| Library / Tipiṭaka / तिपिटक • Tipiṭaka / अपदानपाळि • Apadānapāḷi |
४२. भद्दालिवग्गो
42. Bhaddālivaggo
१. भद्दालित्थेरअपदानं
1. Bhaddālittheraapadānaṃ
१.
1.
‘‘सुमेधो नाम सम्बुद्धो, अग्गो कारुणिको मुनि।
‘‘Sumedho nāma sambuddho, aggo kāruṇiko muni;
विवेककामो लोकग्गो, हिमवन्तमुपागमि॥
Vivekakāmo lokaggo, himavantamupāgami.
२.
2.
‘‘अज्झोगाहेत्वा हिमवं, सुमेधो लोकनायको।
‘‘Ajjhogāhetvā himavaṃ, sumedho lokanāyako;
पल्लङ्कं आभुजित्वान, निसीदि पुरिसुत्तमो॥
Pallaṅkaṃ ābhujitvāna, nisīdi purisuttamo.
३.
3.
‘‘समाधिं सो समापन्नो, सुमेधो लोकनायको।
‘‘Samādhiṃ so samāpanno, sumedho lokanāyako;
सत्तरत्तिन्दिवं बुद्धो, निसीदि पुरिसुत्तमो॥
Sattarattindivaṃ buddho, nisīdi purisuttamo.
४.
4.
तत्थद्दसासिं सम्बुद्धं, ओघतिण्णमनासवं॥
Tatthaddasāsiṃ sambuddhaṃ, oghatiṇṇamanāsavaṃ.
५.
5.
‘‘सम्मज्जनिं गहेत्वान, सम्मज्जित्वान अस्समं।
‘‘Sammajjaniṃ gahetvāna, sammajjitvāna assamaṃ;
चतुदण्डे ठपेत्वान, अकासिं मण्डपं तदा॥
Catudaṇḍe ṭhapetvāna, akāsiṃ maṇḍapaṃ tadā.
६.
6.
‘‘सालपुप्फं आहरित्वा, मण्डपं छादयिं अहं।
‘‘Sālapupphaṃ āharitvā, maṇḍapaṃ chādayiṃ ahaṃ;
पसन्नचित्तो सुमनो, अभिवन्दिं तथागतं॥
Pasannacitto sumano, abhivandiṃ tathāgataṃ.
७.
7.
‘‘यं वदन्ति सुमेधोति, भूरिपञ्ञं सुमेधसं।
‘‘Yaṃ vadanti sumedhoti, bhūripaññaṃ sumedhasaṃ;
भिक्खुसङ्घे निसीदित्वा, इमा गाथा अभासथ॥
Bhikkhusaṅghe nisīditvā, imā gāthā abhāsatha.
८.
8.
‘‘‘बुद्धस्स गिरमञ्ञाय, सब्बे देवा समागमुं।
‘‘‘Buddhassa giramaññāya, sabbe devā samāgamuṃ;
असंसयं बुद्धसेट्ठो, धम्मं देसेति चक्खुमा॥
Asaṃsayaṃ buddhaseṭṭho, dhammaṃ deseti cakkhumā.
९.
9.
‘‘‘सुमेधो नाम सम्बुद्धो, आहुतीनं पटिग्गहो।
‘‘‘Sumedho nāma sambuddho, āhutīnaṃ paṭiggaho;
देवसङ्घे निसीदित्वा, इमा गाथा अभासथ॥
Devasaṅghe nisīditvā, imā gāthā abhāsatha.
१०.
10.
‘‘‘यो मे सत्ताहं मण्डपं, धारयी सालछादितं।
‘‘‘Yo me sattāhaṃ maṇḍapaṃ, dhārayī sālachāditaṃ;
तमहं कित्तयिस्सामि, सुणाथ मम भासतो॥
Tamahaṃ kittayissāmi, suṇātha mama bhāsato.
११.
11.
‘‘‘देवभूतो मनुस्सो वा, हेमवण्णो भविस्सति।
‘‘‘Devabhūto manusso vā, hemavaṇṇo bhavissati;
पहूतभोगो हुत्वान, कामभोगी भविस्सति॥
Pahūtabhogo hutvāna, kāmabhogī bhavissati.
१२.
12.
‘‘‘सट्ठि नागसहस्सानि, सब्बालङ्कारभूसिता।
‘‘‘Saṭṭhi nāgasahassāni, sabbālaṅkārabhūsitā;
सुवण्णकच्छा मातङ्गा, हेमकप्पनवाससा॥
Suvaṇṇakacchā mātaṅgā, hemakappanavāsasā.
१३.
13.
‘‘‘आरूळ्हा गामणीयेहि, तोमरङ्कुसपाणिभि।
‘‘‘Ārūḷhā gāmaṇīyehi, tomaraṅkusapāṇibhi;
तेहि नागेहि परिवुतो, रमिस्सति अयं नरो॥
Tehi nāgehi parivuto, ramissati ayaṃ naro.
१४.
14.
‘‘‘सट्ठि अस्ससहस्सानि, सब्बालङ्कारभूसिता।
‘‘‘Saṭṭhi assasahassāni, sabbālaṅkārabhūsitā;
आजानीयाव जातिया, सिन्धवा सीघवाहिनो॥
Ājānīyāva jātiyā, sindhavā sīghavāhino.
१५.
15.
‘‘‘आरूळ्हा गामणीयेहि, इल्लियाचापधारिभि।
‘‘‘Ārūḷhā gāmaṇīyehi, illiyācāpadhāribhi;
परिवारेस्सन्तिमं निच्चं, बुद्धपूजायिदं फलं॥
Parivāressantimaṃ niccaṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
१६.
16.
