| Library / Tipiṭaka / ติปิฎก • Tipiṭaka / วินยวินิจฺฉย-อุตฺตรวินิจฺฉย • Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya |
เภสชฺชกฺขนฺธกกถา
Bhesajjakkhandhakakathā
๒๖๖๕.
2665.
วุตฺตา คหปติสฺสาปิ, สมฺมุตุสฺสาวนนฺติกา;
Vuttā gahapatissāpi, sammutussāvanantikā;
โคนิสาทีติ กปฺปิยา, จตโสฺส โหนฺติ ภูมิโยฯ
Gonisādīti kappiyā, catasso honti bhūmiyo.
๒๖๖๖.
2666.
สงฺฆสฺส สนฺตกํ เคหํ, สนฺตกํ ภิกฺขุโนปิ วา;
Saṅghassa santakaṃ gehaṃ, santakaṃ bhikkhunopi vā;
กปฺปิยํ ปน กตฺตพฺพํ, สหเสยฺยปฺปโหนกํฯ
Kappiyaṃ pana kattabbaṃ, sahaseyyappahonakaṃ.
๒๖๖๗.
2667.
ฐเปตฺวา ภิกฺขุมเญฺญหิ, ทินฺนํ กปฺปิยภูมิยา;
Ṭhapetvā bhikkhumaññehi, dinnaṃ kappiyabhūmiyā;
อตฺถาย สนฺตกํ เตสํ, เคหํ คหปเตวิทํฯ
Atthāya santakaṃ tesaṃ, gehaṃ gahapatevidaṃ.
๒๖๖๘.
2668.
สา หิ สมฺมุติกา นาม, ยา หิ สเงฺฆน สมฺมตา;
Sā hi sammutikā nāma, yā hi saṅghena sammatā;
กมฺมวาจมวตฺวา วา, วฎฺฎเตวาปโลกนํฯ
Kammavācamavatvā vā, vaṭṭatevāpalokanaṃ.
๒๖๖๙.
2669.
ปฐมิฎฺฐกปาสาณ-ถมฺภาทิฎฺฐปเน ปน;
Paṭhamiṭṭhakapāsāṇa-thambhādiṭṭhapane pana;
‘‘กปฺปิยกุฎิํ กโรมา’’ติ, วทเนฺตหิ สมนฺตโตฯ
‘‘Kappiyakuṭiṃ karomā’’ti, vadantehi samantato.
๒๖๗๐.
2670.
อุกฺขิปิตฺวา ฐเปเนฺตสุ, อามสิตฺวา ปเรสุ วา;
Ukkhipitvā ṭhapentesu, āmasitvā paresu vā;
สยเมวุกฺขิปิตฺวา วา, ฐเปยฺยุสฺสาวนนฺติกาฯ
Sayamevukkhipitvā vā, ṭhapeyyussāvanantikā.
๒๖๗๑.
2671.
อิฎฺฐกาทิปติฎฺฐานํ , ภิกฺขูนํ วทตํ ปน;
Iṭṭhakādipatiṭṭhānaṃ , bhikkhūnaṃ vadataṃ pana;
วาจาย ปริโยสานํ, สมกาลํ ตุ วฎฺฎติฯ
Vācāya pariyosānaṃ, samakālaṃ tu vaṭṭati.
๒๖๗๒.
2672.
อาราโม อปริกฺขิโตฺต, สกโล ภุยฺยโตปิ วา;
Ārāmo aparikkhitto, sakalo bhuyyatopi vā;
ทุวิโธปิ จ วิญฺญูหิ, โคนิสาทีติ วุจฺจติฯ
Duvidhopi ca viññūhi, gonisādīti vuccati.
๒๖๗๓.
2673.
เอตา ปน จตโสฺสปิ, โหนฺติ กปฺปิยภูมิโย;
Etā pana catassopi, honti kappiyabhūmiyo;
เอตฺถ ปกฺกญฺจ วุตฺถญฺจ, สพฺพํ วฎฺฎติ อามิสํฯ
Ettha pakkañca vutthañca, sabbaṃ vaṭṭati āmisaṃ.
๒๖๗๔.
2674.
อุสฺสาวนนฺติกา ยา สา, ถมฺภาทีสุ อธิฎฺฐิตา;
Ussāvanantikā yā sā, thambhādīsu adhiṭṭhitā;
ถมฺภาทีสฺวปนีเตสุ, ตทเญฺญสุปิ ติฎฺฐติฯ
Thambhādīsvapanītesu, tadaññesupi tiṭṭhati.
๒๖๗๕.
2675.
