| Library / Tipiṭaka / д̇ибидага • Tipiṭaka / ан̇г̇уд̇д̇аранигааяа (дийгаа) • Aṅguttaranikāya (ṭīkā) |
4. жаггавад̇д̇исуд̇д̇аван̣н̣анаа
4. Cakkavattisuttavaṇṇanā
14. жад̇уд̇т̇з жад̇уухи сан̇г̇ахавад̇т̇уухийд̇и д̣̇аанабияаважанаад̇т̇ажарияаасамаанад̇д̇ад̇аасан̇каад̇зхи жад̇уухи сан̇г̇ахагааран̣зхи. жаггам̣ вад̇д̇зд̇ийд̇и аан̣аажаггам̣ бавад̇д̇зд̇и. жагганд̇и ваа ид̇ха рад̇анажаггам̣ взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣. аяан̃хи жаггасад̣̇д̣̇о самбад̇д̇ияам̣, лагкан̣з, рат̇ан̇г̇з, ирияаабат̇з, д̣̇аанз, рад̇анад̇хаммакуражаггаад̣̇ийсу жа д̣̇иссад̇и. ‘‘жад̇д̇ааримаани, бхигкавз, жаггаани, язхи саманнааг̇ад̇аанам̣ д̣̇звамануссаана’’нд̇иаад̣̇ийсу (а. ни. 4.31) хи самбад̇д̇ияам̣ д̣̇иссад̇и. ‘‘баад̣̇ад̇алзсу жаггаани ж̇аад̇ааний’’д̇и (д̣̇ий. ни. 2.35; 3.204) зд̇т̇а лагкан̣з. ‘‘жаггам̣ва вахад̇о бад̣̇а’’нд̇и (д̇ха. ба. 1) зд̇т̇а рат̇ан̇г̇з. ‘‘жад̇ужаггам̣ навад̣̇ваара’’нд̇и (сам̣. ни. 1.29) зд̇т̇а ирияаабат̇з. ‘‘д̣̇ад̣̇ам̣ бхун̃ж̇а маа жа бамаад̣̇о, жаггам̣ вад̇д̇аяа саб̣б̣абаан̣ина’’нд̇и (ж̇аа. 1.7.149) зд̇т̇а д̣̇аанз. ‘‘д̣̇иб̣б̣ам̣ жаггарад̇анам̣ баад̇урахосий’’д̇и (д̣̇ий. ни. 2.243) зд̇т̇а рад̇анажаггз. ‘‘маяаа бавад̇д̇ид̇ам̣ жагга’’нд̇и (су. ни. 562) зд̇т̇а д̇хаммажаггз. ‘‘ижчаахад̇асса босасса, жаггам̣ бхамад̇и мад̇т̇агз’’д̇и (ж̇аа. 1.5.103) зд̇т̇а куражаггз. ‘‘курабарияанд̇зна жаггзнаа’’д̇и (д̣̇ий. ни. 1.166) зд̇т̇а бахаран̣ажаггз. ‘‘асанивижагга’’нд̇и (д̣̇ий. ни. 3.61) зд̇т̇а асаниман̣д̣алз. ид̇ха банааяам̣ рад̇анажаггз д̣̇адтаб̣б̣о.
14. Catutthe catūhi saṅgahavatthūhīti dānapiyavacanaatthacariyāsamānattatāsaṅkhātehi catūhi saṅgahakāraṇehi. Cakkaṃ vattetīti āṇācakkaṃ pavatteti. Cakkanti vā idha ratanacakkaṃ veditabbaṃ. Ayañhi cakkasaddo sampattiyaṃ, lakkhaṇe, rathaṅge, iriyāpathe, dāne, ratanadhammakhuracakkādīsu ca dissati. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, cakkāni, yehi samannāgatānaṃ devamanussāna’’ntiādīsu (a. ni. 4.31) hi sampattiyaṃ dissati. ‘‘Pādatalesu cakkāni jātānī’’ti (dī. ni. 2.35; 3.204) ettha lakkhaṇe. ‘‘Cakkaṃva vahato pada’’nti (dha. pa. 1) ettha rathaṅge. ‘‘Catucakkaṃ navadvāra’’nti (saṃ. ni. 1.29) ettha iriyāpathe. ‘‘Dadaṃ bhuñja mā ca pamādo, cakkaṃ vattaya sabbapāṇina’’nti (jā. 1.7.149) ettha dāne. ‘‘Dibbaṃ cakkaratanaṃ pāturahosī’’ti (dī. ni. 2.243) ettha ratanacakke. ‘‘Mayā pavattitaṃ cakka’’nti (su. ni. 562) ettha dhammacakke. ‘‘Icchāhatassa posassa, cakkaṃ bhamati matthake’’ti (jā. 1.5.103) ettha khuracakke. ‘‘Khurapariyantena cakkenā’’ti (dī. ni. 1.166) ettha paharaṇacakke. ‘‘Asanivicakka’’nti (dī. ni. 3.61) ettha asanimaṇḍale. Idha panāyaṃ ratanacakke daṭṭhabbo.
