| Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / মিলিন্দপঞ্হপাল়ি • Milindapañhapāḷi |
৩. বুদ্ধঅপ্পাবাধপঞ্হো
3. Buddhaappābādhapañho
৩. ‘‘ভন্তে নাগসেন, ভাসিতম্পেতং ভগৰতা ‘অহমস্মি, ভিক্খৰে, ব্রাহ্মণো যাচযোগো সদা পযতপাণি অন্তিমদেহধরো অনুত্তরো ভিসক্কো সল্লকত্তো’তি। পুন চ ভণিতং ভগৰতা ‘এতদগ্গং, ভিক্খৰে, মম সাৰকানং ভিক্খূনং অপ্পাবাধানং যদিদং বাকুলো’তি। ভগৰতো চ সরীরে বহুক্খত্তুং আবাধো উপ্পন্নো দিস্সতি। যদি, ভন্তে নাগসেন, তথাগতো অনুত্তরো, তেন হি ‘এতদগ্গং…পে॰… বাকুলো’তি যং ৰচনং, তং মিচ্ছা। যদি থেরো বাকুলো অপ্পাবাধানং অগ্গো, তেন হি ‘অহমস্মি…পে॰… সল্লকত্তো’তি তম্পি ৰচনং মিচ্ছা। অযম্পি উভতো কোটিকো পঞ্হো তৰানুপ্পত্তো, সো তযা নিব্বাহিতব্বো’’তি।
3. ‘‘Bhante nāgasena, bhāsitampetaṃ bhagavatā ‘ahamasmi, bhikkhave, brāhmaṇo yācayogo sadā payatapāṇi antimadehadharo anuttaro bhisakko sallakatto’ti. Puna ca bhaṇitaṃ bhagavatā ‘etadaggaṃ, bhikkhave, mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ appābādhānaṃ yadidaṃ bākulo’ti. Bhagavato ca sarīre bahukkhattuṃ ābādho uppanno dissati. Yadi, bhante nāgasena, tathāgato anuttaro, tena hi ‘etadaggaṃ…pe… bākulo’ti yaṃ vacanaṃ, taṃ micchā. Yadi thero bākulo appābādhānaṃ aggo, tena hi ‘ahamasmi…pe… sallakatto’ti tampi vacanaṃ micchā. Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo’’ti.
‘‘ভাসিতম্পেতং, মহারাজ, ভগৰতা ‘অহমস্মি…পে॰… সল্লকত্তো’তি, ভণিতঞ্চ ‘এতদগ্গং…পে॰… বাকুলো’তি, তঞ্চ পন বাহিরানং আগমানং অধিগমানং পরিযত্তীনং অত্তনি ৰিজ্জমানতং সন্ধায ভাসিতং।
‘‘Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā ‘ahamasmi…pe… sallakatto’ti, bhaṇitañca ‘etadaggaṃ…pe… bākulo’ti, tañca pana bāhirānaṃ āgamānaṃ adhigamānaṃ pariyattīnaṃ attani vijjamānataṃ sandhāya bhāsitaṃ.
‘‘সন্তি খো পন, মহারাজ, ভগৰতো সাৰকা ঠানচঙ্কমিকা, তে ঠানেন চঙ্কমেন দিৰারত্তিং ৰীতিনামেন্তি, ভগৰা পন, মহারাজ, ঠানেন চঙ্কমেন নিসজ্জায সযনেন দিৰারত্তিং ৰীতিনামেতি, যে তে, মহারাজ, ভিক্খূ ঠানচঙ্কমিকা, তে তেন অঙ্গেন অতিরেকা।
‘‘Santi kho pana, mahārāja, bhagavato sāvakā ṭhānacaṅkamikā, te ṭhānena caṅkamena divārattiṃ vītināmenti, bhagavā pana, mahārāja, ṭhānena caṅkamena nisajjāya sayanena divārattiṃ vītināmeti, ye te, mahārāja, bhikkhū ṭhānacaṅkamikā, te tena aṅgena atirekā.
‘‘সন্তি খো পন, মহারাজ, ভগৰতো সাৰকা একাসনিকা, তে জীৰিতহেতুপি দুতিযং ভোজনং ন ভুঞ্জন্তি, ভগৰা পন, মহারাজ, দুতিযম্পি যাৰ ততিযম্পি ভোজনং ভুঞ্জতি, যে তে, মহারাজ, ভিক্খূ একাসনিকা, তে তেন অঙ্গেন অতিরেকা, অনেকৰিধানি, মহারাজ, তানি কারণানি তেসং তেসং তং তং সন্ধায ভণিতানি। ভগৰা পন, মহারাজ, অনুত্তরো সীলেন সমাধিনা পঞ্ঞায ৰিমুত্তিযা ৰিমুত্তিঞাণদস্সনেন দসহি চ বলেহি চতূহি ৰেসারজ্জেহি অট্ঠারসহি বুদ্ধধম্মেহি ছহি অসাধারণেহি ঞাণেহি, কেৰলে চ বুদ্ধৰিসযে তং সন্ধায ভণিতং ‘অহমস্মি…পে॰… সল্লকত্তো’তি।
‘‘Santi kho pana, mahārāja, bhagavato sāvakā ekāsanikā, te jīvitahetupi dutiyaṃ bhojanaṃ na bhuñjanti, bhagavā pana, mahārāja, dutiyampi yāva tatiyampi bhojanaṃ bhuñjati, ye te, mahārāja, bhikkhū ekāsanikā, te tena aṅgena atirekā, anekavidhāni, mahārāja, tāni kāraṇāni tesaṃ tesaṃ taṃ taṃ sandhāya bhaṇitāni. Bhagavā pana, mahārāja, anuttaro sīlena samādhinā paññāya vimuttiyā vimuttiñāṇadassanena dasahi ca balehi catūhi vesārajjehi aṭṭhārasahi buddhadhammehi chahi asādhāraṇehi ñāṇehi, kevale ca buddhavisaye taṃ sandhāya bhaṇitaṃ ‘ahamasmi…pe… sallakatto’ti.
