| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / មហាវិភង្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā |
។ នមោ តស្ស ភគវតោ អរហតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស។
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
វិនយបិដកេ
Vinayapiṭake
បារាជិកកណ្ឌ-អដ្ឋកថា (បឋមោ ភាគោ)
Pārājikakaṇḍa-aṭṭhakathā (paṭhamo bhāgo)
គន្ថារម្ភកថា
Ganthārambhakathā
យោ កប្បកោដីហិបិ អប្បមេយ្យំ;
Yo kappakoṭīhipi appameyyaṃ;
កាលំ ករោន្តោ អតិទុក្ករានិ;
Kālaṃ karonto atidukkarāni;
ខេទំ គតោ លោកហិតាយ នាថោ;
Khedaṃ gato lokahitāya nātho;
នមោ មហាការុណិកស្ស តស្ស។
Namo mahākāruṇikassa tassa.
អសម្ពុធំ ពុទ្ធនិសេវិតំ យំ;
Asambudhaṃ buddhanisevitaṃ yaṃ;
ភវាភវំ គច្ឆតិ ជីវលោកោ;
Bhavābhavaṃ gacchati jīvaloko;
នមោ អវិជ្ជាទិកិលេសជាល-
Namo avijjādikilesajāla-
វិទ្ធំសិនោ ធម្មវរស្ស តស្ស។
Viddhaṃsino dhammavarassa tassa.
គុណេហិ យោ សីលសមាធិបញ្ញា-
Guṇehi yo sīlasamādhipaññā-
វិមុត្តិញាណប្បភុតីហិ យុត្តោ;
Vimuttiñāṇappabhutīhi yutto;
ខេត្តំ ជនានំ កុសលត្ថិកានំ;
Khettaṃ janānaṃ kusalatthikānaṃ;
តមរិយសង្ឃំ សិរសា នមាមិ។
Tamariyasaṅghaṃ sirasā namāmi.
ឥច្ចេវមច្ចន្តនមស្សនេយ្យំ;
Iccevamaccantanamassaneyyaṃ;
នមស្សមានោ រតនត្តយំ យំ;
Namassamāno ratanattayaṃ yaṃ;
បុញ្ញាភិសន្ទំ វិបុលំ អលត្ថំ;
Puññābhisandaṃ vipulaṃ alatthaṃ;
តស្សានុភាវេន ហតន្តរាយោ។
Tassānubhāvena hatantarāyo.
យស្មិំ ឋិតេ សាសនមដ្ឋិតស្ស;
Yasmiṃ ṭhite sāsanamaṭṭhitassa;
បតិដ្ឋិតំ ហោតិ សុសណ្ឋិតស្ស;
Patiṭṭhitaṃ hoti susaṇṭhitassa;
តំ វណ្ណយិស្សំ វិនយំ អមិស្សំ;
Taṃ vaṇṇayissaṃ vinayaṃ amissaṃ;
និស្សាយ បុព្ពាចរិយានុភាវំ។
Nissāya pubbācariyānubhāvaṃ.
កាមញ្ច បុព្ពាចរិយាសភេហិ;
Kāmañca pubbācariyāsabhehi;
ញាណម្ពុនិទ្ធោតមលាសវេហិ;
Ñāṇambuniddhotamalāsavehi;
វិសុទ្ធវិជ្ជាបដិសម្ភិទេហិ ;
Visuddhavijjāpaṭisambhidehi ;
សទ្ធម្មសំវណ្ណនកោវិទេហិ។
Saddhammasaṃvaṇṇanakovidehi.
សល្លេខិយេ នោសុលភូបមេហិ;
Sallekhiye nosulabhūpamehi;
មហាវិហារស្ស ធជូបមេហិ;
Mahāvihārassa dhajūpamehi;
សំវណ្ណិតោយំ វិនយោ នយេហិ;
Saṃvaṇṇitoyaṃ vinayo nayehi;
ចិត្តេហិ សម្ពុទ្ធវរន្វយេហិ។
Cittehi sambuddhavaranvayehi.