‘‘‘सट्ठि रथसहस्सानि, सब्बालङ्कारभूसिता।
‘‘‘Saṭṭhi rathasahassāni, sabbālaṅkārabhūsitā;
दीपा अथोपि वेयग्घा, सन्नद्धा उस्सितद्धजा॥
Dīpā athopi veyagghā, sannaddhā ussitaddhajā.
१७.
17.
‘‘‘आरूळ्हा गामणीयेहि, चापहत्थेहि वम्मिभि।
‘‘‘Ārūḷhā gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi;
परिवारेस्सन्तिमं निच्चं, बुद्धपूजायिदं फलं॥
Parivāressantimaṃ niccaṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
१८.
18.
‘‘‘सट्ठि गामसहस्सानि, परिपुण्णानि सब्बसो।
‘‘‘Saṭṭhi gāmasahassāni, paripuṇṇāni sabbaso;
पहूतधनधञ्ञानि, सुसमिद्धानि सब्बसो।
Pahūtadhanadhaññāni, susamiddhāni sabbaso;
सदा पातुभविस्सन्ति, बुद्धपूजायिदं फलं॥
Sadā pātubhavissanti, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
१९.
19.
‘‘‘हत्थी अस्सा रथा पत्ती, सेना च चतुरङ्गिनी।
‘‘‘Hatthī assā rathā pattī, senā ca caturaṅginī;
परिवारेस्सन्तिमं निच्चं, बुद्धपूजायिदं फलं॥
Parivāressantimaṃ niccaṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
२०.
20.
‘‘‘अट्ठारसे कप्पसते, देवलोके रमिस्सति।
‘‘‘Aṭṭhārase kappasate, devaloke ramissati;
सहस्सक्खत्तुं राजा च, चक्कवत्ती भविस्सति॥
Sahassakkhattuṃ rājā ca, cakkavattī bhavissati.
२१.
21.
‘‘‘सतानं तीणिक्खत्तुञ्च, देवरज्जं करिस्सति।
‘‘‘Satānaṃ tīṇikkhattuñca, devarajjaṃ karissati;
पदेसरज्जं विपुलं, गणनातो असङ्खियं॥
Padesarajjaṃ vipulaṃ, gaṇanāto asaṅkhiyaṃ.
२२.
22.
‘‘‘तिंसकप्पसहस्सम्हि, ओक्काककुलसम्भवो।
‘‘‘Tiṃsakappasahassamhi, okkākakulasambhavo;
गोतमो नाम गोत्तेन, सत्था लोके भविस्सति॥
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
२३.
23.
‘‘‘तस्स धम्मेसु दायादो, ओरसो धम्मनिम्मितो।
‘‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito;
सब्बासवे परिञ्ञाय, विहरिस्सतिनासवो’॥
Sabbāsave pariññāya, viharissatināsavo’.
२४.
24.
‘‘तिंसकप्पसहस्सम्हि , अद्दसं लोकनायकं।
‘‘Tiṃsakappasahassamhi , addasaṃ lokanāyakaṃ;
एत्थन्तरमुपादाय, गवेसिं अमतं पदं॥
Etthantaramupādāya, gavesiṃ amataṃ padaṃ.
२५.
25.
‘‘लाभा मय्हं सुलद्धं मे, यमहञ्ञासि सासनं।
‘‘Lābhā mayhaṃ suladdhaṃ me, yamahaññāsi sāsanaṃ;
तिस्सो विज्जा अनुप्पत्ता, कतं बुद्धस्स सासनं॥
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
२६.
26.
‘‘नमो ते पुरिसाजञ्ञ, नमो ते पुरिसुत्तम।
‘‘Namo te purisājañña, namo te purisuttama;
तव ञाणं पकित्तेत्वा, पत्तोम्हि अचलं पदं॥
Tava ñāṇaṃ pakittetvā, pattomhi acalaṃ padaṃ.
२७.
27.
‘‘यं यं योनुपपज्जामि, देवत्तं अथ मानुसं।
‘‘Yaṃ yaṃ yonupapajjāmi, devattaṃ atha mānusaṃ;
सब्बत्थ सुखितो होमि, फलं मे ञाणकित्तने॥
Sabbattha sukhito homi, phalaṃ me ñāṇakittane.
२८.
28.
‘‘इदं पच्छिमकं मय्हं, चरिमो वत्तते भवो।
‘‘Idaṃ pacchimakaṃ mayhaṃ, carimo vattate bhavo;
नागोव बन्धनं छेत्वा, विहरामि अनासवो॥
Nāgova bandhanaṃ chetvā, viharāmi anāsavo.
२९.
29.
‘‘किलेसा झापिता मय्हं, भवा सब्बे समूहता।
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ, bhavā sabbe samūhatā;
नागोव बन्धनं छेत्वा, विहरामि अनासवो॥
Nāgova bandhanaṃ chetvā, viharāmi anāsavo.
३०.
30.
‘‘स्वागतं वत मे आसि, मम बुद्धस्स सन्तिके।
‘‘Svāgataṃ vata me āsi, mama buddhassa santike;
तिस्सो विज्जा अनुप्पत्ता, कतं बुद्धस्स सासनं॥
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
३१.
31.
‘‘पटिसम्भिदा चतस्सो, विमोक्खापि च अट्ठिमे।
‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime;
छळभिञ्ञा सच्छिकता, कतं बुद्धस्स सासनं’’॥
Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
इत्थं सुदं आयस्मा भद्दालित्थेरो इमा गाथायो अभासित्थाति।
Itthaṃ sudaṃ āyasmā bhaddālitthero imā gāthāyo abhāsitthāti.
भद्दालित्थेरस्सापदानं पठमं।
Bhaddālittherassāpadānaṃ paṭhamaṃ.
Footnotes:
