| Library / Tipiṭaka / ติปิฎก • Tipiṭaka / อปทานปาฬิ • Apadānapāḷi |
๕. อุปาลิวโคฺค
5. Upālivaggo
๑. ภาคิเนยฺยุปาลิเตฺถรอปทานํ
1. Bhāgineyyupālittheraapadānaṃ
๑.
1.
วิเวกมนุยุโตฺต โส, คจฺฉเต ปฎิสลฺลิตุํฯ
Vivekamanuyutto so, gacchate paṭisallituṃ.
๒.
2.
‘‘อชิเนน นิวโตฺถหํ, ติทณฺฑปริธารโก;
‘‘Ajinena nivatthohaṃ, tidaṇḍaparidhārako;
ภิกฺขุสงฺฆปริพฺยูฬฺหํ, อทฺทสํ โลกนายกํฯ
Bhikkhusaṅghaparibyūḷhaṃ, addasaṃ lokanāyakaṃ.
๓.
3.
‘‘เอกํสํ อชินํ กตฺวา, สิเร กตฺวาน อญฺชลิํ;
‘‘Ekaṃsaṃ ajinaṃ katvā, sire katvāna añjaliṃ;
สมฺพุทฺธํ อภิวาเทตฺวา, สนฺถวิํ โลกนายกํฯ
Sambuddhaṃ abhivādetvā, santhaviṃ lokanāyakaṃ.
๔.
4.
‘‘ยถาณฺฑชา จ สํเสทา, โอปปาตี ชลาพุชา;
‘‘Yathāṇḍajā ca saṃsedā, opapātī jalābujā;
กากาทิปกฺขิโน สเพฺพ, อนฺตลิกฺขจรา สทาฯ
Kākādipakkhino sabbe, antalikkhacarā sadā.
๕.
5.
‘‘เย เกจิ ปาณภูตตฺถิ, สญฺญิโน วา อสญฺญิโน;
‘‘Ye keci pāṇabhūtatthi, saññino vā asaññino;
สเพฺพ เต ตว ญาณมฺหิ, อโนฺต โหนฺติ สโมคธาฯ
Sabbe te tava ñāṇamhi, anto honti samogadhā.
๖.
6.
‘‘คนฺธา จ ปพฺพเตยฺยา เย, หิมวนฺตนคุตฺตเม;
‘‘Gandhā ca pabbateyyā ye, himavantanaguttame;
สเพฺพ เต ตว สีลมฺหิ, กลายปิ น ยุชฺชเรฯ
Sabbe te tava sīlamhi, kalāyapi na yujjare.
๗.
7.
‘‘โมหนฺธการปกฺขโนฺท, อยํ โลโก สเทวโก;
‘‘Mohandhakārapakkhando, ayaṃ loko sadevako;
ตว ญาณมฺหิ โชตเนฺต, อนฺธการา วิธํสิตาฯ
Tava ñāṇamhi jotante, andhakārā vidhaṃsitā.
๘.
8.
‘‘ยถา อตฺถงฺคเต สูริเย, โหนฺติ สตฺตา ตโมคตา;
‘‘Yathā atthaṅgate sūriye, honti sattā tamogatā;
เอวํ พุเทฺธ อนุปฺปเนฺน, โหติ โลโก ตโมคโตฯ
Evaṃ buddhe anuppanne, hoti loko tamogato.
๙.
9.
‘‘ยโถทยโนฺต อาทิโจฺจ, วิโนเทติ ตมํ สทา;
‘‘Yathodayanto ādicco, vinodeti tamaṃ sadā;
ตเถว ตฺวํ พุทฺธเสฎฺฐ, วิทฺธํเสสิ ตมํ สทาฯ
Tatheva tvaṃ buddhaseṭṭha, viddhaṃsesi tamaṃ sadā.
๑๐.
10.
‘‘ปธานปหิตโตฺตสิ , พุโทฺธ โลเก สเทวเก;
‘‘Padhānapahitattosi , buddho loke sadevake;
ตว กมฺมาภิรเทฺธน, โตเสสิ ชนตํ พหุํฯ
Tava kammābhiraddhena, tosesi janataṃ bahuṃ.
๑๑.
11.
‘‘ตํ สพฺพํ อนุโมทิตฺวา, ปทุมุตฺตโร มหามุนิ;
‘‘Taṃ sabbaṃ anumoditvā, padumuttaro mahāmuni;
นภํ อพฺภุคฺคมี ธีโร, หํสราชาว อมฺพเรฯ
Nabhaṃ abbhuggamī dhīro, haṃsarājāva ambare.
๑๒.
12.
‘‘อพฺภุคฺคนฺตฺวาน สมฺพุโทฺธ, มเหสิ ปทุมุตฺตโร;
‘‘Abbhuggantvāna sambuddho, mahesi padumuttaro;
อนฺตลิเกฺข ฐิโต สตฺถา, อิมา คาถา อภาสถฯ
Antalikkhe ṭhito satthā, imā gāthā abhāsatha.
๑๓.
13.