សំវណ្ណនា សីហឡទីបកេន;
Saṃvaṇṇanā sīhaḷadīpakena;
វាក្យេន ឯសា បន សង្ខតត្តា;
Vākyena esā pana saṅkhatattā;
ន កិញ្ចិ អត្ថំ អភិសម្ភុណាតិ;
Na kiñci atthaṃ abhisambhuṇāti;
ទីបន្តរេ ភិក្ខុជនស្ស យស្មា។
Dīpantare bhikkhujanassa yasmā.
តស្មា ឥមំ បាឡិនយានុរូបំ;
Tasmā imaṃ pāḷinayānurūpaṃ;
សំវណ្ណនំ ទានិ សមារភិស្សំ;
Saṃvaṇṇanaṃ dāni samārabhissaṃ;
អជ្ឈេសនំ ពុទ្ធសិរិវ្ហយស្ស;
Ajjhesanaṃ buddhasirivhayassa;
ថេរស្ស សម្មា សមនុស្សរន្តោ។
Therassa sammā samanussaranto.
សំវណ្ណនំ តញ្ច សមារភន្តោ;
Saṃvaṇṇanaṃ tañca samārabhanto;
តស្សា មហាអដ្ឋកថំ សរីរំ;
Tassā mahāaṭṭhakathaṃ sarīraṃ;
កត្វា មហាបច្ចរិយំ តថេវ;
Katvā mahāpaccariyaṃ tatheva;
កុរុន្ទិនាមាទិសុ វិស្សុតាសុ។
Kurundināmādisu vissutāsu.
វិនិច្ឆយោ អដ្ឋកថាសុ វុត្តោ;
Vinicchayo aṭṭhakathāsu vutto;
យោ យុត្តមត្ថំ អបរិច្ចជន្តោ;
Yo yuttamatthaṃ apariccajanto;
តតោបិ អន្តោគធថេរវាទំ;
Tatopi antogadhatheravādaṃ;
សំវណ្ណនំ សម្ម សមារភិស្សំ។
Saṃvaṇṇanaṃ samma samārabhissaṃ.
តំ មេ និសាមេន្តុ បសន្នចិត្តា;
Taṃ me nisāmentu pasannacittā;
ថេរា ច ភិក្ខូ នវមជ្ឈិមា ច;
Therā ca bhikkhū navamajjhimā ca;
ធម្មប្បទីបស្ស តថាគតស្ស;
Dhammappadīpassa tathāgatassa;
សក្កច្ច ធម្មំ បតិមានយន្តា។
Sakkacca dhammaṃ patimānayantā.
ពុទ្ធេន ធម្មោ វិនយោ ច វុត្តោ;
Buddhena dhammo vinayo ca vutto;
យោ តស្ស បុត្តេហិ តថេវ ញាតោ;
Yo tassa puttehi tatheva ñāto;
សោ យេហិ តេសំ មតិមច្ចជន្តា;
So yehi tesaṃ matimaccajantā;
យស្មា បុរេ អដ្ឋកថា អកំសុ។
Yasmā pure aṭṭhakathā akaṃsu.
តស្មា ហិ យំ អដ្ឋកថាសុ វុត្តំ;
Tasmā hi yaṃ aṭṭhakathāsu vuttaṃ;
តំ វជ្ជយិត្វាន បមាទលេខំ;
Taṃ vajjayitvāna pamādalekhaṃ;
សព្ពម្បិ សិក្ខាសុ សគារវានំ;
Sabbampi sikkhāsu sagāravānaṃ;
យស្មា បមាណំ ឥធ បណ្ឌិតានំ។
Yasmā pamāṇaṃ idha paṇḍitānaṃ.
