| Library / Tipiṭaka / తిపిటక • Tipiṭaka / నేత్తిప్పకరణపాళి • Nettippakaraṇapāḷi |
౬. చతుబ్యూహహారవిభఙ్గో
6. Catubyūhahāravibhaṅgo
౨౫. తత్థ కతమో చతుబ్యూహో హారో? ‘‘నేరుత్తమధిప్పాయో’’తి అయం. బ్యఞ్జనేన సుత్తస్స నేరుత్తఞ్చ అధిప్పాయో చ నిదానఞ్చ పుబ్బాపరసన్ధి చ గవేసితబ్బో . తత్థ కతమం నేరుత్తం, యా నిరుత్తిపదసంహితా, యం ధమ్మానం నామసో ఞాణం. యదా హి భిక్ఖు అత్థస్స చ నామం జానాతి, ధమ్మస్స చ నామం జానాతి, తథా తథా నం అభినిరోపేతి. అయఞ్చ వుచ్చతి అత్థకుసలో ధమ్మకుసలో బ్యఞ్జనకుసలో నిరుత్తికుసలో పుబ్బాపరకుసలో దేసనాకుసలో అతీతాధివచనకుసలో అనాగతాధివచనకుసలో పచ్చుప్పన్నాధివచనకుసలో ఇత్థాధివచనకుసలో పురిసాధివచనకుసలో నపుంసకాధివచనకుసలో ఏకాధివచనకుసలో అనేకాధివచనకుసలో, ఏవం సబ్బాని కాతబ్బాని జనపదనిరుత్తాని సబ్బా చ జనపదనిరుత్తియో. అయం నిరుత్తిపదసంహితా.
25. Tattha katamo catubyūho hāro? ‘‘Neruttamadhippāyo’’ti ayaṃ. Byañjanena suttassa neruttañca adhippāyo ca nidānañca pubbāparasandhi ca gavesitabbo . Tattha katamaṃ neruttaṃ, yā niruttipadasaṃhitā, yaṃ dhammānaṃ nāmaso ñāṇaṃ. Yadā hi bhikkhu atthassa ca nāmaṃ jānāti, dhammassa ca nāmaṃ jānāti, tathā tathā naṃ abhiniropeti. Ayañca vuccati atthakusalo dhammakusalo byañjanakusalo niruttikusalo pubbāparakusalo desanākusalo atītādhivacanakusalo anāgatādhivacanakusalo paccuppannādhivacanakusalo itthādhivacanakusalo purisādhivacanakusalo napuṃsakādhivacanakusalo ekādhivacanakusalo anekādhivacanakusalo, evaṃ sabbāni kātabbāni janapadaniruttāni sabbā ca janapadaniruttiyo. Ayaṃ niruttipadasaṃhitā.
౨౬. తత్థ కతమో అధిప్పాయో?
26. Tattha katamo adhippāyo?
‘‘ధమ్మో హవే రక్ఖతి ధమ్మచారిం, ఛత్తం మహన్తం యథ వస్సకాలే 1;
‘‘Dhammo have rakkhati dhammacāriṃ, chattaṃ mahantaṃ yatha vassakāle 2;
ఏసానిసంసో ధమ్మే సుచిణ్ణే, న దుగ్గతిం గచ్ఛతి ధమ్మచారీ’’తి.
Esānisaṃso dhamme suciṇṇe, na duggatiṃ gacchati dhammacārī’’ti.
ఇధ భగవతో కో అధిప్పాయో? యే అపాయేహి పరిముచ్చితుకామా భవిస్సన్తి, తే ధమ్మచారినో భవిస్సన్తీతి అయం ఏత్థ భగవతో అధిప్పాయో.
Idha bhagavato ko adhippāyo? Ye apāyehi parimuccitukāmā bhavissanti, te dhammacārino bhavissantīti ayaṃ ettha bhagavato adhippāyo.
‘‘చోరో యథా సన్ధిముఖే గహీతో, సకమ్మునా హఞ్ఞతి 3 బజ్ఝతే చ;
‘‘Coro yathā sandhimukhe gahīto, sakammunā haññati 4 bajjhate ca;
ఏవం అయం పేచ్చ పజా పరత్థ, సకమ్మునా హఞ్ఞతి 5 బజ్ఝతే చా’’తి.
Evaṃ ayaṃ pecca pajā parattha, sakammunā haññati 6 bajjhate cā’’ti.
ఇధ భగవతో కో అధిప్పాయో? సఞ్చేతనికానం కతానం కమ్మానం ఉపచితానం దుక్ఖవేదనీయానం అనిట్ఠం అసాతం విపాకం పచ్చనుభవిస్సతీతి అయం ఏత్థ భగవతో అధిప్పాయో.
