| Library / Tipiṭaka / ཏིཔིཊཀ • Tipiṭaka / ཨཔདཱན-ཨཊྛཀཐཱ • Apadāna-aṭṭhakathā |
༤. ཙཱུལ༹པནྠཀཏྠེརཨཔདཱནཝཎྞནཱ
4. Cūḷapanthakattheraapadānavaṇṇanā
པདུམུཏྟརོ ནཱམ ཛིནོཏིཨཱདིཀཾ ཨཱཡསྨཏོ ཙཱུལ༹པནྠཀཏྠེརསྶ ཨཔདཱནཾ། ཨཡམྤི པུརིམབུདྡྷེསུ ཀཏཱདྷིཀཱརོ ཏཏྠ ཏཏྠ བྷཝེ ཝིཝཊྚཱུཔནིསྶཡཱནི པུཉྙཱནི ཨུཔཙིནནྟོ པདུམུཏྟརསྶ བྷགཝཏོ ཀཱལེ ཡདེཏྠ ཨཊྛུཔྤཏྟིཝསེན ཝཏྟབྦཾ, ཏཾ ཨཊྛཀནིཔཱཏེ མཧཱཔནྠཀཝཏྠུསྨིཾ (ཐེརགཱ॰ ༥༡༠ ཨཱདཡོ) ཝུཏྟམེཝ། ཨཡཾ པན ཝིསེསོ – མཧཱཔནྠཀཏྠེརོ ཨརཧཏྟཾ པཏྭཱ ཕལསམཱཔཏྟིསུཁེན ཝཱིཏིནཱམེནྟོ ཙིནྟེསི – ‘‘ཀཐཾ ནུ ཁོ སཀྐཱ ཙཱུལ༹པནྠཀམྤི ཨིམསྨིཾ སུཁེ པཏིཊྛཱཔེཏུ’’ནྟི། སོ ཨཏྟནོ ཨཡྻཀཾ དྷནསེཊྛིཾ ཨུཔསངྐམིཏྭཱ ཨཱཧ – ‘‘སཙེ, མཧཱསེཊྛི , ཨནུཛཱནཱཐ, ཨཧཾ ཙཱུལ༹པནྠཀཾ པབྦཱཛེཡྻ’’ནྟི། ‘‘པབྦཱཛེཐ, བྷནྟེ’’ཏི། ཐེརོ ཏཾ པབྦཱཛེསི། སོ དསསུ སཱིལེསུ པཏིཊྛིཏོ བྷཱཏུ སནྟིཀེ –
Padumuttaronāma jinotiādikaṃ āyasmato cūḷapanthakattherassa apadānaṃ. Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle yadettha aṭṭhuppattivasena vattabbaṃ, taṃ aṭṭhakanipāte mahāpanthakavatthusmiṃ (theragā. 510 ādayo) vuttameva. Ayaṃ pana viseso – mahāpanthakatthero arahattaṃ patvā phalasamāpattisukhena vītināmento cintesi – ‘‘kathaṃ nu kho sakkā cūḷapanthakampi imasmiṃ sukhe patiṭṭhāpetu’’nti. So attano ayyakaṃ dhanaseṭṭhiṃ upasaṅkamitvā āha – ‘‘sace, mahāseṭṭhi , anujānātha, ahaṃ cūḷapanthakaṃ pabbājeyya’’nti. ‘‘Pabbājetha, bhante’’ti. Thero taṃ pabbājesi. So dasasu sīlesu patiṭṭhito bhātu santike –
‘‘པདུམཾ ཡཐཱ ཀོཀནདཾ སུགནྡྷཾ, པཱཏོ སིཡཱ ཕུལླམཝཱིཏགནྡྷཾ།
‘‘Padumaṃ yathā kokanadaṃ sugandhaṃ, pāto siyā phullamavītagandhaṃ;
ཨངྒཱིརསཾ པསྶ ཝིརོཙམཱནཾ, ཏཔནྟམཱདིཙྩམིཝནྟལིཀྑེ’’ཏི༎ (སཾ॰ ནི॰ ༡.༡༢༣; ཨ॰ ནི॰ ༥.༡༩༥) –
Aṅgīrasaṃ passa virocamānaṃ, tapantamādiccamivantalikkhe’’ti. (saṃ. ni. 1.123; a. ni. 5.195) –
གཱཐཾ ཨུགྒཎྷནྟོ ཙཏཱུཧི མཱསེཧི ཨུགྒཧེཏུཾ ནཱསཀྑི, གཧིཏམྤི ཧདཡེ ན ཏིཊྛཏི། ཨཐ ནཾ མཧཱཔནྠཀོ, ‘‘ཙཱུལ༹པནྠཀ, ཏྭཾ ཨིམསྨིཾ སཱསནེ ཨབྷབྦོ, ཙཏཱུཧི མཱསེཧི ཨེཀཾ གཱཐམྤི གཧེཏུཾ ན སཀྐོསི, པབྦཛིཏཀིཙྩཾ པན ཏྭཾ ཀཐཾ མཏྠཀཾ པཱཔེསྶསི, ནིཀྑམ ཨིཏོ’’ཏི སོ ཐེརེན པཎཱམིཀོ དྭཱརཀོཊྛཀསམཱིཔེ རོདམཱནོ ཨཊྛཱསི།
Gāthaṃ uggaṇhanto catūhi māsehi uggahetuṃ nāsakkhi, gahitampi hadaye na tiṭṭhati. Atha naṃ mahāpanthako, ‘‘cūḷapanthaka, tvaṃ imasmiṃ sāsane abhabbo, catūhi māsehi ekaṃ gāthampi gahetuṃ na sakkosi, pabbajitakiccaṃ pana tvaṃ kathaṃ matthakaṃ pāpessasi, nikkhama ito’’ti so therena paṇāmiko dvārakoṭṭhakasamīpe rodamāno aṭṭhāsi.
