…pe… godamakena, bhikkhave, godammo…pe… dakkhiṇaṃ vā. Tathāgatena hi, bhikkhave, arahatā sammāsambuddhena purisadammo sārito aṭṭha disā vidhāvati, rūpī rūpāni passati, ayamekā disā…pe… saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati, ayaṃ aṭṭhamī disā’’ti (ma. ni. 3.312).
ကတီတိ အတ္ထပ္ပဘေဒပုစ္ဆာ။ လောကေတိ သတ္တလောကေ။ သမဏာတိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗအတ္ထနိဒသ္သနံ။ ဣင္ဃာတိ ယာစနတ္ထေ နိပာတော။ တဒိင္ဃာတိ တေ ဣင္ဃ။ ဗ္ရူဟီတိ အာစိက္ခ ကထယသ္သူတိ။
Katīti atthappabhedapucchā. Loketi sattaloke. Samaṇāti pucchitabbaatthanidassanaṃ. Iṅghāti yācanatthe nipāto. Tadiṅghāti te iṅgha. Brūhīti ācikkha kathayassūti.
၈၄. ဧဝံ ဝုတ္တေ ဘဂဝာ စုန္ဒံ ကမ္မာရပုတ္တံ ‘‘ကိံ, ဘန္တေ, ကုသလံ, ကိံ အကုသလ’’န္တိအာဒိနာ (မ. နိ. ၃.၂၉၆) နယေန ဂိဟိပဉ္ဟံ အပုစ္ဆိတ္ဝာ သမဏပဉ္ဟံ ပုစ္ဆန္တံ ဒိသ္ဝာ အာဝဇ္ဇေန္တော ‘‘တံ ပာပဘိက္ခုံ သန္ဓာယ အယံ ပုစ္ဆတီ’’တိ ဉတ္ဝာ တသ္သ အညတ္ရ ဝောဟာရမတ္တာ အသ္သမဏဘာဝံ ဒီပေန္တော အာဟ ‘‘စတုရော သမဏာ’’တိ။ တတ္ထ စတုရောတိ သင္ခ္ယာပရိစ္ဆေဒော။ သမဏာတိ ကဒာစိ ဘဂဝာ တိတ္ထိယေ သမဏဝာဒေန ဝဒတိ; ယထာဟ – ‘‘ယာနိ တာနိ ပုထုသမဏဗ္ရာဟ္မဏာနံ ဝတကောတူဟလမင္ဂလာနီ’’တိ (မ. နိ. ၁.၄၀၇)။ ကဒာစိ ပုထုဇ္ဇနေ; ယထာဟ – ‘‘သမဏာ သမဏာတိ ခော, ဘိက္ခဝေ, ဇနော သဉ္ဇာနာတီ’’တိ (မ. နိ. ၁.၄၃၅)။ ကဒာစိ သေက္ခေ; ယထာဟ – ‘‘ဣဓေဝ, ဘိက္ခဝေ, သမဏော, ဣဓ ဒုတိယော သမဏော’’တိ (မ. နိ. ၁.၁၃၉; ဒီ. နိ. ၂.၂၁၄; အ. နိ. ၄.၂၄၁)။ ကဒာစိ ခီဏာသဝေ; ယထာဟ – ‘‘အာသဝာနံ ခယာ သမဏော ဟောတီ’’တိ (မ. နိ. ၁.၄၃၈)။ ကဒာစိ အတ္တာနံယေဝ; ယထာဟ – ‘‘သမဏောတိ ခော, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတသ္သေတံ အဓိဝစန’’န္တိ (အ. နိ. ၈.၈၅)။ ဣဓ ပန တီဟိ ပဒေဟိ သဗ္ဗေပိ အရိယေ သီလဝန္တံ ပုထုဇ္ဇနဉ္စ , စတုတ္ထေန ဣတရံ အသ္သမဏမ္ပိ ဘဏ္ဍုံ ကာသာဝကဏ္ဌံ ကေဝလံ ဝောဟာရမတ္တကေန သမဏောတိ သင္ဂဏ္ဟိတ္ဝာ ‘‘စတုရော သမဏာ’’တိ အာဟ။ န ပဉ္စမတ္ထီတိ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ဝောဟာရမတ္တကေန ပဋိညာမတ္တကေနာပိ ပဉ္စမော သမဏော နာမ နတ္ထိ။
84. Evaṃ vutte bhagavā cundaṃ kammāraputtaṃ ‘‘kiṃ, bhante, kusalaṃ, kiṃ akusala’’ntiādinā (ma. ni. 3.296) nayena gihipañhaṃ apucchitvā samaṇapañhaṃ pucchantaṃ disvā āvajjento ‘‘taṃ pāpabhikkhuṃ sandhāya ayaṃ pucchatī’’ti ñatvā tassa aññatra vohāramattā assamaṇabhāvaṃ dīpento āha ‘‘caturo samaṇā’’ti. Tattha caturoti saṅkhyāparicchedo. Samaṇāti kadāci bhagavā titthiye samaṇavādena vadati; yathāha – ‘‘yāni tāni puthusamaṇabrāhmaṇānaṃ vatakotūhalamaṅgalānī’’ti (ma. ni. 1.407). Kadāci puthujjane; yathāha – ‘‘samaṇā samaṇāti kho, bhikkhave, jano sañjānātī’’ti (ma. ni. 1.435). Kadāci sekkhe; yathāha – ‘‘idheva, bhikkhave, samaṇo, idha dutiyo samaṇo’’ti (ma. ni. 1.139; dī. ni. 2.214; a. ni. 4.241). Kadāci khīṇāsave; yathāha – ‘‘āsavānaṃ khayā samaṇo hotī’’ti (ma. ni. 1.438). Kadāci attānaṃyeva; yathāha – ‘‘samaṇoti kho, bhikkhave, tathāgatassetaṃ adhivacana’’nti (a. ni. 8.85). Idha pana tīhi padehi sabbepi ariye sīlavantaṃ puthujjanañca , catutthena itaraṃ assamaṇampi bhaṇḍuṃ kāsāvakaṇṭhaṃ kevalaṃ vohāramattakena samaṇoti saṅgaṇhitvā ‘‘caturo samaṇā’’ti āha. Na pañcamatthīti imasmiṃ dhammavinaye vohāramattakena paṭiññāmattakenāpi pañcamo samaṇo nāma natthi.
