| Library / Tipiṭaka / ತಿಪಿಟಕ • Tipiṭaka / ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಮಗ್ಗಪಾಳಿ • Paṭisambhidāmaggapāḷi |
೨. ಅತ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿನಿದ್ದೇಸೋ
2. Attānudiṭṭhiniddeso
೧೩೦. ಅತ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿಯಾ ಕತಮೇಹಿ ವೀಸತಿಯಾ ಆಕಾರೇಹಿ ಅಭಿನಿವೇಸೋ ಹೋತಿ? ಇಧ ಅಸ್ಸುತವಾ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ಅರಿಯಾನಂ ಅದಸ್ಸಾವೀ ಅರಿಯಧಮ್ಮಸ್ಸ ಅಕೋವಿದೋ ಅರಿಯಧಮ್ಮೇ ಅವಿನೀತೋ, ಸಪ್ಪುರಿಸಾನಂ ಅದಸ್ಸಾವೀ ಸಪ್ಪುರಿಸಧಮ್ಮಸ್ಸ ಅಕೋವಿದೋ ಸಪ್ಪುರಿಸಧಮ್ಮೇ ಅವಿನೀತೋ ರೂಪಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ ರೂಪವನ್ತಂ ವಾ ಅತ್ತಾನಂ ಅತ್ತನಿ ವಾ ರೂಪಂ ರೂಪಸ್ಮಿಂ ವಾ ಅತ್ತಾನಂ; ವೇದನಂ…ಪೇ॰… ಸಞ್ಞಂ…ಪೇ॰… ಸಙ್ಖಾರೇ…ಪೇ॰… ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ ವಿಞ್ಞಾಣವನ್ತಂ ವಾ ಅತ್ತಾನಂ ಅತ್ತನಿ ವಾ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಮಿಂ ವಾ ಅತ್ತಾನಂ।
130. Attānudiṭṭhiyā katamehi vīsatiyā ākārehi abhiniveso hoti? Idha assutavā puthujjano ariyānaṃ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto, sappurisānaṃ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto rūpaṃ attato samanupassati rūpavantaṃ vā attānaṃ attani vā rūpaṃ rūpasmiṃ vā attānaṃ; vedanaṃ…pe… saññaṃ…pe… saṅkhāre…pe… viññāṇaṃ attato samanupassati viññāṇavantaṃ vā attānaṃ attani vā viññāṇaṃ viññāṇasmiṃ vā attānaṃ.
೧೩೧. ಕಥಂ ರೂಪಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ? ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಪಥವೀಕಸಿಣಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ – ‘‘ಯಂ ಪಥವೀಕಸಿಣಂ, ಸೋ ಅಹಂ; ಯೋ ಅಹಂ, ತಂ ಪಥವೀಕಸಿಣ’’ನ್ತಿ। ಪಥವೀಕಸಿಣಞ್ಚ ಅತ್ತಞ್ಚ ಅದ್ವಯಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ತೇಲಪ್ಪದೀಪಸ್ಸ ಝಾಯತೋ ‘‘ಯಾ ಅಚ್ಚಿ ಸೋ ವಣ್ಣೋ, ಯೋ ವಣ್ಣೋ ಸಾ ಅಚ್ಚೀ’’ತಿ – ಅಚ್ಚಿಞ್ಚ ವಣ್ಣಞ್ಚ ಅದ್ವಯಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಏವಮೇವಂ ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಪಥವೀಕಸಿಣಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ – ‘‘ಯಂ ಪಥವೀಕಸಿಣಂ, ಸೋ ಅಹಂ; ಯೋ ಅಹಂ , ತಂ ಪಥವೀಕಸಿಣ’’ನ್ತಿ। ಪಥವೀಕಸಿಣಞ್ಚ ಅತ್ತಞ್ಚ ಅದ್ವಯಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಅಭಿನಿವೇಸಪರಾಮಾಸೋ ದಿಟ್ಠಿ। ದಿಟ್ಠಿ ನ ವತ್ಥು, ವತ್ಥು ನ ದಿಟ್ಠಿ। ಅಞ್ಞಾ ದಿಟ್ಠಿ, ಅಞ್ಞಂ ವತ್ಥು। ಯಾ ಚ ದಿಟ್ಠಿ ಯಞ್ಚ ವತ್ಥು – ಅಯಂ ಪಠಮಾ ರೂಪವತ್ಥುಕಾ ಅತ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿ। ಅತ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿ ದಿಟ್ಠಿವಿಪತ್ತಿ…ಪೇ॰… ಅತ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿ। ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕಸ್ಸ ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ದ್ವೇವ ಗತಿಯೋ…ಪೇ॰… ಇಮಾನಿ ಸಞ್ಞೋಜನಾನಿ, ನ ಚ ದಿಟ್ಠಿಯೋ।
131. Kathaṃ rūpaṃ attato samanupassati? Idhekacco pathavīkasiṇaṃ attato samanupassati – ‘‘yaṃ pathavīkasiṇaṃ, so ahaṃ; yo ahaṃ, taṃ pathavīkasiṇa’’nti. Pathavīkasiṇañca attañca advayaṃ samanupassati. Seyyathāpi telappadīpassa jhāyato ‘‘yā acci so vaṇṇo, yo vaṇṇo sā accī’’ti – acciñca vaṇṇañca advayaṃ samanupassati. Evamevaṃ idhekacco pathavīkasiṇaṃ attato samanupassati – ‘‘yaṃ pathavīkasiṇaṃ, so ahaṃ; yo ahaṃ , taṃ pathavīkasiṇa’’nti. Pathavīkasiṇañca attañca advayaṃ samanupassati. Abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi. Aññā diṭṭhi, aññaṃ vatthu. Yā ca diṭṭhi yañca vatthu – ayaṃ paṭhamā rūpavatthukā attānudiṭṭhi. Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi diṭṭhivipatti…pe… attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi. Micchādiṭṭhikassa purisapuggalassa dveva gatiyo…pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.
ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಆಪೋಕಸಿಣಂ… ತೇಜೋಕಸಿಣಂ… ವಾಯೋಕಸಿಣಂ… ನೀಲಕಸಿಣಂ… ಪೀತಕಸಿಣಂ… ಲೋಹಿತಕಸಿಣಂ… ಓದಾತಕಸಿಣಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ – ‘‘ಯಂ ಓದಾತಕಸಿಣಂ, ಸೋ ಅಹಂ; ಯೋ ಅಹಂ, ತಂ ಓದಾತಕಸಿಣ’’ನ್ತಿ। ಓದಾತಕಸಿಣಞ್ಚ ಅತ್ತಞ್ಚ ಅದ್ವಯಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ತೇಲಪ್ಪದೀಪಸ್ಸ ಝಾಯತೋ ‘‘ಯಾ ಅಚ್ಚಿ, ಸೋ ವಣ್ಣೋ; ಯೋ ವಣ್ಣೋ, ಸಾ ಅಚ್ಚೀ’’ತಿ – ಅಚ್ಚಿಞ್ಚ ವಣ್ಣಞ್ಚ ಅದ್ವಯಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಏವಮೇವ ಇಧೇಕಚ್ಚೋ…ಪೇ॰… ಓದಾತಕಸಿಣಞ್ಚ ಅತ್ತಞ್ಚ ಅದ್ವಯಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಅಭಿನಿವೇಸಪರಾಮಾಸೋ ದಿಟ್ಠಿ। ದಿಟ್ಠಿ ನ ವತ್ಥು, ವತ್ಥು ನ ದಿಟ್ಠಿ। ಅಞ್ಞಾ ದಿಟ್ಠಿ, ಅಞ್ಞಂ ವತ್ಥು। ಯಾ ಚ ದಿಟ್ಠಿ ಯಞ್ಚ ವತ್ಥು – ಅಯಂ ಪಠಮಾ ರೂಪವತ್ಥುಕಾ ಅತ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿ। ಅತ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿ ದಿಟ್ಠಿವಿಪತ್ತಿ…ಪೇ॰… ಇಮಾನಿ ಸಞ್ಞೋಜನಾನಿ, ನ ಚ ದಿಟ್ಠಿಯೋ। ಏವಂ ರೂಪಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ।
Idhekacco āpokasiṇaṃ… tejokasiṇaṃ… vāyokasiṇaṃ… nīlakasiṇaṃ… pītakasiṇaṃ… lohitakasiṇaṃ… odātakasiṇaṃ attato samanupassati – ‘‘yaṃ odātakasiṇaṃ, so ahaṃ; yo ahaṃ, taṃ odātakasiṇa’’nti. Odātakasiṇañca attañca advayaṃ samanupassati. Seyyathāpi telappadīpassa jhāyato ‘‘yā acci, so vaṇṇo; yo vaṇṇo, sā accī’’ti – acciñca vaṇṇañca advayaṃ samanupassati. Evameva idhekacco…pe… odātakasiṇañca attañca advayaṃ samanupassati. Abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi. Aññā diṭṭhi, aññaṃ vatthu. Yā ca diṭṭhi yañca vatthu – ayaṃ paṭhamā rūpavatthukā attānudiṭṭhi. Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi diṭṭhivipatti…pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo. Evaṃ rūpaṃ attato samanupassati.
ಕಥಂ ರೂಪವನ್ತಂ ಅತ್ತಾನಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ? ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ವೇದನಂ… ಸಞ್ಞಂ… ಸಙ್ಖಾರೇ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ತಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘‘ಅಯಂ ಖೋ ಮೇ ಅತ್ತಾ। ಸೋ ಖೋ ಪನ ಮೇ ಅಯಂ ಅತ್ತಾ ಇಮಿನಾ ರೂಪೇನ ರೂಪವಾ’’ತಿ। ರೂಪವನ್ತಂ ಅತ್ತಾನಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ರುಕ್ಖೋ ಛಾಯಾಸಮ್ಪನ್ನೋ ಅಸ್ಸ। ತಮೇನಂ ಪುರಿಸೋ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘‘ಅಯಂ ರುಕ್ಖೋ, ಅಯಂ ಛಾಯಾ। ಅಞ್ಞೋ ರುಕ್ಖೋ, ಅಞ್ಞಾ ಛಾಯಾ। ಸೋ ಖೋ ಪನಾಯಂ ರುಕ್ಖೋ ಇಮಾಯ ಛಾಯಾಯ ಛಾಯಾವಾ’’ತಿ। ಛಾಯಾವನ್ತಂ ರುಕ್ಖಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಏವಮೇವಂ ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ವೇದನಂ…ಪೇ॰… ಸಞ್ಞಂ… ಸಙ್ಖಾರೇ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ತಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘‘ಅಯಂ ಖೋ ಮೇ ಅತ್ತಾ। ಸೋ ಖೋ ಪನ ಅಯಂ ಅತ್ತಾ ಇಮಿನಾ ರೂಪೇನ ರೂಪವಾ’’ತಿ। ರೂಪವನ್ತಂ ಅತ್ತಾನಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಅಭಿನಿವೇಸಪರಾಮಾಸೋ ದಿಟ್ಠಿ। ದಿಟ್ಠಿ ನ ವತ್ಥು, ವತ್ಥು ನ ದಿಟ್ಠಿ। ಅಞ್ಞಾ ದಿಟ್ಠಿ, ಅಞ್ಞಂ ವತ್ಥು। ಯಾ ಚ ದಿಟ್ಠಿ ಯಞ್ಚ ವತ್ಥು – ಅಯಂ ದುತಿಯಾ ರೂಪವತ್ಥುಕಾ ಅತ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿ। ಅತ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿ ದಿಟ್ಠಿವಿಪತ್ತಿ…ಪೇ॰… ಇಮಾನಿ ಸಞ್ಞೋಜನಾನಿ, ನ ಚ ದಿಟ್ಠಿಯೋ। ಏವಂ ರೂಪವನ್ತಂ ಅತ್ತಾನಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ।