гид̇д̇аавад̇аа банааяам̣ жаггавад̇д̇ий наама ход̇и? зган̇г̇улад̣̇ван̇г̇уламад̇д̇амби жаггарад̇анам̣ аагаасам̣ аб̣бхуг̇г̇анд̇ваа бавад̇д̇ад̇и. саб̣б̣ажаггавад̇д̇ийнан̃хи нисиннаасанад̇о удтахид̇ваа жаггарад̇анасамийбам̣ г̇анд̇ваа хад̇т̇исон̣д̣асад̣̇исабанаал̣им̣ суван̣н̣абхин̇г̇аарам̣ угкибид̇ваа уд̣̇агзна аб̣бхуггирид̇ваа ‘‘абхивиж̇инаад̇у бхавам̣ жаггарад̇ана’’нд̇и важанасамананд̇арамзва взхаасам̣ аб̣бхуг̇г̇анд̇ваа жаггарад̇анам̣ бавад̇д̇ад̇ийд̇и. яасса бавад̇д̇исамагааламзва, со рааж̇аа жаггавад̇д̇ий наама ход̇и.
Kittāvatā panāyaṃ cakkavattī nāma hoti? Ekaṅguladvaṅgulamattampi cakkaratanaṃ ākāsaṃ abbhuggantvā pavattati. Sabbacakkavattīnañhi nisinnāsanato uṭṭhahitvā cakkaratanasamīpaṃ gantvā hatthisoṇḍasadisapanāḷiṃ suvaṇṇabhiṅgāraṃ ukkhipitvā udakena abbhukkiritvā ‘‘abhivijinātu bhavaṃ cakkaratana’’nti vacanasamanantarameva vehāsaṃ abbhuggantvā cakkaratanaṃ pavattatīti. Yassa pavattisamakālameva, so rājā cakkavattī nāma hoti.
д̇хаммод̇и д̣̇асагусалагаммабат̇ад̇хаммо, д̣̇асавид̇хам̣ ваа жаггавад̇д̇ивад̇д̇ам̣. д̣̇асавид̇хз ваа гусалад̇хаммз аг̇арахид̇з ваа рааж̇ад̇хаммз нияуд̇д̇од̇и д̇хаммиго. д̇зна жа д̇хаммзна сагалалогам̣ ран̃ж̇зд̇ийд̇и д̇хаммарааж̇аа. д̇хаммзна ваа лад̣̇д̇хараж̇ж̇ад̇д̇аа д̇хаммарааж̇аа. жаггавад̇д̇ийхи д̇хаммзна н̃ааязна раж̇ж̇ам̣ ад̇хиг̇ажчад̇и, на ад̇хаммзна. д̣̇асавид̇хзна жаггавад̇д̇ивад̇д̇знаад̇и д̣̇асаббабхзд̣̇зна жаггавад̇д̇ийнам̣ вад̇д̇зна.
Dhammoti dasakusalakammapathadhammo, dasavidhaṃ vā cakkavattivattaṃ. Dasavidhe vā kusaladhamme agarahite vā rājadhamme niyuttoti dhammiko. Tena ca dhammena sakalalokaṃ rañjetīti dhammarājā. Dhammena vā laddharajjattā dhammarājā. Cakkavattīhi dhammena ñāyena rajjaṃ adhigacchati, na adhammena. Dasavidhena cakkavattivattenāti dasappabhedena cakkavattīnaṃ vattena.