တေ တေ အာဝိကရောမီတိ တေ စတုရော သမဏေ တဝ ပာကဋေ ကရောမိ။ သက္ခိပုဋ္ဌောတိ သမ္မုခာ ပုစ္ဆိတော။ မဂ္ဂဇိနောတိ မဂ္ဂေန သဗ္ဗကိလေသေ ဝိဇိတာဝီတိ အတ္ထော။ မဂ္ဂဒေသကောတိ ပရေသံ မဂ္ဂံ ဒေသေတာ။ မဂ္ဂေ ဇီဝတီတိ သတ္တသု သေက္ခေသု ယော ကောစိ သေက္ခော အပရိယောသိတမဂ္ဂဝာသတ္တာ လောကုတ္တရေ, သီလဝန္တပုထုဇ္ဇနော စ လောကိယေ မဂ္ဂေ ဇီဝတိ နာမ, သီလဝန္တပုထုဇ္ဇနော ဝာ လောကုတ္တရမဂ္ဂနိမိတ္တံ ဇီဝနတောပိ မဂ္ဂေ ဇီဝတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော။ ယော စ မဂ္ဂဒူသီတိ ယော စ ဒုသ္သီလော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ မဂ္ဂပဋိလောမာယ ပဋိပတ္တိယာ မဂ္ဂဒူသကောတိ အတ္ထော။
Te te āvikaromīti te caturo samaṇe tava pākaṭe karomi. Sakkhipuṭṭhoti sammukhā pucchito. Maggajinoti maggena sabbakilese vijitāvīti attho. Maggadesakoti paresaṃ maggaṃ desetā. Magge jīvatīti sattasu sekkhesu yo koci sekkho apariyositamaggavāsattā lokuttare, sīlavantaputhujjano ca lokiye magge jīvati nāma, sīlavantaputhujjano vā lokuttaramagganimittaṃ jīvanatopi magge jīvatīti veditabbo. Yo ca maggadūsīti yo ca dussīlo micchādiṭṭhi maggapaṭilomāya paṭipattiyā maggadūsakoti attho.
၈၅. ‘‘ဣမေ တေ စတုရော သမဏာ’’တိ ဧဝံ ဘဂဝတာ သင္ခေပေန ဥဒ္ဒိဋ္ဌေ စတုရော သမဏေ ‘‘အယံ နာမေတ္ထ မဂ္ဂဇိနော, အယံ မဂ္ဂဒေသကော, အယံ မဂ္ဂေ ဇီဝတိ, အယံ မဂ္ဂဒူသီ’’တိ ဧဝံ ပဋိဝိဇ္ဈိတုံ အသက္ကောန္တော ပုန ပုစ္ဆိတုံ စုန္ဒော အာဟ ‘‘ကံ မဂ္ဂဇိန’’န္တိ။ တတ္ထ မဂ္ဂေ ဇီဝတိ မေတိ ယော သော မဂ္ဂေ ဇီဝတိ, တံ မေ ဗ္ရူဟိ ပုဋ္ဌောတိ။ သေသံ ပာကဋမေဝ။
85. ‘‘Ime te caturo samaṇā’’ti evaṃ bhagavatā saṅkhepena uddiṭṭhe caturo samaṇe ‘‘ayaṃ nāmettha maggajino, ayaṃ maggadesako, ayaṃ magge jīvati, ayaṃ maggadūsī’’ti evaṃ paṭivijjhituṃ asakkonto puna pucchituṃ cundo āha ‘‘kaṃ maggajina’’nti. Tattha magge jīvati meti yo so magge jīvati, taṃ me brūhi puṭṭhoti. Sesaṃ pākaṭameva.