Kathaṃ rūpavantaṃ attānaṃ samanupassati? Idhekacco vedanaṃ… saññaṃ… saṅkhāre… viññāṇaṃ attato samanupassati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ayaṃ kho me attā. So kho pana me ayaṃ attā iminā rūpena rūpavā’’ti. Rūpavantaṃ attānaṃ samanupassati. Seyyathāpi rukkho chāyāsampanno assa. Tamenaṃ puriso evaṃ vadeyya – ‘‘ayaṃ rukkho, ayaṃ chāyā. Añño rukkho, aññā chāyā. So kho panāyaṃ rukkho imāya chāyāya chāyāvā’’ti. Chāyāvantaṃ rukkhaṃ samanupassati. Evamevaṃ idhekacco vedanaṃ…pe… saññaṃ… saṅkhāre… viññāṇaṃ attato samanupassati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ayaṃ kho me attā. So kho pana ayaṃ attā iminā rūpena rūpavā’’ti. Rūpavantaṃ attānaṃ samanupassati. Abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi. Aññā diṭṭhi, aññaṃ vatthu. Yā ca diṭṭhi yañca vatthu – ayaṃ dutiyā rūpavatthukā attānudiṭṭhi. Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi diṭṭhivipatti…pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo. Evaṃ rūpavantaṃ attānaṃ samanupassati.
ಕಥಂ ಅತ್ತನಿ ರೂಪಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ? ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ವೇದನಂ… ಸಞ್ಞಂ… ಸಙ್ಖಾರೇ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ತಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘‘ಅಯಂ ಖೋ ಮೇ ಅತ್ತಾ। ಇಮಸ್ಮಿಞ್ಚ ಪನ ಅತ್ತನಿ ಇದಂ ರೂಪ’’ನ್ತಿ। ಅತ್ತನಿ ರೂಪಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಪುಪ್ಫಂ ಗನ್ಧಸಮ್ಪನ್ನಂ ಅಸ್ಸ। ತಮೇನಂ ಪುರಿಸೋ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘‘ಇದಂ ಪುಪ್ಫಂ, ಅಯಂ ಗನ್ಧೋ; ಅಞ್ಞಂ ಪುಪ್ಫಂ, ಅಞ್ಞೋ ಗನ್ಧೋ। ಸೋ ಖೋ ಪನಾಯಂ ಗನ್ಧೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪುಪ್ಫೇ’’ತಿ। ಪುಪ್ಫಸ್ಮಿಂ ಗನ್ಧಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ । ಏವಮೇವಂ ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ವೇದನಂ…ಪೇ॰… ಸಞ್ಞಂ… ಸಙ್ಖಾರೇ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ತಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘‘ಅಯಂ ಖೋ ಮೇ ಅತ್ತಾ। ಇಮಸ್ಮಿಞ್ಚ ಪನ ಅತ್ತನಿ ಇದಂ ರೂಪ’’ನ್ತಿ। ಅತ್ತನಿ ರೂಪಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಅಭಿನಿವೇಸಪರಾಮಾಸೋ ದಿಟ್ಠಿ। ದಿಟ್ಠಿ ನ ವತ್ಥು, ವತ್ಥು ನ ದಿಟ್ಠಿ। ಅಞ್ಞಾ ದಿಟ್ಠಿ, ಅಞ್ಞಂ ವತ್ಥು। ಯಾ ಚ ದಿಟ್ಠಿ ಯಞ್ಚ ವತ್ಥು – ಅಯಂ ತತಿಯಾ ರೂಪವತ್ಥುಕಾ ಅತ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿ। ಅತ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿ ದಿಟ್ಠಿವಿಪತ್ತಿ…ಪೇ॰… ಇಮಾನಿ ಸಞ್ಞೋಜನಾನಿ, ನ ಚ ದಿಟ್ಠಿಯೋ। ಏವಂ ಅತ್ತನಿ ರೂಪಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ।
Kathaṃ attani rūpaṃ samanupassati? Idhekacco vedanaṃ… saññaṃ… saṅkhāre… viññāṇaṃ attato samanupassati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ayaṃ kho me attā. Imasmiñca pana attani idaṃ rūpa’’nti. Attani rūpaṃ samanupassati. Seyyathāpi pupphaṃ gandhasampannaṃ assa. Tamenaṃ puriso evaṃ vadeyya – ‘‘idaṃ pupphaṃ, ayaṃ gandho; aññaṃ pupphaṃ, añño gandho. So kho panāyaṃ gandho imasmiṃ pupphe’’ti. Pupphasmiṃ gandhaṃ samanupassati . Evamevaṃ idhekacco vedanaṃ…pe… saññaṃ… saṅkhāre… viññāṇaṃ attato samanupassati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ayaṃ kho me attā. Imasmiñca pana attani idaṃ rūpa’’nti. Attani rūpaṃ samanupassati. Abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi. Aññā diṭṭhi, aññaṃ vatthu. Yā ca diṭṭhi yañca vatthu – ayaṃ tatiyā rūpavatthukā attānudiṭṭhi. Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi diṭṭhivipatti…pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo. Evaṃ attani rūpaṃ samanupassati.
