| Library / Tipiṭaka / တိပိဋက • Tipiṭaka / သံယုတ္တနိကာယ (ဋီကာ) • Saṃyuttanikāya (ṭīkā) |
၁၁. စီဝရသုတ္တဝဏ္ဏနာ
11. Cīvarasuttavaṇṇanā
၁၅၄. ရာဇဂဟသ္သ ဒက္ခိဏဘာဂေ ဂိရိ ဒက္ခိဏာဂိရိ ဏ-ကာရေ အ-ကာရသ္သ ဒီဃံ ကတ္ဝာ, တသ္သ ဒက္ခိဏဘာဂေ ဇနပဒောပိ ‘‘ဒက္ခိဏာဂိရီ’’တိ ဝုစ္စတိ, ‘‘ဂိရိတော ဒက္ခိဏဘာဂော’’တိ ကတ္ဝာ။ ဧကဒိဝသေနာတိ ဧကေန ဒိဝသေန ဥပ္ပဗ္ဗာဇေသုံ တေသံ သဒ္ဓာပဗ္ဗဇိတာဘာဝတော။
154. Rājagahassa dakkhiṇabhāge giri dakkhiṇāgiri ṇa-kāre a-kārassa dīghaṃ katvā, tassa dakkhiṇabhāge janapadopi ‘‘dakkhiṇāgirī’’ti vuccati, ‘‘girito dakkhiṇabhāgo’’ti katvā. Ekadivasenāti ekena divasena uppabbājesuṃ tesaṃ saddhāpabbajitābhāvato.
ယတ္ထ စတ္တာရော ဝာ ဥတ္တရိ ဝာ ဘိက္ခူ အကပ္ပိယနိမန္တနံ သာဒိယိတ္ဝာ ပဉ္စန္နံ ဘောဇနာနံ အညတရံ ဘောဇနံ ဧကတော ပဋိဂ္ဂဏ္ဟိတ္ဝာ ဘုဉ္ဇန္တိ, ဧတံ ဂဏဘောဇနံ နာမ, တံ တိဏ္ဏံ ဘိက္ခူနံ ဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ‘‘တိကဘောဇနံ ပညတ္တ’’န္တိ ဝစနေန ဂဏဘောဇနံ ပဋိက္ခိတ္တန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ။ တယော အတ္ထဝသေ ပဋိစ္စ အနုညာတတ္တာပိ ‘‘တိကဘောဇန’’န္တိ ဝဒန္တိ။
Yattha cattāro vā uttari vā bhikkhū akappiyanimantanaṃ sādiyitvā pañcannaṃ bhojanānaṃ aññataraṃ bhojanaṃ ekato paṭiggaṇhitvā bhuñjanti, etaṃ gaṇabhojanaṃ nāma, taṃ tiṇṇaṃ bhikkhūnaṃ bhuñjituṃ vaṭṭatīti ‘‘tikabhojanaṃ paññatta’’nti vacanena gaṇabhojanaṃ paṭikkhittanti vuttaṃ hoti. Tayo atthavase paṭicca anuññātattāpi ‘‘tikabhojana’’nti vadanti.
‘‘ဒုမ္မင္ကူနံ နိဂ္ဂဟော ဧဝ ပေသလာနံ ဖာသုဝိဟာရော’’တိ ဣဒံ ဧကံ အင္ဂံ။ တေနေဝာဟ ‘‘ဒုမ္မင္ကူနံ နိဂ္ဂဟေနေဝာ’’တိအာဒိ။ ‘‘ယထာ ဒေဝဒတ္တော။ပေ.။ သင္ဃံ ဘိန္ဒေယ္ယု’’န္တိ ဣမိနာ ကာရဏေန တိကဘောဇနံ ပညတ္တံ။
‘‘Dummaṅkūnaṃ niggaho eva pesalānaṃ phāsuvihāro’’ti idaṃ ekaṃ aṅgaṃ. Tenevāha ‘‘dummaṅkūnaṃ niggahenevā’’tiādi. ‘‘Yathā devadatto…pe… saṅghaṃ bhindeyyu’’nti iminā kāraṇena tikabhojanaṃ paññattaṃ.
အထ ကိဉ္စရဟီတိ အထ ကသ္မာ တ္ဝံ အသမ္ပန္နဂဏံ ဗန္ဓိတ္ဝာ စရသီတိ အဓိပ္ပာယော။ အသမ္ပန္နာယ ပရိသာယ စာရိကာစရဏံ ကုလာနုဒ္ဒယာယ န ဟောတိ, ကုလာနံ ဃာတိတတ္တာတိ အဓိပ္ပာယေန ထေရော ‘‘သသ္သဃာတံ မညေ စရသီ’’တိအာဒိမဝောစ။
Atha kiñcarahīti atha kasmā tvaṃ asampannagaṇaṃ bandhitvā carasīti adhippāyo. Asampannāya parisāya cārikācaraṇaṃ kulānuddayāya na hoti, kulānaṃ ghātitattāti adhippāyena thero ‘‘sassaghātaṃ maññe carasī’’tiādimavoca.