၈၆. ဣဒာနိသ္သ ဘဂဝာ စတုရောပိ သမဏေ စတူဟိ ဂာထာဟိ နိဒ္ဒိသန္တော အာဟ ‘‘ယော တိဏ္ဏကထံကထော ဝိသလ္လော’’တိ။ တတ္ထ တိဏ္ဏကထံကထော ဝိသလ္လောတိ ဧတံ ဥရဂသုတ္တေ ဝုတ္တနယမေဝ။ အယံ ပန ဝိသေသော။ ယသ္မာ ဣမာယ ဂာထာယ မဂ္ဂဇိနောတိ ဗုဒ္ဓသမဏော အဓိပ္ပေတော, တသ္မာ သဗ္ဗညုတညာဏေန ကထံကထာပတိရူပကသ္သ သဗ္ဗဓမ္မေသု အညာဏသ္သ တိဏ္ဏတ္တာပိ ‘‘တိဏ္ဏကထံကထော’’တိ ဝေဒိတဗ္ဗော။ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေန ဟိ တိဏ္ဏကထံကထာပိ သောတာပန္နာဒယော ပစ္စေကဗုဒ္ဓပရိယောသာနာ သကဒာဂာမိဝိသယာဒီသု ဗုဒ္ဓဝိသယပရိယောသာနေသု ပဋိဟတဉာဏပ္ပဘာဝတ္တာ ပရိယာယေန အတိဏ္ဏကထံကထာဝ ဟောန္တိ။ ဘဂဝာ ပန သဗ္ဗပ္ပကာရေန တိဏ္ဏကထံကထောတိ။ နိဗ္ဗာနာဘိရတောတိ နိဗ္ဗာနေ အဘိရတော, ဖလသမာပတ္တိဝသေန သဒာ နိဗ္ဗာနနိန္နစိတ္တောတိ အတ္ထော။ တာဒိသော စ ဘဂဝာ။ ယထာဟ –
86. Idānissa bhagavā caturopi samaṇe catūhi gāthāhi niddisanto āha ‘‘yo tiṇṇakathaṃkatho visallo’’ti. Tattha tiṇṇakathaṃkatho visalloti etaṃ uragasutte vuttanayameva. Ayaṃ pana viseso. Yasmā imāya gāthāya maggajinoti buddhasamaṇo adhippeto, tasmā sabbaññutaññāṇena kathaṃkathāpatirūpakassa sabbadhammesu aññāṇassa tiṇṇattāpi ‘‘tiṇṇakathaṃkatho’’ti veditabbo. Pubbe vuttanayena hi tiṇṇakathaṃkathāpi sotāpannādayo paccekabuddhapariyosānā sakadāgāmivisayādīsu buddhavisayapariyosānesu paṭihatañāṇappabhāvattā pariyāyena atiṇṇakathaṃkathāva honti. Bhagavā pana sabbappakārena tiṇṇakathaṃkathoti. Nibbānābhiratoti nibbāne abhirato, phalasamāpattivasena sadā nibbānaninnacittoti attho. Tādiso ca bhagavā. Yathāha –
‘‘သော ခော အဟံ, အဂ္ဂိဝေသ္သန, တသ္သာ ဧဝ ကထာယ ပရိယောသာနေ, တသ္မိံယေဝ ပုရိမသ္မိံ သမာဓိနိမိတ္တေ အဇ္ဈတ္တမေဝ စိတ္တံ သဏ္ဌပေမိ, သန္နိသာဒေမိ, ဧကောဒိံ ကရောမိ, သမာဒဟာမီ’’တိ (မ. နိ. ၁.၃၈၇)။
‘‘So kho ahaṃ, aggivessana, tassā eva kathāya pariyosāne, tasmiṃyeva purimasmiṃ samādhinimitte ajjhattameva cittaṃ saṇṭhapemi, sannisādemi, ekodiṃ karomi, samādahāmī’’ti (ma. ni. 1.387).
အနာနုဂိဒ္ဓောတိ ကဉ္စိ ဓမ္မံ တဏ္ဟာဂေဓေန အနနုဂိဇ္ဈန္တော။ လောကသ္သ သဒေဝကသ္သ နေတာတိ အာသယာနုသယာနုလောမေန ဓမ္မံ ဒေသေတ္ဝာ ပာရာယနမဟာသမယာဒီသု အနေကေသု သုတ္တန္တေသု အပရိမာဏာနံ ဒေဝမနုသ္သာနံ သစ္စပဋိဝေဓသမ္ပာဒနေန သဒေဝကသ္သ လောကသ္သ နေတာ, ဂမယိတာ, တာရေတာ, ပာရံ သမ္ပာပေတာတိ အတ္ထော။ တာဒိန္တိ တာဒိသံ ယထာဝုတ္တပ္ပကာရလောကဓမ္မေဟိ နိဗ္ဗိကာရန္တိ အတ္ထော။ သေသမေတ္ထ ပာကဋမေဝ။
Anānugiddhoti kañci dhammaṃ taṇhāgedhena ananugijjhanto. Lokassa sadevakassa netāti āsayānusayānulomena dhammaṃ desetvā pārāyanamahāsamayādīsu anekesu suttantesu aparimāṇānaṃ devamanussānaṃ saccapaṭivedhasampādanena sadevakassa lokassa netā, gamayitā, tāretā, pāraṃ sampāpetāti attho. Tādinti tādisaṃ yathāvuttappakāralokadhammehi nibbikāranti attho. Sesamettha pākaṭameva.
