| Library / Tipiṭaka / തിപിടക • Tipiṭaka / മജ്ഝിമനികായ • Majjhimanikāya |
൯. ചൂളസകുലുദായിസുത്തം
9. Cūḷasakuludāyisuttaṃ
൨൬൯. ഏവം മേ സുതം – ഏകം സമയം ഭഗവാ രാജഗഹേ വിഹരതി വേളുവനേ കലന്ദകനിവാപേ. തേന ഖോ പന സമയേന സകുലുദായീ പരിബ്ബാജകോ മോരനിവാപേ പരിബ്ബാജകാരാമേ പടിവസതി മഹതിയാ പരിബ്ബാജകപരിസായ സദ്ധിം. അഥ ഖോ ഭഗവാ പുബ്ബണ്ഹസമയം നിവാസേത്വാ പത്തചീവരമാദായ രാജഗഹം പിണ്ഡായ പാവിസി. അഥ ഖോ ഭഗവതോ ഏതദഹോസി – ‘‘അതിപ്പഗോ ഖോ താവ രാജഗഹേ പിണ്ഡായ ചരിതും. യംനൂനാഹം യേന മോരനിവാപോ പരിബ്ബാജകാരാമോ യേന സകുലുദായീ പരിബ്ബാജകോ തേനുപസങ്കമേയ്യ’’ന്തി. അഥ ഖോ ഭഗവാ യേന മോരനിവാപോ പരിബ്ബാജകാരാമോ തേനുപസങ്കമി.
269. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena sakuludāyī paribbājako moranivāpe paribbājakārāme paṭivasati mahatiyā paribbājakaparisāya saddhiṃ. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahaṃ piṇḍāya pāvisi. Atha kho bhagavato etadahosi – ‘‘atippago kho tāva rājagahe piṇḍāya carituṃ. Yaṃnūnāhaṃ yena moranivāpo paribbājakārāmo yena sakuludāyī paribbājako tenupasaṅkameyya’’nti. Atha kho bhagavā yena moranivāpo paribbājakārāmo tenupasaṅkami.
തേന ഖോ പന സമയേന സകുലുദായീ പരിബ്ബാജകോ മഹതിയാ പരിബ്ബാജകപരിസായ സദ്ധിം നിസിന്നോ ഹോതി ഉന്നാദിനിയാ ഉച്ചാസദ്ദമഹാസദ്ദായ അനേകവിഹിതം തിരച്ഛാനകഥം കഥേന്തിയാ, സേയ്യഥിദം – രാജകഥം ചോരകഥം മഹാമത്തകഥം സേനാകഥം ഭയകഥം യുദ്ധകഥം അന്നകഥം പാനകഥം വത്ഥകഥം സയനകഥം മാലാകഥം ഗന്ധകഥം ഞാതികഥം യാനകഥം ഗാമകഥം നിഗമകഥം നഗരകഥം ജനപദകഥം ഇത്ഥികഥം സൂരകഥം വിസിഖാകഥം കുമ്ഭട്ഠാനകഥം പുബ്ബപേതകഥം നാനത്തകഥം ലോകക്ഖായികം സമുദ്ദക്ഖായികം ഇതിഭവാഭവകഥം ഇതി വാ. അദ്ദസാ ഖോ സകുലുദായീ പരിബ്ബാജകോ ഭഗവന്തം ദൂരതോവ ആഗച്ഛന്തം. ദിസ്വാന സകം പരിസം സണ്ഠാപേസി – ‘‘അപ്പസദ്ദാ ഭോന്തോ ഹോന്തു, മാ ഭോന്തോ സദ്ദമകത്ഥ. അയം സമണോ ഗോതമോ ആഗച്ഛതി; അപ്പസദ്ദകാമോ ഖോ പന സോ ആയസ്മാ അപ്പസദ്ദസ്സ വണ്ണവാദീ. അപ്പേവ നാമ അപ്പസദ്ദം പരിസം വിദിത്വാ ഉപസങ്കമിതബ്ബം മഞ്ഞേയ്യാ’’തി. അഥ ഖോ തേ പരിബ്ബാജകാ തുണ്ഹീ അഹേസും .
Tena kho pana samayena sakuludāyī paribbājako mahatiyā paribbājakaparisāya saddhiṃ nisinno hoti unnādiniyā uccāsaddamahāsaddāya anekavihitaṃ tiracchānakathaṃ kathentiyā, seyyathidaṃ – rājakathaṃ corakathaṃ mahāmattakathaṃ senākathaṃ bhayakathaṃ yuddhakathaṃ annakathaṃ pānakathaṃ vatthakathaṃ sayanakathaṃ mālākathaṃ gandhakathaṃ ñātikathaṃ yānakathaṃ gāmakathaṃ nigamakathaṃ nagarakathaṃ janapadakathaṃ itthikathaṃ sūrakathaṃ visikhākathaṃ kumbhaṭṭhānakathaṃ pubbapetakathaṃ nānattakathaṃ lokakkhāyikaṃ samuddakkhāyikaṃ itibhavābhavakathaṃ iti vā. Addasā kho sakuludāyī paribbājako bhagavantaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna sakaṃ parisaṃ saṇṭhāpesi – ‘‘appasaddā bhonto hontu, mā bhonto saddamakattha. Ayaṃ samaṇo gotamo āgacchati; appasaddakāmo kho pana so āyasmā appasaddassa vaṇṇavādī. Appeva nāma appasaddaṃ parisaṃ viditvā upasaṅkamitabbaṃ maññeyyā’’ti. Atha kho te paribbājakā tuṇhī ahesuṃ .
൨൭൦. അഥ ഖോ ഭഗവാ യേന സകുലുദായീ പരിബ്ബാജകോ തേനുപസങ്കമി. അഥ ഖോ സകുലുദായീ പരിബ്ബാജകോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘ഏതു ഖോ, ഭന്തേ, ഭഗവാ. സ്വാഗതം, ഭന്തേ, ഭഗവതോ. ചിരസ്സം ഖോ, ഭന്തേ, ഭഗവാ ഇമം പരിയായമകാസി യദിദം ഇധാഗമനായ. നിസീദതു, ഭന്തേ, ഭഗവാ; ഇദമാസനം പഞ്ഞത്ത’’ന്തി. നിസീദി ഭഗവാ പഞ്ഞത്തേ ആസനേ. സകുലുദായീപി ഖോ പരിബ്ബാജകോ അഞ്ഞതരം നീചം ആസനം ഗഹേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നം ഖോ സകുലുദായിം പരിബ്ബാജകം ഭഗവാ ഏതദവോച – ‘‘കായ നുത്ഥ, ഉദായി, ഏതരഹി കഥായ സന്നിസിന്നാ, കാ ച പന വോ അന്തരാകഥാ വിപ്പകതാ’’തി? ‘‘തിട്ഠതേസാ, ഭന്തേ, കഥാ യായ മയം ഏതരഹി കഥായ സന്നിസിന്നാ. നേസാ, ഭന്തേ, കഥാ ഭഗവതോ ദുല്ലഭാ ഭവിസ്സതി പച്ഛാപി സവനായ. യദാഹം, ഭന്തേ, ഇമം പരിസം അനുപസങ്കന്തോ ഹോമി അഥായം പരിസാ അനേകവിഹിതം തിരച്ഛാനകഥം കഥേന്തീ നിസിന്നാ ഹോതി; യദാ ച ഖോ അഹം, ഭന്തേ, ഇമം പരിസം ഉപസങ്കന്തോ ഹോമി അഥായം പരിസാ മമഞ്ഞേവ മുഖം ഉല്ലോകേന്തീ നിസിന്നാ ഹോതി – ‘യം നോ സമണോ ഉദായീ ധമ്മം ഭാസിസ്സതി തം 1 സോസ്സാമാ’തി; യദാ പന , ഭന്തേ, ഭഗവാ ഇമം പരിസം ഉപസങ്കന്തോ ഹോതി അഥാഹഞ്ചേവ അയഞ്ച പരിസാ ഭഗവതോ മുഖം ഉല്ലോകേന്താ 2 നിസിന്നാ ഹോമ – ‘യം നോ ഭഗവാ ധമ്മം ഭാസിസ്സതി തം സോസ്സാമാ’’’തി.
