| Library / Tipiṭaka / ਤਿਪਿਟਕ • Tipiṭaka / ਮਜ੍ਝਿਮਨਿਕਾਯ (ਅਟ੍ਠਕਥਾ) • Majjhimanikāya (aṭṭhakathā) |
੧੦. ਚੂਲ਼ਸਾਰੋਪਮਸੁਤ੍ਤવਣ੍ਣਨਾ
10. Cūḷasāropamasuttavaṇṇanā
੩੧੨. ਏવਂ ਮੇ ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਚੂਲ਼ਸਾਰੋਪਮਸੁਤ੍ਤਂ। ਤਤ੍ਥ ਪਿਙ੍ਗਲਕੋਚ੍ਛੋਤਿ ਸੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਪਿਙ੍ਗਲਧਾਤੁਕੋ। ਕੋਚ੍ਛੋਤਿ ਪਨਸ੍ਸ ਨਾਮਂ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਪਿਙ੍ਗਲਕੋਚ੍ਛੋ’’ਤਿ વੁਚ੍ਚਤਿ। ਸਙ੍ਘਿਨੋਤਿਆਦੀਸੁ ਪਬ੍ਬਜਿਤਸਮੂਹਸਙ੍ਖਾਤੋ ਸਙ੍ਘੋ ਏਤੇਸਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਸਙ੍ਘਿਨੋ। ਸ੍વੇવ ਗਣੋ ਏਤੇਸਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਗਣਿਨੋ। ਆਚਾਰਸਿਕ੍ਖਾਪਨવਸੇਨ ਤਸ੍ਸ ਗਣਸ੍ਸ ਆਚਰਿਯਾਤਿ ਗਣਾਚਰਿਯਾ। ਞਾਤਾਤਿ ਪਞ੍ਞਾਤਾ ਪਾਕਟਾ। ‘‘ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਾ ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਾ, ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਤਾਯ વਤ੍ਥਮ੍ਪਿ ਨ ਨਿવਾਸੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਸਮੁਗ੍ਗਤੋ ਯਸੋ ਏਤੇਸਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਯਸਸ੍ਸਿਨੋ। ਤਿਤ੍ਥਕਰਾਤਿ ਲਦ੍ਧਿਕਰਾ। ਸਾਧੁਸਮ੍ਮਤਾਤਿ ਇਮੇ ਸਾਧੁ ਸੁਨ੍ਦਰਾ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾਤਿ ਏવਂ ਸਮ੍ਮਤਾ। ਬਹੁਜਨਸ੍ਸਾਤਿ ਅਸ੍ਸੁਤવਤੋ ਅਨ੍ਧਬਾਲਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸ੍ਸ। ਇਦਾਨਿ ਤੇ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ ਪੂਰਣੋਤਿਆਦਿਮਾਹ। ਤਤ੍ਥ ਪੂਰਣੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥੁਪਟਿਞ੍ਞਸ੍ਸ ਨਾਮਂ। ਕਸ੍ਸਪੋਤਿ ਗੋਤ੍ਤਂ। ਸੋ ਕਿਰ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਸ ਕੁਲਸ੍ਸ ਏਕੂਨਦਾਸਸਤਂ ਪੂਰਯਮਾਨੋ ਜਾਤੋ, ਤੇਨਸ੍ਸ ‘‘ਪੂਰਣੋ’’ਤਿ ਨਾਮਂ ਅਕਂਸੁ। ਮਙ੍ਗਲਦਾਸਤ੍ਤਾ ਚਸ੍ਸ ‘‘ਦੁਕ੍ਕਟ’’ਨ੍ਤਿ વਤ੍ਤਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਅਕਤਂ વਾ ਨ ਕਤਨ੍ਤਿ। ‘‘ਸੋ ਕਿਮਹਮੇਤ੍ਥ વਸਾਮੀ’’ਤਿ ਪਲਾਯਿ। ਅਥਸ੍ਸ ਚੋਰਾ વਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਂਸੁ। ਸੋ ਪਣ੍ਣੇਨ વਾ ਤਿਣੇਨ વਾ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦੇਤੁਮ੍ਪਿ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ ਜਾਤਰੂਪੇਨੇવ ਏਕਂ ਗਾਮਂ ਪਾવਿਸਿ। ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਤਂ ਦਿਸ੍વਾ, ‘‘ਅਯਂ ਸਮਣੋ ਅਰਹਾ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਇਮਿਨਾ ਸਦਿਸੋ’’ਤਿ ਪੂવਭਤ੍ਤਾਦੀਨਿ ਗਹੇਤ੍વਾ ਉਪਸਙ੍ਕਮਨ੍ਤਿ। ਸੋ ‘‘ਮਯ੍ਹਂ ਸਾਟਕਂ ਅਨਿવਤ੍ਥਭਾવੇਨ ਇਦਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿ ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਸਾਟਕਂ ਲਭਿਤ੍વਾਪਿ ਨ ਨਿવਾਸੇਸਿ, ਤਦੇવ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਅਗ੍ਗਹੇਸਿ। ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਪਞ੍ਚਸਤਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਪਬ੍ਬਜਿਂਸੁ, ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਪੂਰਣੋ ਕਸ੍ਸਪੋ’’ਤਿ।