၈၇. ဧဝံ ဘဂဝာ ဣမာယ ဂာထာယ ‘‘မဂ္ဂဇိန’’န္တိ ဗုဒ္ဓသမဏံ နိဒ္ဒိသိတ္ဝာ ဣဒာနိ ခီဏာသဝသမဏံ နိဒ္ဒိသန္တော အာဟ ‘‘ပရမံ ပရမန္တီ’’တိ။ တတ္ထ ပရမံ နာမ နိဗ္ဗာနံ, သဗ္ဗဓမ္မာနံ အဂ္ဂံ ဥတ္တမန္တိ အတ္ထော။ ပရမန္တိ ယောဓ ဉတ္ဝာတိ တံ ပရမံ ပရမမိစ္စေဝ ယော ဣဓ သာသနေ ဉတ္ဝာ ပစ္စဝေက္ခဏဉာဏေန။ အက္ခာတိ ဝိဘဇတေ ဣဓေဝ ဓမ္မန္တိ နိဗ္ဗာနဓမ္မံ အက္ခာတိ, အတ္တနာ ပဋိဝိဒ္ဓတ္တာ ပရေသံ ပာကဋံ ကရောတိ ‘‘ဣဒံ နိဗ္ဗာန’’န္တိ, မဂ္ဂဓမ္မံ ဝိဘဇတိ ‘‘ဣမေ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ။ပေ.။ အရိယော အဋ္ဌင္ဂိကော မဂ္ဂော’’တိ။ ဥဘယမ္ပိ ဝာ ဥဂ္ဃဋိတညူနံ သင္ခေပဒေသနာယ အာစိက္ခတိ, ဝိပဉ္စိတညူနံ ဝိတ္ထာရဒေသနာယ ဝိဘဇတိ။ ဧဝံ အာစိက္ခန္တော ဝိဘဇန္တော စ ‘‘ဣဓေဝ သာသနေ အယံ ဓမ္မော, န ဣတော ဗဟိဒ္ဓာ’’တိ သီဟနာဒံ နဒန္တော အက္ခာတိ စ ဝိဘဇတိ စ။ တေန ဝုတ္တံ ‘‘အက္ခာတိ ဝိဘဇတေ ဣဓေဝ ဓမ္မ’’န္တိ။ တံ ကင္ခဆိဒံ မုနိံ အနေဇန္တိ တံ ဧဝရူပံ စတုသစ္စပဋိဝေဓေန အတ္တနော, ဒေသနာယ စ ပရေသံ ကင္ခစ္ဆေဒနေန ကင္ခစ္ဆိဒံ , မောနေယ္ယသမန္နာဂမေန မုနိံ, ဧဇာသင္ခာတာယ တဏ္ဟာယ အဘာဝတော အနေဇံ ဒုတိယံ ဘိက္ခုနမာဟု မဂ္ဂဒေသိန္တိ။
87. Evaṃ bhagavā imāya gāthāya ‘‘maggajina’’nti buddhasamaṇaṃ niddisitvā idāni khīṇāsavasamaṇaṃ niddisanto āha ‘‘paramaṃ paramantī’’ti. Tattha paramaṃ nāma nibbānaṃ, sabbadhammānaṃ aggaṃ uttamanti attho. Paramanti yodha ñatvāti taṃ paramaṃ paramamicceva yo idha sāsane ñatvā paccavekkhaṇañāṇena. Akkhāti vibhajate idheva dhammanti nibbānadhammaṃ akkhāti, attanā paṭividdhattā paresaṃ pākaṭaṃ karoti ‘‘idaṃ nibbāna’’nti, maggadhammaṃ vibhajati ‘‘ime cattāro satipaṭṭhānā…pe… ariyo aṭṭhaṅgiko maggo’’ti. Ubhayampi vā ugghaṭitaññūnaṃ saṅkhepadesanāya ācikkhati, vipañcitaññūnaṃ vitthāradesanāya vibhajati. Evaṃ ācikkhanto vibhajanto ca ‘‘idheva sāsane ayaṃ dhammo, na ito bahiddhā’’ti sīhanādaṃ nadanto akkhāti ca vibhajati ca. Tena vuttaṃ ‘‘akkhāti vibhajate idheva dhamma’’nti. Taṃ kaṅkhachidaṃ muniṃ anejanti taṃ evarūpaṃ catusaccapaṭivedhena attano, desanāya ca paresaṃ kaṅkhacchedanena kaṅkhacchidaṃ , moneyyasamannāgamena muniṃ, ejāsaṅkhātāya taṇhāya abhāvato anejaṃ dutiyaṃ bhikkhunamāhu maggadesinti.
၈၈. ဧဝံ ဣမာယ ဂာထာယ သယံ အနုတ္တရံ မဂ္ဂံ ဥပ္ပာဒေတ္ဝာ ဒေသနာယ အနုတ္တရော မဂ္ဂဒေသီ သမာနောပိ ဒူတမိဝ လေခဝာစကမိဝ စ ရညော အတ္တနော သာသနဟရံ သာသနဇောတကဉ္စ ‘‘မဂ္ဂဒေသိ’’န္တိ ခီဏာသဝသမဏံ နိဒ္ဒိသိတ္ဝာ ဣဒာနိ သေက္ခသမဏဉ္စ သီလဝန္တပုထုဇ္ဇနသမဏဉ္စ နိဒ္ဒိသန္တော အာဟ ‘‘ယော ဓမ္မပဒေ’’တိ။ တတ္ထ ပဒဝဏ္ဏနာ ပာကဋာယေဝ။ အယံ ပနေတ္ထ အတ္ထဝဏ္ဏနာ – ယော နိဗ္ဗာနဓမ္မသ္သ ပဒတ္တာ ဓမ္မပဒေ, ဥဘော အန္တေ အနုပဂမ္မ ဒေသိတတ္တာ အာသယာနုရူပတော ဝာ သတိပဋ္ဌာနာဒိနာနပ္ပကာရေဟိ ဒေသိတတ္တာ သုဒေသိတေ, မဂ္ဂသမင္ဂီပိ အနဝသိတမဂ္ဂကိစ္စတ္တာ မဂ္ဂေ ဇီဝတိ, သီလသံယမေန သညတော, ကာယာဒီသု သူပဋ္ဌိတာယ စိရကတာဒိသရဏာယ ဝာ သတိယာ သတိမာ, အဏုမတ္တသ္သာပိ ဝဇ္ဇသ္သ အဘာဝတော အနဝဇ္ဇတ္တာ, ကောဋ္ဌာသဘာဝေန စ ပဒတ္တာ သတ္တတိံသဗောဓိပက္ခိယဓမ္မသင္ခာတာနိ အနဝဇ္ဇပဒာနိ ဘင္ဂဉာဏတော ပဘုတိ ဘာဝနာသေဝနာယ သေဝမာနော, တံ ဘိက္ခုနံ တတိယံ မဂ္ဂဇီဝိန္တိ အာဟူတိ။
88. Evaṃ imāya gāthāya sayaṃ anuttaraṃ maggaṃ uppādetvā desanāya anuttaro maggadesī samānopi dūtamiva lekhavācakamiva ca rañño attano sāsanaharaṃ sāsanajotakañca ‘‘maggadesi’’nti khīṇāsavasamaṇaṃ niddisitvā idāni sekkhasamaṇañca sīlavantaputhujjanasamaṇañca niddisanto āha ‘‘yo dhammapade’’ti. Tattha padavaṇṇanā pākaṭāyeva. Ayaṃ panettha atthavaṇṇanā – yo nibbānadhammassa padattā dhammapade, ubho ante anupagamma desitattā āsayānurūpato vā satipaṭṭhānādinānappakārehi desitattā sudesite, maggasamaṅgīpi anavasitamaggakiccattā magge jīvati, sīlasaṃyamena saññato, kāyādīsu sūpaṭṭhitāya cirakatādisaraṇāya vā satiyā satimā, aṇumattassāpi vajjassa abhāvato anavajjattā, koṭṭhāsabhāvena ca padattā sattatiṃsabodhipakkhiyadhammasaṅkhātāni anavajjapadāni bhaṅgañāṇato pabhuti bhāvanāsevanāya sevamāno, taṃ bhikkhunaṃ tatiyaṃ maggajīvinti āhūti.
၈၉. ဧဝံ ဘဂဝာ ဣမာယ ဂာထာယ ‘‘မဂ္ဂဇီဝိ’’န္တိ သေက္ခသမဏံ သီလဝန္တပုထုဇ္ဇနသမဏဉ္စ နိဒ္ဒိသိတ္ဝာ ဣဒာနိ တံ ဘဏ္ဍုံ ကာသာဝကဏ္ဌံ ကေဝလံ ဝောဟာရမတ္တသမဏံ နိဒ္ဒိသန္တော အာဟ ‘‘ဆဒနံ ကတ္ဝာနာ’’တိ။ တတ္ထ ဆဒနံ ကတ္ဝာနာတိ ပတိရူပံ ကရိတ္ဝာ, ဝေသံ ဂဟေတ္ဝာ, လိင္ဂံ ဓာရေတ္ဝာတိ အတ္ထော။ သုဗ္ဗတာနန္တိ ဗုဒ္ဓပစ္စေကဗုဒ္ဓသာဝကာနံ။ တေသဉ္ဟိ သုန္ဒရာနိ ဝတာနိ, တသ္မာ တေ သုဗ္ဗတာတိ ဝုစ္စန္တိ။ ပက္ခန္ဒီတိ ပက္ခန္ဒကော, အန္တော ပဝိသကောတိ အတ္ထော။ ဒုသ္သီလော ဟိ ဂူထပဋိစ္ဆာဒနတ္ထံ တိဏပဏ္ဏာဒိစ္ဆဒနံ ဝိယ အတ္တနော ဒုသ္သီလဘာဝံ ပဋိစ္ဆာဒနတ္ထံ သုဗ္ဗတာနံ ဆဒနံ ကတ္ဝာ ‘‘အဟမ္ပိ ဘိက္ခူ’’တိ ဘိက္ခုမဇ္ဈေ ပက္ခန္ဒတိ, ‘‘ဧတ္တကဝသ္သေန ဘိက္ခုနာ ဂဟေတဗ္ဗံ ဧတ’’န္တိ လာဘေ ဒီယမာနေ ‘‘အဟံ ဧတ္တကဝသ္သော’’တိ ဂဏ္ဟိတုံ ပက္ခန္ဒတိ, တေန ဝုစ္စတိ ‘‘ဆဒနံ ကတ္ဝာန သုဗ္ဗတာနံ ပက္ခန္ဒီ’’တိ။ စတုန္နမ္ပိ ခတ္တိယာဒိကုလာနံ ဥပ္ပန္နံ ပသာဒံ အနနုရူပပဋိပတ္တိယာ ဒူသေတီတိ ကုလဒူသကော။ ပဂဗ္ဘောတိ အဋ္ဌဋ္ဌာနေန ကာယပာဂဗ္ဘိယေန, စတုဋ္ဌာနေန ဝစီပာဂဗ္ဘိယေန, အနေကဋ္ဌာနေန မနောပာဂဗ္ဘိယေန စ သမန္နာဂတောတိ အတ္ထော။ အယမေတ္ထ သင္ခေပော, ဝိတ္ထာရံ ပန မေတ္တသုတ္တဝဏ္ဏနာယံ ဝက္ခာမ။
