| Library / Tipiṭaka / તિપિટક • Tipiṭaka / વિમાનવત્થુ-અટ્ઠકથા • Vimānavatthu-aṭṭhakathā |
૭. સુનિક્ખિત્તવિમાનવગ્ગો
7. Sunikkhittavimānavaggo
૧. ચિત્તલતાવિમાનવણ્ણના
1. Cittalatāvimānavaṇṇanā
યથા વનં ચિત્તલતં પભાસતીતિ ચિત્તલતાવિમાનં. તસ્સ કા ઉપ્પત્તિ? ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને. તેન સમયેન સાવત્થિયં અઞ્ઞતરો ઉપાસકો દલિદ્દો અપ્પભોગો પરેસં કમ્મં કત્વા જીવતિ. સો સદ્ધો પસન્નો જિણ્ણે વુડ્ઢે માતાપિતરો પોસેન્તો ‘‘ઇત્થિયો નામ પતિકુલે ઠિતા ઇસ્સરિયં કરોન્તિ, સસ્સુસસુરાનં મનાપચારિનિયો દુલ્લભા’’તિ માતાપિતૂનં ચિત્તદુક્ખં પરિહરન્તો દારપરિગ્ગહં અકત્વા સયમેવ ને ઉપટ્ઠહતિ, સીલાનિ રક્ખતિ, ઉપોસથં ઉપવસતિ , યથાવિભવં દાનાનિ દેતિ. સો અપરભાગે કાલં કત્વા તાવતિંસેસુ દ્વાદસયોજનિકે વિમાને નિબ્બત્તિ. તં આયસ્મા મહામોગ્ગલ્લાનો હેટ્ઠા વુત્તનયેન ગન્ત્વા કતકમ્મં ઇમાહિ ગાથાહિ પટિપુચ્છિ –
Yathāvanaṃ cittalataṃ pabhāsatīti cittalatāvimānaṃ. Tassa kā uppatti? Bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane. Tena samayena sāvatthiyaṃ aññataro upāsako daliddo appabhogo paresaṃ kammaṃ katvā jīvati. So saddho pasanno jiṇṇe vuḍḍhe mātāpitaro posento ‘‘itthiyo nāma patikule ṭhitā issariyaṃ karonti, sassusasurānaṃ manāpacāriniyo dullabhā’’ti mātāpitūnaṃ cittadukkhaṃ pariharanto dārapariggahaṃ akatvā sayameva ne upaṭṭhahati, sīlāni rakkhati, uposathaṃ upavasati , yathāvibhavaṃ dānāni deti. So aparabhāge kālaṃ katvā tāvatiṃsesu dvādasayojanike vimāne nibbatti. Taṃ āyasmā mahāmoggallāno heṭṭhā vuttanayena gantvā katakammaṃ imāhi gāthāhi paṭipucchi –
૧૧૧૪.
1114.
‘‘યથા વનં ચિત્તલતં પભાસતિ, ઉય્યાનસેટ્ઠં તિદસાનમુત્તમં;
‘‘Yathā vanaṃ cittalataṃ pabhāsati, uyyānaseṭṭhaṃ tidasānamuttamaṃ;
તથૂપમં તુય્હમિદં વિમાનં, ઓભાસયં તિટ્ઠતિ અન્તલિક્ખે.
Tathūpamaṃ tuyhamidaṃ vimānaṃ, obhāsayaṃ tiṭṭhati antalikkhe.
૧૧૧૫.
1115.
‘‘દેવિદ્ધિપત્તોસિ મહાનુભાવો…પે॰…
‘‘Deviddhipattosi mahānubhāvo…pe…
વણ્ણો ચ તે સબ્બદિસા પભાસતી’’તિ.
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī’’ti.
૧૧૧૬.
1116.
‘‘સો દેવપુત્તો અત્તમનો…પે॰… યસ્સ કમ્મસ્સિદં ફલં’’.
‘‘So devaputto attamano…pe… yassa kammassidaṃ phalaṃ’’.
૧૧૧૭.
1117.
‘‘અહં મનુસ્સેસુ મનુસ્સભૂતો, દલિદ્દો અતાણો કપણો કમ્મકરો અહોસિં;
‘‘Ahaṃ manussesu manussabhūto, daliddo atāṇo kapaṇo kammakaro ahosiṃ;
જિણ્ણે ચ માતાપિતરો અભારિં, પિયા ચ મે સીલવન્તો અહેસું;
Jiṇṇe ca mātāpitaro abhāriṃ, piyā ca me sīlavanto ahesuṃ;
અન્નઞ્ચ પાનઞ્ચ પસન્નચિત્તો, સક્કચ્ચ દાનં વિપુલં અદાસિં.
Annañca pānañca pasannacitto, sakkacca dānaṃ vipulaṃ adāsiṃ.
૧૧૧૮.
1118.
‘‘તેન મેતાદિસો વણ્ણો…પે॰…વણ્ણો ચ મે સબ્બદિસા પભાસતી’’તિ. –
‘‘Tena metādiso vaṇṇo…pe…vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī’’ti. –
સોપિ તસ્સ બ્યાકાસિ. સેસં વુત્તનયમેવ.
Sopi tassa byākāsi. Sesaṃ vuttanayameva.
ચિત્તલતાવિમાનવણ્ણના નિટ્ઠિતા.
Cittalatāvimānavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
તિપિટક (મૂલ) • Tipiṭaka (Mūla) / સુત્તપિટક • Suttapiṭaka / ખુદ્દકનિકાય • Khuddakanikāya / વિમાનવત્થુપાળિ • Vimānavatthupāḷi / ૧. ચિત્તલતાવિમાનવત્થુ • 1. Cittalatāvimānavatthu