သောဓေန္တော တသ္သာ အတိဝိယ ပရိသုဒ္ဓဘာဝဒသ္သနေန။ ဥဒ္ဒိသိတုံ န ဇာနာမိ တထာ စိတ္တသ္သေဝ အနုပ္ပန္နပုဗ္ဗတ္တာ။ ကိဉ္စနံ ကိလေသဝတ္ထု။ သင္ဂဟေတဗ္ဗခေတ္တဝတ္ထု ပလိဗောဓော, အာလယော အပေက္ခာ။ ဩကာသာဘာဝတောတိ ဗဟုကိစ္စကရဏီယတာယ ကုသလကိရိယာယ ဩကာသာဘာဝတော။ သန္နိပာတဋ္ဌာနတောတိ သင္ကေတံ ကတ္ဝာ ဝိယ ကိလေသရဇာနံ တတ္ထ သန္နိဇ္ဈပဝတ္တနတော။
Sodhento tassā ativiya parisuddhabhāvadassanena. Uddisituṃ na jānāmi tathā cittasseva anuppannapubbattā. Kiñcanaṃ kilesavatthu. Saṅgahetabbakhettavatthu palibodho, ālayo apekkhā. Okāsābhāvatoti bahukiccakaraṇīyatāya kusalakiriyāya okāsābhāvato. Sannipātaṭṭhānatoti saṅketaṃ katvā viya kilesarajānaṃ tattha sannijjhapavattanato.
သိက္ခတ္တယဗ္ရဟ္မစရိယန္တိ အဓိသီလသိက္ခာဒိသိက္ခတ္တယသင္ဂဟံ ဗ္ရဟ္မံ သေဋ္ဌံ စရိယံ။ ခဏ္ဍာဒိဘာဝာပာဒနေန အခဏ္ဍံ ကတ္ဝာ။ လက္ခဏဝစနဉ္ဟေတံ။ ကိဉ္စိ သိက္ခေကဒေသံ အသေသေတ္ဝာ ဧကန္တေနေဝ ပရိပူရေတဗ္ဗတာယ ဧကန္တပရိပုဏ္ဏံ။ စိတ္တုပ္ပာဒမတ္တမ္ပိ သံကိလေသမလံ အနုပ္ပာဒေတ္ဝာ အစ္စန္တမေဝ ဝိသုဒ္ဓံ ကတ္ဝာ ပရိဟရိတဗ္ဗတာယ ဧကန္တပရိသုဒ္ဓံ။ တတော ဧဝ သင္ခံ ဝိယ လိခိတန္တိ သင္ခလိခိတံ။ တေနာဟ ‘‘လိခိတသင္ခသဒိသ’’န္တိ။ ဒာဌိကာပိ တဂ္ဂဟဏေနေဝ ဂဟေတ္ဝာ ‘‘မသ္သု’’တ္ဝေဝ ဝုတ္တံ, န ဧတ္ထ ကေဝလံ မသ္သုယေဝာတိ အတ္ထော။ ကသာယေန ရတ္တာနိ ကာသာယာနိ။
Sikkhattayabrahmacariyanti adhisīlasikkhādisikkhattayasaṅgahaṃ brahmaṃ seṭṭhaṃ cariyaṃ. Khaṇḍādibhāvāpādanena akhaṇḍaṃ katvā. Lakkhaṇavacanañhetaṃ. Kiñci sikkhekadesaṃ asesetvā ekanteneva paripūretabbatāya ekantaparipuṇṇaṃ. Cittuppādamattampi saṃkilesamalaṃ anuppādetvā accantameva visuddhaṃ katvā pariharitabbatāya ekantaparisuddhaṃ. Tato eva saṅkhaṃ viya likhitanti saṅkhalikhitaṃ. Tenāha ‘‘likhitasaṅkhasadisa’’nti. Dāṭhikāpi taggahaṇeneva gahetvā ‘‘massu’’tveva vuttaṃ, na ettha kevalaṃ massuyevāti attho. Kasāyena rattāni kāsāyāni.
ဝင္ဂသာဋကောတိ ဝင္ဂဒေသေ ဥပ္ပန္နသာဋကော။ ဧသာတိ မဟာကသ္သပတ္ထေရော။ အဘိနီဟာရတော ပဋ္ဌာယ ပဏိဓာနတော ပဘုတိ, အယံ ဣဒာနိ ဝုစ္စမာနာ။ အဂ္ဂသာဝကဒ္ဝယံ ဥပာဒာယ တတိယတ္တာ ‘‘တတိယသာဝက’’န္တိ ဝုတ္တံ။ အဋ္ဌသဋ္ဌိဘိက္ခုသတသဟသ္သန္တိ ဘိက္ခူနံ သတသဟသ္သဉ္စေဝ သဋ္ဌိသဟသ္သာနိ စ အဋ္ဌ စ သဟသ္သာနိ။
Vaṅgasāṭakoti vaṅgadese uppannasāṭako. Esāti mahākassapatthero. Abhinīhārato paṭṭhāya paṇidhānato pabhuti, ayaṃ idāni vuccamānā. Aggasāvakadvayaṃ upādāya tatiyattā ‘‘tatiyasāvaka’’nti vuttaṃ. Aṭṭhasaṭṭhibhikkhusatasahassanti bhikkhūnaṃ satasahassañceva saṭṭhisahassāni ca aṭṭha ca sahassāni.
အယဉ္စ အယဉ္စ ဂုဏောတိ သီလတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ အဂ္ဂဖလာ ဂုဏောတိ ကိတ္တေန္တော မဟာသမုဒ္ဒံ ပူရယမာနော ဝိယ ကထေသိ။
Ayañca ayañca guṇoti sīlato paṭṭhāya yāva aggaphalā guṇoti kittento mahāsamuddaṃ pūrayamāno viya kathesi.
ကောလာဟလန္တိ ဒေဝတာဟိ နိဗ္ဗတ္တိတော ကောလာဟလော။
Kolāhalanti devatāhi nibbattito kolāhalo.
