| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā |
ពាហិរនិទានកថាវណ្ណនា
Bāhiranidānakathāvaṇṇanā
តទង្គវិនយាទិភេទេន វិនយស្សពហុត្តា វិនយោ តាវ វវត្ថបេតព្ពោ។ ‘‘ពុទ្ធេន ធម្មោ វិនយោ ច វុត្តោ’’តិ បុព្ពេ វុត្តត្តា ឥទានិ ‘‘វុត្តំ យេនា’’តិ ន វត្តព្ពន្តិ ចេ? តស្ស ឯវមាទិវចនំ សន្ធាយ វុត្តន្តិ សម្ពន្ធោ។ ធារិតំ យេន ចាភតំ។ យត្ថប្បតិដ្ឋិតញ្ចេតន្តិ វចនំ សកលម្បិ វិនយបិដកំ សន្ធាយ វុត្តំ។ អត្តបច្ចក្ខវចនំ ន ហោតីតិ អាហច្ច ភាសិតំ ន ហោតីតិ អធិប្បាយោ។ ន ហិ ភគវតោ អតីតាទីសុ អប្បច្ចក្ខំ កិញ្ចិ អត្ថិ។ យទិ អត្តបច្ចក្ខវចនំ ន ហោតិ, បទសោធម្មាបត្តិំ ន ជនេយ្យាតិ ចេ? ន, សាវកភាសិតស្សបិ បទសោធម្មាបត្តិជននតោ។ និយមាភាវា អតិប្បសង្គោតិ ចេ? ន, បទសោធម្មសិក្ខាបទដ្ឋកថាយំ ‘‘សង្គីតិត្តយំ អារុឡ្ហោ’’តិ វិសេសិតត្តា។ តថា អដ្ឋកថាយម្បិ សង្គីតិំ អារុឡ្ហត្តា ‘‘ខន្ធានញ្ច បដិបាដិ…បេ.… សំសារោតិ បវុច្ចតី’’តិ (ធ. ស. អដ្ឋ. និទានកថា; វិភ. អដ្ឋ. ២២៦ សង្ខារបទនិទ្ទេស) ឯវមាទិវចនំ, យញ្ច សង្គីតិអារុឡ្ហក្កមានុគតំ, តំ បទសោធម្មាបត្តិំ ជនេតីតិ អាយស្មា ឧបតិស្សោ។
Tadaṅgavinayādibhedena vinayassabahuttā vinayo tāva vavatthapetabbo. ‘‘Buddhena dhammo vinayo ca vutto’’ti pubbe vuttattā idāni ‘‘vuttaṃ yenā’’ti na vattabbanti ce? Tassa evamādivacanaṃ sandhāya vuttanti sambandho. Dhāritaṃ yena cābhataṃ. Yatthappatiṭṭhitañcetanti vacanaṃ sakalampi vinayapiṭakaṃ sandhāya vuttaṃ. Attapaccakkhavacanaṃ na hotīti āhacca bhāsitaṃ na hotīti adhippāyo. Na hi bhagavato atītādīsu appaccakkhaṃ kiñci atthi. Yadi attapaccakkhavacanaṃ na hoti, padasodhammāpattiṃ na janeyyāti ce? Na, sāvakabhāsitassapi padasodhammāpattijananato. Niyamābhāvā atippasaṅgoti ce? Na, padasodhammasikkhāpadaṭṭhakathāyaṃ ‘‘saṅgītittayaṃ āruḷho’’ti visesitattā. Tathā aṭṭhakathāyampi saṅgītiṃ āruḷhattā ‘‘khandhānañca paṭipāṭi…pe… saṃsāroti pavuccatī’’ti (dha. sa. aṭṭha. nidānakathā; vibha. aṭṭha. 226 saṅkhārapadaniddesa) evamādivacanaṃ, yañca saṅgītiāruḷhakkamānugataṃ, taṃ padasodhammāpattiṃ janetīti āyasmā upatisso.