89. Evaṃ bhagavā imāya gāthāya ‘‘maggajīvi’’nti sekkhasamaṇaṃ sīlavantaputhujjanasamaṇañca niddisitvā idāni taṃ bhaṇḍuṃ kāsāvakaṇṭhaṃ kevalaṃ vohāramattasamaṇaṃ niddisanto āha ‘‘chadanaṃ katvānā’’ti. Tattha chadanaṃ katvānāti patirūpaṃ karitvā, vesaṃ gahetvā, liṅgaṃ dhāretvāti attho. Subbatānanti buddhapaccekabuddhasāvakānaṃ. Tesañhi sundarāni vatāni, tasmā te subbatāti vuccanti. Pakkhandīti pakkhandako, anto pavisakoti attho. Dussīlo hi gūthapaṭicchādanatthaṃ tiṇapaṇṇādicchadanaṃ viya attano dussīlabhāvaṃ paṭicchādanatthaṃ subbatānaṃ chadanaṃ katvā ‘‘ahampi bhikkhū’’ti bhikkhumajjhe pakkhandati, ‘‘ettakavassena bhikkhunā gahetabbaṃ eta’’nti lābhe dīyamāne ‘‘ahaṃ ettakavasso’’ti gaṇhituṃ pakkhandati, tena vuccati ‘‘chadanaṃ katvāna subbatānaṃ pakkhandī’’ti. Catunnampi khattiyādikulānaṃ uppannaṃ pasādaṃ ananurūpapaṭipattiyā dūsetīti kuladūsako. Pagabbhoti aṭṭhaṭṭhānena kāyapāgabbhiyena, catuṭṭhānena vacīpāgabbhiyena, anekaṭṭhānena manopāgabbhiyena ca samannāgatoti attho. Ayamettha saṅkhepo, vitthāraṃ pana mettasuttavaṇṇanāyaṃ vakkhāma.
ကတပဋိစ္ဆာဒနလက္ခဏာယ မာယာယ သမန္နာဂတတ္တာ မာယာဝီ။ သီလသံယမာဘာဝေန အသညတော။ ပလာပသဒိသတ္တာ ပလာပော။ ယထာ ဟိ ပလာပော အန္တော တဏ္ဍုလရဟိတောပိ ဗဟိ ထုသေန ဝီဟိ ဝိယ ဒိသ္သတိ, ဧဝမိဓေကစ္စော အန္တော သီလာဒိဂုဏသာရဝိရဟိတောပိ ဗဟိ သုဗ္ဗတစ္ဆဒနေန သမဏဝေသေန သမဏော ဝိယ ဒိသ္သတိ။ သော ဧဝံ ပလာပသဒိသတ္တာ ‘‘ပလာပော’’တိ ဝုစ္စတိ။ အာနာပာနသ္သတိသုတ္တေ ပန ‘‘အပလာပာယံ, ဘိက္ခဝေ, ပရိသာ, နိပ္ပလာပာယံ, ဘိက္ခဝေ, ပရိသာ, သုဒ္ဓာ သာရေ ပတိဋ္ဌိတာ’’တိ (မ. နိ. ၃.၁၄၆) ဧဝံ ပုထုဇ္ဇနကလ္ယာဏောပိ ‘‘ပလာပော’’တိ ဝုတ္တော ။ ဣဓ ပန ကပိလသုတ္တေ စ ‘‘တတော ပလာပေ ဝာဟေထ, အသ္သမဏေ သမဏမာနိနေ’’တိ (သု. နိ. ၂၈၄) ဧဝံ ပရာဇိတကော ‘‘ပလာပော’’တိ ဝုတ္တော။ ပတိရူပေန စရံ သမဂ္ဂဒူသီတိ တံ သုဗ္ဗတာနံ ဆဒနံ ကတ္ဝာ ယထာ စရန္တံ ‘‘အာရညိကော အယံ ရုက္ခမူလိကော, ပံသုကူလိကော, ပိဏ္ဍပာတိကော, အပ္ပိစ္ဆော, သန္တုဋ္ဌော’’တိ ဇနော ဇာနာတိ, ဧဝံ ပတိရူပေန ယုတ္တရူပေန ဗာဟိရမဋ္ဌေန အာစာရေန စရန္တော ပုဂ္ဂလော အတ္တနော လောကုတ္တရမဂ္ဂသ္သ, ပရေသံ သုဂတိမဂ္ဂသ္သ စ ဒူသနတော ‘‘မဂ္ဂဒူသီ’’တိ ဝေဒိတဗ္ဗော။