ခုဒ္ဒကာဒိဝသေန ပဉ္စဝဏ္ဏာ။ တရဏံ ဝာ ဟောတု မရဏံ ဝာတိ မဟောဃံ ဩဂာဟန္တော ပုရိသော ဝိယ မစ္ဆေရသမုဒ္ဒံ ဥတ္တရန္တော ပစ္ဆာပိ။ပေ.။ ပာဒမူလေ ဌပေသိ ဘဂဝတော ဓမ္မဒေသနာယ မစ္ဆေရပဟာနသ္သ ကထိတတ္တာ။
Khuddakādivasena pañcavaṇṇā. Taraṇaṃ vā hotu maraṇaṃ vāti mahoghaṃ ogāhanto puriso viya maccherasamuddaṃ uttaranto pacchāpi…pe… pādamūle ṭhapesi bhagavato dhammadesanāya maccherapahānassa kathitattā.
သတ္ထု ဂုဏာ ကထိတာ နာမ ဟောန္တီတိ ဝုတ္တံ ‘‘သတ္ထု ဂုဏေ ကထေန္တသ္သာ’’တိ။ တတော ပဋ္ဌာယာတိ တဒာ သတ္ထု သမ္မုခာ ဓမ္မသ္သဝနတော ပဋ္ဌာယ။
Satthu guṇā kathitā nāma hontīti vuttaṃ ‘‘satthu guṇe kathentassā’’ti. Tato paṭṭhāyāti tadā satthu sammukhā dhammassavanato paṭṭhāya.
တထာဂတမဉ္စသ္သာတိ တထာဂတသ္သ ပရိဘောဂမဉ္စသ္သ။ ဒာနံ ဒတ္ဝာ ဗ္ရာဟ္မဏသ္သ ပုရောဟိတဋ္ဌာနေ ဌပေသိ။ တာဒိသသ္သေဝ သေဋ္ဌိနော ဓီတာ ဟုတ္ဝာ။
Tathāgatamañcassāti tathāgatassa paribhogamañcassa. Dānaṃ datvā brāhmaṇassa purohitaṭṭhāne ṭhapesi. Tādisasseva seṭṭhino dhītā hutvā.
အဒိန္နဝိပာကသ္သာတိ ပုဗ္ဗေ ကတူပစိတသ္သ သဗ္ဗသော န ဒိန္နဝိပာကသ္သ။ တသ္သ ကမ္မသ္သာတိ တသ္သ ပစ္စေကဗုဒ္ဓသ္သ ပတ္တေ ပိဏ္ဍပာတံ ဆိန္ဒိတ္ဝာ ကလလပူရဏကမ္မသ္သ။ တသ္မိံယေဝ အတ္တဘာဝေ သတ္တသု ဌာနေသု ဒုဂ္ဂန္ဓသရီရတာယ ပဋိနိဝတ္တိတာ။ ဣဋ္ဌကပန္တီတိ သုဝဏ္ဏိဋ္ဌကပန္တိ။ ဃဋနိဋ္ဌကာယာတိ တသ္သ ပန္တိယံ ပဌမံ ဌပိတဣဋ္ဌကာယ သဒ္ဓိံ ဃဋေတဗ္ဗဣဋ္ဌကာယ ဦနာ ဟောတိ။ ဘဒ္ဒကေ ကာလေတိ ဤဒိသိယာ ဣဋ္ဌကာယ ဣစ္ဆိတကာလေယေဝ အာဂတာသိ။ တေန ဗန္ဓနေနာတိ တေန သိလေသသမ္ဗန္ဓေန။
Adinnavipākassāti pubbe katūpacitassa sabbaso na dinnavipākassa. Tassa kammassāti tassa paccekabuddhassa patte piṇḍapātaṃ chinditvā kalalapūraṇakammassa. Tasmiṃyeva attabhāve sattasu ṭhānesu duggandhasarīratāya paṭinivattitā. Iṭṭhakapantīti suvaṇṇiṭṭhakapanti. Ghaṭaniṭṭhakāyāti tassa pantiyaṃ paṭhamaṃ ṭhapitaiṭṭhakāya saddhiṃ ghaṭetabbaiṭṭhakāya ūnā hoti. Bhaddake kāleti īdisiyā iṭṭhakāya icchitakāleyeva āgatāsi. Tena bandhanenāti tena silesasambandhena.
ဩလမ္ဗကာတိ မုတ္တာမဏိမယာ ဩလမ္ဗကာ။ ပုညန္တိ နတ္ထိ နော ပုညံ တံ, ယံ နိမိတ္တံ ယံ ကာရဏာ ဣတော သုခုမတရသ္သ ပဋိလာဘော သိယာတိ အတ္ထော။ ပုညနိယာမေနာတိ ပုညာနုဘာဝသိဒ္ဓေန နိယာမေန။ သော စ အသ္သ ဗာရာဏသိရဇ္ဇံ ဒာတုံ ကတောကာသော။
Olambakāti muttāmaṇimayā olambakā. Puññanti natthi no puññaṃ taṃ, yaṃ nimittaṃ yaṃ kāraṇā ito sukhumatarassa paṭilābho siyāti attho. Puññaniyāmenāti puññānubhāvasiddhena niyāmena. So ca assa bārāṇasirajjaṃ dātuṃ katokāso.