гим̣ бана д̇ам̣ д̣̇асавид̇хам̣ жаггавад̇д̇ивад̇д̇анд̇и? вужжад̇з –
Kiṃ pana taṃ dasavidhaṃ cakkavattivattanti? Vuccate –
‘‘гад̇амам̣ бана д̇ам̣, д̣̇зва, арияам̣ жаггавад̇д̇ивад̇д̇анд̇и? д̇зна хи д̇вам̣, д̇аад̇а, д̇хаммам̣язва ниссааяа д̇хаммам̣ саггаронд̇о д̇хаммам̣ г̇арум̣ гаронд̇о д̇хаммам̣ маанзнд̇о д̇хаммам̣ бууж̇знд̇о д̇хаммам̣ абажааяамаано д̇хаммад̣̇д̇хаж̇о д̇хаммагзд̇у д̇хаммаад̇хибад̇зяяо д̇хаммигам̣ рагкааваран̣аг̇уд̇д̇им̣ сам̣вид̣̇ахассу анд̇ож̇анасмим̣ б̣алагааяасмим̣ кад̇д̇иязсу ануяанд̇зсу б̣раахман̣аг̇ахабад̇игзсу нзг̇амаж̇аанабад̣̇зсу саман̣аб̣раахман̣зсу миг̇абагкийсу. маа жа д̇з, д̇аад̇а, виж̇ид̇з ад̇хаммагааро бавад̇д̇ид̇т̇а. яз жа д̇з, д̇аад̇а, виж̇ид̇з ад̇ханаа ассу, д̇зсан̃жа д̇ханамануббад̣̇зяяааси. яз жа д̇з, д̇аад̇а, виж̇ид̇з саман̣аб̣раахман̣аа мад̣̇аббамаад̣̇аа бадивирад̇аа канд̇исоражжз нивидтаа згамад̇д̇аанам̣ д̣̇амзнд̇и, згамад̇д̇аанам̣ самзнд̇и, згамад̇д̇аанам̣ бариниб̣б̣аабзнд̇и. д̇з гаалзна гаалам̣ убасан̇гамид̇ваа барибужчзяяааси бариг̇г̇ан̣хзяяааси – ‘гим̣, бханд̇з, гусалам̣ гим̣ агусалам̣, гим̣ сааваж̇ж̇ам̣ гим̣ анаваж̇ж̇ам̣, гим̣ сзвид̇аб̣б̣ам̣ гим̣ на сзвид̇аб̣б̣ам̣, гим̣ мз гарияамаанам̣ д̣̇ийгхарад̇д̇ам̣ ахид̇ааяа д̣̇угкааяа асса, гим̣ ваа бана мз гарияамаанам̣ д̣̇ийгхарад̇д̇ам̣ хид̇ааяа сукааяа ассаа’д̇и. д̇зсам̣ суд̇ваа яам̣ агусалам̣, д̇ам̣ абхиниваж̇ж̇зяяааси, яам̣ гусалам̣, д̇ам̣ самаад̣̇ааяа вад̇д̇зяяааси. ид̣̇ам̣ ко, д̇аад̇а, д̇ам̣ арияам̣ жаггавад̇д̇ивад̇д̇а’’нд̇и –
‘‘Katamaṃ pana taṃ, deva, ariyaṃ cakkavattivattanti? Tena hi tvaṃ, tāta, dhammaṃyeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ garuṃ karonto dhammaṃ mānento dhammaṃ pūjento dhammaṃ apacāyamāno dhammaddhajo dhammaketu dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahassu antojanasmiṃ balakāyasmiṃ khattiyesu anuyantesu brāhmaṇagahapatikesu negamajānapadesu samaṇabrāhmaṇesu migapakkhīsu. Mā ca te, tāta, vijite adhammakāro pavattittha. Ye ca te, tāta, vijite adhanā assu, tesañca dhanamanuppadeyyāsi. Ye ca te, tāta, vijite samaṇabrāhmaṇā madappamādā paṭiviratā khantisoracce niviṭṭhā ekamattānaṃ damenti, ekamattānaṃ samenti, ekamattānaṃ parinibbāpenti. Te kālena kālaṃ upasaṅkamitvā paripuccheyyāsi pariggaṇheyyāsi – ‘kiṃ, bhante, kusalaṃ kiṃ akusalaṃ, kiṃ sāvajjaṃ kiṃ anavajjaṃ, kiṃ sevitabbaṃ kiṃ na sevitabbaṃ, kiṃ me kariyamānaṃ dīgharattaṃ ahitāya dukkhāya assa, kiṃ vā pana me kariyamānaṃ dīgharattaṃ hitāya sukhāya assā’ti. Tesaṃ sutvā yaṃ akusalaṃ, taṃ abhinivajjeyyāsi, yaṃ kusalaṃ, taṃ samādāya vatteyyāsi. Idaṃ kho, tāta, taṃ ariyaṃ cakkavattivatta’’nti –
звам̣ жаггавад̇д̇исуд̇д̇з (д̣̇ий. ни. 3.84) ааг̇ад̇анаязна анд̇ож̇анасмим̣ б̣алагааяз згам̣, кад̇д̇иязсу згам̣, ануяанд̇зсу згам̣, б̣раахман̣аг̇ахабад̇игзсу згам̣, нзг̇амаж̇аанабад̣̇зсу згам̣, саман̣аб̣раахман̣зсу згам̣, миг̇абагкийсу згам̣, ад̇хаммагаараббадигкзбо згам̣, ад̇ханаанам̣ д̇ханаануббад̣̇аанам̣ згам̣, саман̣аб̣раахман̣з убасан̇гамид̇ваа бан̃хабужчанам̣ зганд̇и звамзвам̣ д̇ам̣ жаггавад̇д̇ивад̇д̇ам̣ д̣̇асавид̇хам̣ ход̇и. г̇ахабад̇игз бана багкиж̇аад̇з жа висум̣ гад̇ваа г̇ан̣ханд̇асса д̣̇ваад̣̇асавид̇хам̣ ход̇и.