ཏེན ཙ སམཡེན སཏྠཱ ཛཱིཝཀམྦཝནེ ཝིཧརཏི། ཨཐ ཛཱིཝཀོ པུརིསཾ པེསེསི – ‘‘གཙྪ, པཉྩཧི བྷིཀྑུསཏེཧི སདྡྷིཾ སཏྠཱརཾ ནིམནྟེཧཱི’’ཏི། ཏེན ཙ སམཡེན ཨཱཡསྨཱ མཧཱཔནྠཀོ བྷཏྟུདྡེསཀོ ཧོཏི། སོ ‘‘པཉྩནྣཾ བྷིཀྑུསཏཱནཾ བྷིཀྑཾ པཊིཙྪཐཱ’’ཏི ཝུཏྟོ ‘‘ཙཱུལ༹པནྠཀཾ ཋཔེཏྭཱ སེསཱནཾ པཊིཙྪཱམཱི’’ཏི ཨཱཧ། ཏཾ སུཏྭཱ ཙཱུལ༹པནྠཀོ བྷིཡྻོསོམཏྟཱཡ དོམནསྶཔྤཏྟོ ཨཧོསི། སཏྠཱ ཏསྶ ཙིཏྟཀྑེདཾ ཉཏྭཱ ‘‘ཙཱུལ༹པནྠཀོ མཡཱ ཀཏེན ཨུཔཱཡེན བུཛ྄ཛྷིསྶཏཱི’’ཏི ཏསྶ ཨཝིདཱུརཊྛཱནེ ཨཏྟཱནཾ དསྶེཏྭཱ ‘‘ཀིཾ, པནྠཀ, རོདསཱི’’ཏི པུཙྪི། ‘‘བྷཱཏཱ མཾ, བྷནྟེ, པཎཱམེཏཱི’’ཏི ཨཱཧ། ‘‘པནྠཀ, མཱ ཙིནྟཡི, མམ སཱསནེ ཏུཡ྄ཧཾ པབྦཛྫཱ, ཨེཧི ཨིམཾ གཧེཏྭཱ ‘རཛོཧརཎཾ, རཛོཧརཎ’ནྟི མནསི ཀརོཧཱི’’ཏི ཨིདྡྷིཡཱ སུདྡྷཾ ཙོལ༹ཀྑཎྜཾ ཨབྷིསངྑརིཏྭཱ ཨདཱསི། སོ སཏྠཱརཱ དིནྣཾ ཙོལ༹ཀྑཎྜཾ ‘‘རཛོཧརཎཾ, རཛོཧརཎ’’ནྟི ཧཏྠེན པརིམཛྫནྟོ ནིསཱིདི། ཏསྶ ཏཾ པརིམཛྫནྟསྶ ཀིལིཊྛདྷཱཏུཀཾ ཛཱཏཾ, པུན པརིམཛྫནྟསྶ ཨུཀྑལིཔརིཔུཉྪནསདིསཾ ཛཱཏཾ། སོ ཉཱཎཔརིཔཱཀཏྟཱ ཨེཝཾ ཙིནྟེསི – ‘‘ཨིདཾ ཙོལ༹ཀྑཎྜཾ པཀཏིཡཱ པརིསུདྡྷཾ, ཨིམཾ ཨུཔཱདིཎྞཀསརཱིརཾ ནིསྶཱཡ ཀིལིཊྛཾ ཨཉྙཐཱ ཛཱཏཾ, ཏསྨཱ ཨནིཙྩཾ ཡཐཱཔེཏཾ, ཨེཝཾ ཙིཏྟམྤཱི’’ཏི ཁཡཝཡཾ པཊྛཔེཏྭཱ ཏསྨིཾཡེཝ ནིམིཏྟེ ཛྷཱནཱནི ནིབྦཏྟེཏྭཱ ཛྷཱནཔཱདཀཾ ཀཏྭཱ ཝིཔསྶནཾ པཊྛཔེཏྭཱ སཧ པཊིསམྦྷིདཱཧི ཨརཧཏྟཾ པཱཔུཎི། ཨརཧཏྟཔཏྟསྶེཝསྶ ཏེཔིཊཀཾ པཉྩཱབྷིཉྙཱ ཙ ཨཱགམིཾསུ།
Tena ca samayena satthā jīvakambavane viharati. Atha jīvako purisaṃ pesesi – ‘‘gaccha, pañcahi bhikkhusatehi saddhiṃ satthāraṃ nimantehī’’ti. Tena ca samayena āyasmā mahāpanthako bhattuddesako hoti. So ‘‘pañcannaṃ bhikkhusatānaṃ bhikkhaṃ paṭicchathā’’ti vutto ‘‘cūḷapanthakaṃ ṭhapetvā sesānaṃ paṭicchāmī’’ti āha. Taṃ sutvā cūḷapanthako bhiyyosomattāya domanassappatto ahosi. Satthā tassa cittakkhedaṃ ñatvā ‘‘cūḷapanthako mayā katena upāyena bujjhissatī’’ti tassa avidūraṭṭhāne attānaṃ dassetvā ‘‘kiṃ, panthaka, rodasī’’ti pucchi. ‘‘Bhātā maṃ, bhante, paṇāmetī’’ti āha. ‘‘Panthaka, mā cintayi, mama sāsane tuyhaṃ pabbajjā, ehi imaṃ gahetvā ‘rajoharaṇaṃ, rajoharaṇa’nti manasi karohī’’ti iddhiyā suddhaṃ coḷakkhaṇḍaṃ abhisaṅkharitvā adāsi. So satthārā dinnaṃ coḷakkhaṇḍaṃ ‘‘rajoharaṇaṃ, rajoharaṇa’’nti hatthena parimajjanto nisīdi. Tassa taṃ parimajjantassa kiliṭṭhadhātukaṃ jātaṃ, puna parimajjantassa ukkhaliparipuñchanasadisaṃ jātaṃ. So ñāṇaparipākattā evaṃ cintesi – ‘‘idaṃ coḷakkhaṇḍaṃ pakatiyā parisuddhaṃ, imaṃ upādiṇṇakasarīraṃ nissāya kiliṭṭhaṃ aññathā jātaṃ, tasmā aniccaṃ yathāpetaṃ, evaṃ cittampī’’ti khayavayaṃ paṭṭhapetvā tasmiṃyeva nimitte jhānāni nibbattetvā jhānapādakaṃ katvā vipassanaṃ paṭṭhapetvā saha paṭisambhidāhi arahattaṃ pāpuṇi. Arahattapattassevassa tepiṭakaṃ pañcābhiññā ca āgamiṃsu.
སཏྠཱ ཨེཀཱུནེཧི པཉྩབྷིཀྑུསཏེཧི སདྡྷིཾ གནྟྭཱ ཛཱིཝཀསྶ ནིཝེསནེ པཉྙཏྟེ ཨཱསནེ ནིསཱིདི། ཙཱུལ༹པནྠཀོ པན ཨཏྟནོ བྷིཀྑཱཡ ཨཔྤཊིཙྪིཏཏྟཱ ཨེཝ ན གཏོ། ཛཱིཝཀོ ཡཱགུཾ དཱཏུཾ ཨཱརབྷི། སཏྠཱ ཧཏྠེན པཏྟཾ པིདཧི། ‘‘ཀསྨཱ, བྷནྟེ, ན གཎྷཐཱ’’ཏི ཝུཏྟེ ‘‘ཝིཧཱརེ ཨེཀོ བྷིཀྑུ ཨཏྠི, ཛཱིཝཀཱ’’ཏི། སོ པུརིསཾ པེསེསི – ‘‘གཙྪ, བྷཎེ, ཝིཧཱརེ ནིསིནྣཾ ཨཡྻཾ གཧེཏྭཱ ཨེཧཱི’’ཏི། ཙཱུལ༹པནྠཀཏྠེརོཔི རཱུཔེན ཀིརིཡཱཡ ཙ ཨེཀམྤི ཨེཀེན ཨསདིསཾ བྷིཀྑུསཧསྶཾ ནིམྨིནིཏྭཱ ནིསཱིདི། སོ པུརིསོ ཝིཧཱརེ བྷིཀྑཱུནཾ བཧུབྷཱཝཾ དིསྭཱ གནྟྭཱ ཛཱིཝཀསྶ ཀཐེསི – ‘‘ཨིམསྨཱ བྷིཀྑུསངྒྷཱ ཝིཧཱརེ བྷིཀྑུསངྒྷོ བཧུཏརོ, པཀྐོསིཏབྦཾ ཨཡྻཾ ན ཛཱནཱམཱི’’ཏི། ཛཱིཝཀོ སཏྠཱརཾ པུཙྪི – ‘‘ཀོ ནཱམོ, བྷནྟེ, ཝིཧཱརེ ནིསིནྣོ བྷིཀྑཱུ’’ཏི? ‘‘ཙཱུལ༹པནྠཀོ ནཱམ, ཛཱིཝཀཱ’’ཏི། ‘‘གཙྪ, བྷཎེ, ‘ཙཱུལ༹པནྠཀོ ནཱམ ཀཏརོ’ཏི པུཙྪིཏྭཱ ཏཾ ཨཱནེཧཱི’’ཏི། སོ ཝིཧཱརཾ གནྟྭཱ ‘‘ཙཱུལ༹པནྠཀོ ནཱམ ཀཏརོ, བྷནྟེ’’ཏི པུཙྪི། ‘‘ཨཧཾ ཙཱུལ༹པནྠཀོ, ཨཧཾ ཙཱུལ༹པནྠཀོ’’ཏི ཨེཀཔྤཧཱརེན བྷིཀྑུསཧསྶམྤི ཀཐེསི། སོ པུནཱགནྟྭཱ ཏཾ པཝཏྟིཾ ཛཱིཝཀསྶ ཨཱརོཙེསི ཛཱིཝཀོ པཊིཝིདྡྷསཙྩཏྟཱ ‘‘ཨིདྡྷིམཱ མཉྙེ, ཨཡྻོ’’ཏི ནཡཏོ ཉཏྭཱ ‘‘གཙྪ, བྷཎེ, པཋམཾ ཀཐེནྟཾ ཨཡྻམེཝ ‘ཏུམྷེ སཏྠཱ པཀྐོསཏཱི’ཏི ཝཏྭཱ ཙཱིཝརཀཎྞེ གཎྷཱཧཱི’’ཏི ཨཱཧ། སོ ཝིཧཱརཾ གནྟྭཱ ཏཐཱ ཨཀཱསི། ཏཱཝདེཝ ནིམྨིཏབྷིཀྑཱུ ཨནྟརདྷཱཡིཾསུ། སོ ཐེརཾ གཧེཏྭཱ ཨགམཱསི།
Satthā ekūnehi pañcabhikkhusatehi saddhiṃ gantvā jīvakassa nivesane paññatte āsane nisīdi. Cūḷapanthako pana attano bhikkhāya appaṭicchitattā eva na gato. Jīvako yāguṃ dātuṃ ārabhi. Satthā hatthena pattaṃ pidahi. ‘‘Kasmā, bhante, na gaṇhathā’’ti vutte ‘‘vihāre eko bhikkhu atthi, jīvakā’’ti. So purisaṃ pesesi – ‘‘gaccha, bhaṇe, vihāre nisinnaṃ ayyaṃ gahetvā ehī’’ti. Cūḷapanthakattheropi rūpena kiriyāya ca ekampi ekena asadisaṃ bhikkhusahassaṃ nimminitvā nisīdi. So puriso vihāre bhikkhūnaṃ bahubhāvaṃ disvā gantvā jīvakassa kathesi – ‘‘imasmā bhikkhusaṅghā vihāre bhikkhusaṅgho bahutaro, pakkositabbaṃ ayyaṃ na jānāmī’’ti. Jīvako satthāraṃ pucchi – ‘‘ko nāmo, bhante, vihāre nisinno bhikkhū’’ti? ‘‘Cūḷapanthako nāma, jīvakā’’ti. ‘‘Gaccha, bhaṇe, ‘cūḷapanthako nāma kataro’ti pucchitvā taṃ ānehī’’ti. So vihāraṃ gantvā ‘‘cūḷapanthako nāma kataro, bhante’’ti pucchi. ‘‘Ahaṃ cūḷapanthako, ahaṃ cūḷapanthako’’ti ekappahārena bhikkhusahassampi kathesi. So punāgantvā taṃ pavattiṃ jīvakassa ārocesi jīvako paṭividdhasaccattā ‘‘iddhimā maññe, ayyo’’ti nayato ñatvā ‘‘gaccha, bhaṇe, paṭhamaṃ kathentaṃ ayyameva ‘tumhe satthā pakkosatī’ti vatvā cīvarakaṇṇe gaṇhāhī’’ti āha. So vihāraṃ gantvā tathā akāsi. Tāvadeva nimmitabhikkhū antaradhāyiṃsu. So theraṃ gahetvā agamāsi.
