| Library / Tipiṭaka / ਤਿਪਿਟਕ • Tipiṭaka / ਮਜ੍ਝਿਮਨਿਕਾਯ (ਅਟ੍ਠਕਥਾ) • Majjhimanikāya (aṭṭhakathā) |
੩. ਸੁਞ੍ਞਤવਗ੍ਗੋ
3. Suññatavaggo
੧. ਚੂਲ਼ਸੁਞ੍ਞਤਸੁਤ੍ਤવਣ੍ਣਨਾ
1. Cūḷasuññatasuttavaṇṇanā
੧੭੬. ਏવਂ ਮੇ ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਚੂਲ਼ਸੁਞ੍ਞਤਸੁਤ੍ਤਂ। ਤਤ੍ਥ ਏਕਮਿਦਨ੍ਤਿ ਥੇਰੋ ਕਿਰ ਭਗવਤੋ વਤ੍ਤਂ ਕਤ੍વਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਦਿવਾਟ੍ਠਾਨਂ ਗਨ੍ਤ੍વਾ ਕਾਲਪਰਿਚ੍ਛੇਦਂ ਕਤ੍વਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣਂ ਸੁਞ੍ਞਤਾਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਅਪ੍ਪੇਤ੍વਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਯਥਾਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇਨ વੁਟ੍ਠਾਸਿ। ਅਥਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਸੁਞ੍ਞਤੋ ਉਪਟ੍ਠਹਿਂਸੁ। ਸੋ ਸੁਞ੍ਞਤਾਕਥਂ ਸੋਤੁਕਾਮੋ ਜਾਤੋ। ਅਥਸ੍ਸ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਨ ਖੋ ਪਨ ਸਕ੍ਕਾ ਧੁਰੇਨ ਧੁਰਂ ਪਹਰਨ੍ਤੇਨ વਿਯ ਗਨ੍ਤ੍વਾ ‘ਸੁਞ੍ਞਤਾਕਥਂ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਥੇਥਾ’ਤਿ ਭਗવਨ੍ਤਂ વਤ੍ਤੁਂ, ਹਨ੍ਦਾਹਂ ਯਂ ਮੇ ਭਗવਾ ਨਗਰਕਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਾਯ વਿਹਰਨ੍ਤੋ ਏਕਂ ਕਥਂ ਕਥੇਸਿ, ਤਂ ਸਾਰੇਮਿ, ਏવਂ ਮੇ ਭਗવਾ ਸੁਞ੍ਞਤਾਕਥਂ ਕਥੇਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਦਸਬਲਂ ਸਾਰੇਨ੍ਤੋ ਏਕਮਿਦਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ।
176.Evaṃme sutanti cūḷasuññatasuttaṃ. Tattha ekamidanti thero kira bhagavato vattaṃ katvā attano divāṭṭhānaṃ gantvā kālaparicchedaṃ katvā nibbānārammaṇaṃ suññatāphalasamāpattiṃ appetvā nisinno yathāparicchedena vuṭṭhāsi. Athassa saṅkhārā suññato upaṭṭhahiṃsu. So suññatākathaṃ sotukāmo jāto. Athassa etadahosi – ‘‘na kho pana sakkā dhurena dhuraṃ paharantena viya gantvā ‘suññatākathaṃ me, bhante, kathethā’ti bhagavantaṃ vattuṃ, handāhaṃ yaṃ me bhagavā nagarakaṃ upanissāya viharanto ekaṃ kathaṃ kathesi, taṃ sāremi, evaṃ me bhagavā suññatākathaṃ kathessatī’’ti dasabalaṃ sārento ekamidantiādimāha.