ಕಥಂ ರೂಪಸ್ಮಿಂ ಅತ್ತಾನಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ? ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ವೇದನಂ…ಪೇ॰… ಸಞ್ಞಂ… ಸಙ್ಖಾರೇ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ತಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘‘ಅಯಂ ಖೋ ಮೇ ಅತ್ತಾ। ಸೋ ಖೋ ಪನ ಮೇ ಅಯಂ ಅತ್ತಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ರೂಪೇ’’ತಿ। ರೂಪಸ್ಮಿಂ ಅತ್ತಾನಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಮಣಿ ಕರಣ್ಡಕೇ ಪಕ್ಖಿತ್ತೋ ಅಸ್ಸ। ತಮೇನಂ ಪುರಿಸೋ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘‘ಅಯಂ ಮಣಿ, ಅಯಂ ಕರಣ್ಡಕೋ। ಅಞ್ಞೋ ಮಣಿ, ಅಞ್ಞೋ ಕರಣ್ಡಕೋ। ಸೋ ಖೋ ಪನಾಯಂ ಮಣಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕರಣ್ಡಕೇ’’ತಿ। ಕರಣ್ಡಕಸ್ಮಿಂ ಮಣಿಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಏವಮೇವಂ ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ವೇದನಂ…ಪೇ॰… ಸಞ್ಞಂ… ಸಙ್ಖಾರೇ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ । ತಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘‘ಅಯಂ ಖೋ ಮೇ ಅತ್ತಾ। ಸೋ ಖೋ ಪನ ಮೇ ಅಯಂ ಅತ್ತಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ರೂಪೇ’’ತಿ। ರೂಪಸ್ಮಿಂ ಅತ್ತಾನಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಅಭಿನಿವೇಸಪರಾಮಾಸೋ ದಿಟ್ಠಿ। ದಿಟ್ಠಿ ನ ವತ್ಥು, ವತ್ಥು ನ ದಿಟ್ಠಿ। ಅಞ್ಞಾ ದಿಟ್ಠಿ, ಅಞ್ಞಂ ವತ್ಥು। ಯಾ ಚ ದಿಟ್ಠಿ ಯಞ್ಚ ವತ್ಥು – ಅಯಂ ಚತುತ್ಥಾ ರೂಪವತ್ಥುಕಾ ಅತ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿ। ಅತ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿ ದಿಟ್ಠಿವಿಪತ್ತಿ…ಪೇ॰… ಇಮಾನಿ ಸಞ್ಞೋಜನಾನಿ, ನ ಚ ದಿಟ್ಠಿಯೋ। ಏವಂ ರೂಪಸ್ಮಿಂ ಅತ್ತಾನಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ।
Kathaṃ rūpasmiṃ attānaṃ samanupassati? Idhekacco vedanaṃ…pe… saññaṃ… saṅkhāre… viññāṇaṃ attato samanupassati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ayaṃ kho me attā. So kho pana me ayaṃ attā imasmiṃ rūpe’’ti. Rūpasmiṃ attānaṃ samanupassati. Seyyathāpi maṇi karaṇḍake pakkhitto assa. Tamenaṃ puriso evaṃ vadeyya – ‘‘ayaṃ maṇi, ayaṃ karaṇḍako. Añño maṇi, añño karaṇḍako. So kho panāyaṃ maṇi imasmiṃ karaṇḍake’’ti. Karaṇḍakasmiṃ maṇiṃ samanupassati. Evamevaṃ idhekacco vedanaṃ…pe… saññaṃ… saṅkhāre… viññāṇaṃ attato samanupassati . Tassa evaṃ hoti – ‘‘ayaṃ kho me attā. So kho pana me ayaṃ attā imasmiṃ rūpe’’ti. Rūpasmiṃ attānaṃ samanupassati. Abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi. Aññā diṭṭhi, aññaṃ vatthu. Yā ca diṭṭhi yañca vatthu – ayaṃ catutthā rūpavatthukā attānudiṭṭhi. Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi diṭṭhivipatti…pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo. Evaṃ rūpasmiṃ attānaṃ samanupassati.