སཏྠཱ ཏསྨིཾ ཁཎེ ཡཱགུཉྩ ཁཛྫཀཱདིབྷེདཉྩ པཊིགྒཎྷི། ཀཏབྷཏྟཀིཙྩོ བྷགཝཱ ཨཱཡསྨནྟཾ ཙཱུལ༹པནྠཀཾ ཨཱཎཱཔེསི ‘‘ཨནུམོདནཾ ཀརོཧཱི’’ཏི། སོ པབྷིནྣཔཊིསམྦྷིདོ སིནེརུཾ གཧེཏྭཱ མཧཱསམུདྡཾ མནྠེནྟོ ཝིཡ ཏེཔིཊཀཾ བུདྡྷཝཙནཾ སངྑོབྷེནྟོ སཏྠུ ཨཛ྄ཛྷཱསཡཾ གཎྷནྟོ ཨནུམོདནཾ ཨཀཱསི། དསབལེ བྷཏྟཀིཙྩཾ ཀཏྭཱ ཝིཧཱརཾ གཏེ དྷམྨསབྷཱཡཾ ཀཐཱ ཨུདཔཱདི ‘ཨཧོ བུདྡྷཱནཾ ཨཱནུབྷཱཝོ, ཡཏྲ ཧི ནཱམ ཙཏྟཱརོ མཱསེ ཨེཀགཱཐཾ གཧེཏུཾ ཨསཀྐོནྟམྤི ལཧུཀེན ཁཎེནེཝ ཨེཝཾ མཧིདྡྷིཀཾ ཨཀཾསཱུ’ཏི, ཏཐཱ ཧི ཛཱིཝཀསྶ ནིཝེསནེ ནིསིནྣོ བྷགཝཱ ‘ཨེཝཾ ཙཱུལ༹པནྠཀསྶ ཙིཏྟཾ སམཱཧིཏཾ, ཝཱིཐིཔཊིཔནྣཱ ཝིཔསྶནཱ’ཏི ཉཏྭཱ ཡཐཱནིསིནྣོཡེཝ ཨཏྟཱནཾ དསྶེཏྭཱ, ‘པནྠཀ, ནེཝཱཡཾ པིལོཏིཀཱ ཀིལིཊྛཱ རཛཱནུཀིཎྞཱ, ཨིཏོ པན ཨཉྙོཔི ཨརིཡསྶ ཝིནཡེ སཾཀིལེསོ རཛོ’ཏི དསྶེནྟོ –
Satthā tasmiṃ khaṇe yāguñca khajjakādibhedañca paṭiggaṇhi. Katabhattakicco bhagavā āyasmantaṃ cūḷapanthakaṃ āṇāpesi ‘‘anumodanaṃ karohī’’ti. So pabhinnapaṭisambhido sineruṃ gahetvā mahāsamuddaṃ manthento viya tepiṭakaṃ buddhavacanaṃ saṅkhobhento satthu ajjhāsayaṃ gaṇhanto anumodanaṃ akāsi. Dasabale bhattakiccaṃ katvā vihāraṃ gate dhammasabhāyaṃ kathā udapādi ‘aho buddhānaṃ ānubhāvo, yatra hi nāma cattāro māse ekagāthaṃ gahetuṃ asakkontampi lahukena khaṇeneva evaṃ mahiddhikaṃ akaṃsū’ti, tathā hi jīvakassa nivesane nisinno bhagavā ‘evaṃ cūḷapanthakassa cittaṃ samāhitaṃ, vīthipaṭipannā vipassanā’ti ñatvā yathānisinnoyeva attānaṃ dassetvā, ‘panthaka, nevāyaṃ pilotikā kiliṭṭhā rajānukiṇṇā, ito pana aññopi ariyassa vinaye saṃkileso rajo’ti dassento –
‘‘རཱགོ རཛོ ན ཙ པན རེཎུ ཝུཙྩཏི, རཱགསྶེཏཾ ཨདྷིཝཙནཾ རཛོཏི།
‘‘Rāgo rajo na ca pana reṇu vuccati, rāgassetaṃ adhivacanaṃ rajoti;
ཨེཏཾ རཛཾ ཝིཔྤཛཧིཏྭཱ བྷིཀྑཝོ, ཝིཧརནྟི ཏེ ཝིགཏརཛསྶ སཱསནེ༎
Etaṃ rajaṃ vippajahitvā bhikkhavo, viharanti te vigatarajassa sāsane.
‘‘དོསོ རཛོ…པེ॰… ཝིགཏརཛསྶ སཱསནེ༎
‘‘Doso rajo…pe… vigatarajassa sāsane.
‘‘མོཧོ རཛོ…པེ॰… ཝིགཏརཛསྶ སཱསནེ’’ཏི༎ (མཧཱནི॰ ༢༠༩; ཙཱུལ༹ནི॰ ཨུདཡམཱཎཝཔུཙྪཱནིདྡེས ༧༤) –
‘‘Moho rajo…pe… vigatarajassa sāsane’’ti. (mahāni. 209; cūḷani. udayamāṇavapucchāniddesa 74) –
ཨིམཱ ཏིསྶོ གཱཐཱཡོ ཨབྷཱསི། གཱཐཱཔརིཡོསཱནེ ཙཱུལ༹པནྠཀོ སཧཔཊིསམྦྷིདཱཧི ཨརཧཏྟཾ པཱཔུཎཱིཏི། སཏྠཱ ཏེསཾ བྷིཀྑཱུནཾ ཀཐཱསལླཱཔཾ སུཏྭཱ ཨཱགནྟྭཱ བུདྡྷཱསནེ ནིསཱིདིཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ཝདེཐ, བྷིཀྑཝེ’’ཏི པུཙྪིཏྭཱ ‘‘ཨིམཾ ནཱམ, བྷནྟེ’’ཏི ཝུཏྟེ ‘‘བྷིཀྑཝེ, ཙཱུལ༹པནྠཀེན ཨིདཱནི མཡ྄ཧཾ ཨོཝཱདེ ཋཏྭཱ ལོཀུཏྠརདཱཡཛྫཾ ལདྡྷཾ, པུབྦེ པན ལོཀིཡདཱཡཛྫཾ ལདྡྷ’’ནྟི ཝཏྭཱ ཏེཧི ཡཱཙིཏོ ཙཱུལ༹སེཊྛིཛཱཏཀཾ (ཛཱ॰ ༡.༡.༤) ཀཐེསི། ཨཔརབྷཱགེ ནཾ སཏྠཱ ཨརིཡགཎཔརིཝུཏོ དྷམྨཱསནེ ནིསིནྣོ མནོམཡཾ ཀཱཡཾ ཨབྷིནིམྨིནནྟཱནཾ བྷིཀྑཱུནཾ ཙེཏོཝིཝཊྚཀུསལཱནཉྩ ཨགྒཊྛཱནེ ཋཔེསི།
Imā tisso gāthāyo abhāsi. Gāthāpariyosāne cūḷapanthako sahapaṭisambhidāhi arahattaṃ pāpuṇīti. Satthā tesaṃ bhikkhūnaṃ kathāsallāpaṃ sutvā āgantvā buddhāsane nisīditvā ‘‘kiṃ vadetha, bhikkhave’’ti pucchitvā ‘‘imaṃ nāma, bhante’’ti vutte ‘‘bhikkhave, cūḷapanthakena idāni mayhaṃ ovāde ṭhatvā lokuttharadāyajjaṃ laddhaṃ, pubbe pana lokiyadāyajjaṃ laddha’’nti vatvā tehi yācito cūḷaseṭṭhijātakaṃ (jā. 1.1.4) kathesi. Aparabhāge naṃ satthā ariyagaṇaparivuto dhammāsane nisinno manomayaṃ kāyaṃ abhinimminantānaṃ bhikkhūnaṃ cetovivaṭṭakusalānañca aggaṭṭhāne ṭhapesi.
