| Library / Tipiṭaka / ติปิฎก • Tipiṭaka / สํยุตฺตนิกาย (อฎฺฐกถา) • Saṃyuttanikāya (aṭṭhakathā) |
๙. จตุจกฺกสุตฺตวณฺณนา
9. Catucakkasuttavaṇṇanā
๒๙. นวเม จตุจกฺกนฺติ จตุอิริยาปถํฯ อิริยาปโถ หิ อิธ จกฺกนฺติ อธิเปฺปโตฯ นวทฺวารนฺติ นวหิ วณมุเขหิ นวทฺวารํฯ ปุณฺณนฺติ อสุจิปูรํฯ โลเภน สํยุตนฺติ ตณฺหาย สํยุตฺตํฯ กถํ ยาตฺรา ภวิสฺสตีติ เอตสฺส เอวรูปสฺส สรีรสฺส กถํ นิคฺคมนํ ภวิสฺสติ, กถํ มุตฺติ ปริมุตฺติ สมติกฺกโม ภวิสฺสตีติ ปุจฺฉติฯ นทฺธินฺติ อุปนาหํ, ปุพฺพกาเล โกโธ, อปรกาเล อุปนาโหติ เอวํ ปวตฺตํ พลวโกธนฺติ อโตฺถฯ วรตฺตนฺติ ‘‘เฉตฺวา นทฺธิ วรตฺตญฺจ, สนฺทานํ สหนุกฺกม’’นฺติ คาถาย (ธ. ป. ๓๙๘; สุ. นิ. ๖๒๗) ตณฺหา วรตฺตา, ทิฎฺฐิ สนฺทานํ นาม ชาตํฯ อิธ ปน ปาฬินิทฺทิเฎฺฐ กิเลเส ฐเปตฺวา อวเสสา ‘‘วรตฺตา’’ติ เวทิตพฺพา, อิติ กิเลสวรตฺตญฺจ เฉตฺวาติ อโตฺถฯ อิจฺฉา โลภนฺติ เอโกเยว ธโมฺม อิจฺฉนเฎฺฐน อิจฺฉา, ลุพฺภนเฎฺฐน โลโภติ วุโตฺตฯ ปฐมุปฺปตฺติกา วา ทุพฺพลา อิจฺฉา, อปราปรุปฺปตฺติโก พลวา โลโภฯ อลทฺธปตฺถนา วา อิจฺฉา, ปฎิลทฺธวตฺถุมฺหิ โลโภฯ สมูลํ ตณฺหนฺติ อวิชฺชามูเลน สมูลกํ ตณฺหํฯ อพฺพุยฺหาติ อคฺคมเคฺคน อุปฺปาเฎตฺวาฯ เสสํ อุตฺตานเมวาติฯ นวมํฯ
29. Navame catucakkanti catuiriyāpathaṃ. Iriyāpatho hi idha cakkanti adhippeto. Navadvāranti navahi vaṇamukhehi navadvāraṃ. Puṇṇanti asucipūraṃ. Lobhena saṃyutanti taṇhāya saṃyuttaṃ. Kathaṃ yātrā bhavissatīti etassa evarūpassa sarīrassa kathaṃ niggamanaṃ bhavissati, kathaṃ mutti parimutti samatikkamo bhavissatīti pucchati. Naddhinti upanāhaṃ, pubbakāle kodho, aparakāle upanāhoti evaṃ pavattaṃ balavakodhanti attho. Varattanti ‘‘chetvā naddhi varattañca, sandānaṃ sahanukkama’’nti gāthāya (dha. pa. 398; su. ni. 627) taṇhā varattā, diṭṭhi sandānaṃ nāma jātaṃ. Idha pana pāḷiniddiṭṭhe kilese ṭhapetvā avasesā ‘‘varattā’’ti veditabbā, iti kilesavarattañca chetvāti attho. Icchā lobhanti ekoyeva dhammo icchanaṭṭhena icchā, lubbhanaṭṭhena lobhoti vutto. Paṭhamuppattikā vā dubbalā icchā, aparāparuppattiko balavā lobho. Aladdhapatthanā vā icchā, paṭiladdhavatthumhi lobho. Samūlaṃ taṇhanti avijjāmūlena samūlakaṃ taṇhaṃ. Abbuyhāti aggamaggena uppāṭetvā. Sesaṃ uttānamevāti. Navamaṃ.
Related texts:
ติปิฎก (มูล) • Tipiṭaka (Mūla) / สุตฺตปิฎก • Suttapiṭaka / สํยุตฺตนิกาย • Saṃyuttanikāya / ๙. จตุจกฺกสุตฺตํ • 9. Catucakkasuttaṃ
ฎีกา • Tīkā / สุตฺตปิฎก (ฎีกา) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / สํยุตฺตนิกาย (ฎีกา) • Saṃyuttanikāya (ṭīkā) / ๙. จตุจกฺกสุตฺตวณฺณนา • 9. Catucakkasuttavaṇṇanā