‘‘ইধ, মহারাজ, মনুস্সেসু একো জাতিমা হোতি, একো ধনৰা, একো ৰিজ্জৰা, একো সিপ্পৰা, একো সূরো, একো ৰিচক্খণো, সব্বেপেতে অভিভৰিয রাজা যেৰ তেসং উত্তমো হোতি, এৰমেৰ খো, মহারাজ, ভগৰা সব্বসত্তানং অগ্গো জেট্ঠো সেট্ঠো।
‘‘Idha, mahārāja, manussesu eko jātimā hoti, eko dhanavā, eko vijjavā, eko sippavā, eko sūro, eko vicakkhaṇo, sabbepete abhibhaviya rājā yeva tesaṃ uttamo hoti, evameva kho, mahārāja, bhagavā sabbasattānaṃ aggo jeṭṭho seṭṭho.
‘‘যং পন আযস্মা বাকুলো অপ্পাবাধো অহোসি, তং অভিনীহারৰসেন, সো হি, মহারাজ, অনোমদস্সিস্স ভগৰতো উদরৰাতাবাধে উপ্পন্নে ৰিপস্সিস্স চ ভগৰতো অট্ঠসট্ঠিযা চ ভিক্খুসতসহস্সানং তিণপুপ্ফকরোগে উপ্পন্নে সযং তাপসো সমানো নানাভেসজ্জেহি তং ব্যাধিং অপনেত্ৰা অপ্পাবাধতং পত্তো, ভণিতো চ ‘এতদগ্গং…পে॰… বাকুলো’তি।
‘‘Yaṃ pana āyasmā bākulo appābādho ahosi, taṃ abhinīhāravasena, so hi, mahārāja, anomadassissa bhagavato udaravātābādhe uppanne vipassissa ca bhagavato aṭṭhasaṭṭhiyā ca bhikkhusatasahassānaṃ tiṇapupphakaroge uppanne sayaṃ tāpaso samāno nānābhesajjehi taṃ byādhiṃ apanetvā appābādhataṃ patto, bhaṇito ca ‘etadaggaṃ…pe… bākulo’ti.
‘‘ভগৰতো, মহারাজ, ব্যাধিম্হি উপ্পজ্জন্তেপি অনুপ্পজ্জন্তেপি ধুতঙ্গং আদিযন্তেপি অনাদিযন্তেপি নত্থি ভগৰতা সদিসো কোচি সত্তো। ভাসিতম্পেতং মহারাজ ভগৰতা দেৰাতিদেৰেন সংযুত্তনিকাযৰরলঞ্ছকে –
‘‘Bhagavato, mahārāja, byādhimhi uppajjantepi anuppajjantepi dhutaṅgaṃ ādiyantepi anādiyantepi natthi bhagavatā sadiso koci satto. Bhāsitampetaṃ mahārāja bhagavatā devātidevena saṃyuttanikāyavaralañchake –
‘‘‘যাৰতা, ভিক্খৰে, সত্তা অপদা ৰা দ্ৰিপদা ৰা চতুপ্পদা ৰা বহুপ্পদা ৰা রূপিনো ৰা অরূপিনো ৰা সঞ্ঞিনো ৰা অসঞ্ঞিনো ৰা নেৰসঞ্ঞীনাসঞ্ঞিনো ৰা, তথাগতো তেসং অগ্গমক্খাযতি অরহং সম্মাসম্বুদ্ধো’তি। ‘সাধু, ভন্তে নাগসেন, এৰমেতং তথা সম্পটিচ্ছামী’’’তি।
‘‘‘Yāvatā, bhikkhave, sattā apadā vā dvipadā vā catuppadā vā bahuppadā vā rūpino vā arūpino vā saññino vā asaññino vā nevasaññīnāsaññino vā, tathāgato tesaṃ aggamakkhāyati arahaṃ sammāsambuddho’ti. ‘Sādhu, bhante nāgasena, evametaṃ tathā sampaṭicchāmī’’’ti.
বুদ্ধঅপ্পাবাধপঞ্হো ততিযো।
Buddhaappābādhapañho tatiyo.