270. Atha kho bhagavā yena sakuludāyī paribbājako tenupasaṅkami. Atha kho sakuludāyī paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘etu kho, bhante, bhagavā. Svāgataṃ, bhante, bhagavato. Cirassaṃ kho, bhante, bhagavā imaṃ pariyāyamakāsi yadidaṃ idhāgamanāya. Nisīdatu, bhante, bhagavā; idamāsanaṃ paññatta’’nti. Nisīdi bhagavā paññatte āsane. Sakuludāyīpi kho paribbājako aññataraṃ nīcaṃ āsanaṃ gahetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho sakuludāyiṃ paribbājakaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘kāya nuttha, udāyi, etarahi kathāya sannisinnā, kā ca pana vo antarākathā vippakatā’’ti? ‘‘Tiṭṭhatesā, bhante, kathā yāya mayaṃ etarahi kathāya sannisinnā. Nesā, bhante, kathā bhagavato dullabhā bhavissati pacchāpi savanāya. Yadāhaṃ, bhante, imaṃ parisaṃ anupasaṅkanto homi athāyaṃ parisā anekavihitaṃ tiracchānakathaṃ kathentī nisinnā hoti; yadā ca kho ahaṃ, bhante, imaṃ parisaṃ upasaṅkanto homi athāyaṃ parisā mamaññeva mukhaṃ ullokentī nisinnā hoti – ‘yaṃ no samaṇo udāyī dhammaṃ bhāsissati taṃ 3 sossāmā’ti; yadā pana , bhante, bhagavā imaṃ parisaṃ upasaṅkanto hoti athāhañceva ayañca parisā bhagavato mukhaṃ ullokentā 4 nisinnā homa – ‘yaṃ no bhagavā dhammaṃ bhāsissati taṃ sossāmā’’’ti.
൨൭൧. ‘‘തേനഹുദായി, തംയേവേത്ഥ പടിഭാതു യഥാ മം പടിഭാസേയ്യാ’’സി. ‘‘പുരിമാനി , ഭന്തേ, ദിവസാനി പുരിമതരാനി സബ്ബഞ്ഞൂ സബ്ബദസ്സാവീ അപരിസേസം ഞാണദസ്സനം പടിജാനമാനോ ‘ചരതോ ച മേ തിട്ഠതോ ച സുത്തസ്സ ച ജാഗരസ്സ ച സതതം സമിതം ഞാണദസ്സനം പച്ചുപട്ഠിത’ന്തി. സോ മയാ 5 പുബ്ബന്തം ആരബ്ഭ പഞ്ഹം പുട്ഠോ സമാനോ അഞ്ഞേനഞ്ഞം പടിചരി, ബഹിദ്ധാ കഥം അപനാമേസി, കോപഞ്ച ദോസഞ്ച അപ്പച്ചയഞ്ച പാത്വാകാസി. തസ്സ മയ്ഹം, ഭന്തേ, ഭഗവന്തംയേവ ആരബ്ഭ സതി ഉദപാദി – ‘അഹോ നൂന ഭഗവാ, അഹോ നൂന സുഗതോ! യോ ഇമേസം ധമ്മാനം സുകുസലോ’’’തി. ‘‘കോ പന സോ, ഉദായി, സബ്ബഞ്ഞൂ സബ്ബദസ്സാവീ അപരിസേസം ഞാണദസ്സനം പടിജാനമാനോ ‘ചരതോ ച മേ തിട്ഠതോ ച സുത്തസ്സ ച ജാഗരസ്സ ച സതതം സമിതം ഞാണദസ്സനം പച്ചുപട്ഠിത’ന്തി, യോ തയാ പുബ്ബന്തം ആരബ്ഭ പഞ്ഹം പുട്ഠോ സമാനോ അഞ്ഞേനഞ്ഞം പടിചരി, ബഹിദ്ധാ കഥം അപനാമേസി കോപഞ്ച ദോസഞ്ച അപ്പച്ചയഞ്ച പാത്വാകാസീ’’തി? ‘നിഗണ്ഠോ, ഭന്തേ, നാടപുത്തോ’തി.
271. ‘‘Tenahudāyi, taṃyevettha paṭibhātu yathā maṃ paṭibhāseyyā’’si. ‘‘Purimāni , bhante, divasāni purimatarāni sabbaññū sabbadassāvī aparisesaṃ ñāṇadassanaṃ paṭijānamāno ‘carato ca me tiṭṭhato ca suttassa ca jāgarassa ca satataṃ samitaṃ ñāṇadassanaṃ paccupaṭṭhita’nti. So mayā 6 pubbantaṃ ārabbha pañhaṃ puṭṭho samāno aññenaññaṃ paṭicari, bahiddhā kathaṃ apanāmesi, kopañca dosañca appaccayañca pātvākāsi. Tassa mayhaṃ, bhante, bhagavantaṃyeva ārabbha sati udapādi – ‘aho nūna bhagavā, aho nūna sugato! Yo imesaṃ dhammānaṃ sukusalo’’’ti. ‘‘Ko pana so, udāyi, sabbaññū sabbadassāvī aparisesaṃ ñāṇadassanaṃ paṭijānamāno ‘carato ca me tiṭṭhato ca suttassa ca jāgarassa ca satataṃ samitaṃ ñāṇadassanaṃ paccupaṭṭhita’nti, yo tayā pubbantaṃ ārabbha pañhaṃ puṭṭho samāno aññenaññaṃ paṭicari, bahiddhā kathaṃ apanāmesi kopañca dosañca appaccayañca pātvākāsī’’ti? ‘Nigaṇṭho, bhante, nāṭaputto’ti.
‘‘യോ ഖോ, ഉദായി, അനേകവിഹിതം പുബ്ബേനിവാസം അനുസ്സരേയ്യ, സേയ്യഥിദം – ഏകമ്പി ജാതിം ദ്വേപി ജാതിയോ…പേ॰… ഇതി സാകാരം സഉദ്ദേസം അനേകവിഹിതം പുബ്ബേനിവാസം അനുസ്സരേയ്യ, സോ വാ മം പുബ്ബന്തം ആരബ്ഭ പഞ്ഹം പുച്ഛേയ്യ, തം വാഹം പുബ്ബന്തം ആരബ്ഭ പഞ്ഹം പുച്ഛേയ്യം; സോ വാ മേ പുബ്ബന്തം ആരബ്ഭ പഞ്ഹസ്സ വേയ്യാകരണേന ചിത്തം ആരാധേയ്യ, തസ്സ വാഹം പുബ്ബന്തം ആരബ്ഭ പഞ്ഹസ്സ വേയ്യാകരണേന ചിത്തം ആരാധേയ്യം.
‘‘Yo kho, udāyi, anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussareyya, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo…pe… iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussareyya, so vā maṃ pubbantaṃ ārabbha pañhaṃ puccheyya, taṃ vāhaṃ pubbantaṃ ārabbha pañhaṃ puccheyyaṃ; so vā me pubbantaṃ ārabbha pañhassa veyyākaraṇena cittaṃ ārādheyya, tassa vāhaṃ pubbantaṃ ārabbha pañhassa veyyākaraṇena cittaṃ ārādheyyaṃ.
‘‘യോ 7 ഖോ, ഉദായി, ദിബ്ബേന ചക്ഖുനാ വിസുദ്ധേന അതിക്കന്തമാനുസകേന സത്തേ പസ്സേയ്യ ചവമാനേ ഉപപജ്ജമാനേ ഹീനേ പണീതേ സുവണ്ണേ ദുബ്ബണ്ണേ സുഗതേ ദുഗ്ഗതേ യഥാകമ്മൂപഗേ സത്തേ പജാനേയ്യ, സോ വാ മം അപരന്തം ആരബ്ഭ പഞ്ഹം പുച്ഛേയ്യ, തം വാഹം അപരന്തം ആരബ്ഭ പഞ്ഹം പുച്ഛേയ്യം; സോ വാ മേ അപരന്തം ആരബ്ഭ പഞ്ഹസ്സ വേയ്യാകരണേന ചിത്തം ആരാധേയ്യ, തസ്സ വാഹം അപരന്തം ആരബ്ഭ പഞ്ഹസ്സ വേയ്യാകരണേന ചിത്തം ആരാധേയ്യം.
‘‘Yo 8 kho, udāyi, dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passeyya cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajāneyya, so vā maṃ aparantaṃ ārabbha pañhaṃ puccheyya, taṃ vāhaṃ aparantaṃ ārabbha pañhaṃ puccheyyaṃ; so vā me aparantaṃ ārabbha pañhassa veyyākaraṇena cittaṃ ārādheyya, tassa vāhaṃ aparantaṃ ārabbha pañhassa veyyākaraṇena cittaṃ ārādheyyaṃ.