༣༥. ཨེཝཾ སོ པཏྟཨེཏདགྒཊྛཱནོ ཨཏྟནོ པུབྦཀམྨཾ སརིཏྭཱ པཱིཏིསོམནསྶཝསེན པུབྦཙརིཏཱཔདཱནཾ པཀཱསེནྟོ པདུམུཏྟརོ ནཱམ ཛིནོཏིཨཱདིམཱཧ། ཏཏྠ པུརིམཔདདྭཡཾ ཝུཏྟཏྠམེཝ། གཎམྷཱ ཝཱུཔཀཊྛོ སོཏི སོ པདུམུཏྟརོ ནཱམ སཏྠཱ གཎམྷཱ མཧཏཱ བྷིཀྑུསམཱུཧཏོ ཝཱུཔཀཊྛོ ཝིསུཾ བྷཱུཏོ ཝིཝེཀཾ ཨུཔགཏོ། ཏདཱ མམ ཏཱཔསཀཱལེ ཧིམཝནྟེ ཧིམཱལཡཔབྦཏསམཱིཔེ ཝསི ཝཱསཾ ཀཔྤེསི, ཙཏཱུཧི ཨིརིཡཱཔཐེཧི ཝིཧཱསཱིཏི ཨཏྠོ།
35. Evaṃ so pattaetadaggaṭṭhāno attano pubbakammaṃ saritvā pītisomanassavasena pubbacaritāpadānaṃ pakāsento padumuttaro nāma jinotiādimāha. Tattha purimapadadvayaṃ vuttatthameva. Gaṇamhā vūpakaṭṭhosoti so padumuttaro nāma satthā gaṇamhā mahatā bhikkhusamūhato vūpakaṭṭho visuṃ bhūto vivekaṃ upagato. Tadā mama tāpasakāle himavante himālayapabbatasamīpe vasi vāsaṃ kappesi, catūhi iriyāpathehi vihāsīti attho.
༣༦. ཨཧམྤི…པེ॰… ཏདཱཏི ཡདཱ སོ བྷགཝཱ ཧིམཝནྟཾ ཨུཔགནྟྭཱ ཝསི, ཏདཱ ཨཧམྤི ཧིམཝནྟསམཱིཔེ ཀཏཨསྶམེ ཨཱ སམནྟཏོ ཀཱཡཙིཏྟཔཱིལཱ༹སངྑཱཏཱ པརིསྶཡཱ སམནྟི ཨེཏྠཱཏི ཨསྶམོཏི ལདྡྷནཱམེ ཨརཉྙཱཝཱསེ ཝསཱམཱིཏི སམྦནྡྷོ། ཨཙིརཱགཏཾ མཧཱཝཱིརནྟི ཨཙིརཾ ཨཱགཏཾ མཧཱཝཱིརིཡཝནྟཾ ལོཀནཱཡཀཾ པདྷཱནཾ ཏཾ བྷགཝནྟཾ ཨུཔེསིནྟི སམྦནྡྷོ, ཨཱགཏཀྑཎེཡེཝ ཨུཔཱགམིནྟི ཨཏྠོ།
36.Ahampi…pe… tadāti yadā so bhagavā himavantaṃ upagantvā vasi, tadā ahampi himavantasamīpe kataassame ā samantato kāyacittapīḷāsaṅkhātā parissayā samanti etthāti assamoti laddhanāme araññāvāse vasāmīti sambandho. Acirāgataṃ mahāvīranti aciraṃ āgataṃ mahāvīriyavantaṃ lokanāyakaṃ padhānaṃ taṃ bhagavantaṃ upesinti sambandho, āgatakkhaṇeyeva upāgaminti attho.