‘‘เยนิทํ ถวิตํ ญาณํ, โอปเมฺมหิ สมายุตํ;
‘‘Yenidaṃ thavitaṃ ñāṇaṃ, opammehi samāyutaṃ;
ตมหํ กิตฺตยิสฺสามิ, สุณาถ มม ภาสโตฯ
Tamahaṃ kittayissāmi, suṇātha mama bhāsato.
๑๔.
14.
‘‘‘อฎฺฐารสญฺจ ขตฺตุํ โส, เทวราชา ภวิสฺสติ;
‘‘‘Aṭṭhārasañca khattuṃ so, devarājā bhavissati;
ปถพฺยา รชฺชํ ติสตํ, วสุธํ อาวสิสฺสติฯ
Pathabyā rajjaṃ tisataṃ, vasudhaṃ āvasissati.
๑๕.
15.
‘‘‘ปญฺจวีสติกฺขตฺตุญฺจ, จกฺกวตฺตี ภวิสฺสติ;
‘‘‘Pañcavīsatikkhattuñca, cakkavattī bhavissati;
ปเทสรชฺชํ วิปุลํ, คณนาโต อสงฺขิยํฯ
Padesarajjaṃ vipulaṃ, gaṇanāto asaṅkhiyaṃ.
๑๖.
16.
‘‘‘กปฺปสตสหสฺสมฺหิ, โอกฺกากกุลสมฺภโว;
‘‘‘Kappasatasahassamhi, okkākakulasambhavo;
โคตโม นาม โคเตฺตน, สตฺถา โลเก ภวิสฺสติฯ
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
๑๗.
17.
‘‘‘ตุสิตา หิ จวิตฺวาน, สุกฺกมูเลน โจทิโต;
‘‘‘Tusitā hi cavitvāna, sukkamūlena codito;
หีโนว ชาติยา สโนฺต, อุปาลิ นาม เหสฺสติฯ
Hīnova jātiyā santo, upāli nāma hessati.
๑๘.
18.
‘‘‘โส ปจฺฉา ปพฺพชิตฺวาน, วิราเชตฺวาน ปาปกํ;
‘‘‘So pacchā pabbajitvāna, virājetvāna pāpakaṃ;
สพฺพาสเว ปริญฺญาย, นิพฺพายิสฺสตินาสโวฯ
Sabbāsave pariññāya, nibbāyissatināsavo.
๑๙.
19.
‘‘‘ตุโฎฺฐ จ โคตโม พุโทฺธ, สกฺยปุโตฺต มหายโส;
‘‘‘Tuṭṭho ca gotamo buddho, sakyaputto mahāyaso;
วินยาธิคตํ ตสฺส, เอตทเคฺค ฐเปสฺสติ’ฯ
Vinayādhigataṃ tassa, etadagge ṭhapessati’.
๒๐.
20.
‘‘สทฺธายาหํ ปพฺพชิโต, กตกิโจฺจ อนาสโว;
‘‘Saddhāyāhaṃ pabbajito, katakicco anāsavo;
สพฺพาสเว ปริญฺญาย, วิหรามิ อนาสโวฯ
Sabbāsave pariññāya, viharāmi anāsavo.
๒๑.
21.
‘‘ภควา จานุกมฺปี มํ, วินเยหํ วิสารโท;
‘‘Bhagavā cānukampī maṃ, vinayehaṃ visārado;
สกกมฺมาภิรโทฺธ จ, วิหรามิ อนาสโวฯ
Sakakammābhiraddho ca, viharāmi anāsavo.
๒๒.
22.
‘‘สํวุโต ปาติโมกฺขมฺหิ, อินฺทฺริเยสุ จ ปญฺจสุ;
‘‘Saṃvuto pātimokkhamhi, indriyesu ca pañcasu;
๒๓.
23.
‘‘มมญฺจ คุณมญฺญาย, สตฺถา โลเก อนุตฺตโร;
‘‘Mamañca guṇamaññāya, satthā loke anuttaro;
ภิกฺขุสเงฺฆ นิสีทิตฺวา, เอตทเคฺค ฐเปสิ มํฯ
Bhikkhusaṅghe nisīditvā, etadagge ṭhapesi maṃ.
๒๔.
24.
‘‘ปฎิสมฺภิทา จตโสฺส, วิโมกฺขาปิ จ อฎฺฐิเม;
‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime;
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา, กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’ฯ
Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา อุปาลิเถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติฯ
Itthaṃ sudaṃ āyasmā upālithero imā gāthāyo abhāsitthāti.
ภาคิเนยฺยุปาลิเตฺถรสฺสาปทานํ ปฐมํฯ
Bhāgineyyupālittherassāpadānaṃ paṭhamaṃ.
Footnotes:
Related texts:
อฎฺฐกถา • Aṭṭhakathā / สุตฺตปิฎก (อฎฺฐกถา) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / ขุทฺทกนิกาย (อฎฺฐกถา) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / อปทาน-อฎฺฐกถา • Apadāna-aṭṭhakathā / ๑. ภาคิเนยฺยุปาลิเตฺถรอปทานวณฺณนา • 1. Bhāgineyyupālittheraapadānavaṇṇanā