‘‘അപി ച, ഉദായി, തിട്ഠതു പുബ്ബന്തോ, തിട്ഠതു അപരന്തോ. ധമ്മം തേ ദേസേസ്സാമി – ഇമസ്മിം സതി ഇദം ഹോതി, ഇമസ്സുപ്പാദാ ഇദം ഉപ്പജ്ജതി; ഇമസ്മിം അസതി ഇദം ന ഹോതി, ഇമസ്സ നിരോധാ ഇദം നിരുജ്ഝതീ’’തി.
‘‘Api ca, udāyi, tiṭṭhatu pubbanto, tiṭṭhatu aparanto. Dhammaṃ te desessāmi – imasmiṃ sati idaṃ hoti, imassuppādā idaṃ uppajjati; imasmiṃ asati idaṃ na hoti, imassa nirodhā idaṃ nirujjhatī’’ti.
‘‘അഹഞ്ഹി, ഭന്തേ, യാവതകമ്പി മേ ഇമിനാ അത്തഭാവേന പച്ചനുഭൂതം തമ്പി നപ്പഹോമി സാകാരം സഉദ്ദേസം അനുസ്സരിതും, കുതോ പനാഹം അനേകവിഹിതം പുബ്ബേനിവാസം അനുസ്സരിസ്സാമി, സേയ്യഥിദം – ഏകമ്പി ജാതിം ദ്വേപി ജാതിയോ…പേ॰… ഇതി സാകാരം സഉദ്ദേസം അനേകവിഹിതം പുബ്ബേനിവാസം അനുസ്സരിസ്സാമി, സേയ്യഥാപി ഭഗവാ? അഹഞ്ഹി, ഭന്തേ, ഏതരഹി പംസുപിസാചകമ്പി ന പസ്സാമി, കുതോ പനാഹം ദിബ്ബേന ചക്ഖുനാ വിസുദ്ധേന അതിക്കന്തമാനുസകേന സത്തേ പസ്സിസ്സാമി ചവമാനേ ഉപപജ്ജമാനേ ഹീനേ പണീതേ സുവണ്ണേ ദുബ്ബണ്ണേ സുഗതേ ദുഗ്ഗതേ യഥാകമ്മൂപഗേ സത്തേ പജാനിസ്സാമി, സേയ്യഥാപി ഭഗവാ? യം പന മം, ഭന്തേ, ഭഗവാ ഏവമാഹ – ‘അപി ച, ഉദായി, തിട്ഠതു പുബ്ബന്തോ, തിട്ഠതു അപരന്തോ; ധമ്മം തേ ദേസേസ്സാമി – ഇമസ്മിം സതി ഇദം ഹോതി, ഇമസ്സുപ്പാദാ ഇദം ഉപ്പജ്ജതി; ഇമസ്മിം അസതി ഇദം ന ഹോതി, ഇമസ്സ നിരോധാ ഇദം നിരുജ്ഝതീ’തി തഞ്ച പന മേ ഭിയ്യോസോമത്തായ ന പക്ഖായതി. അപ്പേവ നാമാഹം, ഭന്തേ, സകേ ആചരിയകേ ഭഗവതോ ചിത്തം ആരാധേയ്യം പഞ്ഹസ്സ വേയ്യാകരണേനാ’’തി.
‘‘Ahañhi, bhante, yāvatakampi me iminā attabhāvena paccanubhūtaṃ tampi nappahomi sākāraṃ sauddesaṃ anussarituṃ, kuto panāhaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarissāmi, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo…pe… iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarissāmi, seyyathāpi bhagavā? Ahañhi, bhante, etarahi paṃsupisācakampi na passāmi, kuto panāhaṃ dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passissāmi cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānissāmi, seyyathāpi bhagavā? Yaṃ pana maṃ, bhante, bhagavā evamāha – ‘api ca, udāyi, tiṭṭhatu pubbanto, tiṭṭhatu aparanto; dhammaṃ te desessāmi – imasmiṃ sati idaṃ hoti, imassuppādā idaṃ uppajjati; imasmiṃ asati idaṃ na hoti, imassa nirodhā idaṃ nirujjhatī’ti tañca pana me bhiyyosomattāya na pakkhāyati. Appeva nāmāhaṃ, bhante, sake ācariyake bhagavato cittaṃ ārādheyyaṃ pañhassa veyyākaraṇenā’’ti.
൨൭൨. ‘‘കിന്തി പന തേ, ഉദായി, സകേ ആചരിയകേ ഹോതീ’’തി? ‘‘അമ്ഹാകം, ഭന്തേ, സകേ ആചരിയകേ ഏവം ഹോതി – ‘അയം പരമോ വണ്ണോ, അയം പരമോ വണ്ണോ’’’തി.
272. ‘‘Kinti pana te, udāyi, sake ācariyake hotī’’ti? ‘‘Amhākaṃ, bhante, sake ācariyake evaṃ hoti – ‘ayaṃ paramo vaṇṇo, ayaṃ paramo vaṇṇo’’’ti.
‘‘യം പന തേ ഏതം, ഉദായി, സകേ ആചരിയകേ ഏവം ഹോതി – ‘അയം പരമോ വണ്ണോ, അയം പരമോ വണ്ണോ’തി, കതമോ സോ പരമോ വണ്ണോ’’തി? ‘‘യസ്മാ, ഭന്തേ, വണ്ണാ അഞ്ഞോ വണ്ണോ ഉത്തരിതരോ വാ പണീതതരോ വാ നത്ഥി സോ പരമോ വണ്ണോ’’തി.
‘‘Yaṃ pana te etaṃ, udāyi, sake ācariyake evaṃ hoti – ‘ayaṃ paramo vaṇṇo, ayaṃ paramo vaṇṇo’ti, katamo so paramo vaṇṇo’’ti? ‘‘Yasmā, bhante, vaṇṇā añño vaṇṇo uttaritaro vā paṇītataro vā natthi so paramo vaṇṇo’’ti.
‘‘കതമോ പന സോ പരമോ വണ്ണോ യസ്മാ വണ്ണാ അഞ്ഞോ വണ്ണോ ഉത്തരിതരോ വാ പണീതതരോ വാ നത്ഥീ’’തി? ‘‘യസ്മാ , ഭന്തേ, വണ്ണാ അഞ്ഞോ വണ്ണോ ഉത്തരിതരോ വാ പണീതതരോ വാ നത്ഥി സോ പരമോ വണ്ണോ’’തി.
‘‘Katamo pana so paramo vaṇṇo yasmā vaṇṇā añño vaṇṇo uttaritaro vā paṇītataro vā natthī’’ti? ‘‘Yasmā , bhante, vaṇṇā añño vaṇṇo uttaritaro vā paṇītataro vā natthi so paramo vaṇṇo’’ti.
‘‘ദീഘാപി ഖോ തേ ഏസാ, ഉദായി, ഫരേയ്യ – ‘യസ്മാ, ഭന്തേ, വണ്ണാ അഞ്ഞോ വണ്ണോ ഉത്തരിതരോ വാ പണീതതരോ വാ നത്ഥി സോ പരമോ വണ്ണോ’തി വദേസി, തഞ്ച വണ്ണം ന പഞ്ഞപേസി. സേയ്യഥാപി, ഉദായി, പുരിസോ ഏവം വദേയ്യ – ‘അഹം യാ ഇമസ്മിം ജനപദേ ജനപദകല്യാണീ തം ഇച്ഛാമി, തം കാമേമീ’തി. തമേനം ഏവം വദേയ്യും – ‘അമ്ഭോ പുരിസ, യം ത്വം ജനപദകല്യാണിം ഇച്ഛസി കാമേസി, ജാനാസി തം ജനപദകല്യാണിം – ഖത്തിയീ വാ ബ്രാഹ്മണീ വാ വേസ്സീ വാ സുദ്ദീ വാ’’തി? ഇതി പുട്ഠോ ‘നോ’തി വദേയ്യ. തമേനം ഏവം വദേയ്യും – ‘അമ്ഭോ പുരിസ, യം ത്വം ജനപദകല്യാണിം ഇച്ഛസി കാമേസി, ജാനാസി തം ജനപദകല്യാണിം – ഏവംനാമാ ഏവംഗോത്താതി വാതി…പേ॰… ദീഘാ വാ രസ്സാ വാ മജ്ഝിമാ വാ കാളീ വാ സാമാ വാ മങ്ഗുരച്ഛവീ വാതി… അമുകസ്മിം ഗാമേ വാ നിഗമേ വാ നഗരേ വാ’തി? ഇതി പുട്ഠോ ‘നോ’തി വദേയ്യ. തമേനം ഏവം വദേയ്യും – ‘അമ്ഭോ പുരിസ, യം ത്വം ന ജാനാസി ന പസ്സസി, തം ത്വം ഇച്ഛസി കാമേസീ’’’തി? ഇതി പുട്ഠോ ‘ആമാ’തി വദേയ്യ.