Idha bhagavato ko adhippāyo? Sañcetanikānaṃ katānaṃ kammānaṃ upacitānaṃ dukkhavedanīyānaṃ aniṭṭhaṃ asātaṃ vipākaṃ paccanubhavissatīti ayaṃ ettha bhagavato adhippāyo.
అత్తనో సుఖమేసానో, పేచ్చ సో న లభతే సుఖ’’న్తి.
Attano sukhamesāno, pecca so na labhate sukha’’nti.
ఇధ భగవతో కో అధిప్పాయో? యే సుఖేన అత్థికా భవిస్సన్తి, తే పాపకమ్మం 9 న కరిస్సన్తీతి అయం ఏత్థ భగవతో అధిప్పాయో.
Idha bhagavato ko adhippāyo? Ye sukhena atthikā bhavissanti, te pāpakammaṃ 10 na karissantīti ayaṃ ettha bhagavato adhippāyo.
‘‘మిద్ధీ 11 యదా హోతి మహగ్ఘసో చ, నిద్దాయితా సమ్పరివత్తసాయీ;
‘‘Middhī 12 yadā hoti mahagghaso ca, niddāyitā samparivattasāyī;
మహావరాహోవ నివాపపుట్ఠో, పునప్పునం గబ్భముపేతి మన్దో’’తి.
Mahāvarāhova nivāpapuṭṭho, punappunaṃ gabbhamupeti mando’’ti.
ఇధ భగవతో కో అధిప్పాయో? యే జరామరణేన అట్టియితుకామా భవిస్సన్తి, తే భవిస్సన్తి భోజనే మత్తఞ్ఞునో ఇన్ద్రియేసు గుత్తద్వారా పుబ్బరత్తాపరరత్తం జాగరియానుయోగమనుయుత్తా విపస్సకా కుసలేసు ధమ్మేసు సగారవా చ సబ్రహ్మచారీసు థేరేసు నవేసు మజ్ఝిమేసూతి అయం ఏత్థ భగవతో అధిప్పాయో.
Idha bhagavato ko adhippāyo? Ye jarāmaraṇena aṭṭiyitukāmā bhavissanti, te bhavissanti bhojane mattaññuno indriyesu guttadvārā pubbarattāpararattaṃ jāgariyānuyogamanuyuttā vipassakā kusalesu dhammesu sagāravā ca sabrahmacārīsu theresu navesu majjhimesūti ayaṃ ettha bhagavato adhippāyo.
అప్పమత్తా న మీయన్తి, యే పమత్తా యథా మతా’’తి.
Appamattā na mīyanti, ye pamattā yathā matā’’ti.
ఇధ భగవతో కో అధిప్పాయో? యే అమతపరియేసనం పరియేసితుకామా భవిస్సన్తి, తే అప్పమత్తా విహరిస్సన్తీతి అయం ఏత్థ భగవతో అధిప్పాయో. అయం అధిప్పాయో.
Idha bhagavato ko adhippāyo? Ye amatapariyesanaṃ pariyesitukāmā bhavissanti, te appamattā viharissantīti ayaṃ ettha bhagavato adhippāyo. Ayaṃ adhippāyo.
౨౭. తత్థ కతమం నిదానం? యథా సో ధనియో గోపాలకో భగవన్తం ఆహ –
27. Tattha katamaṃ nidānaṃ? Yathā so dhaniyo gopālako bhagavantaṃ āha –
‘‘నన్దతి పుత్తేహి పుత్తిమా, గోమా 15 గోహి తథేవ నన్దతి;
‘‘Nandati puttehi puttimā, gomā 16 gohi tatheva nandati;
ఉపధీ హి నరస్స నన్దనా, న హి సో నన్దతి యో నిరూపధీ’’తి.
Upadhī hi narassa nandanā, na hi so nandati yo nirūpadhī’’ti.
భగవా ఆహ –
Bhagavā āha –
‘‘సోచతి పుత్తేహి పుత్తిమా, గోపికో 17 గోహి తథేవ సోచతి;
‘‘Socati puttehi puttimā, gopiko 18 gohi tatheva socati;
ఉపధీ హి నరస్స సోచనా, న హి సో సోచతి యో నిరూపధీ’’తి.
Upadhī hi narassa socanā, na hi so socati yo nirūpadhī’’ti.
