| Library / Tipiṭaka / ติปิฎก • Tipiṭaka / พุทฺธวํสปาฬิ • Buddhavaṃsapāḷi |
๑๖. อตฺถทสฺสีพุทฺธวํโส
16. Atthadassībuddhavaṃso
๑.
1.
ตเตฺถว มณฺฑกปฺปมฺหิ, อตฺถทสฺสี มหายโส;
Tattheva maṇḍakappamhi, atthadassī mahāyaso;
มหาตมํ นิหนฺตฺวาน, ปโตฺต สโมฺพธิมุตฺตมํฯ
Mahātamaṃ nihantvāna, patto sambodhimuttamaṃ.
๒.
2.
พฺรหฺมุนา ยาจิโต สโนฺต, ธมฺมจกฺกํ ปวตฺตยิ;
Brahmunā yācito santo, dhammacakkaṃ pavattayi;
อมเตน ตปฺปยี โลกํ, ทสสหสฺสิสเทวกํฯ
Amatena tappayī lokaṃ, dasasahassisadevakaṃ.
๓.
3.
ตสฺสาปิ โลกนาถสฺส, อเหสุํ อภิสมยา ตโย;
Tassāpi lokanāthassa, ahesuṃ abhisamayā tayo;
โกฎิสตสหสฺสานํ, ปฐมาภิสมโย อหุฯ
Koṭisatasahassānaṃ, paṭhamābhisamayo ahu.
๔.
4.
ยทา พุโทฺธ อตฺถทสฺสี, จรเต เทวจาริกํ;
Yadā buddho atthadassī, carate devacārikaṃ;
โกฎิสตสหสฺสานํ, ทุติยาภิสมโย อหุฯ
Koṭisatasahassānaṃ, dutiyābhisamayo ahu.
๕.
5.
ปุนาปรํ ยทา พุโทฺธ, เทเสสิ ปิตุสนฺติเก;
Punāparaṃ yadā buddho, desesi pitusantike;
โกฎิสตสหสฺสานํ, ตติยาภิสมโย อหุฯ
Koṭisatasahassānaṃ, tatiyābhisamayo ahu.
๖.
6.
สนฺนิปาตา ตโย อาสุํ, ตสฺสาปิ จ มเหสิโน;
Sannipātā tayo āsuṃ, tassāpi ca mahesino;
ขีณาสวานํ วิมลานํ, สนฺตจิตฺตาน ตาทินํฯ
Khīṇāsavānaṃ vimalānaṃ, santacittāna tādinaṃ.
๗.
7.
อฎฺฐนวุติสหสฺสานํ , ปฐโม อาสิ สมาคโม;
Aṭṭhanavutisahassānaṃ , paṭhamo āsi samāgamo;
อฎฺฐาสีติสหสฺสานํ, ทุติโย อาสิ สมาคโมฯ
Aṭṭhāsītisahassānaṃ, dutiyo āsi samāgamo.
๘.
8.
อฎฺฐสตฺตติสตสหสฺสานํ , ตติโย อาสิ สมาคโม;
Aṭṭhasattatisatasahassānaṃ , tatiyo āsi samāgamo;
อนุปาทา วิมุตฺตานํ, วิมลานํ มเหสินํฯ
Anupādā vimuttānaṃ, vimalānaṃ mahesinaṃ.
๙.
9.
อหํ เตน สมเยน, ชฎิโล อุคฺคตาปโน;
Ahaṃ tena samayena, jaṭilo uggatāpano;
สุสีโม นาม นาเมน, มหิยา เสฎฺฐสมฺมโตฯ
Susīmo nāma nāmena, mahiyā seṭṭhasammato.
๑๐.
10.
ทิพฺพํ มนฺทารวํ ปุปฺผํ, ปทุมํ ปาริฉตฺตกํ;
Dibbaṃ mandāravaṃ pupphaṃ, padumaṃ pārichattakaṃ;
เทวโลกาหริตฺวาน, สมฺพุทฺธมภิปูชยิํฯ
Devalokāharitvāna, sambuddhamabhipūjayiṃ.
๑๑.
11.
โสปิ มํ พุโทฺธ พฺยากาสิ, อตฺถทสฺสี มหามุนิ;
Sopi maṃ buddho byākāsi, atthadassī mahāmuni;
‘‘อฎฺฐารเส กปฺปสเต, อยํ พุโทฺธ ภวิสฺสติฯ
‘‘Aṭṭhārase kappasate, ayaṃ buddho bhavissati.
๑๒.
12.
‘‘ปธานํ ปทหิตฺวาน…เป.… เหสฺสาม สมฺมุขา อิมํ’’ฯ
‘‘Padhānaṃ padahitvāna…pe… hessāma sammukhā imaṃ’’.
๑๓.
13.
อุตฺตริํ วตมธิฎฺฐาสิํ, ทสปารมิปูริยาฯ
Uttariṃ vatamadhiṭṭhāsiṃ, dasapāramipūriyā.
๑๔.
14.