ဖုသ္သရထန္တိ မင္ဂလရထံ။ ဥဏ္ဟီသံ ဝာလဗီဇနီ ခဂ္ဂော မဏိပာဒုကာ သေတစ္ဆတ္တန္တိ ပဉ္စဝိဓံ ရာဇကကုဓဘဏ္ဍံ ။ သေတစ္ဆတ္တံ ဝိသုံ ဂဟိတံ။ ဒိဗ္ဗဝတ္ထံ သာဒိယိတုံ ပုညာနုဘာဝစောဒိတော ‘‘နနု တာတာ ထူလ’’န္တိအာဒိမာဟ။
Phussarathanti maṅgalarathaṃ. Uṇhīsaṃ vālabījanī khaggo maṇipādukā setacchattanti pañcavidhaṃ rājakakudhabhaṇḍaṃ. Setacchattaṃ visuṃ gahitaṃ. Dibbavatthaṃ sādiyituṃ puññānubhāvacodito ‘‘nanu tātā thūla’’ntiādimāha.
ပဉ္စ စင္ကမနသတာနီတိ ဧတ္ထ ဣတိ-သဒ္ဒေန အာဒိအတ္ထေန အဂ္ဂိသာလာဒီနိ ပဗ္ဗဇိတသာရုပ္ပဋ္ဌာနာနိ သင္ဂဏ္ဟာတိ။
Pañca caṅkamanasatānīti ettha iti-saddena ādiatthena aggisālādīni pabbajitasāruppaṭṭhānāni saṅgaṇhāti.
သာဓုကီဠိတန္တိ အရိယာနံ ပရိနိဗ္ဗုတဋ္ဌာနေ ကာတဗ္ဗသက္ကာရံ ဝဒတိ။
Sādhukīḷitanti ariyānaṃ parinibbutaṭṭhāne kātabbasakkāraṃ vadati.
နပ္ပမဇ္ဇိ နိရောဂာ အယ္ယာတိ ပုစ္ဆိတာကာရဒသ္သနံ။ ပရိနိဗ္ဗုတာ ဒေဝာတိ ဒေဝီ ပဋိဝစနံ အဒာသိ။ ပဋိယာဒေတ္ဝာတိ နိယ္ယာတေတ္ဝာ။ သမဏကပဗ္ဗဇ္ဇန္တိ သမိတပာပေဟိ အရိယေဟိ အနုဋ္ဌာတဗ္ဗပဗ္ဗဇ္ဇံ။ သော ဟိ ရာဇာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓာနံ ဝေသသ္သ ဒိဋ္ဌတ္တာ ‘‘ဣဒမေဝ ဘဒ္ဒက’’န္တိ တာဒိသံယေဝ လိင္ဂံ ဂဏ္ဟိ။
Nappamajji nirogā ayyāti pucchitākāradassanaṃ. Parinibbutā devāti devī paṭivacanaṃ adāsi. Paṭiyādetvāti niyyātetvā. Samaṇakapabbajjanti samitapāpehi ariyehi anuṭṭhātabbapabbajjaṃ. So hi rājā paccekabuddhānaṃ vesassa diṭṭhattā ‘‘idameva bhaddaka’’nti tādisaṃyeva liṅgaṃ gaṇhi.
တတ္ထေဝာတိ ဗ္ရဟ္မလောကေယေဝ။ ဝီသတိမေ ဝသ္သေ သမ္ပတ္တေတိ အာဟရိတ္ဝာ သမ္ဗန္ဓော။ ဗ္ရဟ္မလောကတော အာဂန္တ္ဝာ နိဗ္ဗတ္တတ္တာ ဗ္ရဟ္မစရိယာဓိကာရသ္သ စိရကာလံ သင္ဂဟိတတ္တာ ‘‘ဧဝရူပံ ကထံ မာ ကထေထာ’’တိအာဒိမာဟ။
Tatthevāti brahmalokeyeva. Vīsatime vasse sampatteti āharitvā sambandho. Brahmalokato āgantvā nibbattattā brahmacariyādhikārassa cirakālaṃ saṅgahitattā ‘‘evarūpaṃ kathaṃ mā kathethā’’tiādimāha.
ဝီသတိ ဓရဏာနိ ‘‘နိက္ခ’’န္တိ ဝဒန္တိ။ အလဘန္တော န ဝသာမီတိ သညာပေသ္သာမီတိ သမ္ဗန္ဓော။
Vīsati dharaṇāni ‘‘nikkha’’nti vadanti. Alabhanto na vasāmīti saññāpessāmīti sambandho.
ဣတ္ထာကရောတိ ဣတ္ထိရတနသ္သ ဥပ္ပတ္တိဋ္ဌာနံ။ အယ္ယဓီတာတိ အမ္ဟာကံ အယ္ယသ္သ ဓီတာ, ဘဒ္ဒကာပိလာနီတိ အတ္ထော။ ပသာဒရူပေန နိဗ္ဗိသိဋ္ဌတာယ ‘‘မဟာဂီဝ’’န္တိ ပဋိမာယ သဒိသဘာဝမာဟ။ တေနာဟ ‘‘အယ္ယဓီတာယာ’’တိအာဒိ။
Itthākaroti itthiratanassa uppattiṭṭhānaṃ. Ayyadhītāti amhākaṃ ayyassa dhītā, bhaddakāpilānīti attho. Pasādarūpena nibbisiṭṭhatāya ‘‘mahāgīva’’nti paṭimāya sadisabhāvamāha. Tenāha ‘‘ayyadhītāyā’’tiādi.