ਤਤ੍ਥ ਇਦਨ੍ਤਿ ਨਿਪਾਤਮਤ੍ਤਮੇવ। ਕਚ੍ਚਿਮੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇਤਿ ਥੇਰੋ ਏਕਪਦੇ ਠਤ੍વਾ ਸਟ੍ਠਿਪਦਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਉਗ੍ਗਹੇਤ੍વਾ ਧਾਰੇਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥੋ, ਕਿਂ ਸੋ ‘‘ਸੁਞ੍ਞਤਾવਿਹਾਰੇਨਾ’’ਤਿ ਏਕਂ ਪਦਂ ਧਾਰੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਤਿ, ਸੋਤੁਕਾਮੇਨ ਪਨ ਜਾਨਨ੍ਤੇਨ વਿਯ ਪੁਚ੍ਛਿਤੁਂ ਨ વਟ੍ਟਤਿ, ਪਾਕਟਂ ਕਤ੍વਾ વਿਤ੍ਥਾਰਿਯਮਾਨਂ ਸੁਞ੍ਞਤਾਕਥਂ ਸੋਤੁਕਾਮੋ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ વਿਯ ਏવਮਾਹ। ਏਕੋ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋਪਿ ਜਾਨਨ੍ਤੋ વਿਯ ਹੋਤਿ, ਥੇਰੋ ਏવਰੂਪਂ ਕੋਹਞ੍ਞਂ ਕਿਂ ਕਰਿਸ੍ਸਤਿ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਜਾਨਨਟ੍ਠਾਨੇਪਿ ਭਗવਤੋ ਅਪਚਿਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍વਾ ‘‘ਕਚ੍ਚਿਮੇਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ।
Tattha idanti nipātamattameva. Kaccimetaṃ, bhanteti thero ekapade ṭhatvā saṭṭhipadasahassāni uggahetvā dhāretuṃ samattho, kiṃ so ‘‘suññatāvihārenā’’ti ekaṃ padaṃ dhāretuṃ na sakkhissati, sotukāmena pana jānantena viya pucchituṃ na vaṭṭati, pākaṭaṃ katvā vitthāriyamānaṃ suññatākathaṃ sotukāmo ajānanto viya evamāha. Eko ajānantopi jānanto viya hoti, thero evarūpaṃ kohaññaṃ kiṃ karissati, attano jānanaṭṭhānepi bhagavato apacitiṃ dassetvā ‘‘kaccimeta’’ntiādimāha.
ਪੁਬ੍ਬੇਪੀਤਿ ਪਠਮਬੋਧਿਯਂ ਨਗਰਕਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਾਯ વਿਹਰਣਕਾਲੇਪਿ। ਏਤਰਹਿਪੀਤਿ ਇਦਾਨਿਪਿ। ਏવਂ ਪਨ વਤ੍વਾ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਆਨਨ੍ਦੋ ਸੁਞ੍ਞਤਾਕਥਂ ਸੋਤੁਕਾਮੋ, ਏਕੋ ਪਨ ਸੋਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਨ ਉਗ੍ਗਹੇਤੁਂ, ਏਕੋ ਸੋਤੁਮ੍ਪਿ ਉਗ੍ਗਹੇਤੁਮ੍ਪਿ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਨ ਕਥੇਤੁਂ, ਆਨਨ੍ਦੋ ਪਨ ਸੋਤੁਮ੍ਪਿ ਸਕ੍ਕੋਤਿ ਉਗ੍ਗਹੇਤੁਮ੍ਪਿ ਕਥੇਤੁਮ੍ਪਿ, (ਕਥੇਮਿਸ੍ਸ) ਸੁਞ੍ਞਤਾਕਥ’’ਨ੍ਤਿ। ਇਤਿ ਤਂ ਕਥੇਨ੍ਤੋ ਸੇਯ੍ਯਥਾਪੀਤਿਆਦਿਮਾਹ। ਤਤ੍ਥ ਸੁਞ੍ਞੋ ਹਤ੍ਥਿਗવਾਸ੍ਸવਲ਼વੇਨਾਤਿ ਤਤ੍ਥ ਕਟ੍ਠਰੂਪਪੋਤ੍ਥਕਰੂਪਚਿਤ੍ਤਰੂਪવਸੇਨ ਕਤਾ ਹਤ੍ਥਿਆਦਯੋ ਅਤ੍ਥਿ, વੇਸ੍ਸવਣਮਨ੍ਧਾਤਾਦੀਨਂ ਠਿਤਟ੍ਠਾਨੇ ਚਿਤ੍ਤਕਮ੍ਮવਸੇਨ ਕਤਮ੍ਪਿ, ਰਤਨਪਰਿਕ੍ਖਤਾਨਂ વਾਤਪਾਨਦ੍વਾਰਬਨ੍ਧਮਞ੍ਚਪੀਠਾਦੀਨਂ વਸੇਨ ਸਣ੍ਠਿਤਮ੍ਪਿ, ਜਿਣ੍ਣਪਟਿਸਙ੍ਖਰਣਤ੍ਥਂ ਠਪਿਤਮ੍ਪਿ ਜਾਤਰੂਪਰਜਤਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਕਟ੍ਠਰੂਪਾਦਿવਸੇਨ ਕਤਾ ਧਮ੍ਮਸવਨਪਞ੍ਹਪੁਚ੍ਛਨਾਦਿવਸੇਨ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾ ਚ ਇਤ੍ਥਿਪੁਰਿਸਾਪਿ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਸੋ ਤੇਹਿ ਸੁਞ੍ਞੋ। ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਦ੍ਧਾਨਂ ਸવਿਞ੍ਞਾਣਕਾਨਂ ਹਤ੍ਥਿਆਦੀਨਂ, ਇਚ੍ਛਿਤਿਚ੍ਛਿਤਕ੍ਖਣੇ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਜਾਤਰੂਪਰਜਤਸ੍ਸ, ਨਿਬਦ੍ਧવਾਸਂ વਸਨ੍ਤਾਨਂ ਇਤ੍ਥਿਪੁਰਿਸਾਨਞ੍ਚ ਅਭਾવਂ ਸਨ੍ਧਾਯੇਤਂ વੁਤ੍ਤਂ।