Evaṃ cakkavattisutte (dī. ni. 3.84) āgatanayena antojanasmiṃ balakāye ekaṃ, khattiyesu ekaṃ, anuyantesu ekaṃ, brāhmaṇagahapatikesu ekaṃ, negamajānapadesu ekaṃ, samaṇabrāhmaṇesu ekaṃ, migapakkhīsu ekaṃ, adhammakārappaṭikkhepo ekaṃ, adhanānaṃ dhanānuppadānaṃ ekaṃ, samaṇabrāhmaṇe upasaṅkamitvā pañhapucchanaṃ ekanti evamevaṃ taṃ cakkavattivattaṃ dasavidhaṃ hoti. Gahapatike pana pakkhijāte ca visuṃ katvā gaṇhantassa dvādasavidhaṃ hoti.
ан̃н̃ат̇аа вад̇д̇ид̇ум̣ ад̣̇знд̇о со д̇хаммо ад̇хидтаанам̣ зд̇ассаад̇и д̇ад̣̇ад̇хидтаанам̣. д̇зна д̇ад̣̇ад̇хидтаанзна жзд̇асаа. саггаронд̇од̇и аад̣̇арагирияаавасзна гаронд̇о. д̇знааха ‘‘яат̇аа’’д̇иаад̣̇и. г̇арум̣ гаронд̇од̇и баасаан̣ажчад̇д̇ам̣ вияа г̇аругаран̣авасзна г̇арум̣ гаронд̇о. д̇знзвааха ‘‘д̇асмим̣ г̇ааравуббад̇д̇ияаа’’д̇и. д̇хаммаад̇хибад̇ибхууд̇ааг̇ад̇абхаавзнаад̇и иминаа яат̇аавуд̇д̇ад̇хаммасса ж̇здтагабхаавзна буримад̇арам̣ ад̇д̇абхаавзсу саггажжам̣ самубажид̇абхаавам̣ д̣̇ассзд̇и. д̇хаммавасзнзва жа саб̣б̣агирияаанам̣ гаран̣знаад̇и зд̇зна таананисаж̇ж̇аад̣̇ийсу яат̇аавуд̇д̇ад̇хамманиннабон̣абаб̣бхаарабхаавам̣ д̣̇ассзд̇и. ассаад̇и рагкааваран̣аг̇уд̇д̇ияаа. барам̣ рагканд̇од̇и ан̃н̃ам̣ д̣̇идтад̇хаммигаад̣̇ианад̇т̇ад̇о рагканд̇о. д̇знзва барарагкасаад̇ханзна канд̇иаад̣̇иг̇ун̣зна ад̇д̇аанам̣ д̇ад̇о зва рагкад̇и. мзд̇д̇ажид̇д̇ад̇аад̇и мзд̇д̇ажид̇д̇ад̇ааяа. ниваасанабаарубанаг̇зхаад̣̇ийни сийд̇ун̣хаад̣̇иббадиб̣ааханзна ааваран̣ам̣.