‘‘Dīghāpi kho te esā, udāyi, phareyya – ‘yasmā, bhante, vaṇṇā añño vaṇṇo uttaritaro vā paṇītataro vā natthi so paramo vaṇṇo’ti vadesi, tañca vaṇṇaṃ na paññapesi. Seyyathāpi, udāyi, puriso evaṃ vadeyya – ‘ahaṃ yā imasmiṃ janapade janapadakalyāṇī taṃ icchāmi, taṃ kāmemī’ti. Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ – ‘ambho purisa, yaṃ tvaṃ janapadakalyāṇiṃ icchasi kāmesi, jānāsi taṃ janapadakalyāṇiṃ – khattiyī vā brāhmaṇī vā vessī vā suddī vā’’ti? Iti puṭṭho ‘no’ti vadeyya. Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ – ‘ambho purisa, yaṃ tvaṃ janapadakalyāṇiṃ icchasi kāmesi, jānāsi taṃ janapadakalyāṇiṃ – evaṃnāmā evaṃgottāti vāti…pe… dīghā vā rassā vā majjhimā vā kāḷī vā sāmā vā maṅguracchavī vāti… amukasmiṃ gāme vā nigame vā nagare vā’ti? Iti puṭṭho ‘no’ti vadeyya. Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ – ‘ambho purisa, yaṃ tvaṃ na jānāsi na passasi, taṃ tvaṃ icchasi kāmesī’’’ti? Iti puṭṭho ‘āmā’ti vadeyya.
‘‘തം കിം മഞ്ഞസി, ഉദായി – നനു ഏവം സന്തേ, തസ്സ പുരിസസ്സ അപ്പാടിഹീരകതം ഭാസിതം സമ്പജ്ജതീ’’തി? ‘‘അദ്ധാ ഖോ, ഭന്തേ, ഏവം സന്തേ തസ്സ പുരിസസ്സ അപ്പാടിഹീരകതം ഭാസിതം സമ്പജ്ജതീ’’തി.
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, udāyi – nanu evaṃ sante, tassa purisassa appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti? ‘‘Addhā kho, bhante, evaṃ sante tassa purisassa appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti.
‘‘ഏവമേവ ഖോ ത്വം, ഉദായി, ‘യസ്മാ, ഭന്തേ, വണ്ണാ അഞ്ഞോ വണ്ണോ ഉത്തരിതരോ വാ പണീതതരോ വാ നത്ഥി സോ പരമോ വണ്ണോ’തി വദേസി, തഞ്ച വണ്ണം ന പഞ്ഞപേസീ’’തി.
‘‘Evameva kho tvaṃ, udāyi, ‘yasmā, bhante, vaṇṇā añño vaṇṇo uttaritaro vā paṇītataro vā natthi so paramo vaṇṇo’ti vadesi, tañca vaṇṇaṃ na paññapesī’’ti.
‘‘സേയ്യഥാപി, ഭന്തേ, മണി വേളുരിയോ സുഭോ ജാതിമാ അട്ഠംസോ സുപരികമ്മകതോ പണ്ഡുകമ്ബലേ നിക്ഖിത്തോ ഭാസതേ ച തപതേ ച വിരോചതി ച, ഏവം വണ്ണോ അത്താ ഹോതി അരോഗോ പരം മരണാ’’തി.
‘‘Seyyathāpi, bhante, maṇi veḷuriyo subho jātimā aṭṭhaṃso suparikammakato paṇḍukambale nikkhitto bhāsate ca tapate ca virocati ca, evaṃ vaṇṇo attā hoti arogo paraṃ maraṇā’’ti.
൨൭൩. ‘‘തം കിം മഞ്ഞസി, ഉദായി, യോ വാ മണി വേളുരിയോ സുഭോ ജാതിമാ അട്ഠംസോ സുപരികമ്മകതോ പണ്ഡുകമ്ബലേ നിക്ഖിത്തോ ഭാസതേ ച തപതേ ച വിരോചതി ച, യോ വാ രത്തന്ധകാരതിമിസായ കിമി ഖജ്ജോപനകോ – ഇമേസം ഉഭിന്നം വണ്ണാനം കതമോ വണ്ണോ അഭിക്കന്തതരോ ച പണീതതരോ ചാ’’തി? ‘‘യ്വായം, ഭന്തേ, രത്തന്ധകാരതിമിസായ കിമി ഖജ്ജോപനകോ – അയം ഇമേസം ഉഭിന്നം വണ്ണാനം അഭിക്കന്തതരോ ച പണീതതരോ ചാ’’തി.
273. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, udāyi, yo vā maṇi veḷuriyo subho jātimā aṭṭhaṃso suparikammakato paṇḍukambale nikkhitto bhāsate ca tapate ca virocati ca, yo vā rattandhakāratimisāya kimi khajjopanako – imesaṃ ubhinnaṃ vaṇṇānaṃ katamo vaṇṇo abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti? ‘‘Yvāyaṃ, bhante, rattandhakāratimisāya kimi khajjopanako – ayaṃ imesaṃ ubhinnaṃ vaṇṇānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti.
‘‘തം കിം മഞ്ഞസി, ഉദായി, യോ വാ രത്തന്ധകാരതിമിസായ കിമി ഖജ്ജോപനകോ, യോ വാ രത്തന്ധകാരതിമിസായ തേലപ്പദീപോ – ഇമേസം ഉഭിന്നം വണ്ണാനം കതമോ വണ്ണോ അഭിക്കന്തതരോ ച പണീതതരോ ചാ’’തി? ‘‘യ്വായം, ഭന്തേ, രത്തന്ധകാരതിമിസായ തേലപ്പദീപോ – അയം ഇമേസം ഉഭിന്നം വണ്ണാനം അഭിക്കന്തതരോ ച പണീതതരോ ചാ’’തി.
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, udāyi, yo vā rattandhakāratimisāya kimi khajjopanako, yo vā rattandhakāratimisāya telappadīpo – imesaṃ ubhinnaṃ vaṇṇānaṃ katamo vaṇṇo abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti? ‘‘Yvāyaṃ, bhante, rattandhakāratimisāya telappadīpo – ayaṃ imesaṃ ubhinnaṃ vaṇṇānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti.
‘‘തം കിം മഞ്ഞസി, ഉദായി, യോ വാ രത്തന്ധകാരതിമിസായ തേലപ്പദീപോ, യോ വാ രത്തന്ധകാരതിമിസായ മഹാഅഗ്ഗിക്ഖന്ധോ – ഇമേസം ഉഭിന്നം വണ്ണാനം കതമോ വണ്ണോ അഭിക്കന്തതരോ ച പണീതതരോ ചാ’’തി? ‘‘യ്വായം, ഭന്തേ, രത്തന്ധകാരതിമിസായ മഹാഅഗ്ഗിക്ഖന്ധോ – അയം ഇമേസം ഉഭിന്നം വണ്ണാനം അഭിക്കന്തതരോ ച പണീതതരോ ചാ’’തി.
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, udāyi, yo vā rattandhakāratimisāya telappadīpo, yo vā rattandhakāratimisāya mahāaggikkhandho – imesaṃ ubhinnaṃ vaṇṇānaṃ katamo vaṇṇo abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti? ‘‘Yvāyaṃ, bhante, rattandhakāratimisāya mahāaggikkhandho – ayaṃ imesaṃ ubhinnaṃ vaṇṇānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti.
‘‘തം കിം മഞ്ഞസി, ഉദായി, യോ വാ രത്തന്ധകാരതിമിസായ മഹാഅഗ്ഗിക്ഖന്ധോ, യാ വാ രത്തിയാ പച്ചൂസസമയം വിദ്ധേ വിഗതവലാഹകേ ദേവേ ഓസധിതാരകാ – ഇമേസം ഉഭിന്നം വണ്ണാനം കതമോ വണ്ണോ അഭിക്കന്തതരോ ച പണീതതരോ ചാ’’തി? ‘‘യ്വായം, ഭന്തേ, രത്തിയാ പച്ചൂസസമയം വിദ്ധേ വിഗതവലാഹകേ ദേവേ ഓസധിതാരകാ – അയം ഇമേസം ഉഭിന്നം വണ്ണാനം അഭിക്കന്തതരോ ച പണീതതരോ ചാ’’തി.