Pubbepīti paṭhamabodhiyaṃ nagarakaṃ upanissāya viharaṇakālepi. Etarahipīti idānipi. Evaṃ pana vatvā cintesi – ‘‘ānando suññatākathaṃ sotukāmo, eko pana sotuṃ sakkoti, na uggahetuṃ, eko sotumpi uggahetumpi sakkoti, na kathetuṃ, ānando pana sotumpi sakkoti uggahetumpi kathetumpi, (kathemissa) suññatākatha’’nti. Iti taṃ kathento seyyathāpītiādimāha. Tattha suñño hatthigavāssavaḷavenāti tattha kaṭṭharūpapotthakarūpacittarūpavasena katā hatthiādayo atthi, vessavaṇamandhātādīnaṃ ṭhitaṭṭhāne cittakammavasena katampi, ratanaparikkhatānaṃ vātapānadvārabandhamañcapīṭhādīnaṃ vasena saṇṭhitampi, jiṇṇapaṭisaṅkharaṇatthaṃ ṭhapitampi jātarūparajataṃ atthi, kaṭṭharūpādivasena katā dhammasavanapañhapucchanādivasena āgacchantā ca itthipurisāpi atthi, tasmā na so tehi suñño. Indriyabaddhānaṃ saviññāṇakānaṃ hatthiādīnaṃ, icchiticchitakkhaṇe paribhuñjitabbassa jātarūparajatassa, nibaddhavāsaṃ vasantānaṃ itthipurisānañca abhāvaṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ.
ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਪਟਿਚ੍ਚਾਤਿ ਭਿਕ੍ਖੂਸੁ ਹਿ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪવਿਟ੍ਠੇਸੁਪਿ વਿਹਾਰਭਤ੍ਤਂ ਸਾਦਿਯਨ੍ਤੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਚੇવ ਗਿਲਾਨਗਿਲਾਨੁਪਟ੍ਠਾਕਉਦ੍ਦੇਸਚੀવਰਕਮ੍ਮਪਸੁਤਾਦੀਹਿ ਚ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸੋ ਅਸੁਞ੍ਞੋવ ਹੋਤਿ, ਇਤਿ ਨਿਚ੍ਚਮ੍ਪਿ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਅਤ੍ਥਿਤਾਯ ਏવਮਾਹ। ਏਕਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਏਕਭਾવਂ, ਏਕਂ ਅਸੁਞ੍ਞਤਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ। ਏਕੋ ਅਸੁਞ੍ਞਭਾવੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ વੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ। ਅਮਨਸਿਕਰਿਤ੍વਾਤਿ ਚਿਤ੍ਤੇ ਅਕਤ੍વਾ ਅਨਾવਜ੍ਜਿਤ੍વਾ ਅਪਚ੍ਚવੇਕ੍ਖਿਤ੍વਾ। ਗਾਮਸਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਗਾਮੋਤਿ ਪવਤ੍ਤવਸੇਨ વਾ ਕਿਲੇਸવਸੇਨ વਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਗਾਮਸਞ੍ਞਂ। ਮਨੁਸ੍ਸਸਞ੍ਞਾਯਪਿ ਏਸੇવ ਨਯੋ। ਅਰਞ੍ਞਸਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ ਏਕਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਅਰਞ੍ਞਂ, ਅਯਂ ਰੁਕ੍ਖੋ, ਅਯਂ ਪਬ੍ਬਤੋ, ਅਯਂ ਨੀਲੋਭਾਸੋ વਨਸਣ੍ਡੋਤਿ ਏવਂ ਏਕਂ ਅਰਞ੍ਞਂਯੇવ ਪਟਿਚ੍ਚ ਅਰਞ੍ਞਸਞ੍ਞਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ। ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤੀਤਿ ਓਤਰਤਿ। ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਏવਨ੍ਤਿ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਤਿ। ਯੇ ਅਸ੍ਸੁ ਦਰਥਾਤਿ ਯੇ ਚ ਪવਤ੍ਤਦਰਥਾ વਾ ਕਿਲੇਸਦਰਥਾ વਾ ਗਾਮਸਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਭવੇਯ੍ਯੁਂ, ਤੇ ਇਧ ਅਰਞ੍ਞਸਞ੍ਞਾਯ ਨ ਸਨ੍ਤਿ। ਦੁਤਿਯਪਦੇਪਿ ਏਸੇવ ਨਯੋ। ਅਤ੍ਥਿ ਚੇવਾਯਨ੍ਤਿ ਅਯਂ ਪਨ ਏਕਂ ਅਰਞ੍ਞਸਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਪવਤ੍ਤਦਰਥਮਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਥਿ।