༣༧. པུཔྥཙྪཏྟཾ གཧེཏྭཱནཱཏི ཨེཝཾ ཨུཔགཙྪནྟོ ཙ པདུམུཔྤལཔུཔྥཱདཱིཧི ཚཱདིཏཾ པུཔྥམཡཾ ཚཏྟཾ གཧེཏྭཱ ནརཱསབྷཾ ནརཱནཾ སེཊྛཾ བྷགཝནྟཾ ཚཱདེནྟོ ཨུཔགཙྪིཾ སམཱིཔཾ གཏོསྨཱིཏི ཨཏྠོ། སམཱདྷིཾ སམཱཔཛྫནྟནྟི རཱུཔཱཝཙརསམཱདྷིཛ྄ཛྷཱནཾ སམཱཔཛྫནྟཾ ཨཔྤེཏྭཱ ནིསིནྣསྶ ཨནྟརཱཡཾ ཨཧཾ ཨཀཱསིནྟི སམྦནྡྷོ།
37.Pupphacchattaṃ gahetvānāti evaṃ upagacchanto ca padumuppalapupphādīhi chāditaṃ pupphamayaṃ chattaṃ gahetvā narāsabhaṃ narānaṃ seṭṭhaṃ bhagavantaṃ chādento upagacchiṃ samīpaṃ gatosmīti attho. Samādhiṃ samāpajjantanti rūpāvacarasamādhijjhānaṃ samāpajjantaṃ appetvā nisinnassa antarāyaṃ ahaṃ akāsinti sambandho.
༣༨. ཨུབྷོ ཧཏྠེཧི པགྒཡ྄ཧཱཏི ཏཾ སུསཛྫིཏཾ པུཔྥཙྪཏྟཾ དྭཱིཧི ཧཏྠེཧི ཨུཀྑིཔིཏྭཱ ཨཧཾ བྷགཝཏོ ཨདཱསིནྟི སམྦནྡྷོ། པཊིགྒཧེསཱིཏི ཏཾ མཡཱ དིནྣཾ པུཔྥཙྪཏྟཾ པདུམུཏྟརོ བྷགཝཱ སམྤཊིཙྪི, སཱདརཾ སཱདིཡཱིཏི ཨཏྠོ།
38.Ubho hatthehi paggayhāti taṃ susajjitaṃ pupphacchattaṃ dvīhi hatthehi ukkhipitvā ahaṃ bhagavato adāsinti sambandho. Paṭiggahesīti taṃ mayā dinnaṃ pupphacchattaṃ padumuttaro bhagavā sampaṭicchi, sādaraṃ sādiyīti attho.
༤༡. སཏཔཏྟཚཏྟཾ པགྒཡ྄ཧཱཏི ཨེཀེཀསྨིཾ པདུམཔུཔྥེ སཏསཏཔཏྟཱནཾ ཝསེན སཏཔཏྟེཧི པདུམཔུཔྥེཧི ཚཱདིཏཾ པུཔྥཙྪཏྟཾ པཀཱརེན ཨཱདརེན གཧེཏྭཱ ཏཱཔསོ མམ ཨདཱསཱིཏི ཨཏྠོ། ཏམཧཾ ཀིཏྟཡིསྶཱམཱིཏི ཏཾ ཏཱཔསཾ ཨཧཾ ཀིཏྟཡིསྶཱམི པཱཀཊཾ ཀརིསྶཱམཱིཏི ཨཏྠོ། མམ བྷཱསཏོ བྷཱསམཱནསྶ ཝཙནཾ སུཎོཐ མནསི ཀརོཐ།
41.Satapattachattaṃ paggayhāti ekekasmiṃ padumapupphe satasatapattānaṃ vasena satapattehi padumapupphehi chāditaṃ pupphacchattaṃ pakārena ādarena gahetvā tāpaso mama adāsīti attho. Tamahaṃ kittayissāmīti taṃ tāpasaṃ ahaṃ kittayissāmi pākaṭaṃ karissāmīti attho. Mama bhāsato bhāsamānassa vacanaṃ suṇotha manasi karotha.
༤༢. པཉྩཝཱིསཏིཀཔྤཱནཱིཏི ཨིམིནཱ པུཔྥཙྪཏྟདཱནེན པཉྩཝཱིསཏིཝཱརེ ཏཱཝཏིཾསབྷཝནེ སཀྐོ ཧུཏྭཱ དེཝརཛྫཾ ཀརིསྶཏཱིཏི སམྦནྡྷོ། ཙཏུཏྟིཾསཏིཀྑཏྟུཉྩཱཏི ཙཏུཏྟིཾསཏིཝཱརེ མནུསྶལོཀེ ཙཀྐཝཏྟཱི རཱཛཱ བྷཝིསྶཏི།
42.Pañcavīsatikappānīti iminā pupphacchattadānena pañcavīsativāre tāvatiṃsabhavane sakko hutvā devarajjaṃ karissatīti sambandho. Catuttiṃsatikkhattuñcāti catuttiṃsativāre manussaloke cakkavattī rājā bhavissati.