312.Evaṃme sutanti cūḷasāropamasuttaṃ. Tattha piṅgalakocchoti so brāhmaṇo piṅgaladhātuko. Kocchoti panassa nāmaṃ, tasmā ‘‘piṅgalakoccho’’ti vuccati. Saṅghinotiādīsu pabbajitasamūhasaṅkhāto saṅgho etesaṃ atthīti saṅghino. Sveva gaṇo etesaṃ atthīti gaṇino. Ācārasikkhāpanavasena tassa gaṇassa ācariyāti gaṇācariyā. Ñātāti paññātā pākaṭā. ‘‘Appicchā santuṭṭhā, appicchatāya vatthampi na nivāsentī’’tiādinā nayena samuggato yaso etesaṃ atthīti yasassino. Titthakarāti laddhikarā. Sādhusammatāti ime sādhu sundarā sappurisāti evaṃ sammatā. Bahujanassāti assutavato andhabālaputhujjanassa. Idāni te dassento seyyathidaṃ pūraṇotiādimāha. Tattha pūraṇoti tassa satthupaṭiññassa nāmaṃ. Kassapoti gottaṃ. So kira aññatarassa kulassa ekūnadāsasataṃ pūrayamāno jāto, tenassa ‘‘pūraṇo’’ti nāmaṃ akaṃsu. Maṅgaladāsattā cassa ‘‘dukkaṭa’’nti vattā natthi, akataṃ vā na katanti. ‘‘So kimahamettha vasāmī’’ti palāyi. Athassa corā vatthāni acchindiṃsu. So paṇṇena vā tiṇena vā paṭicchādetumpi ajānanto jātarūpeneva ekaṃ gāmaṃ pāvisi. Manussā taṃ disvā, ‘‘ayaṃ samaṇo arahā appiccho, natthi iminā sadiso’’ti pūvabhattādīni gahetvā upasaṅkamanti. So ‘‘mayhaṃ sāṭakaṃ anivatthabhāvena idaṃ uppanna’’nti tato paṭṭhāya sāṭakaṃ labhitvāpi na nivāsesi, tadeva pabbajjaṃ aggahesi. Tassa santike aññepi pañcasatā manussā pabbajiṃsu, taṃ sandhāyāha ‘‘pūraṇo kassapo’’ti.
ਮਕ੍ਖਲੀਤਿ ਤਸ੍ਸ ਨਾਮਂ। ਗੋਸਾਲਾਯ ਜਾਤਤ੍ਤਾ ਗੋਸਾਲੋਤਿ ਦੁਤਿਯਂ ਨਾਮਂ। ਤਂ ਕਿਰ ਸਕਦ੍ਦਮਾਯ ਭੂਮਿਯਾ ਤੇਲਘਟਂ ਗਹੇਤ੍વਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ, ‘‘ਤਾਤ, ਮਾ ਖਲੀ’’ਤਿ ਸਾਮਿਕੋ ਆਹ। ਸੋ ਪਮਾਦੇਨ ਖਲਿਤ੍વਾ ਪਤਿਤ੍વਾ ਸਾਮਿਕਸ੍ਸ ਭਯੇਨ ਪਲਾਯਿਤੁਂ ਆਰਦ੍ਧੋ। ਸਾਮਿਕੋ ਉਪਧਾવਿਤ੍વਾ ਸਾਟਕਕਣ੍ਣੇ ਅਗ੍ਗਹੇਸਿ। ਸੋਪਿ ਸਾਟਕਂ ਛਡ੍ਡੇਤ੍વਾ ਅਚੇਲਕੋ ਹੁਤ੍વਾ ਪਲਾਯਿ, ਸੇਸਂ ਪੂਰਣਸਦਿਸਮੇવ।
Makkhalīti tassa nāmaṃ. Gosālāya jātattā gosāloti dutiyaṃ nāmaṃ. Taṃ kira sakaddamāya bhūmiyā telaghaṭaṃ gahetvā gacchantaṃ, ‘‘tāta, mā khalī’’ti sāmiko āha. So pamādena khalitvā patitvā sāmikassa bhayena palāyituṃ āraddho. Sāmiko upadhāvitvā sāṭakakaṇṇe aggahesi. Sopi sāṭakaṃ chaḍḍetvā acelako hutvā palāyi, sesaṃ pūraṇasadisameva.
ਅਜਿਤੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਨਾਮਂ। ਕੇਸਕਮ੍ਬਲਂ ਧਾਰੇਤੀਤਿ ਕੇਸਕਮ੍ਬਲੋ। ਇਤਿ ਨਾਮਦ੍વਯਂ ਸਂਸਨ੍ਦਿਤ੍વਾ ‘‘ਅਜਿਤੋ ਕੇਸਕਮ੍ਬਲੋ’’ਤਿ વੁਚ੍ਚਤਿ। ਤਤ੍ਥ ਕੇਸਕਮ੍ਬਲੋ ਨਾਮ ਮਨੁਸ੍ਸਕੇਸੇਹਿ ਕਤਕਮ੍ਬਲੋ, ਤਤੋ ਪਟਿਕਿਟ੍ਠਤਰਂ વਤ੍ਥਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ। ਯਥਾਹ – ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਯਾਨਿ ਕਾਨਿਚਿ ਤਨ੍ਤਾવੁਤਾਨਂ વਤ੍ਥਾਨਂ, ਕੇਸਕਮ੍ਬਲੋ ਤੇਸਂ ਪਟਿਕਿਟ੍ਠੋ ਅਕ੍ਖਾਯਤਿ, ਕੇਸਕਮ੍ਬਲੋ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਸੀਤੇ ਸੀਤੋ ਉਣ੍ਹੇ ਉਣ੍ਹੋ ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣੋ ਦੁਗ੍ਗਨ੍ਧੋ ਦੁਕ੍ਖਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ’’ਤਿ (ਅ॰ ਨਿ॰ ੩.੧੩੮)।
Ajitoti tassa nāmaṃ. Kesakambalaṃ dhāretīti kesakambalo. Iti nāmadvayaṃ saṃsanditvā ‘‘ajito kesakambalo’’ti vuccati. Tattha kesakambalo nāma manussakesehi katakambalo, tato paṭikiṭṭhataraṃ vatthaṃ nāma natthi. Yathāha – ‘‘seyyathāpi, bhikkhave, yāni kānici tantāvutānaṃ vatthānaṃ, kesakambalo tesaṃ paṭikiṭṭho akkhāyati, kesakambalo, bhikkhave, sīte sīto uṇhe uṇho dubbaṇṇo duggandho dukkhasamphasso’’ti (a. ni. 3.138).
ਪਕੁਧੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਨਾਮਂ। ਕਚ੍ਚਾਯਨੋਤਿ ਗੋਤ੍ਤਂ। ਇਤਿ ਨਾਮਗੋਤ੍ਤਂ ਸਂਸਨ੍ਦਿਤ੍વਾ, ‘‘ਪਕੁਧੋ ਕਚ੍ਚਾਯਨੋ’’ਤਿ વੁਚ੍ਚਤਿ। ਸੀਤੁਦਕਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਕੋ ਏਸ, વਚ੍ਚਂ ਕਤ੍વਾਪਿ ਉਦਕਕਿਚ੍ਚਂ ਨ ਕਰੋਤਿ, ਉਣ੍ਹੋਦਕਂ વਾ ਕਞ੍ਜਿਯਂ વਾ ਲਭਿਤ੍વਾ ਕਰੋਤਿ, ਨਦਿਂ વਾ ਮਗ੍ਗੋਦਕਂ વਾ ਅਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮ, ‘‘ਸੀਲਂ ਮੇ ਭਿਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿ વਾਲਿਕਥੂਪਂ ਕਤ੍વਾ ਸੀਲਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਯ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਏવਰੂਪੋ ਨਿਸ੍ਸਿਰਿਕਲਦ੍ਧਿਕੋ ਏਸ।
Pakudhoti tassa nāmaṃ. Kaccāyanoti gottaṃ. Iti nāmagottaṃ saṃsanditvā, ‘‘pakudho kaccāyano’’ti vuccati. Sītudakapaṭikkhittako esa, vaccaṃ katvāpi udakakiccaṃ na karoti, uṇhodakaṃ vā kañjiyaṃ vā labhitvā karoti, nadiṃ vā maggodakaṃ vā atikkamma, ‘‘sīlaṃ me bhinna’’nti vālikathūpaṃ katvā sīlaṃ adhiṭṭhāya gacchati, evarūpo nissirikaladdhiko esa.