Bhikkhusaṅghaṃ paṭiccāti bhikkhūsu hi piṇḍāya paviṭṭhesupi vihārabhattaṃ sādiyantehi bhikkhūhi ceva gilānagilānupaṭṭhākauddesacīvarakammapasutādīhi ca bhikkhūhi so asuññova hoti, iti niccampi bhikkhūnaṃ atthitāya evamāha. Ekattanti ekabhāvaṃ, ekaṃ asuññataṃ atthīti attho. Eko asuññabhāvo atthīti vuttaṃ hoti. Amanasikaritvāti citte akatvā anāvajjitvā apaccavekkhitvā. Gāmasaññanti gāmoti pavattavasena vā kilesavasena vā uppannaṃ gāmasaññaṃ. Manussasaññāyapi eseva nayo. Araññasaññaṃ paṭicca manasi karoti ekattanti idaṃ araññaṃ, ayaṃ rukkho, ayaṃ pabbato, ayaṃ nīlobhāso vanasaṇḍoti evaṃ ekaṃ araññaṃyeva paṭicca araññasaññaṃ manasi karoti. Pakkhandatīti otarati. Adhimuccatīti evanti adhimuccati. Ye assu darathāti ye ca pavattadarathā vā kilesadarathā vā gāmasaññaṃ paṭicca bhaveyyuṃ, te idha araññasaññāya na santi. Dutiyapadepi eseva nayo. Atthi cevāyanti ayaṃ pana ekaṃ araññasaññaṃ paṭicca uppajjamānā pavattadarathamattā atthi.
ਯਞ੍ਹਿ ਖੋ ਤਤ੍ਥ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਯਂ ਮਿਗਾਰਮਾਤੁਪਾਸਾਦੇ ਹਤ੍ਥਿਆਦਯੋ વਿਯ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਅਰਞ੍ਞਸਞ੍ਞਾਯ ਗਾਮਸਞ੍ਞਾਮਨੁਸ੍ਸਸਞ੍ਞਾવਸੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਪવਤ੍ਤਦਰਥਕਿਲੇਸਦਰਥਜਾਤਂ, ਤਂ ਨ ਹੋਤਿ। ਯਂ ਪਨ ਤਤ੍ਥ ਅવਸਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਯਂ ਮਿਗਾਰਮਾਤੁਪਾਸਾਦੇ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ વਿਯ ਤਤ੍ਥ ਅਰਞ੍ਞਸਞ੍ਞਾਯ ਪવਤ੍ਤਦਰਥਮਤ੍ਤਂ ਅવਸਿਟ੍ਠਂ ਹੋਤਿ। ਤਂ ਸਨ੍ਤਮਿਦਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਪਜਾਨਾਤੀਤਿ ਤਂ વਿਜ੍ਜਮਾਨਮੇવ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਇਦ’’ਨ੍ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਸੁਞ੍ਞਤਾવਕ੍ਕਨ੍ਤੀਤਿ ਸੁਞ੍ਞਤਾਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ।
Yañhikho tattha na hotīti yaṃ migāramātupāsāde hatthiādayo viya imissā araññasaññāya gāmasaññāmanussasaññāvasena uppajjamānaṃ pavattadarathakilesadarathajātaṃ, taṃ na hoti. Yaṃ pana tattha avasiṭṭhanti yaṃ migāramātupāsāde bhikkhusaṅgho viya tattha araññasaññāya pavattadarathamattaṃ avasiṭṭhaṃ hoti. Taṃ santamidaṃ atthīti pajānātīti taṃ vijjamānameva ‘‘atthi ida’’nti pajānāti, suññatāvakkantīti suññatānibbatti.