Katapaṭicchādanalakkhaṇāya māyāya samannāgatattā māyāvī. Sīlasaṃyamābhāvena asaññato. Palāpasadisattā palāpo. Yathā hi palāpo anto taṇḍularahitopi bahi thusena vīhi viya dissati, evamidhekacco anto sīlādiguṇasāravirahitopi bahi subbatacchadanena samaṇavesena samaṇo viya dissati. So evaṃ palāpasadisattā ‘‘palāpo’’ti vuccati. Ānāpānassatisutte pana ‘‘apalāpāyaṃ, bhikkhave, parisā, nippalāpāyaṃ, bhikkhave, parisā, suddhā sāre patiṭṭhitā’’ti (ma. ni. 3.146) evaṃ puthujjanakalyāṇopi ‘‘palāpo’’ti vutto . Idha pana kapilasutte ca ‘‘tato palāpe vāhetha, assamaṇe samaṇamānine’’ti (su. ni. 284) evaṃ parājitako ‘‘palāpo’’ti vutto. Patirūpena caraṃ samaggadūsīti taṃ subbatānaṃ chadanaṃ katvā yathā carantaṃ ‘‘āraññiko ayaṃ rukkhamūliko, paṃsukūliko, piṇḍapātiko, appiccho, santuṭṭho’’ti jano jānāti, evaṃ patirūpena yuttarūpena bāhiramaṭṭhena ācārena caranto puggalo attano lokuttaramaggassa, paresaṃ sugatimaggassa ca dūsanato ‘‘maggadūsī’’ti veditabbo.
၉၀. ဧဝံ ဣမာယ ဂာထာယ ‘‘မဂ္ဂဒူသီ’’တိ ဒုသ္သီလံ ဝောဟာရမတ္တကသမဏံ နိဒ္ဒိသိတ္ဝာ ဣဒာနိ တေသံ အညမညံ အဗ္ယာမိသ္သီဘာဝံ ဒီပေန္တော အာဟ ‘‘ဧတေ စ ပဋိဝိဇ္ဈီ’’တိ။ တသ္သတ္ထော – ဧတေ စတုရော သမဏေ ယထာဝုတ္တေန လက္ခဏေန ပဋိဝိဇ္ဈိ အညာသိ သစ္ဆာကာသိ ယော ဂဟဋ္ဌော ခတ္တိယော ဝာ ဗ္ရာဟ္မဏော ဝာ အညော ဝာ ကောစိ, ဣမေသံ စတုန္နံ သမဏာနံ လက္ခဏသ္သဝနမတ္တေန သုတဝာ, တသ္သေဝ လက္ခဏသ္သ အရိယာနံ သန္တိကေ သုတတ္တာ အရိယသာဝကော, တေယေဝ သမဏေ ‘‘အယဉ္စ အယဉ္စ ဧဝံလက္ခဏော’’တိ ပဇာနနမတ္တေန သပ္ပညော, ယာဒိသော အယံ ပစ္ဆာ ဝုတ္တော မဂ္ဂဒူသီ, ဣတရေပိ သဗ္ဗေ နေတာဒိသာတိ ဉတ္ဝာ ဣတိ ဒိသ္ဝာ ဧဝံ ပာပံ ကရောန္တမ္ပိ ဧတံ ပာပဘိက္ခုံ ဒိသ္ဝာ။ တတ္ထာယံ ယောဇနာ – ဧတေ စ ပဋိဝိဇ္ဈိ ယော ဂဟဋ္ဌော သုတဝာ အရိယသာဝကော သပ္ပညော, တသ္သ တာယ ပညာယ သဗ္ဗေ ‘‘နေတာဒိသာ’’တိ ဉတ္ဝာ ဝိဟရတော ဣတိ ဒိသ္ဝာ န ဟာပေတိ သဒ္ဓာ, ဧဝံ ပာပကမ္မံ ကရောန္တံ ပာပဘိက္ခုံ ဒိသ္ဝာပိ န ဟာပေတိ, န ဟာယတိ, န နသ္သတိ သဒ္ဓာတိ။
90. Evaṃ imāya gāthāya ‘‘maggadūsī’’ti dussīlaṃ vohāramattakasamaṇaṃ niddisitvā idāni tesaṃ aññamaññaṃ abyāmissībhāvaṃ dīpento āha ‘‘ete ca paṭivijjhī’’ti. Tassattho – ete caturo samaṇe yathāvuttena lakkhaṇena paṭivijjhi aññāsi sacchākāsi yo gahaṭṭho khattiyo vā brāhmaṇo vā añño vā koci, imesaṃ catunnaṃ samaṇānaṃ lakkhaṇassavanamattena sutavā, tasseva lakkhaṇassa ariyānaṃ santike sutattā ariyasāvako, teyeva samaṇe ‘‘ayañca ayañca evaṃlakkhaṇo’’ti pajānanamattena sappañño, yādiso ayaṃ pacchā vutto maggadūsī, itarepi sabbe netādisāti ñatvā iti disvā evaṃ pāpaṃ karontampi etaṃ pāpabhikkhuṃ disvā. Tatthāyaṃ yojanā – ete ca paṭivijjhi yo gahaṭṭho sutavā ariyasāvako sappañño, tassa tāya paññāya sabbe ‘‘netādisā’’ti ñatvā viharato iti disvā na hāpeti saddhā, evaṃ pāpakammaṃ karontaṃ pāpabhikkhuṃ disvāpi na hāpeti, na hāyati, na nassati saddhāti.