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, udāyi, yo vā rattandhakāratimisāya mahāaggikkhandho, yā vā rattiyā paccūsasamayaṃ viddhe vigatavalāhake deve osadhitārakā – imesaṃ ubhinnaṃ vaṇṇānaṃ katamo vaṇṇo abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti? ‘‘Yvāyaṃ, bhante, rattiyā paccūsasamayaṃ viddhe vigatavalāhake deve osadhitārakā – ayaṃ imesaṃ ubhinnaṃ vaṇṇānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti.
‘‘തം കിം മഞ്ഞസി, ഉദായി, യാ വാ രത്തിയാ പച്ചൂസസമയം വിദ്ധേ വിഗതവലാഹകേ ദേവേ ഓസധിതാരകാ, യോ വാ തദഹുപോസഥേ പന്നരസേ വിദ്ധേ വിഗതവലാഹകേ ദേവേ അഭിദോ 9 അഡ്ഢരത്തസമയം ചന്ദോ – ഇമേസം ഉഭിന്നം വണ്ണാനം കതമോ വണ്ണോ അഭിക്കന്തതരോ ച പണീതതരോ ചാ’’തി? ‘‘യ്വായം, ഭന്തേ, തദഹുപോസഥേ പന്നരസേ വിദ്ധേ വിഗതവലാഹകേ ദേവേ അഭിദോ അഡ്ഢരത്തസമയം ചന്ദോ – അയം ഇമേസം ഉഭിന്നം വണ്ണാനം അഭിക്കന്തതരോ ച പണീതതരോ ചാ’’തി.
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, udāyi, yā vā rattiyā paccūsasamayaṃ viddhe vigatavalāhake deve osadhitārakā, yo vā tadahuposathe pannarase viddhe vigatavalāhake deve abhido 10 aḍḍharattasamayaṃ cando – imesaṃ ubhinnaṃ vaṇṇānaṃ katamo vaṇṇo abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti? ‘‘Yvāyaṃ, bhante, tadahuposathe pannarase viddhe vigatavalāhake deve abhido aḍḍharattasamayaṃ cando – ayaṃ imesaṃ ubhinnaṃ vaṇṇānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti.
‘‘തം കിം മഞ്ഞസി, ഉദായി, യോ വാ തദഹുപോസഥേ പന്നരസേ വിദ്ധേ വിഗതവലാഹകേ ദേവേ അഭിദോ അഡ്ഢരത്തസമയം ചന്ദോ, യോ വാ വസ്സാനം പച്ഛിമേ മാസേ സരദസമയേ വിദ്ധേ വിഗതവലാഹകേ ദേവേ അഭിദോ മജ്ഝന്ഹികസമയം സൂരിയോ – ഇമേസം ഉഭിന്നം വണ്ണാനം കതമോ വണ്ണോ അഭിക്കന്തതരോ ച പണീതതരോ ചാ’’തി? ‘‘യ്വായം, ഭന്തേ, വസ്സാനം പച്ഛിമേ മാസേ സരദസമയേ വിദ്ധേ വിഗതവലാഹകേ ദേവേ അഭിദോ മജ്ഝന്ഹികസമയം സൂരിയോ – അയം ഇമേസം ഉഭിന്നം വണ്ണാനം അഭിക്കന്തതരോ ച പണീതതരോ ചാ’’തി.
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, udāyi, yo vā tadahuposathe pannarase viddhe vigatavalāhake deve abhido aḍḍharattasamayaṃ cando, yo vā vassānaṃ pacchime māse saradasamaye viddhe vigatavalāhake deve abhido majjhanhikasamayaṃ sūriyo – imesaṃ ubhinnaṃ vaṇṇānaṃ katamo vaṇṇo abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti? ‘‘Yvāyaṃ, bhante, vassānaṃ pacchime māse saradasamaye viddhe vigatavalāhake deve abhido majjhanhikasamayaṃ sūriyo – ayaṃ imesaṃ ubhinnaṃ vaṇṇānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti.
‘‘അതോ ഖോ തേ, ഉദായി, ബഹൂ ഹി ബഹുതരാ ദേവാ യേ ഇമേസം ചന്ദിമസൂരിയാനം ആഭാ നാനുഭോന്തി, ത്യാഹം പജാനാമി. അഥ ച പനാഹം ന വദാമി – ‘യസ്മാ വണ്ണാ അഞ്ഞോ വണ്ണോ ഉത്തരിതരോ വാ പണീതതരോ വാ നത്ഥീ’തി. അഥ ച പന ത്വം, ഉദായി, ‘യ്വായം വണ്ണോ കിമിനാ ഖജ്ജോപനകേന നിഹീനതരോ 11 ച പതികിട്ഠതരോ ച സോ പരമോ വണ്ണോ’തി വദേസി, തഞ്ച വണ്ണം ന പഞ്ഞപേസീ’’തി. ‘‘അച്ഛിദം 12 ഭഗവാ കഥം, അച്ഛിദം സുഗതോ കഥ’’ന്തി!
‘‘Ato kho te, udāyi, bahū hi bahutarā devā ye imesaṃ candimasūriyānaṃ ābhā nānubhonti, tyāhaṃ pajānāmi. Atha ca panāhaṃ na vadāmi – ‘yasmā vaṇṇā añño vaṇṇo uttaritaro vā paṇītataro vā natthī’ti. Atha ca pana tvaṃ, udāyi, ‘yvāyaṃ vaṇṇo kiminā khajjopanakena nihīnataro 13 ca patikiṭṭhataro ca so paramo vaṇṇo’ti vadesi, tañca vaṇṇaṃ na paññapesī’’ti. ‘‘Acchidaṃ 14 bhagavā kathaṃ, acchidaṃ sugato katha’’nti!
‘‘കിം പന ത്വം, ഉദായി, ഏവം വദേസി – ‘അച്ഛിദം ഭഗവാ കഥം, അച്ഛിദം സുഗതോ കഥം’’’തി? ‘‘അമ്ഹാകം, ഭന്തേ, സകേ ആചരിയകേ ഏവം ഹോതി – ‘അയം പരമോ വണ്ണോ, അയം പരമോ വണ്ണോ’തി. തേ മയം, ഭന്തേ, ഭഗവതാ സകേ ആചരിയകേ സമനുയുഞ്ജിയമാനാ സമനുഗ്ഗാഹിയമാനാ സമനുഭാസിയമാനാ രിത്താ തുച്ഛാ അപരദ്ധാ’’തി.
‘‘Kiṃ pana tvaṃ, udāyi, evaṃ vadesi – ‘acchidaṃ bhagavā kathaṃ, acchidaṃ sugato kathaṃ’’’ti? ‘‘Amhākaṃ, bhante, sake ācariyake evaṃ hoti – ‘ayaṃ paramo vaṇṇo, ayaṃ paramo vaṇṇo’ti. Te mayaṃ, bhante, bhagavatā sake ācariyake samanuyuñjiyamānā samanuggāhiyamānā samanubhāsiyamānā rittā tucchā aparaddhā’’ti.
൨൭൪. ‘‘കിം പനുദായി, അത്ഥി ഏകന്തസുഖോ ലോകോ, അത്ഥി ആകാരവതീ പടിപദാ ഏകന്തസുഖസ്സ ലോകസ്സ സച്ഛികിരിയായാ’’തി? ‘‘അമ്ഹാകം, ഭന്തേ, സകേ ആചരിയകേ ഏവം ഹോതി – ‘അത്ഥി ഏകന്തസുഖോ ലോകോ, അത്ഥി ആകാരവതീ പടിപദാ ഏകന്തസുഖസ്സ ലോകസ്സ സച്ഛികിരിയായാ’’’തി.
274. ‘‘Kiṃ panudāyi, atthi ekantasukho loko, atthi ākāravatī paṭipadā ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāyā’’ti? ‘‘Amhākaṃ, bhante, sake ācariyake evaṃ hoti – ‘atthi ekantasukho loko, atthi ākāravatī paṭipadā ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāyā’’’ti.
‘‘കതമാ പന സാ, ഉദായി, ആകാരവതീ പടിപദാ ഏകന്തസുഖസ്സ ലോകസ്സ സച്ഛികിരിയായാ’’തി? ‘‘ഇധ, ഭന്തേ, ഏകച്ചോ പാണാതിപാതം പഹായ പാണാതിപാതാ പടിവിരതോ ഹോതി, അദിന്നാദാനം പഹായ അദിന്നാദാനാ പടിവിരതോ ഹോതി, കാമേസുമിച്ഛാചാരം പഹായ കാമേസുമിച്ഛാചാരാ പടിവിരതോ ഹോതി, മുസാവാദം പഹായ മുസാവാദാ പടിവിരതോ ഹോതി, അഞ്ഞതരം വാ പന തപോഗുണം സമാദായ വത്തതി. അയം ഖോ സാ, ഭന്തേ, ആകാരവതീ പടിപദാ ഏകന്തസുഖസ്സ ലോകസ്സ സച്ഛികിരിയായാ’’തി.