༤༣. ཡཾ ཡཾ ཡོནིནྟི མནུསྶཡོནིཨཱདཱིསུ ཡཾ ཡཾ ཛཱཏིཾ སཾསརཏི གཙྪཏི ཨུཔཔཛྫཏི། ཏཏྠ ཏཏྠ ཡོནིཡཾ ཨབྦྷོཀཱསེ སུཉྙཊྛཱནེ པཏིཊྛནྟཾ ནིསིནྣཾ ཋིཏཾ ཝཱ པདུམཾ དྷཱརཡིསྶཏི ཨུཔརི ཚཱདཡིསྶཏཱིཏི ཨཏྠོ།
43.Yaṃyaṃ yoninti manussayoniādīsu yaṃ yaṃ jātiṃ saṃsarati gacchati upapajjati. Tattha tattha yoniyaṃ abbhokāse suññaṭṭhāne patiṭṭhantaṃ nisinnaṃ ṭhitaṃ vā padumaṃ dhārayissati upari chādayissatīti attho.
༤༥. པཀཱསིཏེ པཱཝཙནེཏི ཏེན བྷགཝཏོ སཀལཔིཊཀཏྟཡེ པཀཱསིཏེ དཱིཔིཏེ མནུསྶཏྟཾ མནུསྶཛཱཏིཾ ལབྷིསྶཏི ཨུཔཔཛྫིསྶཏི། མནོམཡམྷི ཀཱཡམྷཱིཏི མནེན ཛྷཱནཙིཏྟེན ནིབྦཏྟོཏི མནོམཡོ, ཡཐཱ ཙིཏྟཾ པཝཏྟཏི, ཏཐཱ ཀཱཡཾ པཝཏྟེཏི ཙིཏྟགཏིཀཾ ཀརོཏཱིཏི ཨཏྠོ། ཏམྷི མནོམཡེ ཀཱཡམྷི སོ ཏཱཔསོ ཙཱུལ༹པནྠཀོ ནཱམ ཧུཏྭཱ ཨུཏྟམོ ཨགྒོ བྷཝིསྶཏཱིཏི ཨཏྠོ། སེསཾ ཧེཊྛཱ ཝུཏྟཏྟཱ ཨུཏྟཱནཏྟཱ ཙ སུཝིཉྙེཡྻམེཝ།
45.Pakāsite pāvacaneti tena bhagavato sakalapiṭakattaye pakāsite dīpite manussattaṃ manussajātiṃ labhissati upapajjissati. Manomayamhi kāyamhīti manena jhānacittena nibbattoti manomayo, yathā cittaṃ pavattati, tathā kāyaṃ pavatteti cittagatikaṃ karotīti attho. Tamhi manomaye kāyamhi so tāpaso cūḷapanthako nāma hutvā uttamo aggo bhavissatīti attho. Sesaṃ heṭṭhā vuttattā uttānattā ca suviññeyyameva.
༥༢. སརིཾ ཀོཀནདཾ ཨཧནྟི ཨཧཾ བྷགཝཏོ ནིམྨིཏཙོལ༹ཀཾ པརིམཛྫནྟོ ཀོཀནདཾ པདུམཾ སརིནྟི ཨཏྠོ། ཏཏྠ ཙིཏྟཾ ཝིམུཙྩི མེཏི ཏསྨིཾ ཀོཀནདེ པདུམེ མཡ྄ཧཾ ཙིཏྟཾ ཨདྷིམུཙྩི ཨལླཱིནོ, ཏཏོ ཨཧཾ ཨརཧཏྟཾ པཱཔུཎིནྟི སམྦནྡྷོ།
52.Sariṃ kokanadaṃ ahanti ahaṃ bhagavato nimmitacoḷakaṃ parimajjanto kokanadaṃ padumaṃ sarinti attho. Tattha cittaṃ vimucci meti tasmiṃ kokanade padume mayhaṃ cittaṃ adhimucci allīno, tato ahaṃ arahattaṃ pāpuṇinti sambandho.
༥༣. ཨཧཾ མནོམཡེསུ ཙིཏྟགཏིཀེསུ ཀཱཡེསུ སབྦཏྠ སབྦེསུ པཱརམིཾ པརིཡོསཱནཾ གཏོ པཏྟོཏི སམྦནྡྷོ། སེསཾ ཝུཏྟནཡམེཝཱཏི།
53. Ahaṃ manomayesu cittagatikesu kāyesu sabbattha sabbesu pāramiṃ pariyosānaṃ gato pattoti sambandho. Sesaṃ vuttanayamevāti.
ཙཱུལ༹པནྠཀཏྠེརཨཔདཱནཝཎྞནཱ སམཏྟཱ།
Cūḷapanthakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
Related texts:
ཏིཔིཊཀ (མཱུལ) • Tipiṭaka (Mūla) / སུཏྟཔིཊཀ • Suttapiṭaka / ཁུདྡཀནིཀཱཡ • Khuddakanikāya / ཨཔདཱནཔཱལི༹ • Apadānapāḷi / ༤. ཙཱུལ༹པནྠཀཏྠེརཨཔདཱནཾ • 4. Cūḷapanthakattheraapadānaṃ
