| Library / Tipiṭaka / तिपिटक • Tipiṭaka / खुद्दसिक्खा-मूलसिक्खा • Khuddasikkhā-mūlasikkhā |
४३. छन्ददाननिद्देसवण्णना
43. Chandadānaniddesavaṇṇanā
३९९. कम्मप्पत्तेति उपोसथादिनो कम्मस्स पत्ते युत्ते अनुरूपे। सङ्घे समागतेति चतुवग्गादिके सङ्घे एकत्थ सन्निपतिते। एत्थ च छन्दहारकेनापि सद्धिं चतुवग्गादिको वेदितब्बो।
399.Kammappatteti uposathādino kammassa patte yutte anurūpe. Saṅghe samāgateti catuvaggādike saṅghe ekattha sannipatite. Ettha ca chandahārakenāpi saddhiṃ catuvaggādiko veditabbo.
४००. छन्ददानादिविधिं दस्सेतुं ‘‘एक’’न्तिआदिमाह। उपागम्माति सन्तिं आपत्तिं पकासेत्वा ततो पच्छा उपगन्त्वा। छन्दं ददेति वक्खमानेसु तीसु एकेनपि बहि उपोसथं कत्वा आगतो छन्दं ददेय्य, केनचि करणीयेन सन्निपातट्ठानं गन्त्वा कायसामग्गिं अदेन्तो पन पारिसुद्धिं देन्तो छन्दं ददेय्य।
400. Chandadānādividhiṃ dassetuṃ ‘‘eka’’ntiādimāha. Upāgammāti santiṃ āpattiṃ pakāsetvā tato pacchā upagantvā. Chandaṃ dadeti vakkhamānesu tīsu ekenapi bahi uposathaṃ katvā āgato chandaṃ dadeyya, kenaci karaṇīyena sannipātaṭṭhānaṃ gantvā kāyasāmaggiṃ adento pana pārisuddhiṃ dento chandaṃ dadeyya.
४०२. उभिन्नं दाने किंपयोजनन्ति आह ‘‘पारिसुद्धी’’तिआदि। पारिसुद्धिप्पदानेन सङ्घस्स अत्तनो चापि उपोसथं सम्पादेतीति सम्बन्धो। परिसुद्धि एव पारिसुद्धि, तस्स पदानं, तेन। ननु च पारिसुद्धितापदानमत्तमेव उपोसथकम्मं नामाति पारिसुद्धिप्पदानं अत्तनो उपोसथं सम्पादेतु, कथं सङ्घस्साति? वुच्चते – पारिसुद्धिदानस्स धम्मकम्मतासम्पादनेन सङ्घस्सापि उपोसथं सम्पादेतीति।
402. Ubhinnaṃ dāne kiṃpayojananti āha ‘‘pārisuddhī’’tiādi. Pārisuddhippadānena saṅghassa attano cāpi uposathaṃ sampādetīti sambandho. Parisuddhi eva pārisuddhi, tassa padānaṃ, tena. Nanu ca pārisuddhitāpadānamattameva uposathakammaṃ nāmāti pārisuddhippadānaṃ attano uposathaṃ sampādetu, kathaṃ saṅghassāti? Vuccate – pārisuddhidānassa dhammakammatāsampādanena saṅghassāpi uposathaṃ sampādetīti.
एत्थ पन चतूसु एकस्स छन्दपारिसुद्धिं आहरित्वा तयो पारिसुद्धिउपोसथं करोन्ति, तीसु वा एकस्स छन्दपारिसुद्धिं आहरित्वा द्वे पातिमोक्खं उद्दिसन्ति, अधम्मेन वग्गं उपोसथकम्मं। चत्तारो पारिसुद्धिउपोसथं करोन्ति, तयो वा द्वे वा पातिमोक्खं उद्दिसन्ति, अधम्मेन समग्गं। चतूसु एकस्स आहरित्वा तयो पातिमोक्खं उद्दिसन्ति, तीसु वा एकस्स आहरित्वा द्वे पारिसुद्धिउपोसथं करोन्ति, धम्मेन वग्गं। सचे पन चत्तारो सन्निपतित्वा पातिमोक्खं उद्दिसन्ति, तयो पारिसुद्धिउपोसथं, द्वे अञ्ञमञ्ञं पारिसुद्धिउपोसथं करोन्ति, धम्मेन समग्गं। पवारणकम्मेसुपि पञ्चसु एकस्स पवारणं आहरित्वा चत्तारो गणञत्तिं ठपेत्वा पवारेन्ति, चतूसु तीसु वा एकस्स आहरित्वा तयो द्वे वा सङ्घञत्तिं ठपेत्वा पवारेन्ति, अधम्मेन वग्गं पवारणकम्मन्तिआदि वुत्तनयमेव। सेसकम्मं विबाधतीति अवसेससङ्घकिच्चं विबाधेति अलद्धाधिप्पायत्ताति अधिप्पायो।
Ettha pana catūsu ekassa chandapārisuddhiṃ āharitvā tayo pārisuddhiuposathaṃ karonti, tīsu vā ekassa chandapārisuddhiṃ āharitvā dve pātimokkhaṃ uddisanti, adhammena vaggaṃ uposathakammaṃ. Cattāro pārisuddhiuposathaṃ karonti, tayo vā dve vā pātimokkhaṃ uddisanti, adhammena samaggaṃ. Catūsu ekassa āharitvā tayo pātimokkhaṃ uddisanti, tīsu vā ekassa āharitvā dve pārisuddhiuposathaṃ karonti, dhammena vaggaṃ. Sace pana cattāro sannipatitvā pātimokkhaṃ uddisanti, tayo pārisuddhiuposathaṃ, dve aññamaññaṃ pārisuddhiuposathaṃ karonti, dhammena samaggaṃ. Pavāraṇakammesupi pañcasu ekassa pavāraṇaṃ āharitvā cattāro gaṇañattiṃ ṭhapetvā pavārenti, catūsu tīsu vā ekassa āharitvā tayo dve vā saṅghañattiṃ ṭhapetvā pavārenti, adhammena vaggaṃ pavāraṇakammantiādi vuttanayameva. Sesakammaṃ vibādhatīti avasesasaṅghakiccaṃ vibādheti aladdhādhippāyattāti adhippāyo.