‘‘Katamā pana sā, udāyi, ākāravatī paṭipadā ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāyā’’ti? ‘‘Idha, bhante, ekacco pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānaṃ pahāya adinnādānā paṭivirato hoti, kāmesumicchācāraṃ pahāya kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, musāvādaṃ pahāya musāvādā paṭivirato hoti, aññataraṃ vā pana tapoguṇaṃ samādāya vattati. Ayaṃ kho sā, bhante, ākāravatī paṭipadā ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāyā’’ti.
‘‘തം കിം മഞ്ഞസി, ഉദായി, യസ്മിം സമയേ പാണാതിപാതം പഹായ പാണാതിപാതാ പടിവിരതോ ഹോതി, ഏകന്തസുഖീ വാ തസ്മിം സമയേ അത്താ ഹോതി സുഖദുക്ഖീ വാ’’തി? ‘‘സുഖദുക്ഖീ, ഭന്തേ’’.
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, udāyi, yasmiṃ samaye pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭivirato hoti, ekantasukhī vā tasmiṃ samaye attā hoti sukhadukkhī vā’’ti? ‘‘Sukhadukkhī, bhante’’.
‘‘തം കിം മഞ്ഞസി, ഉദായി, യസ്മിം സമയേ അദിന്നാദാനം പഹായ അദിന്നാദാനാ പടിവിരതോ ഹോതി, ഏകന്തസുഖീ വാ തസ്മിം സമയേ അത്താ ഹോതി സുഖദുക്ഖീ വാ’’തി? ‘‘സുഖദുക്ഖീ, ഭന്തേ’’.
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, udāyi, yasmiṃ samaye adinnādānaṃ pahāya adinnādānā paṭivirato hoti, ekantasukhī vā tasmiṃ samaye attā hoti sukhadukkhī vā’’ti? ‘‘Sukhadukkhī, bhante’’.
‘‘തം കിം മഞ്ഞസി, ഉദായി, യസ്മിം സമയേ കാമേസുമിച്ഛാചാരം പഹായ കാമേസുമിച്ഛാചാരാ പടിവിരതോ ഹോതി, ഏകന്തസുഖീ വാ തസ്മിം സമയേ അത്താ ഹോതി സുഖദുക്ഖീ വാ’’തി? ‘‘സുഖദുക്ഖീ, ഭന്തേ’’.
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, udāyi, yasmiṃ samaye kāmesumicchācāraṃ pahāya kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, ekantasukhī vā tasmiṃ samaye attā hoti sukhadukkhī vā’’ti? ‘‘Sukhadukkhī, bhante’’.
‘‘തം കിം മഞ്ഞസി, ഉദായി, യസ്മിം സമയേ മുസാവാദം പഹായ മുസാവാദാ പടിവിരതോ ഹോതി, ഏകന്തസുഖീ വാ തസ്മിം സമയേ അത്താ ഹോതി സുഖദുക്ഖീ വാ’’തി? ‘‘സുഖദുക്ഖീ, ഭന്തേ’’.
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, udāyi, yasmiṃ samaye musāvādaṃ pahāya musāvādā paṭivirato hoti, ekantasukhī vā tasmiṃ samaye attā hoti sukhadukkhī vā’’ti? ‘‘Sukhadukkhī, bhante’’.
‘‘തം കിം മഞ്ഞസി, ഉദായി, യസ്മിം സമയേ അഞ്ഞതരം തപോഗുണം സമാദായ വത്തതി, ഏകന്തസുഖീ വാ തസ്മിം സമയേ അത്താ ഹോതി സുഖദുക്ഖീ വാ’’തി? ‘‘സുഖദുക്ഖീ, ഭന്തേ’’.
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, udāyi, yasmiṃ samaye aññataraṃ tapoguṇaṃ samādāya vattati, ekantasukhī vā tasmiṃ samaye attā hoti sukhadukkhī vā’’ti? ‘‘Sukhadukkhī, bhante’’.
‘‘തം കിം മഞ്ഞസി, ഉദായി, അപി നു ഖോ വോകിണ്ണസുഖദുക്ഖം പടിപദം ആഗമ്മ ഏകന്തസുഖസ്സ ലോകസ്സ സച്ഛികിരിയാ ഹോതീ’’തി 15? ‘‘അച്ഛിദം ഭഗവാ കഥം, അച്ഛിദം സുഗതോ കഥ’’ന്തി!
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, udāyi, api nu kho vokiṇṇasukhadukkhaṃ paṭipadaṃ āgamma ekantasukhassa lokassa sacchikiriyā hotī’’ti 16? ‘‘Acchidaṃ bhagavā kathaṃ, acchidaṃ sugato katha’’nti!
‘‘കിം പന ത്വം, ഉദായി, വദേസി – ‘അച്ഛിദം ഭഗവാ കഥം, അച്ഛിദം സുഗതോ കഥം’’’തി? ‘‘അമ്ഹാകം, ഭന്തേ, സകേ ആചരിയകേ ഏവം ഹോതി – ‘അത്ഥി ഏകന്തസുഖോ ലോകോ, അത്ഥി ആകാരവതീ പടിപദാ ഏകന്തസുഖസ്സ ലോകസ്സ സച്ഛികിരിയായാ’തി. തേ മയം, ഭന്തേ, ഭഗവതാ സകേ ആചരിയകേ സമനുയുഞ്ജിയമാനാ സമനുഗ്ഗാഹിയമാനാ സമനുഭാസിയമാനാ രിത്താ തുച്ഛാ അപരദ്ധാ’’തി 17.
‘‘Kiṃ pana tvaṃ, udāyi, vadesi – ‘acchidaṃ bhagavā kathaṃ, acchidaṃ sugato kathaṃ’’’ti? ‘‘Amhākaṃ, bhante, sake ācariyake evaṃ hoti – ‘atthi ekantasukho loko, atthi ākāravatī paṭipadā ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāyā’ti. Te mayaṃ, bhante, bhagavatā sake ācariyake samanuyuñjiyamānā samanuggāhiyamānā samanubhāsiyamānā rittā tucchā aparaddhā’’ti 18.
൨൭൫. ‘‘കിം പന, ഭന്തേ, അത്ഥി ഏകന്തസുഖോ ലോകോ, അത്ഥി ആകാരവതീ പടിപദാ ഏകന്തസുഖസ്സ ലോകസ്സ സച്ഛികിരിയായാ’’തി? ‘‘അത്ഥി ഖോ, ഉദായി, ഏകന്തസുഖോ ലോകോ, അത്ഥി ആകാരവതീ പടിപദാ ഏകന്തസുഖസ്സ ലോകസ്സ സച്ഛികിരിയായാ’’തി.
275. ‘‘Kiṃ pana, bhante, atthi ekantasukho loko, atthi ākāravatī paṭipadā ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāyā’’ti? ‘‘Atthi kho, udāyi, ekantasukho loko, atthi ākāravatī paṭipadā ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāyā’’ti.
‘‘കതമാ പന സാ, ഭന്തേ, ആകാരവതീ പടിപദാ ഏകന്തസുഖസ്സ ലോകസ്സ സച്ഛികിരിയായാ’’തി? ‘‘ഇധുദായി, ഭിക്ഖു വിവിച്ചേവ കാമേഹി…പേ॰… പഠമം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി; വിതക്കവിചാരാനം വൂപസമാ… ദുതിയം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി; പീതിയാ ച വിരാഗാ… തതിയം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി – അയം ഖോ സാ, ഉദായി, ആകാരവതീ പടിപദാ ഏകന്തസുഖസ്സ ലോകസ്സ സച്ഛികിരിയായാ’’തി.
‘‘Katamā pana sā, bhante, ākāravatī paṭipadā ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāyā’’ti? ‘‘Idhudāyi, bhikkhu vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati; vitakkavicārānaṃ vūpasamā… dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati; pītiyā ca virāgā… tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati – ayaṃ kho sā, udāyi, ākāravatī paṭipadā ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāyā’’ti.
‘‘ന 19 ഖോ സാ, ഭന്തേ, ആകാരവതീ പടിപദാ ഏകന്തസുഖസ്സ ലോകസ്സ സച്ഛികിരിയായ, സച്ഛികതോ ഹിസ്സ, ഭന്തേ, ഏത്താവതാ ഏകന്തസുഖോ ലോകോ ഹോതീ’’തി. ‘‘ന ഖ്വാസ്സ, ഉദായി, ഏത്താവതാ ഏകന്തസുഖോ ലോകോ സച്ഛികതോ ഹോതി; ആകാരവതീത്വേവ സാ പടിപദാ ഏകന്തസുഖസ്സ ലോകസ്സ സച്ഛികിരിയായാ’’തി.