ਸਞ੍ਜਯੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਨਾਮਂ। ਬੇਲਟ੍ਠਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤੋਤਿ ਬੇਲਟ੍ਠਪੁਤ੍ਤੋ। ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਗਣ੍ਠਨਕਿਲੇਸੋ ਪਲਿਬੁਜ੍ਝਨਕਿਲੇਸੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਕਿਲੇਸਗਣ੍ਠਰਹਿਤਾ ਮਯਨ੍ਤਿ ਏવਂ વਾਦਿਤਾਯ ਲਦ੍ਧਨਾਮવਸੇਨ ਨਿਗਣ੍ਠੋ। ਨਾਟਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤੋਤਿ ਨਾਟਪੁਤ੍ਤੋ। ਅਬ੍ਭਞ੍ਞਂਸੂਤਿ ਯਥਾ ਤੇਸਂ ਪਟਿਞ੍ਞਾ, ਤਥੇવ ਜਾਨਿਂਸੁ। ਇਦਂ વੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਸਚੇ ਨੇਸਂ ਸਾ ਪਟਿਞ੍ਞਾ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਾ ਸਬ੍ਬੇ ਅਬ੍ਭਞ੍ਞਂਸੁ। ਨੋ ਚੇ, ਨ ਅਬ੍ਭਞ੍ਞਂਸੁ। ਤਸ੍ਮਾ ਕਿਂ ਤੇਸਂ ਪਟਿਞ੍ਞਾ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਾ ਨ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਾਤਿ, ਅਯਮੇਤਸ੍ਸ ਪਞ੍ਹਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ। ਅਥ ਭਗવਾ ਨੇਸਂ ਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਭਾવਕਥਨੇਨ ਅਤ੍ਥਾਭਾવਤੋ ਅਲਨ੍ਤਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍વਾ ਉਪਮਾਯ ਅਤ੍ਥਂ ਪવੇਦੇਨ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮਮੇવ ਦੇਸੇਤੁਂ, ਧਮ੍ਮਂ, ਤੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਦੇਸੇਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਆਹ।
Sañjayoti tassa nāmaṃ. Belaṭṭhassa puttoti belaṭṭhaputto. Amhākaṃ gaṇṭhanakileso palibujjhanakileso natthi, kilesagaṇṭharahitā mayanti evaṃ vāditāya laddhanāmavasena nigaṇṭho. Nāṭassa puttoti nāṭaputto. Abbhaññaṃsūti yathā tesaṃ paṭiññā, tatheva jāniṃsu. Idaṃ vuttaṃ hoti – sace nesaṃ sā paṭiññā niyyānikā sabbe abbhaññaṃsu. No ce, na abbhaññaṃsu. Tasmā kiṃ tesaṃ paṭiññā niyyānikā na niyyānikāti, ayametassa pañhassa attho. Atha bhagavā nesaṃ aniyyānikabhāvakathanena atthābhāvato alanti paṭikkhipitvā upamāya atthaṃ pavedento dhammameva desetuṃ, dhammaṃ, te brāhmaṇa, desessāmīti āha.