သမာနပဏ္ဏန္တိ သဒိသပဏ္ဏံ, ကုမာရသ္သ ကုမာရိယာ စ ဝုတ္တန္တပဏ္ဏံ။ ဣတော စ ဧတ္တော စာတိ တေ ပုရိသာ သမာဂမဋ္ဌာနတော မဂဓရဋ္ဌေ မဟာတိတ္ထဂာမံ မဒ္ဒရဋ္ဌေ သာဂလနဂရဉ္စ ဥဒ္ဒိသ္သ ပက္ကမန္တာ အညမညံ ဝိသ္သဇ္ဇေန္တာ နာမ ဟောန္တီတိ ‘‘ဣတော စ ဧတ္တော စ ပေသေသု’’န္တိ ဝုတ္တာ။
Samānapaṇṇanti sadisapaṇṇaṃ, kumārassa kumāriyā ca vuttantapaṇṇaṃ. Ito ca etto cāti te purisā samāgamaṭṭhānato magadharaṭṭhe mahātitthagāmaṃ maddaraṭṭhe sāgalanagarañca uddissa pakkamantā aññamaññaṃ vissajjentā nāma hontīti ‘‘ito ca etto ca pesesu’’nti vuttā.
ပုပ္ဖဒာမန္တိ ဟတ္ထိဟတ္ထပ္ပမာဏံ ပုပ္ဖဒာမံ။ တာနိ ပုပ္ဖဒာမာနိ။ တေတိ ဥဘော ဘဒ္ဒာ စေဝ ပိပ္ပလိကုမာရော စ။ လောကာမိသေနာတိ ဂေဟသ္သိတပေမေန, ကာမသ္သာဒေနာတိ အတ္ထော။ အသံသဋ္ဌာတိ န သံသဋ္ဌာ ။ ဝိစာရယိံသု ဃဋေ ဇလန္တေန ဝိယ ပဒီပေန အဇ္ဈာသယေန သမုဇ္ဇလန္တေန ဝိမောက္ခဗီဇေန သမုသ္သာဟိတစိတ္တာ။ ယန္တဗဒ္ဓာနီတိ သသ္သသမ္ပာဒနတ္ထံ တတ္ထ တတ္ထ ဣဋ္ဌကဒ္ဝာရကဝာဋယောဇနဝသေန ယန္တဗဒ္ဓဥဒကနိက္ခမနတုမ္ဗာနိ။ ကမ္မန္တောတိ ကသိကမ္မကရဏဋ္ဌာနံ။ ဒာသဂာမာတိ ဒာသာနံ ဝသနဂာမာ။
Pupphadāmanti hatthihatthappamāṇaṃ pupphadāmaṃ. Tāni pupphadāmāni. Teti ubho bhaddā ceva pippalikumāro ca. Lokāmisenāti gehassitapemena, kāmassādenāti attho. Asaṃsaṭṭhāti na saṃsaṭṭhā . Vicārayiṃsu ghaṭe jalantena viya padīpena ajjhāsayena samujjalantena vimokkhabījena samussāhitacittā. Yantabaddhānīti sassasampādanatthaṃ tattha tattha iṭṭhakadvārakavāṭayojanavasena yantabaddhaudakanikkhamanatumbāni. Kammantoti kasikammakaraṇaṭṭhānaṃ. Dāsagāmāti dāsānaṃ vasanagāmā.
ဩသာပေတ္ဝာတိ ပက္ခိပိတ္ဝာ။ အာကပ္ပကုတ္တဝသေနာတိ အာကာရဝသေန ကိရိယာဝသေန စ။ အနနုစ္ဆဝိကန္တိ ပဗ္ဗဇိတဝေသသ္သ အနနုရူပံ။ တသ္သ မတ္ထကေတိ ဒ္ဝေဓာပထသ္သ ဒ္ဝိဓာဘူတဋ္ဌာနေ။
Osāpetvāti pakkhipitvā. Ākappakuttavasenāti ākāravasena kiriyāvasena ca. Ananucchavikanti pabbajitavesassa ananurūpaṃ. Tassa matthaketi dvedhāpathassa dvidhābhūtaṭṭhāne.
ဧတေသံ သင္ဂဟံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီတိ နိသီဒီတိ သမ္ဗန္ဓော။ သာ ပန သတ္ထု တတ္ထ နိသဇ္ဇာ ဧဒိသီတိ ဒသ္သေတုံ ‘‘နိသီဒန္တော ပနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ။ တတ္ထ ယာ ဗုဒ္ဓာနံ အပရိမိတကာလသင္ဂဟိတာ အစိန္တေယ္ယာပရိမေယ္ယပုညသမ္ဘာရူပစယနိဗ္ဗတ္တာ နိရူပိတသဘာဝဗုဒ္ဓဂုဏဝိဇ္ဇောတိတာ လက္ခဏာနုဗ္ယဉ္ဇနသမုဇ္ဇလာ ဗ္ယာမပ္ပဘာကေတုမာလာလင္ကတာ သဘာဝသိဒ္ဓတာယ အကိတ္တိမာ ရူပကာယသိရီ, တံယေဝ မဟာကသ္သပသ္သ အဒိဋ္ဌပုဗ္ဗံ ပသာဒသံဝဍ္ဎနတ္ထံ အနိဂ္ဂဟေတ္ဝာ နိသိန္နော ဘဂဝာ ‘‘ဗုဒ္ဓဝေသံ ဂဟေတ္ဝာ။ပေ.။ နိသီဒီ’’တိ ဝုတ္တော။ အသီတိဟတ္ထံ ပဒေသံ ဗ္ယာပေတ္ဝာ ပဝတ္တိယာ ‘‘အသီတိဟတ္ထာ’’တိ ဝုတ္တာ။ သတသာခောတိ ဗဟုသာခော အနေကသာခော။ သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏော အဟောသိ နိရန္တရံ ဗုဒ္ဓရသ္မီဟိ သမန္တတော သမောကိဏ္ဏတ္တာ။ ဧဝံ ဝုတ္တပ္ပကာရေန ဝေဒိတဗ္ဗာ။
Etesaṃ saṅgahaṃ kātuṃ vaṭṭatīti nisīdīti sambandho. Sā pana satthu tattha nisajjā edisīti dassetuṃ ‘‘nisīdanto panā’’tiādi vuttaṃ. Tattha yā buddhānaṃ aparimitakālasaṅgahitā acinteyyāparimeyyapuññasambhārūpacayanibbattā nirūpitasabhāvabuddhaguṇavijjotitā lakkhaṇānubyañjanasamujjalā byāmappabhāketumālālaṅkatā sabhāvasiddhatāya akittimā rūpakāyasirī, taṃyeva mahākassapassa adiṭṭhapubbaṃ pasādasaṃvaḍḍhanatthaṃ aniggahetvā nisinno bhagavā ‘‘buddhavesaṃ gahetvā…pe… nisīdī’’ti vutto. Asītihatthaṃ padesaṃ byāpetvā pavattiyā ‘‘asītihatthā’’ti vuttā. Satasākhoti bahusākho anekasākho. Suvaṇṇavaṇṇo ahosi nirantaraṃ buddharasmīhi samantato samokiṇṇattā. Evaṃ vuttappakārena veditabbā.