ఇమినా వత్థునా ఇమినా నిదానేన ఏవం ఞాయతి ‘‘ఇధ భగవా బాహిరం పరిగ్గహం ఉపధి ఆహా’’తి. యథా చ మారో పాపిమా గిజ్ఝకూటా పబ్బతా పుథుసిలం పాతేసి, భగవా ఆహ –
Iminā vatthunā iminā nidānena evaṃ ñāyati ‘‘idha bhagavā bāhiraṃ pariggahaṃ upadhi āhā’’ti. Yathā ca māro pāpimā gijjhakūṭā pabbatā puthusilaṃ pātesi, bhagavā āha –
నేవ సమ్మావిముత్తానం, బుద్ధానం అత్థి ఇఞ్జితం.
Neva sammāvimuttānaṃ, buddhānaṃ atthi iñjitaṃ.
నభం ఫలేయ్యప్పథవీ చలేయ్య, సబ్బేవ పాణా ఉద సన్తసేయ్యుం;
Nabhaṃ phaleyyappathavī caleyya, sabbeva pāṇā uda santaseyyuṃ;
సల్లమ్పి చే ఉరసి కమ్పయేయ్యుం 21, ఉపధీసు తాణం న కరోన్తి బుద్ధా’’తి.
Sallampi ce urasi kampayeyyuṃ 22, upadhīsu tāṇaṃ na karonti buddhā’’ti.
ఇమినా వత్థునా ఇమినా నిదానేన ఏవం ఞాయతి ‘‘ఇధ భగవా కాయం ఉపధిం ఆహా’’తి. యథా చాహ –
Iminā vatthunā iminā nidānena evaṃ ñāyati ‘‘idha bhagavā kāyaṃ upadhiṃ āhā’’ti. Yathā cāha –
‘‘న తం దళ్హం బన్ధనమాహు ధీరా, యదాయసం దారుజపబ్బజఞ్చ 23;
‘‘Na taṃ daḷhaṃ bandhanamāhu dhīrā, yadāyasaṃ dārujapabbajañca 24;
సారత్తరత్తా మణికుణ్డలేసు, పుత్తేసు దారేసు చ యా అపేక్ఖా’’తి.
Sārattarattā maṇikuṇḍalesu, puttesu dāresu ca yā apekkhā’’ti.
ఇమినా వత్థునా ఇమినా నిదానేన ఏవం ఞాయతి ‘‘ఇధ భగవా బాహిరేసు వత్థూసు తణ్హం ఆహా’’తి. యథా చాహ –
Iminā vatthunā iminā nidānena evaṃ ñāyati ‘‘idha bhagavā bāhiresu vatthūsu taṇhaṃ āhā’’ti. Yathā cāha –
‘‘ఏతం దళ్హం బన్ధనమాహు ధీరా, ఓహారినం సిథిలం దుప్పముఞ్చం;
‘‘Etaṃ daḷhaṃ bandhanamāhu dhīrā, ohārinaṃ sithilaṃ duppamuñcaṃ;
ఏతమ్పి ఛేత్వాన పరిబ్బజన్తి, అనపేక్ఖినో కామసుఖం పహాయా’’తి.
Etampi chetvāna paribbajanti, anapekkhino kāmasukhaṃ pahāyā’’ti.
ఇమినా వత్థునా ఇమినా నిదానేన ఏవం ఞాయతి ‘‘ఇధ భగవా బాహిరవత్థుకాయ తణ్హాయ పహానం ఆహా’’తి. యథా చాహ –
Iminā vatthunā iminā nidānena evaṃ ñāyati ‘‘idha bhagavā bāhiravatthukāya taṇhāya pahānaṃ āhā’’ti. Yathā cāha –
‘‘ఆతురం అసుచిం పూతిం, దుగ్గన్ధం దేహనిస్సితం;
‘‘Āturaṃ asuciṃ pūtiṃ, duggandhaṃ dehanissitaṃ;
పగ్ఘరన్తం దివా రత్తిం, బాలానం అభినన్దిత’’న్తి.
Paggharantaṃ divā rattiṃ, bālānaṃ abhinandita’’nti.
ఇమినా వత్థునా ఇమినా నిదానేన ఏవం ఞాయతి ‘‘ఇధ భగవా అజ్ఝత్తికవత్థుకాయ తణ్హాయ పహానం ఆహా’’తి. యథా చాహ –
Iminā vatthunā iminā nidānena evaṃ ñāyati ‘‘idha bhagavā ajjhattikavatthukāya taṇhāya pahānaṃ āhā’’ti. Yathā cāha –
‘‘ఉచ్ఛిన్ద 25 సినేహమత్తనో, కుముదం సారదికంవ పాణినా;
‘‘Ucchinda 26 sinehamattano, kumudaṃ sāradikaṃva pāṇinā;
సన్తిమగ్గమేవ బ్రూహయ, నిబ్బానం సుగతేన దేసిత’’న్తి.
Santimaggameva brūhaya, nibbānaṃ sugatena desita’’nti.
ఇమినా వత్థునా ఇమినా నిదానేన ఏవం ఞాయతి ‘‘ఇధ భగవా అజ్ఝత్తికవత్థుకాయ తణ్హాయ పహానం ఆహా’’తి. ఇదం నిదానం.
Iminā vatthunā iminā nidānena evaṃ ñāyati ‘‘idha bhagavā ajjhattikavatthukāya taṇhāya pahānaṃ āhā’’ti. Idaṃ nidānaṃ.
తత్థ కతమో పుబ్బాపరసన్ధి. యథాహ –
Tattha katamo pubbāparasandhi. Yathāha –
‘‘కామన్ధా జాలసఞ్ఛన్నా, తణ్హాఛదనఛాదితా;
‘‘Kāmandhā jālasañchannā, taṇhāchadanachāditā;
జరామరణమన్వేన్తి, వచ్ఛో ఖీరపకోవ మాతర’’న్తి.
Jarāmaraṇamanventi, vaccho khīrapakova mātara’’nti.
అయం కామతణ్హా వుత్తా. సా కతమేన పుబ్బాపరేన యుజ్జతి? యథాహ –
Ayaṃ kāmataṇhā vuttā. Sā katamena pubbāparena yujjati? Yathāha –
‘‘రత్తో అత్థం న జానాతి, రత్తో ధమ్మం న పస్సతి;
‘‘Ratto atthaṃ na jānāti, ratto dhammaṃ na passati;
అన్ధన్తమం తదా హోతి, యం రాగో సహతే నర’’న్తి.
Andhantamaṃ tadā hoti, yaṃ rāgo sahate nara’’nti.
ఇతి అన్ధతాయ చ సఞ్ఛన్నతాయ చ సాయేవ తణ్హా అభిలపితా. యఞ్చాహ కామన్ధా జాలసఞ్ఛన్నా, తణ్హాఛదనఛాదితాతి. యఞ్చాహ రత్తో అత్థం న జానాతి, రత్తో ధమ్మం న పస్సతీతి, ఇమేహి పదేహి పరియుట్ఠానేహి సాయేవ తణ్హా అభిలపితా. యం అన్ధకారం, అయం దుక్ఖసముదయో, యా చ తణ్హా పోనోభవికా, యఞ్చాహ కామాతి ఇమే కిలేసకామా. యఞ్చాహ జాలసఞ్ఛన్నాతి తేసం యేవ కామానం పయోగేన పరియుట్ఠానం దస్సేతి, తస్మా కిలేసవసేన చ పరియుట్ఠానవసేన చ తణ్హాబన్ధనం వుత్తం. యే ఏదిసికా, తే జరామరణం అన్వేన్తి, అయం భగవతా యథానిక్ఖిత్తగాథాబలేన దస్సితా జరామరణమన్వేన్తీతి.
Iti andhatāya ca sañchannatāya ca sāyeva taṇhā abhilapitā. Yañcāha kāmandhā jālasañchannā, taṇhāchadanachāditāti. Yañcāha ratto atthaṃ na jānāti, ratto dhammaṃ na passatīti, imehi padehi pariyuṭṭhānehi sāyeva taṇhā abhilapitā. Yaṃ andhakāraṃ, ayaṃ dukkhasamudayo, yā ca taṇhā ponobhavikā, yañcāha kāmāti ime kilesakāmā. Yañcāha jālasañchannāti tesaṃ yeva kāmānaṃ payogena pariyuṭṭhānaṃ dasseti, tasmā kilesavasena ca pariyuṭṭhānavasena ca taṇhābandhanaṃ vuttaṃ. Ye edisikā, te jarāmaraṇaṃ anventi, ayaṃ bhagavatā yathānikkhittagāthābalena dassitā jarāmaraṇamanventīti.
‘‘యస్స పపఞ్చా ఠితీ చ నత్థి, సన్దానం పలిఘఞ్చ 31 వీతివత్తో;
‘‘Yassa papañcā ṭhitī ca natthi, sandānaṃ palighañca 32 vītivatto;
తం నిత్తణ్హం మునిం చరన్తం, న విజానాతి సదేవకోపి లోకో’’తి.
Taṃ nittaṇhaṃ muniṃ carantaṃ, na vijānāti sadevakopi loko’’ti.
పపఞ్చా నామ తణ్హాదిట్ఠిమానా, తదభిసఙ్ఖతా చ సఙ్ఖారా. ఠితి నామ అనుసయా. సన్దానం నామ తణ్హాయ పరియుట్ఠానం, యాని ఛత్తింసతణ్హాయ జాలినియా విచరితాని. పలిఘో నామ మోహో. యే చ పపఞ్చా సఙ్ఖారా యా చ ఠితి యం సన్దానఞ్చ యం పలిఘఞ్చ యో ఏతం సబ్బం సమతిక్కన్తో, అయం వుచ్చతి నిత్తణ్హో ఇతి.