੩੨੦. ਤਤ੍ਥ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯਾਤਿ ਸਚ੍ਛਿਕਰਣਤ੍ਥਂ। ਨ ਛਨ੍ਦਂ ਜਨੇਤੀਤਿ ਕਤ੍ਤੁਕਮ੍ਯਤਾਛਨ੍ਦਂ ਨ ਜਨਯਤਿ। ਨ વਾਯਮਤੀਤਿ વਾਯਾਮਂ ਪਰਕ੍ਕਮਂ ਨ ਕਰੋਤਿ। ਓਲੀਨવੁਤ੍ਤਿਕੋ ਚ ਹੋਤੀਤਿ ਲੀਨਜ੍ਝਾਸਯੋ ਹੋਤਿ। ਸਾਥਲਿਕੋਤਿ ਸਿਥਿਲਗ੍ਗਾਹੀ, ਸਾਸਨਂ ਸਿਥਿਲਂ ਕਤ੍વਾ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਦਲ਼੍ਹਂ ਨ ਗਣ੍ਹਾਤਿ।
320. Tattha sacchikiriyāyāti sacchikaraṇatthaṃ. Na chandaṃ janetīti kattukamyatāchandaṃ na janayati. Na vāyamatīti vāyāmaṃ parakkamaṃ na karoti. Olīnavuttiko ca hotīti līnajjhāsayo hoti. Sāthalikoti sithilaggāhī, sāsanaṃ sithilaṃ katvā gaṇhāti, daḷhaṃ na gaṇhāti.
੩੨੩. ਇਧ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਭਿਕ੍ਖੁ, વਿવਿਚ੍ਚੇવ ਕਾਮੇਹੀਤਿ ਕਥਂ ਇਮੇ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਾਦਿਧਮ੍ਮਾ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨੇਨ ਉਤ੍ਤਰਿਤਰਾ ਜਾਤਾਤਿ? ਨਿਰੋਧਪਾਦਕਤ੍ਤਾ। ਹੇਟ੍ਠਾ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਾਦਿਧਮ੍ਮਾ ਹਿ વਿਪਸ੍ਸਨਾਪਾਦਕਾ , ਇਧ ਨਿਰੋਧਪਾਦਕਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਉਤ੍ਤਰਿਤਰਾ ਜਾਤਾਤਿ વੇਦਿਤਬ੍ਬਾ। ਇਤਿ ਭਗવਾ ਇਦਮ੍ਪਿ ਸੁਤ੍ਤਂ ਯਥਾਨੁਸਨ੍ਧਿਨਾવ ਨਿਟ੍ਠਪੇਸਿ। ਦੇਸਨਾવਸਾਨੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਸਰਣੇਸੁ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋਤਿ।
323.Idha, brāhmaṇa bhikkhu, vivicceva kāmehīti kathaṃ ime paṭhamajjhānādidhammā ñāṇadassanena uttaritarā jātāti? Nirodhapādakattā. Heṭṭhā paṭhamajjhānādidhammā hi vipassanāpādakā , idha nirodhapādakā, tasmā uttaritarā jātāti veditabbā. Iti bhagavā idampi suttaṃ yathānusandhināva niṭṭhapesi. Desanāvasāne brāhmaṇo saraṇesu patiṭṭhitoti.
ਪਪਞ੍ਚਸੂਦਨਿਯਾ ਮਜ੍ਝਿਮਨਿਕਾਯਟ੍ਠਕਥਾਯ
Papañcasūdaniyā majjhimanikāyaṭṭhakathāya
ਚੂਲ਼ਸਾਰੋਪਮਸੁਤ੍ਤવਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ।
Cūḷasāropamasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
ਤਤਿਯવਗ੍ਗવਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ।
Tatiyavaggavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
ਤਿਪਿਟਕ (ਮੂਲ) • Tipiṭaka (Mūla) / ਸੁਤ੍ਤਪਿਟਕ • Suttapiṭaka / ਮਜ੍ਝਿਮਨਿਕਾਯ • Majjhimanikāya / ੧੦. ਚੂਲ਼ਸਾਰੋਪਮਸੁਤ੍ਤਂ • 10. Cūḷasāropamasuttaṃ
ਟੀਕਾ • Tīkā / ਸੁਤ੍ਤਪਿਟਕ (ਟੀਕਾ) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / ਮਜ੍ਝਿਮਨਿਕਾਯ (ਟੀਕਾ) • Majjhimanikāya (ṭīkā) / ੧੦. ਚੂਲ਼ਸਾਰੋਪਮਸੁਤ੍ਤવਣ੍ਣਨਾ • 10. Cūḷasāropamasuttavaṇṇanā