੧੭੭. ਅਮਨਸਿਕਰਿਤ੍વਾ ਮਨੁਸ੍ਸਸਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਇਧ ਗਾਮਸਞ੍ਞਂ ਨ ਗਣ੍ਹਾਤਿ। ਕਸ੍ਮਾ? ਏવਂ ਕਿਰਸ੍ਸ ਅਹੋਸਿ – ‘‘ਮਨੁਸ੍ਸਸਞ੍ਞਾਯ ਗਾਮਸਞ੍ਞਂ ਨਿવਤ੍ਤੇਤ੍વਾ, ਅਰਞ੍ਞਸਞ੍ਞਾਯ ਮਨੁਸ੍ਸਸਞ੍ਞਂ, ਪਥવੀਸਞ੍ਞਾਯ ਅਰਞ੍ਞਸਞ੍ਞਂ, ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਸਞ੍ਞਾਯ ਪਥવੀਸਞ੍ਞਂ…ਪੇ॰… ਨੇવਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਸਞ੍ਞਾਯ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਸਞ੍ਞਂ , વਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਨੇવਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਸਞ੍ਞਂ, ਮਗ੍ਗੇਨ વਿਪਸ੍ਸਨਂ ਨਿવਤ੍ਤੇਤ੍વਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਸੁਞ੍ਞਤਂ ਨਾਮ ਦਸ੍ਸੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ। ਤਸ੍ਮਾ ਏવਂ ਦੇਸਨਂ ਆਰਭਿ। ਤਤ੍ਥ ਪਥવੀਸਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਅਰਞ੍ਞਸਞ੍ਞਂ ਪਹਾਯ ਪਥવੀਸਞ੍ਞਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ? ਅਰਞ੍ਞਸਞ੍ਞਾਯ વਿਸੇਸਾਨਧਿਗਮਨਤੋ। ਯਥਾ ਹਿ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਰਮਣੀਯਂ ਖੇਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨਂ ਦਿਸ੍વਾ – ‘‘ਇਧ વੁਤ੍ਤਾ ਸਾਲਿਆਦਯੋ ਸੁਟ੍ਠੁ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਮਹਾਲਾਭਂ ਲਭਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਤ੍ਤਕ੍ਖਤ੍ਤੁਮ੍ਪਿ ਖੇਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨਂ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਾਲਿਆਦਯੋ ਨ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੇવ, ਸਚੇ ਪਨ ਤਂ ਠਾਨਂ વਿਹਤਖਾਣੁਕਕਣ੍ਟਕਂ ਕਤ੍વਾ ਕਸਿਤ੍વਾ વਪਤਿ, ਏવਂ ਸਨ੍ਤੇ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਏવਮੇવ – ‘‘ਇਦਂ ਅਰਞ੍ਞਂ, ਅਯਂ ਰੁਕ੍ਖੋ, ਅਯਂ ਪਬ੍ਬਤੋ, ਅਯਂ ਨੀਲੋਭਾਸੋ વਨਸਣ੍ਡੋ’’ਤਿ ਸਚੇਪਿ ਸਤ੍ਤਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਅਰਞ੍ਞਸਞ੍ਞਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ, ਨੇવੂਪਚਾਰਂ ਨ ਸਮਾਧਿਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ, ਪਥવੀਸਞ੍ਞਾਯ ਪਨਸ੍ਸ ਧੁવਸੇવਨਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਪਥવੀਕਸਿਣਂ ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍વਾ ਝਾਨਾਨਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤ੍વਾ ਝਾਨਪਦਟ੍ਠਾਨਮ੍ਪਿ વਿਪਸ੍ਸਨਂ વਡ੍ਢੇਤ੍વਾ ਸਕ੍ਕਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿਤੁਂ। ਤਸ੍ਮਾ ਅਰਞ੍ਞਸਞ੍ਞਂ ਪਹਾਯ ਪਥવੀਸਞ੍ਞਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ। ਪਟਿਚ੍ਚਾਤਿ ਪਟਿਚ੍ਚ ਸਮ੍ਭੂਤਂ।