೧೩೨. ಕಥಂ ವೇದನಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ? ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸಜಂ ವೇದನಂ ಸೋತಸಮ್ಫಸ್ಸಜಂ ವೇದನಂ ಘಾನಸಮ್ಫಸ್ಸಜಂ ವೇದನಂ ಜಿವ್ಹಾಸಮ್ಫಸ್ಸಜಂ ವೇದನಂ ಕಾಯಸಮ್ಫಸ್ಸಜಂ ವೇದನಂ ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸಜಂ ವೇದನಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ‘‘ಯಾ ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ವೇದನಾ ಸೋ ಅಹಂ, ಯೋ ಅಹಂ ಸಾ ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ವೇದನಾ’’ತಿ – ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸಜಂ ವೇದನಞ್ಚ ಅತ್ತಞ್ಚ ಅದ್ವಯಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ತೇಲಪ್ಪದೀಪಸ್ಸ ಝಾಯತೋ ‘‘ಯಾ ಅಚ್ಚಿ ಸೋ ವಣ್ಣೋ, ಯೋ ವಣ್ಣೋ ಸಾ ಅಚ್ಚೀ’’ತಿ – ಅಚ್ಚಿಞ್ಚ ವಣ್ಣಞ್ಚ ಅದ್ವಯಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಏವಮೇವಂ ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸಜಂ ವೇದನಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ‘‘ಯಾ ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ವೇದನಾ ಸೋ ಅಹಂ, ಯೋ ಅಹಂ ಸಾ ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ವೇದನಾ’’ತಿ – ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸಜಂ ವೇದನಞ್ಚ ಅತ್ತಞ್ಚ ಅದ್ವಯಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಅಭಿನಿವೇಸಪರಾಮಾಸೋ ದಿಟ್ಠಿ। ದಿಟ್ಠಿ ನ ವತ್ಥು, ವತ್ಥು ನ ದಿಟ್ಠಿ। ಅಞ್ಞಾ ದಿಟ್ಠಿ, ಅಞ್ಞಂ ವತ್ಥು। ಯಾ ಚ ದಿಟ್ಠಿ ಯಞ್ಚ ವತ್ಥು – ಅಯಂ ಪಠಮಾ ವೇದನಾವತ್ಥುಕಾ ಅತ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿ। ಅತ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿ ದಿಟ್ಠಿವಿಪತ್ತಿ…ಪೇ॰… ಇಮಾನಿ ಸಞ್ಞೋಜನಾನಿ, ನ ಚ ದಿಟ್ಠಿಯೋ। ಏವಂ ವೇದನಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ।
132. Kathaṃ vedanaṃ attato samanupassati? Idhekacco cakkhusamphassajaṃ vedanaṃ sotasamphassajaṃ vedanaṃ ghānasamphassajaṃ vedanaṃ jivhāsamphassajaṃ vedanaṃ kāyasamphassajaṃ vedanaṃ manosamphassajaṃ vedanaṃ attato samanupassati. ‘‘Yā manosamphassajā vedanā so ahaṃ, yo ahaṃ sā manosamphassajā vedanā’’ti – manosamphassajaṃ vedanañca attañca advayaṃ samanupassati. Seyyathāpi telappadīpassa jhāyato ‘‘yā acci so vaṇṇo, yo vaṇṇo sā accī’’ti – acciñca vaṇṇañca advayaṃ samanupassati. Evamevaṃ idhekacco manosamphassajaṃ vedanaṃ attato samanupassati. ‘‘Yā manosamphassajā vedanā so ahaṃ, yo ahaṃ sā manosamphassajā vedanā’’ti – manosamphassajaṃ vedanañca attañca advayaṃ samanupassati. Abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi. Aññā diṭṭhi, aññaṃ vatthu. Yā ca diṭṭhi yañca vatthu – ayaṃ paṭhamā vedanāvatthukā attānudiṭṭhi. Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi diṭṭhivipatti…pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo. Evaṃ vedanaṃ attato samanupassati.
ಕಥಂ ವೇದನಾವನ್ತಂ ಅತ್ತಾನಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ? ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಸಞ್ಞಂ…ಪೇ॰… ಸಙ್ಖಾರೇ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ… ರೂಪಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ತಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘‘ಅಯಂ ಖೋ ಮೇ ಅತ್ತಾ। ಸೋ ಖೋ ಪನ ಮೇ ಅಯಂ ಅತ್ತಾ ಇಮಾಯ ವೇದನಾಯ ವೇದನಾವಾ’’ತಿ। ವೇದನಾವನ್ತಂ ಅತ್ತಾನಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ರುಕ್ಖೋ ಛಾಯಾಸಮ್ಪನ್ನೋ ಅಸ್ಸ। ತಮೇನಂ ಪುರಿಸೋ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘‘ಅಯಂ ರುಕ್ಖೋ, ಅಯಂ ಛಾಯಾ। ಅಞ್ಞೋ ರುಕ್ಖೋ, ಅಞ್ಞಾ ಛಾಯಾ। ಸೋ ಖೋ ಪನಾಯಂ ರುಕ್ಖೋ ಇಮಾಯ ಛಾಯಾಯ ಛಾಯಾವಾ’’ತಿ। ಛಾಯಾವನ್ತಂ ರುಕ್ಖಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಏವಮೇವಂ ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಸಞ್ಞಂ…ಪೇ॰… ಸಙ್ಖಾರೇ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ… ರೂಪಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ತಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘‘ಅಯಂ ಖೋ ಮೇ ಅತ್ತಾ। ಸೋ ಖೋ ಪನ ಮೇ ಅಯಂ ಅತ್ತಾ ಇಮಾಯ ವೇದನಾಯ ವೇದನಾವಾ’’ತಿ। ವೇದನಾವನ್ತಂ ಅತ್ತಾನಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಅಭಿನಿವೇಸಪರಾಮಾಸೋ ದಿಟ್ಠಿ। ದಿಟ್ಠಿ ನ ವತ್ಥು, ವತ್ಥು ನ ದಿಟ್ಠಿ। ಅಞ್ಞಾ ದಿಟ್ಠಿ, ಅಞ್ಞಂ ವತ್ಥು। ಯಾ ಚ ದಿಟ್ಠಿ ಯಞ್ಚ ವತ್ಥು – ಅಯಂ ದುತಿಯಾ ವೇದನಾವತ್ಥುಕಾ ಅತ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿ। ಅತ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿ ದಿಟ್ಠಿವಿಪತ್ತಿ…ಪೇ॰… ಇಮಾನಿ ಸಞ್ಞೋಜನಾನಿ, ನ ಚ ದಿಟ್ಠಿಯೋ। ಏವಂ ವೇದನಾವನ್ತಂ ಅತ್ತಾನಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ।
Kathaṃ vedanāvantaṃ attānaṃ samanupassati? Idhekacco saññaṃ…pe… saṅkhāre… viññāṇaṃ… rūpaṃ attato samanupassati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ayaṃ kho me attā. So kho pana me ayaṃ attā imāya vedanāya vedanāvā’’ti. Vedanāvantaṃ attānaṃ samanupassati. Seyyathāpi rukkho chāyāsampanno assa. Tamenaṃ puriso evaṃ vadeyya – ‘‘ayaṃ rukkho, ayaṃ chāyā. Añño rukkho, aññā chāyā. So kho panāyaṃ rukkho imāya chāyāya chāyāvā’’ti. Chāyāvantaṃ rukkhaṃ samanupassati. Evamevaṃ idhekacco saññaṃ…pe… saṅkhāre… viññāṇaṃ… rūpaṃ attato samanupassati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ayaṃ kho me attā. So kho pana me ayaṃ attā imāya vedanāya vedanāvā’’ti. Vedanāvantaṃ attānaṃ samanupassati. Abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi. Aññā diṭṭhi, aññaṃ vatthu. Yā ca diṭṭhi yañca vatthu – ayaṃ dutiyā vedanāvatthukā attānudiṭṭhi. Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi diṭṭhivipatti…pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo. Evaṃ vedanāvantaṃ attānaṃ samanupassati.
