| Library / Tipiṭaka / તિપિટક • Tipiṭaka / કઙ્ખાવિતરણી-અભિનવ-ટીકા • Kaṅkhāvitaraṇī-abhinava-ṭīkā |
૫. ચીવરઅચ્છિન્દનસિક્ખાપદવણ્ણના
5. Cīvaraacchindanasikkhāpadavaṇṇanā
‘‘દત્વા’’તિ યં કિઞ્ચિ પચ્ચાસીસમાનસ્સેવ દાનમિહ અધિપ્પેતં, ન નિસ્સટ્ઠદાનન્તિ આહ ‘‘વેય્યાવચ્ચાદીની’’તિઆદિ. સકસઞ્ઞાયાતિ ‘‘સક’’ન્તિ સઞ્ઞાય. ઇમિના પારાજિકાભાવં દસ્સેતિ. ચજિત્વા દિન્નમ્પિ હિ સકસઞ્ઞાય ગણ્હતો નત્થિ પારાજિકં. અચ્છિન્દન્તસ્સાતિ એકતો અબદ્ધાનિ, વિસું ઠપિતાનિ ચ બહૂનિ અચ્છિન્દતો, ‘‘સઙ્ઘાટિં આહર, ઉત્તરાસઙ્ગં આહરા’’તિ એવં આહરાપયતો ચ. તેનાહ ‘‘વત્થુગણનાય આપત્તિયો’’તિ. ‘‘મયા દિન્નાનિ સબ્બાનિ આહરા’’તિ વદતોપિ એકવચનેનેવ સમ્બહુલા આપત્તિયો. એકં ચીવરં પન એકાબદ્ધાનિ ચ બહૂનિ અચ્છિન્દતો એકા આપત્તિ. ‘‘અચ્છિન્દા’’તિ આણત્તિયા દુક્કટન્તિ ‘‘મયા દિન્નાનિ સબ્બાનિ ગણ્હા’’તિ આણત્તિયા એકં દુક્કટં, અચ્છિન્નેસુ પન એકવચનેનેવ સમ્બહુલા પાચિત્તિયો. તેનાહ ‘‘અચ્છિન્નેસુ વત્થુગણનાય આપત્તિયો’’તિ. અચ્છિન્નેસૂતિ તેનાણત્તેન અચ્છિન્નેસુ ચીવરેસુ. યત્થ પન પોત્થકેસુ ‘‘અચ્છિન્નેસુ યત્તકાનિ આણત્તાનિ, તેસં ગણનાય આપત્તિયો’’તિ પાઠો, તત્થ યત્તકાનિ આણત્તાનીતિ યત્તકાનિ ચીવરાનિ ગણ્હિતું આણત્તાનીતિ અત્થો. યં પન સમન્તપાસાદિકાયં ‘‘ચીવરં ‘ગણ્હા’તિ આણાપેતિ, એકં દુક્કટં. આણત્તો બહૂનિ ગણ્હાતિ, એકં પાચિત્તિય’’ન્તિ (પારા॰ અટ્ઠ॰ ૨.૬૩૩) વુત્તં, તં એકાબદ્ધં સન્ધાય. એવઞ્ચ કત્વા સમન્તપાસાદિકાય સદ્ધિં ઇમાય અટ્ઠકથાય ન કોચિ વિરોધો. સચે પન ‘‘સઙ્ઘાટિં ગણ્હ, ઉત્તરાસઙ્ગં ગણ્હા’’તિ આણાપેતિ, વાચાય વાચાય દુક્કટં. અચ્છિન્નેસુ વત્થુગણનાય આપત્તિયો. એત્થ ચ ‘‘ઇદં મે, ભન્તે, ચીવરં ભિક્ખુસ્સ સામં દત્વા અચ્છિન્નં નિસ્સગ્ગિય’’ન્તિ (પારા॰ ૬૩૩) ઇમિના નયેન નિસ્સજ્જનવિધાનં વેદિતબ્બં.