តតោ ច ភាសន្តរមេវ ហិត្វា;
Tato ca bhāsantarameva hitvā;
វិត្ថារមគ្គញ្ច សមាសយិត្វា;
Vitthāramaggañca samāsayitvā;
វិនិច្ឆយំ សព្ពមសេសយិត្វា;
Vinicchayaṃ sabbamasesayitvā;
តន្តិក្កមំ កិញ្ចិ អវោក្កមិត្វា។
Tantikkamaṃ kiñci avokkamitvā.
សុត្តន្តិកានំ វចនានមត្ថំ;
Suttantikānaṃ vacanānamatthaṃ;
សុត្តានុរូបំ បរិទីបយន្តី;
Suttānurūpaṃ paridīpayantī;
យស្មា អយំ ហេស្សតិ វណ្ណនាបិ;
Yasmā ayaṃ hessati vaṇṇanāpi;
សក្កច្ច តស្មា អនុសិក្ខិតព្ពាតិ។
Sakkacca tasmā anusikkhitabbāti.
ពាហិរនិទានកថា
Bāhiranidānakathā
តត្ថ តំ វណ្ណយិស្សំ វិនយន្តិ វុត្តត្តា វិនយោ តាវ វវត្ថបេតព្ពោ។ តេនេតំ វុច្ចតិ – ‘‘វិនយោ នាម ឥធ សកលំ វិនយបិដកំ អធិប្បេត’’ន្តិ។ សំវណ្ណនត្ថំ បនស្ស អយំ មាតិកា –
Tattha taṃ vaṇṇayissaṃ vinayanti vuttattā vinayo tāva vavatthapetabbo. Tenetaṃ vuccati – ‘‘vinayo nāma idha sakalaṃ vinayapiṭakaṃ adhippeta’’nti. Saṃvaṇṇanatthaṃ panassa ayaṃ mātikā –
វុត្តំ យេន យទា យស្មា, ធារិតំ យេន ចាភតំ;
Vuttaṃ yena yadā yasmā, dhāritaṃ yena cābhataṃ;
យត្ថប្បតិដ្ឋិតចេតមេតំ វត្វា វិធិំ តតោ។
Yatthappatiṭṭhitacetametaṃ vatvā vidhiṃ tato.
តេនាតិអាទិបាឋស្ស, អត្ថំ នានប្បការតោ;
Tenātiādipāṭhassa, atthaṃ nānappakārato;
ទស្សយន្តោ ករិស្សាមិ, វិនយស្សត្ថវណ្ណនន្តិ។
Dassayanto karissāmi, vinayassatthavaṇṇananti.
តត្ថ វុត្តំ យេន យទា យស្មាតិ ឥទំ តាវ វចនំ ‘‘តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា វេរញ្ជាយំ វិហរតី’’តិ ឯវមាទិវចនំ សន្ធាយ វុត្តំ។ ឥទញ្ហិ ពុទ្ធស្ស ភគវតោ អត្តបច្ចក្ខវចនំ ន ហោតិ, តស្មា វត្តព្ពមេតំ ‘‘ឥទំ វចនំ កេន វុត្តំ, កទា វុត្តំ, កស្មា ច វុត្ត’’ន្តិ? អាយស្មតា ឧបាលិត្ថេរេន វុត្តំ, តញ្ច បន បឋមមហាសង្គីតិកាលេ។
Tattha vuttaṃ yena yadā yasmāti idaṃ tāva vacanaṃ ‘‘tena samayena buddho bhagavā verañjāyaṃ viharatī’’ti evamādivacanaṃ sandhāya vuttaṃ. Idañhi buddhassa bhagavato attapaccakkhavacanaṃ na hoti, tasmā vattabbametaṃ ‘‘idaṃ vacanaṃ kena vuttaṃ, kadā vuttaṃ, kasmā ca vutta’’nti? Āyasmatā upālittherena vuttaṃ, tañca pana paṭhamamahāsaṅgītikāle.