४०३. द्वयन्ति उपोसथकरणञ्चेव अवसेसकिच्चञ्च। अत्तनो न साधेतीति सम्बन्धनीयं।
403.Dvayanti uposathakaraṇañceva avasesakiccañca. Attano na sādhetīti sambandhanīyaṃ.
४०४. हरेय्याति पुब्बे वुत्तं सुद्धिकछन्दं वा इमं वा छन्दपारिसुद्धिं हरेय्य। परम्परा न हारयेति परम्परा न आहरेय्य। कस्माति आह ‘‘परम्पराहटा’’तिआदि। तेनाति पठमतो गहितछन्दपारिसुद्धिकेन। परम्पराहटाति यथा बिळालसङ्खलिकाय पठमं वलयं दुतियं पापुणाति, ततियं न पापुणाति, एवं दुतियस्स आगच्छति, ततियस्स न आगच्छति। ‘‘परिम्पराहटा छन्द-पारिसुद्धि न गच्छती’’ति वा पाठो।
404.Hareyyāti pubbe vuttaṃ suddhikachandaṃ vā imaṃ vā chandapārisuddhiṃ hareyya. Paramparā na hārayeti paramparā na āhareyya. Kasmāti āha ‘‘paramparāhaṭā’’tiādi. Tenāti paṭhamato gahitachandapārisuddhikena. Paramparāhaṭāti yathā biḷālasaṅkhalikāya paṭhamaṃ valayaṃ dutiyaṃ pāpuṇāti, tatiyaṃ na pāpuṇāti, evaṃ dutiyassa āgacchati, tatiyassa na āgacchati. ‘‘Parimparāhaṭā chanda-pārisuddhi na gacchatī’’ti vā pāṭho.
४०५. सब्बूपचारन्ति ‘‘एकंसं चीवरं कत्वा’’ तिआदि सब्बं उपचारं।
405.Sabbūpacāranti ‘‘ekaṃsaṃ cīvaraṃ katvā’’ tiādi sabbaṃ upacāraṃ.
४०६. सो आगतो आरोचेत्वा सङ्घं पवारेय्याति योजना। अथाति अनन्तरत्थे। आगतोति पवारणं गहेत्वा आगतो भिक्खु। आरोचेत्वाति भिक्खुसङ्घस्स आरोचेत्वा। एवन्ति वक्खमानक्कमेन।
406. So āgato ārocetvā saṅghaṃ pavāreyyāti yojanā. Athāti anantaratthe. Āgatoti pavāraṇaṃ gahetvā āgato bhikkhu. Ārocetvāti bhikkhusaṅghassa ārocetvā. Evanti vakkhamānakkamena.
४०७-८. गहेत्वा हारकोति सम्बन्धो। नाहटाति आहटाव न होतीति अत्थो। हारको सङ्घं पत्वा तथा हेय्य, आहटा होतीति योजना। तथा हेय्याति विब्भन्तादिको भवेय्य।
407-8. Gahetvā hārakoti sambandho. Nāhaṭāti āhaṭāva na hotīti attho. Hārako saṅghaṃ patvā tathā heyya, āhaṭā hotīti yojanā. Tathā heyyāti vibbhantādiko bhaveyya.
४०९. सङ्घं पत्तो पमत्तो वा सुत्तो वा नारोचयेय्य अनापत्ति चाति सम्बन्धो। च-सद्दो छन्दपारिसुद्धिहरणं सम्पिण्डेतीति।
409. Saṅghaṃ patto pamatto vā sutto vā nārocayeyya anāpatti cāti sambandho. Ca-saddo chandapārisuddhiharaṇaṃ sampiṇḍetīti.
छन्ददाननिद्देसवण्णना निट्ठिता।
Chandadānaniddesavaṇṇanā niṭṭhitā.