Aññathā vattituṃ adento so dhammo adhiṭṭhānaṃ etassāti tadadhiṭṭhānaṃ. Tena tadadhiṭṭhānena cetasā. Sakkarontoti ādarakiriyāvasena karonto. Tenāha ‘‘yathā’’tiādi. Garuṃ karontoti pāsāṇacchattaṃ viya garukaraṇavasena garuṃ karonto. Tenevāha ‘‘tasmiṃ gāravuppattiyā’’ti. Dhammādhipatibhūtāgatabhāvenāti iminā yathāvuttadhammassa jeṭṭhakabhāvena purimataraṃ attabhāvesu sakkaccaṃ samupacitabhāvaṃ dasseti. Dhammavaseneva ca sabbakiriyānaṃ karaṇenāti etena ṭhānanisajjādīsu yathāvuttadhammaninnapoṇapabbhārabhāvaṃ dasseti. Assāti rakkhāvaraṇaguttiyā. Paraṃ rakkhantoti aññaṃ diṭṭhadhammikādianatthato rakkhanto. Teneva pararakkhasādhanena khantiādiguṇena attānaṃ tato eva rakkhati. Mettacittatāti mettacittatāya. Nivāsanapārupanagehādīni sītuṇhādippaṭibāhanena āvaraṇaṃ.
анд̇ож̇анасминд̇и аб̣бханд̇арабхууд̇з буд̇д̇ад̣̇аараад̣̇иж̇анз. сийласам̣варз бад̇идтаабзнд̇од̇и иминаа рагкам̣ д̣̇ассзд̇и. вад̇т̇аг̇анд̇хамаалаад̣̇ийни жасса д̣̇ад̣̇амаанод̇и иминаа ааваран̣ам̣, ид̇арзна г̇уд̇д̇им̣. самбад̣̇аанзнабийд̇и би-сад̣̇д̣̇зна сийласам̣варзсу бад̇идтаабанаад̣̇ийнам̣ самбин̣д̣зд̇и. зса наяо барзсуби би-сад̣̇д̣̇аг̇г̇ахан̣з. ниг̇амо ниваасо зд̇зсанд̇и нзг̇амаа. звам̣ ж̇аанабад̣̇аад̇и ааха ‘‘д̇ат̇аа ниг̇амаваасино’’д̇иаад̣̇инаа.
Antojanasminti abbhantarabhūte puttadārādijane. Sīlasaṃvare patiṭṭhāpentoti iminā rakkhaṃ dasseti. Vatthagandhamālādīni cassa dadamānoti iminā āvaraṇaṃ, itarena guttiṃ. Sampadānenapīti pi-saddena sīlasaṃvaresu patiṭṭhāpanādīnaṃ sampiṇḍeti. Esa nayo paresupi pi-saddaggahaṇe. Nigamo nivāso etesanti negamā. Evaṃ jānapadāti āha ‘‘tathā nigamavāsino’’tiādinā.
рагкааваран̣аг̇уд̇д̇ияаа гааяагаммаад̣̇ийсу сам̣вид̣̇аханам̣ табанам̣ наама д̇ад̣̇убад̣̇зсоязваад̇и вуд̇д̇ам̣ ‘‘гат̇зд̇ваа’’д̇и. зд̇зсууд̇и баал̣ияам̣ вуд̇д̇зсу саман̣аад̣̇ийсу. бадивад̇д̇зд̇ум̣ на саггаа кийн̣аанам̣ гилзсаанам̣ буна ануббаж̇ж̇анад̇о. сзсамзд̇т̇а сувин̃н̃зяяамзва.
Rakkhāvaraṇaguttiyā kāyakammādīsu saṃvidahanaṃ ṭhapanaṃ nāma tadupadesoyevāti vuttaṃ ‘‘kathetvā’’ti. Etesūti pāḷiyaṃ vuttesu samaṇādīsu. Paṭivattetuṃ na sakkā khīṇānaṃ kilesānaṃ puna anuppajjanato. Sesamettha suviññeyyameva.
жаггавад̇д̇исуд̇д̇аван̣н̣анаа нидтид̇аа.
Cakkavattisuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
д̇ибидага (муула) • Tipiṭaka (Mūla) / суд̇д̇абидага • Suttapiṭaka / ан̇г̇уд̇д̇аранигааяа • Aṅguttaranikāya / 4. жаггавад̇д̇исуд̇д̇ам̣ • 4. Cakkavattisuttaṃ
адтагат̇аа • Aṭṭhakathā / суд̇д̇абидага (адтагат̇аа) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / ан̇г̇уд̇д̇аранигааяа (адтагат̇аа) • Aṅguttaranikāya (aṭṭhakathā) / 4. жаггавад̇д̇исуд̇д̇аван̣н̣анаа • 4. Cakkavattisuttavaṇṇanā