อปนีเตสุ สเพฺพสุ, สิยา ชหิตวตฺถุกา;
Apanītesu sabbesu, siyā jahitavatthukā;
โคนิสาที ปริกฺขิตฺตา, เสสา ฉทนนาสโตฯ
Gonisādī parikkhittā, sesā chadananāsato.
๒๖๗๖.
2676.
ภิกฺขุํ ฐเปตฺวา อเญฺญสํ, หตฺถโต จ ปฎิคฺคโห;
Bhikkhuṃ ṭhapetvā aññesaṃ, hatthato ca paṭiggaho;
เตสญฺจ สนฺนิธิ อโนฺต- วุตฺตํ ภิกฺขุสฺส วฎฺฎติฯ
Tesañca sannidhi anto- vuttaṃ bhikkhussa vaṭṭati.
๒๖๗๗.
2677.
ภิกฺขุสฺส ภิกฺขุนิยา วา, สนฺตกํ สงฺฆิกมฺปิ วา;
Bhikkhussa bhikkhuniyā vā, santakaṃ saṅghikampi vā;
อโนฺตวุตฺถญฺจ ปกฺกญฺจ, อุภินฺนํ น จ วฎฺฎติฯ
Antovutthañca pakkañca, ubhinnaṃ na ca vaṭṭati.
๒๖๗๘.
2678.
อกปฺปกุฎิยา วุตฺถํ, สปฺปิอาทิวิมิสฺสิตํ;
Akappakuṭiyā vutthaṃ, sappiādivimissitaṃ;
‘‘อโนฺตวุตฺถ’’นฺติ นิทฺทิฎฺฐํ, ปฐมํ กาลิกทฺวยํฯ
‘‘Antovuttha’’nti niddiṭṭhaṃ, paṭhamaṃ kālikadvayaṃ.
๒๖๗๙.
2679.
เตเหว สปฺปิอาทีหิ, ภิกฺขุนา ยาวชีวิกํ;
Teheva sappiādīhi, bhikkhunā yāvajīvikaṃ;
ปกฺกํ ตํ ปน สตฺตาหํ, วฎฺฎเตว นิรามิสํฯ
Pakkaṃ taṃ pana sattāhaṃ, vaṭṭateva nirāmisaṃ.
๒๖๘๐.
2680.
สเจ อามิสสํสฎฺฐํ, ปกฺกํ ตํ ปริภุญฺชติ;
Sace āmisasaṃsaṭṭhaṃ, pakkaṃ taṃ paribhuñjati;
อโนฺตวุตฺถญฺจ ภิโยฺยปิ, สามปกฺกญฺจ ภุญฺชติฯ
Antovutthañca bhiyyopi, sāmapakkañca bhuñjati.
๒๖๘๑.
2681.
ยาวกาลิกมาหาโร, ปานกํ ยามกาลิกํ;
Yāvakālikamāhāro, pānakaṃ yāmakālikaṃ;
สตฺตาหกาลิกํ นาม, สปฺปิอาทิกปญฺจกํฯ
Sattāhakālikaṃ nāma, sappiādikapañcakaṃ.
๒๖๘๒.
2682.
เสสํ ปน หลิทฺทาทิ, เภสชฺชํ ยาวชีวิกํ;
Sesaṃ pana haliddādi, bhesajjaṃ yāvajīvikaṃ;
จตุธา กาลิกา วุตฺตา, อุทกํ โหตฺยกาลิกํฯ
Catudhā kālikā vuttā, udakaṃ hotyakālikaṃ.
๒๖๘๓.
2683.
ปฎิคฺคหวเสเนว, กาลาตีตา ติกาลิกา;
Paṭiggahavaseneva, kālātītā tikālikā;
โหนฺติ โทสกรา ภุตฺตา, อภุตฺตํ ตติยมฺปิ จฯ
Honti dosakarā bhuttā, abhuttaṃ tatiyampi ca.
๒๖๘๔.
2684.
อมฺพํ ชมฺพุ จ โจจญฺจ, โมจญฺจ มธุ มุทฺทิกา;
Ambaṃ jambu ca cocañca, mocañca madhu muddikā;
สาลุ ผารุสกญฺจาติ, ปานกํ อฎฺฐธา มตํฯ
Sālu phārusakañcāti, pānakaṃ aṭṭhadhā mataṃ.
๒๖๘๕.
2685.
ปานกตฺถมนุญฺญาตํ, ผลํ ปกฺกญฺจ อามกํ;
Pānakatthamanuññātaṃ, phalaṃ pakkañca āmakaṃ;
ปานเหตุ ปฎิกฺขิโตฺต, สวตฺถุกปฎิคฺคโหฯ
Pānahetu paṭikkhitto, savatthukapaṭiggaho.
