| Library / Tipiṭaka / તિપિટક • Tipiṭaka / વજિરબુદ્ધિ-ટીકા • Vajirabuddhi-ṭīkā |
બાહિરનિદાનકથાવણ્ણના
Bāhiranidānakathāvaṇṇanā
તદઙ્ગવિનયાદિભેદેન વિનયસ્સબહુત્તા વિનયો તાવ વવત્થપેતબ્બો. ‘‘બુદ્ધેન ધમ્મો વિનયો ચ વુત્તો’’તિ પુબ્બે વુત્તત્તા ઇદાનિ ‘‘વુત્તં યેના’’તિ ન વત્તબ્બન્તિ ચે? તસ્સ એવમાદિવચનં સન્ધાય વુત્તન્તિ સમ્બન્ધો. ધારિતં યેન ચાભતં. યત્થપ્પતિટ્ઠિતઞ્ચેતન્તિ વચનં સકલમ્પિ વિનયપિટકં સન્ધાય વુત્તં. અત્તપચ્ચક્ખવચનં ન હોતીતિ આહચ્ચ ભાસિતં ન હોતીતિ અધિપ્પાયો. ન હિ ભગવતો અતીતાદીસુ અપ્પચ્ચક્ખં કિઞ્ચિ અત્થિ. યદિ અત્તપચ્ચક્ખવચનં ન હોતિ, પદસોધમ્માપત્તિં ન જનેય્યાતિ ચે? ન, સાવકભાસિતસ્સપિ પદસોધમ્માપત્તિજનનતો. નિયમાભાવા અતિપ્પસઙ્ગોતિ ચે? ન, પદસોધમ્મસિક્ખાપદટ્ઠકથાયં ‘‘સઙ્ગીતિત્તયં આરુળ્હો’’તિ વિસેસિતત્તા. તથા અટ્ઠકથાયમ્પિ સઙ્ગીતિં આરુળ્હત્તા ‘‘ખન્ધાનઞ્ચ પટિપાટિ…પે॰… સંસારોતિ પવુચ્ચતી’’તિ (ધ॰ સ॰ અટ્ઠ॰ નિદાનકથા; વિભ॰ અટ્ઠ॰ ૨૨૬ સઙ્ખારપદનિદ્દેસ) એવમાદિવચનં, યઞ્ચ સઙ્ગીતિઆરુળ્હક્કમાનુગતં, તં પદસોધમ્માપત્તિં જનેતીતિ આયસ્મા ઉપતિસ્સો.
Tadaṅgavinayādibhedena vinayassabahuttā vinayo tāva vavatthapetabbo. ‘‘Buddhena dhammo vinayo ca vutto’’ti pubbe vuttattā idāni ‘‘vuttaṃ yenā’’ti na vattabbanti ce? Tassa evamādivacanaṃ sandhāya vuttanti sambandho. Dhāritaṃ yena cābhataṃ. Yatthappatiṭṭhitañcetanti vacanaṃ sakalampi vinayapiṭakaṃ sandhāya vuttaṃ. Attapaccakkhavacanaṃ na hotīti āhacca bhāsitaṃ na hotīti adhippāyo. Na hi bhagavato atītādīsu appaccakkhaṃ kiñci atthi. Yadi attapaccakkhavacanaṃ na hoti, padasodhammāpattiṃ na janeyyāti ce? Na, sāvakabhāsitassapi padasodhammāpattijananato. Niyamābhāvā atippasaṅgoti ce? Na, padasodhammasikkhāpadaṭṭhakathāyaṃ ‘‘saṅgītittayaṃ āruḷho’’ti visesitattā. Tathā aṭṭhakathāyampi saṅgītiṃ āruḷhattā ‘‘khandhānañca paṭipāṭi…pe… saṃsāroti pavuccatī’’ti (dha. sa. aṭṭha. nidānakathā; vibha. aṭṭha. 226 saṅkhārapadaniddesa) evamādivacanaṃ, yañca saṅgītiāruḷhakkamānugataṃ, taṃ padasodhammāpattiṃ janetīti āyasmā upatisso.