Papañcā nāma taṇhādiṭṭhimānā, tadabhisaṅkhatā ca saṅkhārā. Ṭhiti nāma anusayā. Sandānaṃ nāma taṇhāya pariyuṭṭhānaṃ, yāni chattiṃsataṇhāya jāliniyā vicaritāni. Paligho nāma moho. Ye ca papañcā saṅkhārā yā ca ṭhiti yaṃ sandānañca yaṃ palighañca yo etaṃ sabbaṃ samatikkanto, ayaṃ vuccati nittaṇho iti.
౨౮. తత్థ పరియుట్ఠానసఙ్ఖారా దిట్ఠధమ్మవేదనీయా వా ఉపపజ్జవేదనీయా వా అపరాపరియవేదనీయా వా, ఏవం తణ్హా తివిధం ఫలం దేతి దిట్ఠే వా ధమ్మే ఉపపజ్జే వా అపరే వా పరియాయే. ఏవం భగవా ఆహ ‘‘యం లోభపకతం కమ్మం కరోతి కాయేన వా వాచాయ వా మనసా వా, తస్స విపాకం అనుభోతి దిట్ఠే వా ధమ్మే ఉపపజ్జే వా అపరే వా పరియాయే’’తి. ఇదం భగవతో పుబ్బాపరేన యుజ్జతి. తత్థ పరియుట్ఠానం దిట్ఠధమ్మవేదనీయం వా కమ్మం ఉపపజ్జవేదనీయం వా కమ్మం అపరాపరియాయవేదనీయం 33 వా కమ్మం, ఏవం కమ్మం తిధా విపచ్చతి దిట్ఠే వా ధమ్మే ఉపపజ్జే వా అపరే వా పరియాయే. యథాహ –
28. Tattha pariyuṭṭhānasaṅkhārā diṭṭhadhammavedanīyā vā upapajjavedanīyā vā aparāpariyavedanīyā vā, evaṃ taṇhā tividhaṃ phalaṃ deti diṭṭhe vā dhamme upapajje vā apare vā pariyāye. Evaṃ bhagavā āha ‘‘yaṃ lobhapakataṃ kammaṃ karoti kāyena vā vācāya vā manasā vā, tassa vipākaṃ anubhoti diṭṭhe vā dhamme upapajje vā apare vā pariyāye’’ti. Idaṃ bhagavato pubbāparena yujjati. Tattha pariyuṭṭhānaṃ diṭṭhadhammavedanīyaṃ vā kammaṃ upapajjavedanīyaṃ vā kammaṃ aparāpariyāyavedanīyaṃ 34 vā kammaṃ, evaṃ kammaṃ tidhā vipaccati diṭṭhe vā dhamme upapajje vā apare vā pariyāye. Yathāha –
‘‘యఞ్చే బాలో ఇధ పాణాతిపాతీ హోతి…పే॰… మిచ్ఛాదిట్ఠి హోతి, తస్స దిట్ఠే వా ధమ్మే విపాకం పటిసంవేదేతి ఉపపజ్జే వా అపరే వా పరియాయే’’తి. ఇదం భగవతో పుబ్బాపరేన యుజ్జతి. తత్థ పరియుట్ఠానం పటిసఙ్ఖానబలేన పహాతబ్బం, సఙ్ఖారా దస్సనబలేన, ఛత్తింస తణ్హావిచరితాని భావనాబలేన పహాతబ్బానీతి ఏవం తణ్హాపి తిధా పహీయతి. యా నిత్తణ్హాతా అయం సఉపాదిసేసా నిబ్బానధాతు. భేదా కాయస్స అయం అనుపాదిసేసా నిబ్బానధాతు.
‘‘Yañce bālo idha pāṇātipātī hoti…pe… micchādiṭṭhi hoti, tassa diṭṭhe vā dhamme vipākaṃ paṭisaṃvedeti upapajje vā apare vā pariyāye’’ti. Idaṃ bhagavato pubbāparena yujjati. Tattha pariyuṭṭhānaṃ paṭisaṅkhānabalena pahātabbaṃ, saṅkhārā dassanabalena, chattiṃsa taṇhāvicaritāni bhāvanābalena pahātabbānīti evaṃ taṇhāpi tidhā pahīyati. Yā nittaṇhātā ayaṃ saupādisesā nibbānadhātu. Bhedā kāyassa ayaṃ anupādisesā nibbānadhātu.
