| Library / Tipiṭaka / ਤਿਪਿਟਕ • Tipiṭaka / ਸਂਯੁਤ੍ਤਨਿਕਾਯ • Saṃyuttanikāya |
੨. ਬੀਜਸੁਤ੍ਤਂ
2. Bījasuttaṃ
੫੪. ਸਾવਤ੍ਥਿਨਿਦਾਨਂ । ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਬੀਜਜਾਤਾਨਿ। ਕਤਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ? ਮੂਲਬੀਜਂ, ਖਨ੍ਧਬੀਜਂ, ਅਗ੍ਗਬੀਜਂ, ਫਲੁਬੀਜਂ, ਬੀਜਬੀਜਞ੍ਞੇવ ਪਞ੍ਚਮਂ। ਇਮਾਨਿ ਚਸ੍ਸੁ, ਭਿਕ੍ਖવੇ , ਪਞ੍ਚ ਬੀਜਜਾਤਾਨਿ ਅਖਣ੍ਡਾਨਿ ਅਪੂਤਿਕਾਨਿ ਅવਾਤਾਤਪਹਤਾਨਿ ਸਾਰਾਦਾਨਿ 1 ਸੁਖਸਯਿਤਾਨਿ, ਪਥવੀ 2 ਚ ਨਾਸ੍ਸ, ਆਪੋ ਚ ਨਾਸ੍ਸ; ਅਪਿ ਨੁਮਾਨਿ 3, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਪਞ੍ਚ ਬੀਜਜਾਤਾਨਿ વੁਦ੍ਧਿਂ વਿਰੂਲ਼੍ਹਿਂ વੇਪੁਲ੍ਲਂ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’। ‘‘ਇਮਾਨਿ ਚਸ੍ਸੁ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਪਞ੍ਚ ਬੀਜਜਾਤਾਨਿ ਅਖਣ੍ਡਾਨਿ…ਪੇ॰… ਸੁਖਸਯਿਤਾਨਿ, ਪਥવੀ ਚ ਅਸ੍ਸ, ਆਪੋ ਚ ਅਸ੍ਸ; ਅਪਿ ਨੁਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਪਞ੍ਚ ਬੀਜਜਾਤਾਨਿ વੁਦ੍ਧਿਂ વਿਰੂਲ਼੍ਹਿਂ વੇਪੁਲ੍ਲਂ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਏવਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’। ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਪਥવੀਧਾਤੁ, ਏવਂ ਚਤਸ੍ਸੋ વਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਯੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ। ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਆਪੋਧਾਤੁ, ਏવਂ ਨਨ੍ਦਿਰਾਗੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ। ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਪਞ੍ਚ ਬੀਜਜਾਤਾਨਿ, ਏવਂ વਿਞ੍ਞਾਣਂ ਸਾਹਾਰਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ’’।
54. Sāvatthinidānaṃ . ‘‘Pañcimāni, bhikkhave, bījajātāni. Katamāni pañca? Mūlabījaṃ, khandhabījaṃ, aggabījaṃ, phalubījaṃ, bījabījaññeva pañcamaṃ. Imāni cassu, bhikkhave , pañca bījajātāni akhaṇḍāni apūtikāni avātātapahatāni sārādāni 4 sukhasayitāni, pathavī 5 ca nāssa, āpo ca nāssa; api numāni 6, bhikkhave, pañca bījajātāni vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjeyyu’’nti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Imāni cassu, bhikkhave, pañca bījajātāni akhaṇḍāni…pe… sukhasayitāni, pathavī ca assa, āpo ca assa; api numāni, bhikkhave, pañca bījajātāni vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjeyyu’’nti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, pathavīdhātu, evaṃ catasso viññāṇaṭṭhitiyo daṭṭhabbā. Seyyathāpi, bhikkhave, āpodhātu, evaṃ nandirāgo daṭṭhabbo. Seyyathāpi, bhikkhave, pañca bījajātāni, evaṃ viññāṇaṃ sāhāraṃ daṭṭhabbaṃ’’.
‘‘ਰੂਪੁਪਯਂ , ਭਿਕ੍ਖવੇ, વਿਞ੍ਞਾਣਂ ਤਿਟ੍ਠਮਾਨਂ ਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯ , ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਂ ਰੂਪਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਂ ਨਨ੍ਦੂਪਸੇਚਨਂ વੁਦ੍ਧਿਂ વਿਰੂਲ਼੍ਹਿਂ વੇਪੁਲ੍ਲਂ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ। વੇਦਨੁਪਯਂ વਾ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, વਿਞ੍ਞਾਣਂ ਤਿਟ੍ਠਮਾਨਂ ਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯ…ਪੇ॰… ਸਞ੍ਞੁਪਯਂ વਾ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, વਿਞ੍ਞਾਣਂ ਤਿਟ੍ਠਮਾਨਂ ਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯ…ਪੇ॰… ਸਙ੍ਖਾਰੁਪਯਂ વਾ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, વਿਞ੍ਞਾਣਂ ਤਿਟ੍ਠਮਾਨਂ ਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯ, ਸਙ੍ਖਾਰਾਰਮ੍ਮਣਂ ਸਙ੍ਖਾਰਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਂ ਨਨ੍ਦੂਪਸੇਚਨਂ વੁਦ੍ਧਿਂ વਿਰੂਲ਼੍ਹਿਂ વੇਪੁਲ੍ਲਂ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ।
‘‘Rūpupayaṃ , bhikkhave, viññāṇaṃ tiṭṭhamānaṃ tiṭṭheyya , rūpārammaṇaṃ rūpappatiṭṭhaṃ nandūpasecanaṃ vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjeyya. Vedanupayaṃ vā, bhikkhave, viññāṇaṃ tiṭṭhamānaṃ tiṭṭheyya…pe… saññupayaṃ vā, bhikkhave, viññāṇaṃ tiṭṭhamānaṃ tiṭṭheyya…pe… saṅkhārupayaṃ vā, bhikkhave, viññāṇaṃ tiṭṭhamānaṃ tiṭṭheyya, saṅkhārārammaṇaṃ saṅkhārappatiṭṭhaṃ nandūpasecanaṃ vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjeyya.