ရာဇဂဟံ နာဠန္ဒန္တိ စ သာမိအတ္ထေ ဥပယောဂဝစနံ အန္တရာသဒ္ဒယောဂတောတိ အာဟ ‘‘ရာဇဂဟသ္သ နာဠန္ဒာယ စာ’’တိ။ န ဟိ မေ ဣတော အညေန သတ္ထာရာ ဘဝိတုံ သက္ကာ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကသမ္ပရာယိကပရမတ္ထေဟိ သတ္တာနံ ယထာရဟံ အနုသာသနသမတ္ထသ္သ အညသ္သ သဒေဝကေ အဘာဝတော။ န ဟိ မေ ဣတော အညေန သုဂတေန ဘဝိတုံ သက္ကာ သောဘနဂမနဂုဏဂဏယုတ္တသ္သ အညသ္သ အဘာဝတော။ န ဟိ မေ ဣတော အညေန သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဘဝိတုံ သက္ကာ သမ္မာ သဗ္ဗဓမ္မာနံ သယမ္ဘုဉာဏေန အဘိသမ္ဗုဒ္ဓသ္သ အဘာဝတော။ ဣမိနာတိ ‘‘သတ္ထာ မေ, ဘန္တေ’’တိ ဣမိနာ ဝစနေန။
Rājagahaṃ nāḷandanti ca sāmiatthe upayogavacanaṃ antarāsaddayogatoti āha ‘‘rājagahassa nāḷandāya cā’’ti. Na hi me ito aññena satthārā bhavituṃ sakkā diṭṭhadhammikasamparāyikaparamatthehi sattānaṃ yathārahaṃ anusāsanasamatthassa aññassa sadevake abhāvato. Na hi me ito aññena sugatena bhavituṃ sakkā sobhanagamanaguṇagaṇayuttassa aññassa abhāvato. Na hi me ito aññena sammāsambuddhena bhavituṃ sakkā sammā sabbadhammānaṃ sayambhuñāṇena abhisambuddhassa abhāvato. Imināti ‘‘satthā me, bhante’’ti iminā vacanena.
အဇာနမာနောဝ သဗ္ဗညေယ္ယန္တိ အဓိပ္ပာယော။ သဗ္ဗစေတသာတိ သဗ္ဗအဇ္ဈတ္တိကင္ဂပရိပုဏ္ဏစေတသာ။ သမန္နာဂတန္တိ သမ္ပန္နံ သမ္မဒေဝ အနု အနု အာဂတံ ဥပဂတံ။ ဖလေယ္ယာတိ ဝိဒာလေယ္ယ။ ဝိလယန္တိ ဝိနာသံ။
Ajānamānova sabbaññeyyanti adhippāyo. Sabbacetasāti sabbaajjhattikaṅgaparipuṇṇacetasā. Samannāgatanti sampannaṃ sammadeva anu anu āgataṃ upagataṃ. Phaleyyāti vidāleyya. Vilayanti vināsaṃ.