పపఞ్చో నామ వుచ్చతి అనుబన్ధో. యఞ్చాహ భగవా ‘‘పపఞ్చేతి అతీతానాగతపచ్చుప్పన్నం చక్ఖువిఞ్ఞేయ్యం రూపం ఆరబ్భా’’తి. యఞ్చాహ భగవా – ‘‘అతీతే, రాధ, రూపే అనపేక్ఖో హోహి, అనాగతం రూపం మా అభినన్ది, పచ్చుప్పన్నస్స రూపస్స నిబ్బిదాయ విరాగాయ నిరోధాయ పటినిస్సగ్గాయ పటిపజ్జా’’తి. ఇదం భగవతో పుబ్బాపరేన యుజ్జతి. యో చాపి పపఞ్చో యే చ సఙ్ఖారా యా చ అతీతానాగతపచ్చుప్పన్నస్స అభినన్దనా, ఇదం ఏకత్థం. అపి చ అఞ్ఞమఞ్ఞేహి పదేహి అఞ్ఞమఞ్ఞేహి అక్ఖరేహి అఞ్ఞమఞ్ఞేహి బ్యఞ్జనేహి అపరిమాణా ధమ్మదేసనా వుత్తా భగవతా. ఏవం సుత్తేన సుత్తం సంసన్దయిత్వా పుబ్బాపరేన సద్ధిం యోజయిత్వా సుత్తం నిద్దిట్ఠం భవతి.
Papañco nāma vuccati anubandho. Yañcāha bhagavā ‘‘papañceti atītānāgatapaccuppannaṃ cakkhuviññeyyaṃ rūpaṃ ārabbhā’’ti. Yañcāha bhagavā – ‘‘atīte, rādha, rūpe anapekkho hohi, anāgataṃ rūpaṃ mā abhinandi, paccuppannassa rūpassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭinissaggāya paṭipajjā’’ti. Idaṃ bhagavato pubbāparena yujjati. Yo cāpi papañco ye ca saṅkhārā yā ca atītānāgatapaccuppannassa abhinandanā, idaṃ ekatthaṃ. Api ca aññamaññehi padehi aññamaññehi akkharehi aññamaññehi byañjanehi aparimāṇā dhammadesanā vuttā bhagavatā. Evaṃ suttena suttaṃ saṃsandayitvā pubbāparena saddhiṃ yojayitvā suttaṃ niddiṭṭhaṃ bhavati.
సో చాయం 35 పుబ్బాపరో సన్ధి చతుబ్బిధో అత్థసన్ధి బ్యఞ్జనసన్ధి దేసనాసన్ధి నిద్దేససన్ధీతి.
So cāyaṃ 36 pubbāparo sandhi catubbidho atthasandhi byañjanasandhi desanāsandhi niddesasandhīti.
తత్థ అత్థసన్ధి ఛప్పదాని సఙ్కాసనా పకాసనా వివరణా విభజనా ఉత్తానీకమ్మతా పఞ్ఞత్తీతి.
Tattha atthasandhi chappadāni saṅkāsanā pakāsanā vivaraṇā vibhajanā uttānīkammatā paññattīti.
బ్యఞ్జనసన్ధి ఛప్పదాని అక్ఖరం పదం బ్యఞ్జనం ఆకారో నిరుత్తి నిద్దేసోతి.
Byañjanasandhi chappadāni akkharaṃ padaṃ byañjanaṃ ākāro nirutti niddesoti.
దేసనాసన్ధి న చ పథవిం నిస్సాయ ఝాయతి ఝాయీ ఝాయతి చ. న చ ఆపం నిస్సాయ ఝాయతి ఝాయీ ఝాయతి చ, న చ తేజం నిస్సాయ ఝాయతి ఝాయీ ఝాయతి చ, న చ వాయుం నిస్సాయ ఝాయతి ఝాయీ ఝాయతి చ. న చ ఆకాసానఞ్చాయతనం నిస్సాయ…పే॰… న చ విఞ్ఞాణఞ్చాయతనం నిస్సాయ…పే॰… న చ ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనం నిస్సాయ…పే॰… న చ నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనం నిస్సాయ…పే॰… న చ ఇమం లోకం నిస్సాయ…పే॰… న చ పరలోకం నిస్సాయ ఝాయతి ఝాయీ ఝాయతి చ. యమిదం ఉభయమన్తరేన దిట్ఠం సుతం ముతం విఞ్ఞాతం పత్తం పరియేసితం వితక్కితం విచారితం మనసానుచిన్తితం, తమ్పి నిస్సాయ న ఝాయతి ఝాయీ ఝాయతి చ. అయం సదేవకే లోకే సమారకే సబ్రహ్మకే సస్సమణబ్రాహ్మణియా పజాయ సదేవమనుస్సాయ అనిస్సితేన చిత్తేన న ఞాయతి ఝాయన్తో.