โสภณํ นาม นครํ, สาคโร นาม ขตฺติโย;
Sobhaṇaṃ nāma nagaraṃ, sāgaro nāma khattiyo;
สุทสฺสนา นาม ชนิกา, อตฺถทสฺสิสฺส สตฺถุโนฯ
Sudassanā nāma janikā, atthadassissa satthuno.
๑๕.
15.
ทสวสฺสสหสฺสานิ, อคารํ อชฺฌ โส วสิ;
Dasavassasahassāni, agāraṃ ajjha so vasi;
อมรคิริ สุคิริ วาหนา, ตโย ปาสาทมุตฺตมาฯ
Amaragiri sugiri vāhanā, tayo pāsādamuttamā.
๑๖.
16.
เตตฺติํสญฺจ สหสฺสานิ, นาริโย สมลงฺกตา;
Tettiṃsañca sahassāni, nāriyo samalaṅkatā;
วิสาขา นาม นารี จ, เสโล นามาสิ อตฺรโชฯ
Visākhā nāma nārī ca, selo nāmāsi atrajo.
๑๗.
17.
นิมิเตฺต จตุโร ทิสฺวา, อสฺสยาเนน นิกฺขมิ;
Nimitte caturo disvā, assayānena nikkhami;
อนูนอฎฺฐมาสานิ, ปธานํ ปทหี ชิโนฯ
Anūnaaṭṭhamāsāni, padhānaṃ padahī jino.
๑๘.
18.
พฺรหฺมุนา ยาจิโต สโนฺต, อตฺถทสฺสี มหายโส;
Brahmunā yācito santo, atthadassī mahāyaso;
วตฺติ จกฺกํ มหาวีโร, อโนมุยฺยาเน นราสโภฯ
Vatti cakkaṃ mahāvīro, anomuyyāne narāsabho.
๑๙.
19.
สโนฺต จ อุปสโนฺต จ, อเหสุํ อคฺคสาวกา;
Santo ca upasanto ca, ahesuṃ aggasāvakā;
อภโย นามุปฎฺฐาโก, อตฺถทสฺสิสฺส สตฺถุโนฯ
Abhayo nāmupaṭṭhāko, atthadassissa satthuno.
๒๐.
20.
ธมฺมา เจว สุธมฺมา จ, อเหสุํ อคฺคสาวิกา;
Dhammā ceva sudhammā ca, ahesuṃ aggasāvikā;
โพธิ ตสฺส ภควโต, จมฺปโกติ ปวุจฺจติฯ
Bodhi tassa bhagavato, campakoti pavuccati.
๒๑.
21.
นกุโล จ นิสโภ จ, อเหสุํ อคฺคุปฎฺฐกา;
Nakulo ca nisabho ca, ahesuṃ aggupaṭṭhakā;
มกิลา จ สุนนฺทา จ, อเหสุํ อคฺคุปฎฺฐิกาฯ
Makilā ca sunandā ca, ahesuṃ aggupaṭṭhikā.
๒๒.
22.
โสปิ พุโทฺธ อสมสโม, อสีติหตฺถมุคฺคโต;
Sopi buddho asamasamo, asītihatthamuggato;
โสภเต สาลราชาว, อุฬุราชาว ปูริโตฯ
Sobhate sālarājāva, uḷurājāva pūrito.
๒๓.
23.
ตสฺส ปากติกา รํสี, อเนกสตโกฎิโย;
Tassa pākatikā raṃsī, anekasatakoṭiyo;
อุทฺธํ อโธ ทส ทิสา, ผรนฺติ โยชนํ สทาฯ
Uddhaṃ adho dasa disā, pharanti yojanaṃ sadā.
๒๔.
24.
โสปิ พุโทฺธ นราสโภ, สพฺพสตฺตุตฺตโม มุนิ;
Sopi buddho narāsabho, sabbasattuttamo muni;
วสฺสสตสหสฺสานิ, โลเก อฎฺฐาสิ จกฺขุมาฯ
Vassasatasahassāni, loke aṭṭhāsi cakkhumā.
๒๕.
25.
โสปิ อนิจฺจตํ ปโตฺต, ยถคฺคุปาทานสงฺขยาฯ
Sopi aniccataṃ patto, yathaggupādānasaṅkhayā.
๒๖.
26.
อตฺถทสฺสี ชินวโร, อโนมารามมฺหิ นิพฺพุโต;
Atthadassī jinavaro, anomārāmamhi nibbuto;
ธาตุวิตฺถาริกํ อาสิ, เตสุ เตสุ ปเทสโตติฯ
Dhātuvitthārikaṃ āsi, tesu tesu padesatoti.
อตฺถทสฺสิสฺส ภควโต วํโส จุทฺทสโมฯ
Atthadassissa bhagavato vaṃso cuddasamo.
Footnotes:
Related texts:
อฎฺฐกถา • Aṭṭhakathā / สุตฺตปิฎก (อฎฺฐกถา) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / ขุทฺทกนิกาย (อฎฺฐกถา) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / พุทฺธวํส-อฎฺฐกถา • Buddhavaṃsa-aṭṭhakathā / ๑๖. อตฺถทสฺสีพุทฺธวํสวณฺณนา • 16. Atthadassībuddhavaṃsavaṇṇanā