177.Amanasikaritvāmanussasaññanti idha gāmasaññaṃ na gaṇhāti. Kasmā? Evaṃ kirassa ahosi – ‘‘manussasaññāya gāmasaññaṃ nivattetvā, araññasaññāya manussasaññaṃ, pathavīsaññāya araññasaññaṃ, ākāsānañcāyatanasaññāya pathavīsaññaṃ…pe… nevasaññānāsaññāyatanasaññāya ākiñcaññāyatanasaññaṃ , vipassanāya nevasaññānāsaññāyatanasaññaṃ, maggena vipassanaṃ nivattetvā anupubbena accantasuññataṃ nāma dassessāmī’’ti. Tasmā evaṃ desanaṃ ārabhi. Tattha pathavīsaññanti kasmā araññasaññaṃ pahāya pathavīsaññaṃ manasi karoti? Araññasaññāya visesānadhigamanato. Yathā hi purisassa ramaṇīyaṃ khettaṭṭhānaṃ disvā – ‘‘idha vuttā sāliādayo suṭṭhu sampajjissanti, mahālābhaṃ labhissāmī’’ti sattakkhattumpi khettaṭṭhānaṃ olokentassa sāliādayo na sampajjanteva, sace pana taṃ ṭhānaṃ vihatakhāṇukakaṇṭakaṃ katvā kasitvā vapati, evaṃ sante sampajjanti, evameva – ‘‘idaṃ araññaṃ, ayaṃ rukkho, ayaṃ pabbato, ayaṃ nīlobhāso vanasaṇḍo’’ti sacepi sattakkhattuṃ araññasaññaṃ manasi karoti, nevūpacāraṃ na samādhiṃ pāpuṇāti, pathavīsaññāya panassa dhuvasevanaṃ kammaṭṭhānaṃ pathavīkasiṇaṃ parikammaṃ katvā jhānāni nibbattetvā jhānapadaṭṭhānampi vipassanaṃ vaḍḍhetvā sakkā arahattaṃ pāpuṇituṃ. Tasmā araññasaññaṃ pahāya pathavīsaññaṃ manasi karoti. Paṭiccāti paṭicca sambhūtaṃ.
ਇਦਾਨਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਪਥવੀਕਸਿਣੇ ਸੋ ਪਥવੀਸਞ੍ਞੀ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਓਪਮ੍ਮਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਸੇਯ੍ਯਥਾਪੀਤਿਆਦਿਮਾਹ। ਤਤ੍ਥ ਉਸਭਸ੍ਸ ਏਤਨ੍ਤਿ ਆਸਭਂ। ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਪਨ ਗੁਨ੍ਨਂ ਗਣ੍ਡਾਪਿ ਹੋਨ੍ਤਿ ਪਹਾਰਾਪਿ। ਤੇਸਞ੍ਹਿ ਚਮ੍ਮਂ ਪਸਾਰਿਯਮਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਲਿਕਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਉਸਭਸ੍ਸ ਲਕ੍ਖਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨਤਾਯ ਤੇ ਦੋਸਾ ਨਤ੍ਥਿ। ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਚਮ੍ਮਂ ਗਹਿਤਂ। ਸਙ੍ਕੁਸਤੇਨਾਤਿ ਖਿਲਸਤੇਨ। ਸੁવਿਹਤਨ੍ਤਿ ਪਸਾਰੇਤ੍વਾ ਸੁਟ੍ਠੁ વਿਹਤਂ। ਊਨਕਸਤਸਙ੍ਕੁવਿਹਤਞ੍ਹਿ ਨਿਬ੍ਬਲਿਕਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਸਙ੍ਕੁਸਤੇਨ વਿਹਤਂ ਭੇਰਿਤਲਂ વਿਯ ਨਿਬ੍ਬਲਿਕਂ ਹੋਤਿ। ਤਸ੍ਮਾ ਏવਮਾਹ। ਉਕ੍ਕੂਲવਿਕ੍ਕੂਲਨ੍ਤਿ ਉਚ੍ਚਨੀਚਂ ਥਲਟ੍ਠਾਨਂ ਨਿਨ੍ਨਟ੍ਠਾਨਂ। ਨਦੀવਿਦੁਗ੍ਗਨ੍ਤਿ ਨਦਿਯੋ ਚੇવ ਦੁਗ੍ਗਮਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ। ਪਥવੀਸਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ ਏਕਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਕਸਿਣਪਥવਿਯਂਯੇવ ਪਟਿਚ੍ਚ ਸਮ੍ਭੂਤਂ ਏਕਂ ਸਞ੍ਞਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ। ਦਰਥਮਤ੍ਤਾਤਿ ਇਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਸਬ੍ਬવਾਰੇਸੁ ਪવਤ੍ਤਦਰਥવਸੇਨ ਦਰਥਮਤ੍ਤਾ વੇਦਿਤਬ੍ਬਾ।
Idāni yasmiṃ pathavīkasiṇe so pathavīsaññī hoti, tassa opammadassanatthaṃ seyyathāpītiādimāha. Tattha usabhassa etanti āsabhaṃ. Aññesaṃ pana gunnaṃ gaṇḍāpi honti pahārāpi. Tesañhi cammaṃ pasāriyamānaṃ nibbalikaṃ na hoti, usabhassa lakkhaṇasampannatāya te dosā natthi. Tasmā tassa cammaṃ gahitaṃ. Saṅkusatenāti khilasatena. Suvihatanti pasāretvā suṭṭhu vihataṃ. Ūnakasatasaṅkuvihatañhi nibbalikaṃ na hoti, saṅkusatena vihataṃ bheritalaṃ viya nibbalikaṃ hoti. Tasmā evamāha. Ukkūlavikkūlanti uccanīcaṃ thalaṭṭhānaṃ ninnaṭṭhānaṃ. Nadīvidugganti nadiyo ceva duggamaṭṭhānañca. Pathavīsaññaṃ paṭicca manasi karoti ekattanti kasiṇapathaviyaṃyeva paṭicca sambhūtaṃ ekaṃ saññaṃ manasi karoti. Darathamattāti ito paṭṭhāya sabbavāresu pavattadarathavasena darathamattā veditabbā.
੧੮੨. ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਚੇਤੋਸਮਾਧਿਨ੍ਤਿ વਿਪਸ੍ਸਨਾਚਿਤ੍ਤਸਮਾਧਿਂ। ਸੋ ਹਿ ਨਿਚ੍ਚਨਿਮਿਤ੍ਤਾਦਿવਿਰਹਿਤੋ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤੋਤਿ વੁਚ੍ਚਤਿ। ਇਮਮੇવ ਕਾਯਨ੍ਤਿ વਿਪਸ੍ਸਨਾਯ વਤ੍ਥੁਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ। ਤਤ੍ਥ ਇਮਮੇવਾਤਿ ਇਮਂ ਏવ ਚਤੁਮਹਾਭੂਤਿਕਂ। ਸਲ਼ਾਯਤਨਿਕਨ੍ਤਿ ਸਲ਼ਾਯਤਨਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਂ। ਜੀવਿਤਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਯਾવ ਜੀવਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਪવਤ੍ਤਿ, ਤਾવ ਜੀવਿਤਪਚ੍ਚਯਾ ਪવਤ੍ਤਦਰਥਮਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਥੀਤਿ વੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ।
182.Animittaṃ cetosamādhinti vipassanācittasamādhiṃ. So hi niccanimittādivirahito animittoti vuccati. Imameva kāyanti vipassanāya vatthuṃ dasseti. Tattha imamevāti imaṃ eva catumahābhūtikaṃ. Saḷāyatanikanti saḷāyatanapaṭisaṃyuttaṃ. Jīvitapaccayāti yāva jīvitindriyānaṃ pavatti, tāva jīvitapaccayā pavattadarathamattā atthīti vuttaṃ hoti.