Desanāsandhi na ca pathaviṃ nissāya jhāyati jhāyī jhāyati ca. Na ca āpaṃ nissāya jhāyati jhāyī jhāyati ca, na ca tejaṃ nissāya jhāyati jhāyī jhāyati ca, na ca vāyuṃ nissāya jhāyati jhāyī jhāyati ca. Na ca ākāsānañcāyatanaṃ nissāya…pe… na ca viññāṇañcāyatanaṃ nissāya…pe… na ca ākiñcaññāyatanaṃ nissāya…pe… na ca nevasaññānāsaññāyatanaṃ nissāya…pe… na ca imaṃ lokaṃ nissāya…pe… na ca paralokaṃ nissāya jhāyati jhāyī jhāyati ca. Yamidaṃ ubhayamantarena diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ vitakkitaṃ vicāritaṃ manasānucintitaṃ, tampi nissāya na jhāyati jhāyī jhāyati ca. Ayaṃ sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya anissitena cittena na ñāyati jhāyanto.
యథా మారో పాపిమా గోధికస్స కులపుత్తస్స 37 విఞ్ఞాణం సమన్వేసన్తో న జానాతి న పస్సతి. సో హి పపఞ్చాతీతో తణ్హాపహానేన దిట్ఠినిస్సయోపిస్స నత్థి. యథా చ గోధికస్స, ఏవం వక్కలిస్స సదేవకేన లోకేన సమారకేన సబ్రహ్మకేన సస్సమణబ్రాహ్మణియా పజాయ సదేవమనుస్సాయ అనిస్సితచిత్తా న ఞాయన్తి ఝాయమానా. అయం దేసనాసన్ధి.
Yathā māro pāpimā godhikassa kulaputtassa 38 viññāṇaṃ samanvesanto na jānāti na passati. So hi papañcātīto taṇhāpahānena diṭṭhinissayopissa natthi. Yathā ca godhikassa, evaṃ vakkalissa sadevakena lokena samārakena sabrahmakena sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya anissitacittā na ñāyanti jhāyamānā. Ayaṃ desanāsandhi.
తత్థ కతమా నిద్దేససన్ధి? నిస్సితచిత్తా అకుసలపక్ఖేన నిద్దిసితబ్బా, అనిస్సితచిత్తా కుసలపక్ఖేన నిద్దిసితబ్బా. నిస్సితచిత్తా కిలేసేన నిద్దిసితబ్బా, అనిస్సితచిత్తా వోదానేన నిద్దిసితబ్బా. నిస్సితచిత్తా సంసారప్పవత్తియా నిద్దిసితబ్బా, అనిస్సితచిత్తా సంసారనివత్తియా నిద్దిసితబ్బా. నిస్సితచిత్తా తణ్హాయ చ అవిజ్జాయ చ నిద్దిసితబ్బా, అనిస్సితచిత్తా సమథేన చ విపస్సనాయ చ నిద్దిసితబ్బా. నిస్సితచిత్తా అహిరికేన చ అనోత్తప్పేన చ నిద్దిసితబ్బా, అనిస్సితచిత్తా హిరియా చ ఓత్తప్పేన చ నిద్దిసితబ్బా. నిస్సితచిత్తా అసతియా చ అసమ్పజఞ్ఞేన చ నిద్దిసితబ్బా, అనిస్సితచిత్తా సతియా చ సమ్పజఞ్ఞేన చ నిద్దిసితబ్బా. నిస్సితచిత్తా అయోనియా చ అయోనిసోమనసికారేన చ నిద్దిసితబ్బా, అనిస్సితచిత్తా యోనియా చ యోనిసోమనసికారేన చ నిద్దిసితబ్బా. నిస్సితచిత్తా కోసజ్జేన చ దోవచస్సేన చ నిద్దిసితబ్బా, అనిస్సితచిత్తా వీరియారమ్భేన చ సోవచస్సేన చ నిద్దిసితబ్బా. నిస్సితచిత్తా అస్సద్ధియేన చ పమాదేన చ నిద్దిసితబ్బా, అనిస్సితచిత్తా సద్ధాయ చ అప్పమాదేన చ నిద్దిసితబ్బా. నిస్సితచిత్తా అసద్ధమ్మస్సవనేన చ అసంవరణేన చ నిద్దిసితబ్బా, అనిస్సితచిత్తా సద్ధమ్మస్సవనేన చ సంవరేన చ నిద్దిసితబ్బా. నిస్సితచిత్తా అభిజ్ఝాయ చ బ్యాపాదేన చ నిద్దిసితబ్బా, అనిస్సితచిత్తా అనభిజ్ఝాయ చ అబ్యాపాదేన చ నిద్దిసితబ్బా. నిస్సితచిత్తా నీవరణేహి చ సంయోజనియేహి చ నిద్దిసితబ్బా, అనిస్సితచిత్తా రాగవిరాగాయ చ చేతోవిముత్తియా అవిజ్జావిరాగాయ చ పఞ్ఞావిముత్తియా నిద్దిసితబ్బా. నిస్సితచిత్తా ఉచ్ఛేదదిట్ఠియా చ సస్సతదిట్ఠియా చ నిద్దిసితబ్బా, అనిస్సితచిత్తా సఉపాదిసేసాయ చ అనుపాదిసేసాయ చ నిబ్బానధాతుయా నిద్దిసితబ్బా. అయం నిద్దేససన్ధి. తేనాహ ఆయస్మా మహాకచ్చాయనో ‘‘నేరుత్తమధిప్పాయో’’తి.