ဧဝံ သိက္ခိတဗ္ဗန္တိ ဣဒာနိ ဝုစ္စမာနာကာရေန။ ဟိရောတ္တပ္ပသ္သ ဗဟလတာ နာမ ဝိပုလတာတိ အာဟ ‘‘မဟန္တ’’န္တိ။ ပဌမတရမေဝာတိ ပဂေဝ ဥပသင္ကမနတော။ တထာ အတိမာနပဟီနော အသ္သ, ဟိရိဩတ္တပ္ပံ ယထာ သဏ္ဌာတိ။ ကုသလသန္နိသ္သိတန္တိ အနဝဇ္ဇဓမ္မနိသ္သိတံ။ အဋ္ဌိကန္တိ တေန ဓမ္မေန အဋ္ဌိကံ။ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ ပရိယောသာနာ သဝနစိတ္တံ ‘‘သဗ္ဗစေတော’’တိ အဓိပ္ပေတန္တိ အာဟ ‘‘စိတ္တသ္သ ထောကမ္ပိ ဗဟိ ဂန္တုံ အဒေန္တော’’တိ။ တေန သမောဓာနံ ဒသ္သေတိ။ သဗ္ဗေန။ပေ.။ သမန္နာဟရိတ္ဝာ အာရမ္ဘတော ပဘုတိ ယာဝ ဒေသနာ နိပ္ဖန္နာ, တာဝ အန္တရန္တရာ ပဝတ္တေန သဗ္ဗေန သမန္နာဟာရစိတ္တေန ဓမ္မံယေဝ သမန္နာဟရိတ္ဝာ။ ဌပိတသောတောတိ ဓမ္မေ နိဟိတသောတော။ ဩဒဟိတ္ဝာတိ အပိဟိတံ ကတ္ဝာ။ ပဌမဇ္ဈာနဝသေနာတိ ဣဒံ အသုဘေသု တသ္သေဝ ဣဇ္ဈတော, ဣတရတ္ထဉ္စ သုခသမ္ပယုတ္တတာ ဝုတ္တာ။
Evaṃ sikkhitabbanti idāni vuccamānākārena. Hirottappassa bahalatā nāma vipulatāti āha ‘‘mahanta’’nti. Paṭhamataramevāti pageva upasaṅkamanato. Tathā atimānapahīno assa, hiriottappaṃ yathā saṇṭhāti. Kusalasannissitanti anavajjadhammanissitaṃ. Aṭṭhikanti tena dhammena aṭṭhikaṃ. Ādito paṭṭhāya yāva pariyosānā savanacittaṃ ‘‘sabbaceto’’ti adhippetanti āha ‘‘cittassa thokampi bahi gantuṃ adento’’ti. Tena samodhānaṃ dasseti. Sabbena…pe… samannāharitvā ārambhato pabhuti yāva desanā nipphannā, tāva antarantarā pavattena sabbena samannāhāracittena dhammaṃyeva samannāharitvā. Ṭhapitasototi dhamme nihitasoto. Odahitvāti apihitaṃ katvā. Paṭhamajjhānavasenāti idaṃ asubhesu tasseva ijjhato, itaratthañca sukhasampayuttatā vuttā.
သံသာရသာဂရေ ပရိဗ္ဘမန္တသ္သ ဣဏဋ္ဌာနေ တိဋ္ဌန္တိ ကိလေသာ အာသဝသဘာဝာပာဒနတောတိ အာဟ ‘‘သရဏောတိ သကိလေသော’’တိ။ စတ္တာရော ဟိ ပရိဘောဂာတိအာဒီသု ယံ ဝတ္တဗ္ဗံ, တံ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂတ္တံ သံဝဏ္ဏနာသု ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ ဧတ္ထ စ ဘဂဝာ ပဌမံ ဩဝာဒံ ထေရသ္သ ဗ္ရာဟ္မဏဇာတိကတ္တာ ဇာတိမာနပဟာနတ္ထမဘာသိ, ဒုတိယံ ဗာဟုသစ္စံ နိသ္သာယ ဥပ္ပဇ္ဇနကအဟံကာရပဟာနတ္ထံ, တတိယံ ဥပဓိသမ္ပတ္တိံ နိသ္သာယ ဥပ္ပဇ္ဇနကအတ္တသိနေဟပဟာနတ္ထံ။ အဋ္ဌမေ ဒိဝသေတိ ဘဂဝတာ သမာဂတဒိဝသတော အဋ္ဌမေ ဒိဝသေ။
Saṃsārasāgare paribbhamantassa iṇaṭṭhāne tiṭṭhanti kilesā āsavasabhāvāpādanatoti āha ‘‘saraṇoti sakileso’’ti. Cattāro hi paribhogātiādīsu yaṃ vattabbaṃ, taṃ visuddhimaggattaṃ saṃvaṇṇanāsu vuttanayeneva veditabbaṃ. Ettha ca bhagavā paṭhamaṃ ovādaṃ therassa brāhmaṇajātikattā jātimānapahānatthamabhāsi, dutiyaṃ bāhusaccaṃ nissāya uppajjanakaahaṃkārapahānatthaṃ, tatiyaṃ upadhisampattiṃ nissāya uppajjanakaattasinehapahānatthaṃ. Aṭṭhame divaseti bhagavatā samāgatadivasato aṭṭhame divase.
မဂ္ဂတော ဩက္ကမနံ ပဌမတရံ ဘဂဝတာ သမာဂတဒိဝသေယေဝ အဟောသိ။ ယဒိ အရဟတ္တာဓိဂမော ပစ္ဆာ, အထ ကသ္မာ ပာဠိယံ ပဂေဝ သိဒ္ဓံ ဝိယ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ဒေသနာဝာရသ္သာ’’တိအာဒိ။ ‘‘သတ္တာဟမေဝ ခ္ဝာဟံ, အာဝုသော သရဏော, ရဋ္ဌပိဏ္ဍံ ဘုဉ္ဇိ’’န္တိ ဝတ္ဝာ အဝသရပ္ပတ္တံ အရဟတ္တံ ပဝေဒေန္တော ‘‘အဋ္ဌမိယာ အညာ ဥဒပာဒီ’’တိ အာဟ။ အယမေတ္ထ ဒေသနာဝာရသ္သ အာဂမော။ တတော ပရံ ဘဂဝတာ အတ္တနော ကတံ အနုဂ္ဂဟံ စီဝရပရိဝတ္တနံ ဒသ္သေန္တော ‘‘အထ ခော, အာဝုသော’’တိအာဒိမာဟ။
Maggato okkamanaṃ paṭhamataraṃ bhagavatā samāgatadivaseyeva ahosi. Yadi arahattādhigamo pacchā, atha kasmā pāḷiyaṃ pageva siddhaṃ viya vuttanti āha ‘‘desanāvārassā’’tiādi. ‘‘Sattāhameva khvāhaṃ, āvuso saraṇo, raṭṭhapiṇḍaṃ bhuñji’’nti vatvā avasarappattaṃ arahattaṃ pavedento ‘‘aṭṭhamiyā aññā udapādī’’ti āha. Ayamettha desanāvārassa āgamo. Tato paraṃ bhagavatā attano kataṃ anuggahaṃ cīvaraparivattanaṃ dassento ‘‘atha kho, āvuso’’tiādimāha.