‘‘Datvā’’ti yaṃ kiñci paccāsīsamānasseva dānamiha adhippetaṃ, na nissaṭṭhadānanti āha ‘‘veyyāvaccādīnī’’tiādi. Sakasaññāyāti ‘‘saka’’nti saññāya. Iminā pārājikābhāvaṃ dasseti. Cajitvā dinnampi hi sakasaññāya gaṇhato natthi pārājikaṃ. Acchindantassāti ekato abaddhāni, visuṃ ṭhapitāni ca bahūni acchindato, ‘‘saṅghāṭiṃ āhara, uttarāsaṅgaṃ āharā’’ti evaṃ āharāpayato ca. Tenāha ‘‘vatthugaṇanāya āpattiyo’’ti. ‘‘Mayā dinnāni sabbāni āharā’’ti vadatopi ekavacaneneva sambahulā āpattiyo. Ekaṃ cīvaraṃ pana ekābaddhāni ca bahūni acchindato ekā āpatti. ‘‘Acchindā’’ti āṇattiyā dukkaṭanti ‘‘mayā dinnāni sabbāni gaṇhā’’ti āṇattiyā ekaṃ dukkaṭaṃ, acchinnesu pana ekavacaneneva sambahulā pācittiyo. Tenāha ‘‘acchinnesu vatthugaṇanāya āpattiyo’’ti. Acchinnesūti tenāṇattena acchinnesu cīvaresu. Yattha pana potthakesu ‘‘acchinnesu yattakāni āṇattāni, tesaṃ gaṇanāya āpattiyo’’ti pāṭho, tattha yattakāni āṇattānīti yattakāni cīvarāni gaṇhituṃ āṇattānīti attho. Yaṃ pana samantapāsādikāyaṃ ‘‘cīvaraṃ ‘gaṇhā’ti āṇāpeti, ekaṃ dukkaṭaṃ. Āṇatto bahūni gaṇhāti, ekaṃ pācittiya’’nti (pārā. aṭṭha. 2.633) vuttaṃ, taṃ ekābaddhaṃ sandhāya. Evañca katvā samantapāsādikāya saddhiṃ imāya aṭṭhakathāya na koci virodho. Sace pana ‘‘saṅghāṭiṃ gaṇha, uttarāsaṅgaṃ gaṇhā’’ti āṇāpeti, vācāya vācāya dukkaṭaṃ. Acchinnesu vatthugaṇanāya āpattiyo. Ettha ca ‘‘idaṃ me, bhante, cīvaraṃ bhikkhussa sāmaṃ datvā acchinnaṃ nissaggiya’’nti (pārā. 633) iminā nayena nissajjanavidhānaṃ veditabbaṃ.
તિકપાચિત્તિયન્તિ ઉપસમ્પન્ને ઉપસમ્પન્નસઞ્ઞિવેમતિકઅનુપસમ્પન્નસઞ્ઞીનં વસેન તીણિ પાચિત્તિયાનિ. અઞ્ઞં પરિક્ખારન્તિ પત્તાદિં અઞ્ઞં પરિક્ખારં, અન્તમસો સૂચિમ્પીતિ અત્થો. ન કેવલં અનુપસમ્પન્નસ્સ ચીવરંયેવ અચ્છિન્દતો દુક્કટન્તિ આહ ‘‘અનુપસમ્પન્નસ્સ ચા’’તિઆદિ. તત્થ યં કિઞ્ચીતિ ચીવરં વા હોતુ, પત્તાદિ, યં કિઞ્ચિ પરિક્ખારં વા. તસ્સ વિસ્સાસં ગણ્હન્તસ્સાતિ યસ્સ દિન્નં, તસ્સ વિસ્સાસેન ગણ્હન્તસ્સ, તતિયત્થે ચેતં ઉપયોગવચનં. ઉપસમ્પન્નતાતિ અચ્છિન્દનસમયે ઉપસમ્પન્નભાવો. કિઞ્ચાપિ ઉપસમ્પન્નભાવો પાળિયં, માતિકટ્ઠકથાયઞ્ચ દાનગ્ગહણેસુ દિસ્સતિ, તથાપિ અનુપસમ્પન્નકાલે ચીવરં દત્વા ઉપસમ્પન્નકાલે અચ્છિન્દન્તસ્સ આપત્તિતો અચ્છિન્દનકાલેયેવ ઉપસમ્પન્નતા અઙ્ગન્તિ વેદિતબ્બં.
Tikapācittiyanti upasampanne upasampannasaññivematikaanupasampannasaññīnaṃ vasena tīṇi pācittiyāni. Aññaṃ parikkhāranti pattādiṃ aññaṃ parikkhāraṃ, antamaso sūcimpīti attho. Na kevalaṃ anupasampannassa cīvaraṃyeva acchindato dukkaṭanti āha ‘‘anupasampannassa cā’’tiādi. Tattha yaṃ kiñcīti cīvaraṃ vā hotu, pattādi, yaṃ kiñci parikkhāraṃ vā. Tassa vissāsaṃ gaṇhantassāti yassa dinnaṃ, tassa vissāsena gaṇhantassa, tatiyatthe cetaṃ upayogavacanaṃ. Upasampannatāti acchindanasamaye upasampannabhāvo. Kiñcāpi upasampannabhāvo pāḷiyaṃ, mātikaṭṭhakathāyañca dānaggahaṇesu dissati, tathāpi anupasampannakāle cīvaraṃ datvā upasampannakāle acchindantassa āpattito acchindanakāleyeva upasampannatā aṅganti veditabbaṃ.
ચીવરઅચ્છિન્દનસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.
Cīvaraacchindanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