‘‘ਯੋ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਏવਂ વਦੇਯ੍ਯ – ‘ਅਹਮਞ੍ਞਤ੍ਰ ਰੂਪਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ વੇਦਨਾਯ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਸਞ੍ਞਾਯ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਸਙ੍ਖਾਰੇਹਿ વਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਆਗਤਿਂ વਾ ਗਤਿਂ વਾ ਚੁਤਿਂ વਾ ਉਪਪਤ੍ਤਿਂ વਾ વੁਦ੍ਧਿਂ વਾ વਿਰੂਲ਼੍ਹਿਂ વਾ વੇਪੁਲ੍ਲਂ વਾ ਪਞ੍ਞਾਪੇਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ, ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ વਿਜ੍ਜਤਿ।
‘‘Yo, bhikkhave, evaṃ vadeyya – ‘ahamaññatra rūpā aññatra vedanāya aññatra saññāya aññatra saṅkhārehi viññāṇassa āgatiṃ vā gatiṃ vā cutiṃ vā upapattiṃ vā vuddhiṃ vā virūḷhiṃ vā vepullaṃ vā paññāpessāmī’ti, netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
‘‘ਰੂਪਧਾਤੁਯਾ ਚੇવ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਰਾਗੋ ਪਹੀਨੋ ਹੋਤਿ। ਰਾਗਸ੍ਸ ਪਹਾਨਾ વੋਚ੍ਛਿਜ੍ਜਤਾਰਮ੍ਮਣਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾ વਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਨ ਹੋਤਿ। વੇਦਨਾਧਾਤੁਯਾ ਚੇ… ਸਞ੍ਞਾਧਾਤੁਯਾ ਚੇ… ਸਙ੍ਖਾਰਧਾਤੁਯਾ ਚੇ… વਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਯਾ ਚੇ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਰਾਗੋ ਪਹੀਨੋ ਹੋਤਿ। ਰਾਗਸ੍ਸ ਪਹਾਨਾ વੋਚ੍ਛਿਜ੍ਜਤਾਰਮ੍ਮਣਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾ વਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਨ ਹੋਤਿ। ਤਦਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਂ વਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅવਿਰੂਲ਼੍ਹਂ ਅਨਭਿਸਙ੍ਖਚ੍ਚવਿਮੁਤ੍ਤਂ। વਿਮੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਠਿਤਂ। ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਸਨ੍ਤੁਸਿਤਂ। ਸਨ੍ਤੁਸਿਤਤ੍ਤਾ ਨ ਪਰਿਤਸ੍ਸਤਿ। ਅਪਰਿਤਸ੍ਸਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਞ੍ਞੇવ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਤਿ। ‘ਖੀਣਾ ਜਾਤਿ, વੁਸਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ, ਕਤਂ ਕਰਣੀਯਂ, ਨਾਪਰਂ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਾਯਾ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ। ਦੁਤਿਯਂ।
‘‘Rūpadhātuyā ceva, bhikkhave, bhikkhuno rāgo pahīno hoti. Rāgassa pahānā vocchijjatārammaṇaṃ patiṭṭhā viññāṇassa na hoti. Vedanādhātuyā ce… saññādhātuyā ce… saṅkhāradhātuyā ce… viññāṇadhātuyā ce, bhikkhave, bhikkhuno rāgo pahīno hoti. Rāgassa pahānā vocchijjatārammaṇaṃ patiṭṭhā viññāṇassa na hoti. Tadappatiṭṭhitaṃ viññāṇaṃ avirūḷhaṃ anabhisaṅkhaccavimuttaṃ. Vimuttattā ṭhitaṃ. Ṭhitattā santusitaṃ. Santusitattā na paritassati. Aparitassaṃ paccattaññeva parinibbāyati. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānātī’’ti. Dutiyaṃ.
Footnotes:
Related texts:
ਅਟ੍ਠਕਥਾ • Aṭṭhakathā / ਸੁਤ੍ਤਪਿਟਕ (ਅਟ੍ਠਕਥਾ) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / ਸਂਯੁਤ੍ਤਨਿਕਾਯ (ਅਟ੍ਠਕਥਾ) • Saṃyuttanikāya (aṭṭhakathā) / ੨. ਬੀਜਸੁਤ੍ਤવਣ੍ਣਨਾ • 2. Bījasuttavaṇṇanā
ਟੀਕਾ • Tīkā / ਸੁਤ੍ਤਪਿਟਕ (ਟੀਕਾ) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / ਸਂਯੁਤ੍ਤਨਿਕਾਯ (ਟੀਕਾ) • Saṃyuttanikāya (ṭīkā) / ੨. ਬੀਜਸੁਤ੍ਤવਣ੍ਣਨਾ • 2. Bījasuttavaṇṇanā