အန္တန္တေနာတိ စတုဂ္ဂုဏံ ကတ္ဝာ ပညတ္တာယ သင္ဃာဋိယာ အန္တန္တေန။ ဇာတိပံသုကူလိကေန။ပေ.။ ဘဝိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဧတေန ပုဗ္ဗေ ဇာတိအာရညကဂ္ဂဟဏေန စ တေရသ ဓုတင္ဂာ ဂဟိတာ ဧဝာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ အနုစ္ဆဝိကံ ကာတုန္တိ အနုရူပံ ပဋိပတ္တိံ ပဋိပဇ္ဇိတုံ။ ထေရော ပာရုပီတိ သမ္ဗန္ဓော။
Antantenāti catugguṇaṃ katvā paññattāya saṅghāṭiyā antantena. Jātipaṃsukūlikena…pe… bhavituṃ vaṭṭatīti etena pubbe jātiāraññakaggahaṇena ca terasa dhutaṅgā gahitā evāti daṭṭhabbaṃ. Anucchavikaṃ kātunti anurūpaṃ paṭipattiṃ paṭipajjituṃ. Thero pārupīti sambandho.
ဘဂဝတော ဩဝာဒံ ဘဂဝတော ဝာ ဓမ္မကာယံ နိသ္သာယ ဥရသ္သ ဝသေန ဇာတောတိ ဩရသော။ ဘဂဝတော ဝာ ဓမ္မသရီရသ္သ မုခတော သတ္တတိံသဗောဓိပက္ခိယတော ဇာတော။ တေနေဝ ဓမ္မဇာတဓမ္မနိမ္မိတဘာဝောပိ သံဝဏ္ဏိတောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော။ ဩဝာဒဓမ္မော ဧဝ သတ္ထာရာ ဒာတဗ္ဗတော ထေရေန အာဒာတဗ္ဗတော ဩဝာဒဓမ္မဒာယာဒော, ဩဝာဒဓမ္မဒာယဇ္ဇောတိ အတ္ထော, တံ အရဟတီတိ။ ဧသ နယော သေသပဒေသုပိ။
Bhagavato ovādaṃ bhagavato vā dhammakāyaṃ nissāya urassa vasena jātoti oraso. Bhagavato vā dhammasarīrassa mukhato sattatiṃsabodhipakkhiyato jāto. Teneva dhammajātadhammanimmitabhāvopi saṃvaṇṇitoti daṭṭhabbo. Ovādadhammo eva satthārā dātabbato therena ādātabbato ovādadhammadāyādo, ovādadhammadāyajjoti attho, taṃ arahatīti. Esa nayo sesapadesupi.
‘‘ပဗ္ဗဇ္ဇာ စ ပရိသောဓိတာ’’တိ ဝတ္ဝာ တသ္သာ သမ္မဒေဝ သောဓိတဘာဝံ ဗ္ယတိရေကမုခေန ဒသ္သေတုံ, ‘‘အာဝုသော, ယသ္သာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ။ တတ္ထ ဧဝန္တိ ယထာ အဟံ လဘိံ, ဧဝံ သော သတ္ထု သန္တိကာ လဘတီတိ ယောဇနာ။ သီဟနာဒံ နဒိတုန္တိ ဧတ္ထာပိ သီဟနာဒနဒနာ နာမ ဒေသနာဝ, ထေရော သတ္ထာရာ အတ္တနော ကတာနုဂ္ဂဟမေဝ အနန္တရသုတ္တေ ဝုတ္တနယေန ဥလ္လိင္ဂေတိ, န အညထာ။ န ဟိ မဟာထေရော ကေဝလံ အတ္တနော ဂုဏာနုဘာဝံ ဝိဘာဝေတိ။ သေသန္တိ ယံ ဣဓ အသံဝဏ္ဏိတံ။ ပုရိမနယေနေဝာတိ အနန္တရသုတ္တေ ဝုတ္တနယေနေဝ။
‘‘Pabbajjā ca parisodhitā’’ti vatvā tassā sammadeva sodhitabhāvaṃ byatirekamukhena dassetuṃ, ‘‘āvuso, yassā’’tiādi vuttaṃ. Tattha evanti yathā ahaṃ labhiṃ, evaṃ so satthu santikā labhatīti yojanā. Sīhanādaṃ naditunti etthāpi sīhanādanadanā nāma desanāva, thero satthārā attano katānuggahameva anantarasutte vuttanayena ulliṅgeti, na aññathā. Na hi mahāthero kevalaṃ attano guṇānubhāvaṃ vibhāveti. Sesanti yaṃ idha asaṃvaṇṇitaṃ. Purimanayenevāti anantarasutte vuttanayeneva.
စီဝရသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။
Cīvarasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
တိပိဋက (မူလ) • Tipiṭaka (Mūla) / သုတ္တပိဋက • Suttapiṭaka / သံယုတ္တနိကာယ • Saṃyuttanikāya / ၁၁. စီဝရသုတ္တံ • 11. Cīvarasuttaṃ
အဋ္ဌကထာ • Aṭṭhakathā / သုတ္တပိဋက (အဋ္ဌကထာ) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / သံယုတ္တနိကာယ (အဋ္ဌကထာ) • Saṃyuttanikāya (aṭṭhakathā) / ၁၁. စီဝရသုတ္တဝဏ္ဏနာ • 11. Cīvarasuttavaṇṇanā