‘‘Na 20 kho sā, bhante, ākāravatī paṭipadā ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāya, sacchikato hissa, bhante, ettāvatā ekantasukho loko hotī’’ti. ‘‘Na khvāssa, udāyi, ettāvatā ekantasukho loko sacchikato hoti; ākāravatītveva sā paṭipadā ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāyā’’ti.
ഏവം വുത്തേ, സകുലുദായിസ്സ പരിബ്ബാജകസ്സ പരിസാ ഉന്നാദിനീ ഉച്ചാസദ്ദമഹാസദ്ദാ അഹോസി – ‘‘ഏത്ഥ മയം അനസ്സാമ സാചരിയകാ, ഏത്ഥ മയം അനസ്സാമ 21 സാചരിയകാ! ന മയം ഇതോ ഭിയ്യോ ഉത്തരിതരം പജാനാമാ’’തി.
Evaṃ vutte, sakuludāyissa paribbājakassa parisā unnādinī uccāsaddamahāsaddā ahosi – ‘‘ettha mayaṃ anassāma sācariyakā, ettha mayaṃ anassāma 22 sācariyakā! Na mayaṃ ito bhiyyo uttaritaraṃ pajānāmā’’ti.
അഥ ഖോ സകുലുദായീ പരിബ്ബാജകോ തേ പരിബ്ബാജകേ അപ്പസദ്ദേ കത്വാ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘കിത്താവതാ പനാസ്സ, ഭന്തേ, ഏകന്തസുഖോ ലോകോ സച്ഛികതോ ഹോതീ’’തി? ‘‘ഇധുദായി, ഭിക്ഖു സുഖസ്സ ച പഹാനാ…പേ॰… ചതുത്ഥം ഝാനം… ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. യാ താ ദേവതാ ഏകന്തസുഖം ലോകം ഉപപന്നാ താഹി ദേവതാഹി സദ്ധിം സന്തിട്ഠതി സല്ലപതി സാകച്ഛം സമാപജ്ജതി. ഏത്താവതാ ഖ്വാസ്സ, ഉദായി, ഏകന്തസുഖോ ലോകോ സച്ഛികതോ ഹോതീ’’തി.
Atha kho sakuludāyī paribbājako te paribbājake appasadde katvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kittāvatā panāssa, bhante, ekantasukho loko sacchikato hotī’’ti? ‘‘Idhudāyi, bhikkhu sukhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ… upasampajja viharati. Yā tā devatā ekantasukhaṃ lokaṃ upapannā tāhi devatāhi saddhiṃ santiṭṭhati sallapati sākacchaṃ samāpajjati. Ettāvatā khvāssa, udāyi, ekantasukho loko sacchikato hotī’’ti.
൨൭൬. ‘‘ഏതസ്സ നൂന, ഭന്തേ, ഏകന്തസുഖസ്സ ലോകസ്സ സച്ഛികിരിയാഹേതു ഭിക്ഖൂ ഭഗവതി ബ്രഹ്മചരിയം ചരന്തീ’’തി? ‘‘ന ഖോ, ഉദായി, ഏകന്തസുഖസ്സ ലോകസ്സ സച്ഛികിരിയാഹേതു ഭിക്ഖൂ മയി ബ്രഹ്മചരിയം ചരന്തി. അത്ഥി ഖോ, ഉദായി , അഞ്ഞേവ ധമ്മാ ഉത്തരിതരാ ച പണീതതരാ ച യേസം സച്ഛികിരിയാഹേതു ഭിക്ഖൂ മയി ബ്രഹ്മചരിയം ചരന്തീ’’തി.
276. ‘‘Etassa nūna, bhante, ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāhetu bhikkhū bhagavati brahmacariyaṃ carantī’’ti? ‘‘Na kho, udāyi, ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāhetu bhikkhū mayi brahmacariyaṃ caranti. Atthi kho, udāyi , aññeva dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca yesaṃ sacchikiriyāhetu bhikkhū mayi brahmacariyaṃ carantī’’ti.
‘‘കതമേ പന തേ, ഭന്തേ, ധമ്മാ ഉത്തരിതരാ ച പണീതതരാ ച യേസം സച്ഛികിരിയാഹേതു ഭിക്ഖൂ ഭഗവതി ബ്രഹ്മചരിയം ചരന്തീ’’തി? ‘‘ഇധുദായി, തഥാഗതോ ലോകേ ഉപ്പജ്ജതി അരഹം സമ്മാസമ്ബുദ്ധോ വിജ്ജാചരണസമ്പന്നോ സുഗതോ ലോകവിദൂ അനുത്തരോ പുരിസദമ്മസാരഥി സത്ഥാ ദേവമനുസ്സാനം ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ॰… സോ ഇമേ പഞ്ച നീവരണേ പഹായ ചേതസോ ഉപക്കിലേസേ പഞ്ഞായ ദുബ്ബലീകരണേ വിവിച്ചേവ കാമേഹി…പേ॰… പഠമം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. അയമ്പി ഖോ, ഉദായി, ധമ്മോ ഉത്തരിതരോ ച പണീതതരോ ച യസ്സ സച്ഛികിരിയാഹേതു ഭിക്ഖൂ മയി ബ്രഹ്മചരിയം ചരന്തി’’.
‘‘Katame pana te, bhante, dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca yesaṃ sacchikiriyāhetu bhikkhū bhagavati brahmacariyaṃ carantī’’ti? ‘‘Idhudāyi, tathāgato loke uppajjati arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā…pe… so ime pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayampi kho, udāyi, dhammo uttaritaro ca paṇītataro ca yassa sacchikiriyāhetu bhikkhū mayi brahmacariyaṃ caranti’’.
‘‘പുന ചപരം, ഉദായി, ഭിക്ഖു വിതക്കവിചാരാനം വൂപസമാ…പേ॰… ദുതിയം ഝാനം… തതിയം ഝാനം… ചതുത്ഥം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. അയമ്പി ഖോ, ഉദായി, ധമ്മോ ഉത്തരിതരോ ച പണീതതരോ ച യസ്സ സച്ഛികിരിയാഹേതു ഭിക്ഖൂ മയി ബ്രഹ്മചരിയം ചരന്തി.
‘‘Puna caparaṃ, udāyi, bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ… tatiyaṃ jhānaṃ… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayampi kho, udāyi, dhammo uttaritaro ca paṇītataro ca yassa sacchikiriyāhetu bhikkhū mayi brahmacariyaṃ caranti.
‘‘സോ ഏവം സമാഹിതേ ചിത്തേ പരിസുദ്ധേ പരിയോദാതേ അനങ്ഗണേ വിഗതൂപക്കിലേസേ മുദുഭൂതേ കമ്മനിയേ ഠിതേ ആനേഞ്ജപ്പത്തേ പുബ്ബേനിവാസാനുസ്സതിഞാണായ ചിത്തം അഭിനിന്നാമേതി. സോ അനേകവിഹിതം പുബ്ബേനിവാസം അനുസ്സരതി, സേയ്യഥിദം – ഏകമ്പി ജാതിം ദ്വേപി ജാതിയോ…പേ॰… ഇതി സാകാരം സഉദ്ദേസം അനേകവിഹിതം പുബ്ബേനിവാസം അനുസ്സരതി. അയമ്പി ഖോ, ഉദായി, ധമ്മോ ഉത്തരിതരോ ച പണീതതരോ ച യസ്സ സച്ഛികിരിയാഹേതു ഭിക്ഖൂ മയി ബ്രഹ്മചരിയം ചരന്തി.
‘‘So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte pubbenivāsānussatiñāṇāya cittaṃ abhininnāmeti. So anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo…pe… iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Ayampi kho, udāyi, dhammo uttaritaro ca paṇītataro ca yassa sacchikiriyāhetu bhikkhū mayi brahmacariyaṃ caranti.