ಕಥಂ ಅತ್ತನಿ ವೇದನಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ? ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಸಞ್ಞಂ…ಪೇ॰… ಸಙ್ಖಾರೇ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ… ರೂಪಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ತಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘‘ಅಯಂ ಖೋ ಮೇ ಅತ್ತಾ। ಇಮಸ್ಮಿಞ್ಚ ಪನ ಅತ್ತನಿ ಅಯಂ ವೇದನಾ’’ತಿ। ಅತ್ತನಿ ವೇದನಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಪುಪ್ಫಂ ಗನ್ಧಸಮ್ಪನ್ನಂ ಅಸ್ಸ। ತಮೇನಂ ಪುರಿಸೋ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘‘ಇದಂ ಪುಪ್ಫಂ, ಅಯಂ ಗನ್ಧೋ; ಅಞ್ಞಂ ಪುಪ್ಫಂ, ಅಞ್ಞೋ ಗನ್ಧೋ। ಸೋ ಖೋ ಪನಾಯಂ ಗನ್ಧೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪುಪ್ಫೇ’’ತಿ। ಪುಪ್ಫಸ್ಮಿಂ ಗನ್ಧಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಏವಮೇವಂ ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಸಞ್ಞಂ…ಪೇ॰… ಸಙ್ಖಾರೇ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ… ರೂಪಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ತಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘‘ಅಯಂ ಖೋ ಮೇ ಅತ್ತಾ। ಇಮಸ್ಮಿಞ್ಚ ಪನ ಅತ್ತನಿ ಅಯಂ ವೇದನಾ’’ತಿ। ಅತ್ತನಿ ವೇದನಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ । ಅಭಿನಿವೇಸಪರಾಮಾಸೋ ದಿಟ್ಠಿ। ದಿಟ್ಠಿ ನ ವತ್ಥು, ವತ್ಥು ನ ದಿಟ್ಠಿ। ಅಞ್ಞಾ ದಿಟ್ಠಿ, ಅಞ್ಞಂ ವತ್ಥು। ಯಾ ಚ ದಿಟ್ಠಿ ಯಞ್ಚ ವತ್ಥು – ಅಯಂ ತತಿಯಾ ವೇದನಾವತ್ಥುಕಾ ಅತ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿ। ಅತ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿ ದಿಟ್ಠಿವಿಪತ್ತಿ…ಪೇ॰… ಇಮಾನಿ ಸಞ್ಞೋಜನಾನಿ, ನ ಚ ದಿಟ್ಠಿಯೋ। ಏವಂ ಅತ್ತನಿ ವೇದನಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ।
Kathaṃ attani vedanaṃ samanupassati? Idhekacco saññaṃ…pe… saṅkhāre… viññāṇaṃ… rūpaṃ attato samanupassati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ayaṃ kho me attā. Imasmiñca pana attani ayaṃ vedanā’’ti. Attani vedanaṃ samanupassati. Seyyathāpi pupphaṃ gandhasampannaṃ assa. Tamenaṃ puriso evaṃ vadeyya – ‘‘idaṃ pupphaṃ, ayaṃ gandho; aññaṃ pupphaṃ, añño gandho. So kho panāyaṃ gandho imasmiṃ pupphe’’ti. Pupphasmiṃ gandhaṃ samanupassati. Evamevaṃ idhekacco saññaṃ…pe… saṅkhāre… viññāṇaṃ… rūpaṃ attato samanupassati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ayaṃ kho me attā. Imasmiñca pana attani ayaṃ vedanā’’ti. Attani vedanaṃ samanupassati . Abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi. Aññā diṭṭhi, aññaṃ vatthu. Yā ca diṭṭhi yañca vatthu – ayaṃ tatiyā vedanāvatthukā attānudiṭṭhi. Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi diṭṭhivipatti…pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo. Evaṃ attani vedanaṃ samanupassati.