੧੮੩. ਪੁਨ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ વਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਪਟਿવਿਪਸ੍ਸਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ વੁਤ੍ਤਂ। ਕਾਮਾਸવਂ ਪਟਿਚ੍ਚਾਤਿ ਕਾਮਾਸવਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਪવਤ੍ਤਦਰਥਾ ਇਧ ਨ ਸਨ੍ਤਿ, ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇ ਚੇવ ਅਰਿਯਫਲੇ ਚ ਨਤ੍ਥੀਤਿ વੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ। ਇਮਮੇવ ਕਾਯਨ੍ਤਿ ਇਮਂ ਉਪਾਦਿਸੇਸਦਰਥਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ વੁਤ੍ਤਂ। ਇਤਿ ਮਨੁਸ੍ਸਸਞ੍ਞਾਯ ਗਾਮਸਞ੍ਞਂ ਨਿવਤ੍ਤੇਤ੍વਾ…ਪੇ॰… ਮਗ੍ਗੇਨ વਿਪਸ੍ਸਨਂ ਨਿવਤ੍ਤੇਤ੍વਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਸੁਞ੍ਞਤਾ ਨਾਮ ਦਸ੍ਸਿਤਾ ਹੋਤਿ।
183. Puna animittanti vipassanāya paṭivipassanaṃ dassetuṃ vuttaṃ. Kāmāsavaṃ paṭiccāti kāmāsavaṃ paṭicca uppajjanapavattadarathā idha na santi, ariyamagge ceva ariyaphale ca natthīti vuttaṃ hoti. Imameva kāyanti imaṃ upādisesadarathadassanatthaṃ vuttaṃ. Iti manussasaññāya gāmasaññaṃ nivattetvā…pe… maggena vipassanaṃ nivattetvā anupubbena accantasuññatā nāma dassitā hoti.
੧੮੪. ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਨਿਰੁਪਕ੍ਕਿਲੇਸਂ। ਅਨੁਤ੍ਤਰਨ੍ਤਿ ਉਤ੍ਤਰવਿਰਹਿਤਂ ਸਬ੍ਬਸੇਟ੍ਠਂ। ਸੁਞ੍ਞਤਨ੍ਤਿ ਸੁਞ੍ਞਤਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ। ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਅਤੀਤੇਪਿ, ਬੁਦ੍ਧਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਬੁਦ੍ਧਸਾવਕਸਙ੍ਖਾਤਾ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ। ਅਨਾਗਤੇਪਿ, ਏਤਰਹਿਪਿ ਬੁਦ੍ਧਬੁਦ੍ਧਸਾવਕਸਙ੍ਖਾਤਾ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਇਮਂਯੇવ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਪਰਮਂ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਸੁਞ੍ਞਤਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ વਿਹਰਿਂਸੁ વਿਹਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ વਿਹਰਨ੍ਤਿ ਚ, ਤਸ੍ਮਾ। ਸੇਸਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇવਾਤਿ।
184.Parisuddhanti nirupakkilesaṃ. Anuttaranti uttaravirahitaṃ sabbaseṭṭhaṃ. Suññatanti suññataphalasamāpattiṃ. Tasmāti yasmā atītepi, buddhapaccekabuddhabuddhasāvakasaṅkhātā samaṇabrāhmaṇā. Anāgatepi, etarahipi buddhabuddhasāvakasaṅkhātā samaṇabrāhmaṇā imaṃyeva parisuddhaṃ paramaṃ anuttaraṃ suññataṃ upasampajja vihariṃsu viharissanti viharanti ca, tasmā. Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.
ਪਪਞ੍ਚਸੂਦਨਿਯਾ ਮਜ੍ਝਿਮਨਿਕਾਯਟ੍ਠਕਥਾਯ
Papañcasūdaniyā majjhimanikāyaṭṭhakathāya
ਚੂਲ਼ਸੁਞ੍ਞਤਸੁਤ੍ਤવਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ।
Cūḷasuññatasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
ਤਿਪਿਟਕ (ਮੂਲ) • Tipiṭaka (Mūla) / ਸੁਤ੍ਤਪਿਟਕ • Suttapiṭaka / ਮਜ੍ਝਿਮਨਿਕਾਯ • Majjhimanikāya / ੧. ਚੂਲ਼ਸੁਞ੍ਞਤਸੁਤ੍ਤਂ • 1. Cūḷasuññatasuttaṃ
ਟੀਕਾ • Tīkā / ਸੁਤ੍ਤਪਿਟਕ (ਟੀਕਾ) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / ਮਜ੍ਝਿਮਨਿਕਾਯ (ਟੀਕਾ) • Majjhimanikāya (ṭīkā) / ੧. ਚੂਲ਼ਸੁਞ੍ਞਤਸੁਤ੍ਤવਣ੍ਣਨਾ • 1. Cūḷasuññatasuttavaṇṇanā
