| Library / Tipiṭaka / ತಿಪಿಟಕ • Tipiṭaka / ವಜಿರಬುದ್ಧಿ-ಟೀಕಾ • Vajirabuddhi-ṭīkā |
ಬಾಹಿರನಿದಾನಕಥಾವಣ್ಣನಾ
Bāhiranidānakathāvaṇṇanā
ತದಙ್ಗವಿನಯಾದಿಭೇದೇನ ವಿನಯಸ್ಸಬಹುತ್ತಾ ವಿನಯೋ ತಾವ ವವತ್ಥಪೇತಬ್ಬೋ। ‘‘ಬುದ್ಧೇನ ಧಮ್ಮೋ ವಿನಯೋ ಚ ವುತ್ತೋ’’ತಿ ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತತ್ತಾ ಇದಾನಿ ‘‘ವುತ್ತಂ ಯೇನಾ’’ತಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬನ್ತಿ ಚೇ? ತಸ್ಸ ಏವಮಾದಿವಚನಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ। ಧಾರಿತಂ ಯೇನ ಚಾಭತಂ। ಯತ್ಥಪ್ಪತಿಟ್ಠಿತಞ್ಚೇತನ್ತಿ ವಚನಂ ಸಕಲಮ್ಪಿ ವಿನಯಪಿಟಕಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ। ಅತ್ತಪಚ್ಚಕ್ಖವಚನಂ ನ ಹೋತೀತಿ ಆಹಚ್ಚ ಭಾಸಿತಂ ನ ಹೋತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ। ನ ಹಿ ಭಗವತೋ ಅತೀತಾದೀಸು ಅಪ್ಪಚ್ಚಕ್ಖಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಅತ್ಥಿ। ಯದಿ ಅತ್ತಪಚ್ಚಕ್ಖವಚನಂ ನ ಹೋತಿ, ಪದಸೋಧಮ್ಮಾಪತ್ತಿಂ ನ ಜನೇಯ್ಯಾತಿ ಚೇ? ನ, ಸಾವಕಭಾಸಿತಸ್ಸಪಿ ಪದಸೋಧಮ್ಮಾಪತ್ತಿಜನನತೋ। ನಿಯಮಾಭಾವಾ ಅತಿಪ್ಪಸಙ್ಗೋತಿ ಚೇ? ನ, ಪದಸೋಧಮ್ಮಸಿಕ್ಖಾಪದಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ಸಙ್ಗೀತಿತ್ತಯಂ ಆರುಳ್ಹೋ’’ತಿ ವಿಸೇಸಿತತ್ತಾ। ತಥಾ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಮ್ಪಿ ಸಙ್ಗೀತಿಂ ಆರುಳ್ಹತ್ತಾ ‘‘ಖನ್ಧಾನಞ್ಚ ಪಟಿಪಾಟಿ…ಪೇ॰… ಸಂಸಾರೋತಿ ಪವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ (ಧ॰ ಸ॰ ಅಟ್ಠ॰ ನಿದಾನಕಥಾ; ವಿಭ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೨೨೬ ಸಙ್ಖಾರಪದನಿದ್ದೇಸ) ಏವಮಾದಿವಚನಂ, ಯಞ್ಚ ಸಙ್ಗೀತಿಆರುಳ್ಹಕ್ಕಮಾನುಗತಂ, ತಂ ಪದಸೋಧಮ್ಮಾಪತ್ತಿಂ ಜನೇತೀತಿ ಆಯಸ್ಮಾ ಉಪತಿಸ್ಸೋ।
Tadaṅgavinayādibhedena vinayassabahuttā vinayo tāva vavatthapetabbo. ‘‘Buddhena dhammo vinayo ca vutto’’ti pubbe vuttattā idāni ‘‘vuttaṃ yenā’’ti na vattabbanti ce? Tassa evamādivacanaṃ sandhāya vuttanti sambandho. Dhāritaṃ yena cābhataṃ. Yatthappatiṭṭhitañcetanti vacanaṃ sakalampi vinayapiṭakaṃ sandhāya vuttaṃ. Attapaccakkhavacanaṃ na hotīti āhacca bhāsitaṃ na hotīti adhippāyo. Na hi bhagavato atītādīsu appaccakkhaṃ kiñci atthi. Yadi attapaccakkhavacanaṃ na hoti, padasodhammāpattiṃ na janeyyāti ce? Na, sāvakabhāsitassapi padasodhammāpattijananato. Niyamābhāvā atippasaṅgoti ce? Na, padasodhammasikkhāpadaṭṭhakathāyaṃ ‘‘saṅgītittayaṃ āruḷho’’ti visesitattā. Tathā aṭṭhakathāyampi saṅgītiṃ āruḷhattā ‘‘khandhānañca paṭipāṭi…pe… saṃsāroti pavuccatī’’ti (dha. sa. aṭṭha. nidānakathā; vibha. aṭṭha. 226 saṅkhārapadaniddesa) evamādivacanaṃ, yañca saṅgītiāruḷhakkamānugataṃ, taṃ padasodhammāpattiṃ janetīti āyasmā upatisso.