ಕಥಂ ವೇದನಾಯ ಅತ್ತಾನಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ? ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಸಞ್ಞಂ…ಪೇ॰… ಸಙ್ಖಾರೇ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ… ರೂಪಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ತಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘‘ಅಯಂ ಖೋ ಮೇ ಅತ್ತಾ। ಸೋ ಖೋ ಪನ ಮೇ ಅಯಂ ಅತ್ತಾ ಇಮಾಯ ವೇದನಾಯಾ’’ತಿ। ವೇದನಾಯ ಅತ್ತಾನಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಮಣಿ ಕರಣ್ಡಕೇ ಪಕ್ಖಿತ್ತೋ ಅಸ್ಸ। ತಮೇನಂ ಪುರಿಸೋ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘‘ಅಯಂ ಮಣಿ, ಅಯಂ ಕರಣ್ಡಕೋ। ಅಞ್ಞೋ ಮಣಿ, ಅಞ್ಞೋ ಕರಣ್ಡಕೋ। ಸೋ ಖೋ ಪನಾಯಂ ಮಣಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕರಣ್ಡಕೇ’’ತಿ। ಕರಣ್ಡಕಸ್ಮಿಂ ಮಣಿಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಏವಮೇವಂ ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಸಞ್ಞಂ… ಸಙ್ಖಾರೇ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ… ರೂಪಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ತಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘‘ಅಯಂ ಖೋ ಮೇ ಅತ್ತಾ। ಸೋ ಖೋ ಪನ ಮೇ ಅಯಂ ಅತ್ತಾ ಇಮಾಯ ವೇದನಾಯಾ’’ತಿ। ವೇದನಾಯ ಅತ್ತಾನಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಅಭಿನಿವೇಸಪರಾಮಾಸೋ ದಿಟ್ಠಿ। ದಿಟ್ಠಿ ನ ವತ್ಥು, ವತ್ಥು ನ ದಿಟ್ಠಿ। ಅಞ್ಞಾ ದಿಟ್ಠಿ, ಅಞ್ಞಂ ವತ್ಥು। ಯಾ ಚ ದಿಟ್ಠಿ ಯಞ್ಚ ವತ್ಥು – ಅಯಂ ಚತುತ್ಥಾ ವೇದನಾವತ್ಥುಕಾ ಅತ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿ। ಅತ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿ ದಿಟ್ಠಿವಿಪತ್ತಿ…ಪೇ॰… ಇಮಾನಿ ಸಞ್ಞೋಜನಾನಿ, ನ ಚ ದಿಟ್ಠಿಯೋ। ಏವಂ ವೇದನಾಯ ಅತ್ತಾನಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ।
Kathaṃ vedanāya attānaṃ samanupassati? Idhekacco saññaṃ…pe… saṅkhāre… viññāṇaṃ… rūpaṃ attato samanupassati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ayaṃ kho me attā. So kho pana me ayaṃ attā imāya vedanāyā’’ti. Vedanāya attānaṃ samanupassati. Seyyathāpi maṇi karaṇḍake pakkhitto assa. Tamenaṃ puriso evaṃ vadeyya – ‘‘ayaṃ maṇi, ayaṃ karaṇḍako. Añño maṇi, añño karaṇḍako. So kho panāyaṃ maṇi imasmiṃ karaṇḍake’’ti. Karaṇḍakasmiṃ maṇiṃ samanupassati. Evamevaṃ idhekacco saññaṃ… saṅkhāre… viññāṇaṃ… rūpaṃ attato samanupassati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ayaṃ kho me attā. So kho pana me ayaṃ attā imāya vedanāyā’’ti. Vedanāya attānaṃ samanupassati. Abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi. Aññā diṭṭhi, aññaṃ vatthu. Yā ca diṭṭhi yañca vatthu – ayaṃ catutthā vedanāvatthukā attānudiṭṭhi. Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi diṭṭhivipatti…pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo. Evaṃ vedanāya attānaṃ samanupassati.
೧೩೩. ಕಥಂ ಸಞ್ಞಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ? ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸಜಂ ಸಞ್ಞಂ…ಪೇ॰… ಸೋತಸಮ್ಫಸ್ಸಜಂ ಸಞ್ಞಂ… ಘಾನಸಮ್ಫಸ್ಸಜಂ ಸಞ್ಞಂ… ಜಿವ್ಹಾಸಮ್ಫಸ್ಸಜಂ ಸಞ್ಞಂ… ಕಾಯಸಮ್ಫಸ್ಸಜಂ ಸಞ್ಞಂ… ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸಜಂ ಸಞ್ಞಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಯಾ ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ಸಞ್ಞಾ ಸೋ ಅಹಂ, ಯೋ ಅಹಂ ಸಾ ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ಸಞ್ಞಾ’’ತಿ। ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸಜಂ ಸಞ್ಞಞ್ಚ ಅತ್ತಞ್ಚ ಅದ್ವಯಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ತೇಲಪ್ಪದೀಪಸ್ಸ ಝಾಯತೋ ‘‘ಯಾ ಅಚ್ಚಿ ಸೋ ವಣ್ಣೋ, ಯೋ ವಣ್ಣೋ ಸಾ ಅಚ್ಚೀ’’ತಿ – ಅಚ್ಚಿಞ್ಚ ವಣ್ಣಞ್ಚ ಅದ್ವಯಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಏವಮೇವಂ ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸಜಂ ಸಞ್ಞಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ – ‘‘ಯಾ ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ಸಞ್ಞಾ ಸೋ ಅಹಂ, ಯೋ ಅಹಂ ಸಾ ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ಸಞ್ಞಾ’’ತಿ। ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸಜಂ ಸಞ್ಞಞ್ಚ ಅತ್ತಞ್ಚ ಅದ್ವಯಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಅಭಿನಿವೇಸಪರಾಮಾಸೋ ದಿಟ್ಠಿ। ದಿಟ್ಠಿ ನ ವತ್ಥು, ವತ್ಥು ನ ದಿಟ್ಠಿ। ಅಞ್ಞಾ ದಿಟ್ಠಿ, ಅಞ್ಞಂ ವತ್ಥು। ಯಾ ಚ ದಿಟ್ಠಿ ಯಞ್ಚ ವತ್ಥು – ಅಯಂ ಪಠಮಾ ಸಞ್ಞಾವತ್ಥುಕಾ ಅತ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿ। ಅತ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿ ದಿಟ್ಠಿವಿಪತ್ತಿ…ಪೇ॰… ಇಮಾನಿ ಸಞ್ಞೋಜನಾನಿ, ನ ಚ ದಿಟ್ಠಿಯೋ। ಏವಂ ಸಞ್ಞಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ।
133. Kathaṃ saññaṃ attato samanupassati? Idhekacco cakkhusamphassajaṃ saññaṃ…pe… sotasamphassajaṃ saññaṃ… ghānasamphassajaṃ saññaṃ… jivhāsamphassajaṃ saññaṃ… kāyasamphassajaṃ saññaṃ… manosamphassajaṃ saññaṃ attato samanupassati. Yā manosamphassajā saññā so ahaṃ, yo ahaṃ sā manosamphassajā saññā’’ti. Manosamphassajaṃ saññañca attañca advayaṃ samanupassati. Seyyathāpi telappadīpassa jhāyato ‘‘yā acci so vaṇṇo, yo vaṇṇo sā accī’’ti – acciñca vaṇṇañca advayaṃ samanupassati. Evamevaṃ idhekacco manosamphassajaṃ saññaṃ attato samanupassati – ‘‘yā manosamphassajā saññā so ahaṃ, yo ahaṃ sā manosamphassajā saññā’’ti. Manosamphassajaṃ saññañca attañca advayaṃ samanupassati. Abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi. Aññā diṭṭhi, aññaṃ vatthu. Yā ca diṭṭhi yañca vatthu – ayaṃ paṭhamā saññāvatthukā attānudiṭṭhi. Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi diṭṭhivipatti…pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo. Evaṃ saññaṃ attato samanupassati.