๒๖๘๖.
2686.
อมฺพปกฺกํ สุโกเฎฺฎตฺวา, มทฺทิตฺวา อุทเก ปน;
Ambapakkaṃ sukoṭṭetvā, madditvā udake pana;
ปจฺฉา ปริสฺสวํ กตฺวา, ปาตุํ วฎฺฎติ ปานกํฯ
Pacchā parissavaṃ katvā, pātuṃ vaṭṭati pānakaṃ.
๒๖๘๗.
2687.
วฎฺฎตาทิจฺจปากํ ตุ, อคฺคิปกฺกํ น วฎฺฎติ;
Vaṭṭatādiccapākaṃ tu, aggipakkaṃ na vaṭṭati;
เอเสว จ นโย เสส-ปานเกสุปิ ทีปิโตฯ
Eseva ca nayo sesa-pānakesupi dīpito.
๒๖๘๘.
2688.
ปุปฺผปตฺตผลุจฺฉูนํ, จตฺตาโร ปนิเม รสา;
Pupphapattaphalucchūnaṃ, cattāro panime rasā;
อนุญฺญาตา อิมานฎฺฐ, ปานานิ อนุชานตาฯ
Anuññātā imānaṭṭha, pānāni anujānatā.
๒๖๘๙.
2689.
สโพฺพ ปุปฺผรโส วุโตฺต, มธุกสฺส รสํ วินา;
Sabbo puppharaso vutto, madhukassa rasaṃ vinā;
สโพฺพ ปตฺตรโส วุโตฺต, ปกฺกฑากรสํ วินาฯ
Sabbo pattaraso vutto, pakkaḍākarasaṃ vinā.
๒๖๙๐.
2690.
สตฺตนฺนํ สานุโลมานํ, ธญฺญานํ ผลชํ รสํ;
Sattannaṃ sānulomānaṃ, dhaññānaṃ phalajaṃ rasaṃ;
ฐเปตฺวานุมโต สโพฺพ, วิกาเล ผลโช รโสฯ
Ṭhapetvānumato sabbo, vikāle phalajo raso.
๒๖๙๑.
2691.
ยาวกาลิกปตฺตาน-มปิ สีตุทเก กโต;
Yāvakālikapattāna-mapi sītudake kato;
มทฺทิตฺวาทิจฺจปาโกปิ, วิกาเล ปน วฎฺฎติฯ
Madditvādiccapākopi, vikāle pana vaṭṭati.
๒๖๙๒.
2692.
ตาลญฺจ นาฬิเกรญฺจ, ปนสํ ลพุชมฺปิ จ;
Tālañca nāḷikerañca, panasaṃ labujampi ca;
ติปุสาลาพุกุมฺภณฺฑํ, ตถา ปุสฺสผลมฺปิ จฯ
Tipusālābukumbhaṇḍaṃ, tathā pussaphalampi ca.
๒๖๙๓.
2693.
เอวเมฬาลุกญฺจาติ, นเวตานิ ผลานิ หิ;
Evameḷālukañcāti, navetāni phalāni hi;
อปรณฺณญฺจ สพฺพมฺปิ, สตฺตธญฺญานุโลมิกํฯ
Aparaṇṇañca sabbampi, sattadhaññānulomikaṃ.
๒๖๙๔.
2694.
พทรํ ติมฺพรู เสลุ, โกสมฺพํ กรมทฺทกํ;
Badaraṃ timbarū selu, kosambaṃ karamaddakaṃ;
มาตุลุงฺคกปิตฺถญฺจ, เวตฺตํ จิญฺจผลมฺปิ จฯ
Mātuluṅgakapitthañca, vettaṃ ciñcaphalampi ca.
๒๖๙๕.
2695.
ผลานํ เอวมาทีนํ, ขุทฺทกานํ รโส ปน;
Phalānaṃ evamādīnaṃ, khuddakānaṃ raso pana;
อฎฺฐปานานุโลมตฺตา, นิทฺทิโฎฺฐ อนุโลมิเกฯ
Aṭṭhapānānulomattā, niddiṭṭho anulomike.
๒๖๙๖.
2696.
สานุโลมสฺส ธญฺญสฺส, ฐเปตฺวา ผลชํ รสํ;
Sānulomassa dhaññassa, ṭhapetvā phalajaṃ rasaṃ;
อโญฺญ ผลรโส นตฺถิ, อยามกาลิโก อิธฯ
Añño phalaraso natthi, ayāmakāliko idha.
เภสชฺชกฺขนฺธกกถาฯ
Bhesajjakkhandhakakathā.