ဧဝံ ဣမာယ ဂာထာယ တေသံ အဗ္ယာမိသ္သီဘာဝံ ဒီပေတ္ဝာ ဣဒာနိ ဣတိ ဒိသ္ဝာပိ ‘‘သဗ္ဗေ နေတာဒိသာ’’တိ ဇာနန္တံ အရိယသာဝကံ ပသံသန္တော အာဟ ‘‘ကထဉ္ဟိ ဒုဋ္ဌေနာ’’တိ။ တသ္သ သမ္ဗန္ဓော – ဧတဒေဝ စ ယုတ္တံ သုတဝတော အရိယသာဝကသ္သ, ယဒိဒံ ဧကစ္စံ ပာပံ ကရောန္တံ ဣတိ ဒိသ္ဝာပိ သဗ္ဗေ ‘‘နေတာဒိသာ’’တိ ဇာနနံ။ ကိံ ကာရဏာ? ကထဉ္ဟိ ဒုဋ္ဌေန အသမ္ပဒုဋ္ဌံ, သုဒ္ဓံ အသုဒ္ဓေန သမံ ကရေယ္ယာတိ? တသ္သတ္ထော – ကထဉ္ဟိ သုတဝာ အရိယသာဝကော သပ္ပညော, သီလဝိပတ္တိယာ ဒုဋ္ဌေန မဂ္ဂဒူသိနာ အဒုဋ္ဌံ ဣတရံ သမဏတ္တယံ, သုဒ္ဓံ သမဏတ္တယမေဝံ အပရိသုဒ္ဓကာယသမာစာရတာဒီဟိ အသုဒ္ဓေန ပစ္ဆိမေန ဝောဟာရမတ္တကသမဏေန သမံ ကရေယ္ယ သဒိသန္တိ ဇာနေယ္ယာတိ။ သုတ္တပရိယောသာနေ ဥပာသကသ္သ မဂ္ဂော ဝာ ဖလံ ဝာ န ကထိတံ။ ကင္ခာမတ္တမေဝ ဟိ တသ္သ ပဟီနန္တိ။
Evaṃ imāya gāthāya tesaṃ abyāmissībhāvaṃ dīpetvā idāni iti disvāpi ‘‘sabbe netādisā’’ti jānantaṃ ariyasāvakaṃ pasaṃsanto āha ‘‘kathañhi duṭṭhenā’’ti. Tassa sambandho – etadeva ca yuttaṃ sutavato ariyasāvakassa, yadidaṃ ekaccaṃ pāpaṃ karontaṃ iti disvāpi sabbe ‘‘netādisā’’ti jānanaṃ. Kiṃ kāraṇā? Kathañhi duṭṭhena asampaduṭṭhaṃ, suddhaṃ asuddhena samaṃ kareyyāti? Tassattho – kathañhi sutavā ariyasāvako sappañño, sīlavipattiyā duṭṭhena maggadūsinā aduṭṭhaṃ itaraṃ samaṇattayaṃ, suddhaṃ samaṇattayamevaṃ aparisuddhakāyasamācāratādīhi asuddhena pacchimena vohāramattakasamaṇena samaṃ kareyya sadisanti jāneyyāti. Suttapariyosāne upāsakassa maggo vā phalaṃ vā na kathitaṃ. Kaṅkhāmattameva hi tassa pahīnanti.
ပရမတ္ထဇောတိကာယ ခုဒ္ဒက-အဋ္ဌကထာယ
Paramatthajotikāya khuddaka-aṭṭhakathāya
သုတ္တနိပာတ-အဋ္ဌကထာယ စုန္ဒသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။
Suttanipāta-aṭṭhakathāya cundasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
တိပိဋက (မူလ) • Tipiṭaka (Mūla) / သုတ္တပိဋက • Suttapiṭaka / ခုဒ္ဒကနိကာယ • Khuddakanikāya / သုတ္တနိပာတပာဠိ • Suttanipātapāḷi / ၅. စုန္ဒသုတ္တံ • 5. Cundasuttaṃ