Tattha katamā niddesasandhi? Nissitacittā akusalapakkhena niddisitabbā, anissitacittā kusalapakkhena niddisitabbā. Nissitacittā kilesena niddisitabbā, anissitacittā vodānena niddisitabbā. Nissitacittā saṃsārappavattiyā niddisitabbā, anissitacittā saṃsāranivattiyā niddisitabbā. Nissitacittā taṇhāya ca avijjāya ca niddisitabbā, anissitacittā samathena ca vipassanāya ca niddisitabbā. Nissitacittā ahirikena ca anottappena ca niddisitabbā, anissitacittā hiriyā ca ottappena ca niddisitabbā. Nissitacittā asatiyā ca asampajaññena ca niddisitabbā, anissitacittā satiyā ca sampajaññena ca niddisitabbā. Nissitacittā ayoniyā ca ayonisomanasikārena ca niddisitabbā, anissitacittā yoniyā ca yonisomanasikārena ca niddisitabbā. Nissitacittā kosajjena ca dovacassena ca niddisitabbā, anissitacittā vīriyārambhena ca sovacassena ca niddisitabbā. Nissitacittā assaddhiyena ca pamādena ca niddisitabbā, anissitacittā saddhāya ca appamādena ca niddisitabbā. Nissitacittā asaddhammassavanena ca asaṃvaraṇena ca niddisitabbā, anissitacittā saddhammassavanena ca saṃvarena ca niddisitabbā. Nissitacittā abhijjhāya ca byāpādena ca niddisitabbā, anissitacittā anabhijjhāya ca abyāpādena ca niddisitabbā. Nissitacittā nīvaraṇehi ca saṃyojaniyehi ca niddisitabbā, anissitacittā rāgavirāgāya ca cetovimuttiyā avijjāvirāgāya ca paññāvimuttiyā niddisitabbā. Nissitacittā ucchedadiṭṭhiyā ca sassatadiṭṭhiyā ca niddisitabbā, anissitacittā saupādisesāya ca anupādisesāya ca nibbānadhātuyā niddisitabbā. Ayaṃ niddesasandhi. Tenāha āyasmā mahākaccāyano ‘‘neruttamadhippāyo’’ti.
నియుత్తో చతుబ్యూహో హారో.
Niyutto catubyūho hāro.
Footnotes:
Related texts:
అట్ఠకథా • Aṭṭhakathā / సుత్తపిటక (అట్ఠకథా) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / ఖుద్దకనికాయ (అట్ఠకథా) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / నేత్తిప్పకరణ-అట్ఠకథా • Nettippakaraṇa-aṭṭhakathā / ౬. చతుబ్యూహహారవిభఙ్గవణ్ణనా • 6. Catubyūhahāravibhaṅgavaṇṇanā
టీకా • Tīkā / సుత్తపిటక (టీకా) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / ఖుద్దకనికాయ (టీకా) • Khuddakanikāya (ṭīkā) / నేత్తిప్పకరణ-టీకా • Nettippakaraṇa-ṭīkā / ౬. చతుబ్యూహహారవిభఙ్గవణ్ణనా • 6. Catubyūhahāravibhaṅgavaṇṇanā
టీకా • Tīkā / సుత్తపిటక (టీకా) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / ఖుద్దకనికాయ (టీకా) • Khuddakanikāya (ṭīkā) / నేత్తివిభావినీ • Nettivibhāvinī / ౬. చతుబ్యూహహారవిభఙ్గవిభావనా • 6. Catubyūhahāravibhaṅgavibhāvanā