‘‘സോ ഏവം സമാഹിതേ ചിത്തേ പരിസുദ്ധേ പരിയോദാതേ അനങ്ഗണേ വിഗതൂപക്കിലേസേ മുദുഭൂതേ കമ്മനിയേ ഠിതേ ആനേഞ്ജപ്പത്തേ സത്താനം ചുതൂപപാതഞാണായ ചിത്തം അഭിനിന്നാമേതി. സോ ദിബ്ബേന ചക്ഖുനാ വിസുദ്ധേന അതിക്കന്തമാനുസകേന സത്തേ പസ്സതി ചവമാനേ ഉപപജ്ജമാനേ ഹീനേ പണീതേ സുവണ്ണേ ദുബ്ബണ്ണേ സുഗതേ ദുഗ്ഗതേ…പേ॰… യഥാകമ്മൂപഗേ സത്തേ പജാനാതി. അയമ്പി ഖോ, ഉദായി, ധമ്മോ ഉത്തരിതരോ ച പണീതതരോ ച യസ്സ സച്ഛികിരിയാഹേതു ഭിക്ഖൂ മയി ബ്രഹ്മചരിയം ചരന്തി.
‘‘So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte sattānaṃ cutūpapātañāṇāya cittaṃ abhininnāmeti. So dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate…pe… yathākammūpage satte pajānāti. Ayampi kho, udāyi, dhammo uttaritaro ca paṇītataro ca yassa sacchikiriyāhetu bhikkhū mayi brahmacariyaṃ caranti.
‘‘സോ ഏവം സമാഹിതേ ചിത്തേ പരിസുദ്ധേ പരിയോദാതേ അനങ്ഗണേ വിഗതൂപക്കിലേസേ മുദുഭൂതേ കമ്മനിയേ ഠിതേ ആനേഞ്ജപ്പത്തേ ആസവാനം ഖയഞാണായ ചിത്തം അഭിനിന്നാമേതി . സോ ‘ഇദം ദുക്ഖ’ന്തി യഥാഭൂതം പജാനാതി, ‘അയം ദുക്ഖസമുദയോ’തി…പേ॰… ‘അയം ദുക്ഖനിരോധോ’തി… ‘അയം ദുക്ഖനിരോധഗാമിനീ പടിപദാ’തി… ‘ഇമേ ആസവാ’തി യഥാഭൂതം പജാനാതി, ‘അയം ആസവസമുദയോ’തി… ‘അയം ആസവനിരോധോ’തി… ‘അയം ആസവനിരോധഗാമിനീ പടിപദാ’തി യഥാഭൂതം പജാനാതി. തസ്സ ഏവം ജാനതോ ഏവം പസ്സതോ കാമാസവാപി ചിത്തം വിമുച്ചതി, ഭവാസവാപി ചിത്തം വിമുച്ചതി, അവിജ്ജാസവാപി ചിത്തം വിമുച്ചതി. വിമുത്തസ്മിം വിമുത്തമിതി ഞാണം ഹോതി. ‘ഖീണാ ജാതി, വുസിതം ബ്രഹ്മചരിയം, കതം കരണീയം, നാപരം ഇത്ഥത്തായാ’തി പജാനാതി. അയമ്പി ഖോ, ഉദായി, ധമ്മോ ഉത്തരിതരോ ച പണീതതരോ ച യസ്സ സച്ഛികിരിയാഹേതു ഭിക്ഖൂ മയി ബ്രഹ്മചരിയം ചരന്തി. ഇമേ ഖോ, ഉദായി, ധമ്മാ ഉത്തരിതരാ ച പണീതതരാ ച യേസം സച്ഛികിരിയാഹേതു ഭിക്ഖൂ മയി ബ്രഹ്മചരിയം ചരന്തീ’’തി.
‘‘So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte āsavānaṃ khayañāṇāya cittaṃ abhininnāmeti . So ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti… ‘ime āsavā’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ āsavasamudayo’ti… ‘ayaṃ āsavanirodho’ti… ‘ayaṃ āsavanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Tassa evaṃ jānato evaṃ passato kāmāsavāpi cittaṃ vimuccati, bhavāsavāpi cittaṃ vimuccati, avijjāsavāpi cittaṃ vimuccati. Vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāti. Ayampi kho, udāyi, dhammo uttaritaro ca paṇītataro ca yassa sacchikiriyāhetu bhikkhū mayi brahmacariyaṃ caranti. Ime kho, udāyi, dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca yesaṃ sacchikiriyāhetu bhikkhū mayi brahmacariyaṃ carantī’’ti.
൨൭൭. ഏവം വുത്തേ, സകുലുദായീ പരിബ്ബാജകോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘അഭിക്കന്തം, ഭന്തേ , അഭിക്കന്തം, ഭന്തേ! സേയ്യഥാപി, ഭന്തേ, നിക്കുജ്ജിതം വാ ഉക്കുജ്ജേയ്യ, പടിച്ഛന്നം വാ വിവരേയ്യ, മൂള്ഹസ്സ വാ മഗ്ഗം ആചിക്ഖേയ്യ, അന്ധകാരേ വാ തേലപജ്ജോതം ധാരേയ്യ – ‘ചക്ഖുമന്തോ രൂപാനി ദക്ഖന്തീ’തി; ഏവമേവം ഭഗവതാ അനേകപരിയായേന ധമ്മോ പകാസിതോ. ഏസാഹം, ഭന്തേ, ഭഗവന്തം സരണം ഗച്ഛാമി ധമ്മഞ്ച ഭിക്ഖുസങ്ഘഞ്ച. ലഭേയ്യാഹം, ഭന്തേ, ഭഗവതോ സന്തികേ പബ്ബജ്ജം, ലഭേയ്യം ഉപസമ്പദ’’ന്തി.
277. Evaṃ vutte, sakuludāyī paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bhante , abhikkantaṃ, bhante! Seyyathāpi, bhante, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya – ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṃ bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Labheyyāhaṃ, bhante, bhagavato santike pabbajjaṃ, labheyyaṃ upasampada’’nti.
ഏവം വുത്തേ, സകുലുദായിസ്സ പരിബ്ബാജകസ്സ പരിസാ സകുലുദായിം പരിബ്ബാജകം ഏതദവോചും – ‘‘മാ ഭവം, ഉദായി, സമണേ ഗോതമേ ബ്രഹ്മചരിയം ചരി; മാ ഭവം, ഉദായി, ആചരിയോ ഹുത്വാ അന്തേവാസീവാസം വസി. സേയ്യഥാപി നാമ ഉദകമണികോ 23 ഹുത്വാ ഉദഞ്ചനികോ 24 അസ്സ, ഏവം സമ്പദമിദം 25 ഭോതോ ഉദായിസ്സ ഭവിസ്സതി. മാ ഭവം, ഉദായി, സമണേ ഗോതമേ ബ്രഹ്മചരിയം ചരി; മാ ഭവം, ഉദായി, ആചരിയോ ഹുത്വാ അന്തേവാസീവാസം വസീ’’തി. ഇതി ഹിദം സകുലുദായിസ്സ പരിബ്ബാജകസ്സ പരിസാ സകുലുദായിം പരിബ്ബാജകം അന്തരായമകാസി ഭഗവതി ബ്രഹ്മചരിയേതി.
Evaṃ vutte, sakuludāyissa paribbājakassa parisā sakuludāyiṃ paribbājakaṃ etadavocuṃ – ‘‘mā bhavaṃ, udāyi, samaṇe gotame brahmacariyaṃ cari; mā bhavaṃ, udāyi, ācariyo hutvā antevāsīvāsaṃ vasi. Seyyathāpi nāma udakamaṇiko 26 hutvā udañcaniko 27 assa, evaṃ sampadamidaṃ 28 bhoto udāyissa bhavissati. Mā bhavaṃ, udāyi, samaṇe gotame brahmacariyaṃ cari; mā bhavaṃ, udāyi, ācariyo hutvā antevāsīvāsaṃ vasī’’ti. Iti hidaṃ sakuludāyissa paribbājakassa parisā sakuludāyiṃ paribbājakaṃ antarāyamakāsi bhagavati brahmacariyeti.
ചൂളസകുലുദായിസുത്തം നിട്ഠിതം നവമം.
Cūḷasakuludāyisuttaṃ niṭṭhitaṃ navamaṃ.
Footnotes:
Related texts:
അട്ഠകഥാ • Aṭṭhakathā / സുത്തപിടക (അട്ഠകഥാ) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / മജ്ഝിമനികായ (അട്ഠകഥാ) • Majjhimanikāya (aṭṭhakathā) / ൯. ചൂളസകുലുദായിസുത്തവണ്ണനാ • 9. Cūḷasakuludāyisuttavaṇṇanā
ടീകാ • Tīkā / സുത്തപിടക (ടീകാ) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / മജ്ഝിമനികായ (ടീകാ) • Majjhimanikāya (ṭīkā) / ൯. ചൂളസകുലുദായിസുത്തവണ്ണനാ • 9. Cūḷasakuludāyisuttavaṇṇanā