ಕಥಂ ಸಞ್ಞಾವನ್ತಂ ಅತ್ತಾನಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ? ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಸಙ್ಖಾರೇ…ಪೇ॰… ವಿಞ್ಞಾಣಂ… ರೂಪಂ… ವೇದನಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ತಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘‘ಅಯಂ ಖೋ ಮೇ ಅತ್ತಾ। ಸೋ ಖೋ ಪನ ಮೇ ಅಯಂ ಅತ್ತಾ ಇಮಾಯ ಸಞ್ಞಾಯ ಸಞ್ಞಾವಾ’’ತಿ। ಸಞ್ಞಾವನ್ತಂ ಅತ್ತಾನಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ರುಕ್ಖೋ ಛಾಯಾಸಮ್ಪನ್ನೋ ಅಸ್ಸ। ತಮೇನಂ ಪುರಿಸೋ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘‘ಅಯಂ ರುಕ್ಖೋ, ಅಯಂ ಛಾಯಾ। ಅಞ್ಞೋ ರುಕ್ಖೋ, ಅಞ್ಞಾ ಛಾಯಾ। ಸೋ ಖೋ ಪನಾಯಂ ರುಕ್ಖೋ ಇಮಾಯ ಛಾಯಾಯ ಛಾಯಾವಾ’’ತಿ। ಛಾಯಾವನ್ತಂ ರುಕ್ಖಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಏವಮೇವಂ ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಸಙ್ಖಾರೇ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ… ರೂಪಂ… ವೇದನಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ತಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘‘ಅಯಂ ಖೋ ಮೇ ಅತ್ತಾ। ಸೋ ಖೋ ಪನ ಮೇ ಅಯಂ ಅತ್ತಾ ಇಮಾಯ ಸಞ್ಞಾಯ ಸಞ್ಞಾವಾ’’ತಿ। ಸಞ್ಞಾವನ್ತಂ ಅತ್ತಾನಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಅಭಿನಿವೇಸಪರಾಮಾಸೋ ದಿಟ್ಠಿ। ದಿಟ್ಠಿ ನ ವತ್ಥು, ವತ್ಥು ನ ದಿಟ್ಠಿ। ಅಞ್ಞಾ ದಿಟ್ಠಿ, ಅಞ್ಞಂ ವತ್ಥು। ಯಾ ಚ ದಿಟ್ಠಿ ಯಞ್ಚ ವತ್ಥು – ಅಯಂ ದುತಿಯಾ ಸಞ್ಞಾವತ್ಥುಕಾ ಅತ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿ। ಅತ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿ…ಪೇ॰… ಇಮಾನಿ ಸಞ್ಞೋಜನಾನಿ, ನ ಚ ದಿಟ್ಠಿಯೋ। ಏವಂ ಸಞ್ಞಾವನ್ತಂ ಅತ್ತಾನಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ।
Kathaṃ saññāvantaṃ attānaṃ samanupassati? Idhekacco saṅkhāre…pe… viññāṇaṃ… rūpaṃ… vedanaṃ attato samanupassati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ayaṃ kho me attā. So kho pana me ayaṃ attā imāya saññāya saññāvā’’ti. Saññāvantaṃ attānaṃ samanupassati. Seyyathāpi rukkho chāyāsampanno assa. Tamenaṃ puriso evaṃ vadeyya – ‘‘ayaṃ rukkho, ayaṃ chāyā. Añño rukkho, aññā chāyā. So kho panāyaṃ rukkho imāya chāyāya chāyāvā’’ti. Chāyāvantaṃ rukkhaṃ samanupassati. Evamevaṃ idhekacco saṅkhāre… viññāṇaṃ… rūpaṃ… vedanaṃ attato samanupassati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ayaṃ kho me attā. So kho pana me ayaṃ attā imāya saññāya saññāvā’’ti. Saññāvantaṃ attānaṃ samanupassati. Abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi. Aññā diṭṭhi, aññaṃ vatthu. Yā ca diṭṭhi yañca vatthu – ayaṃ dutiyā saññāvatthukā attānudiṭṭhi. Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi…pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo. Evaṃ saññāvantaṃ attānaṃ samanupassati.
ಕಥಂ ಅತ್ತನಿ ಸಞ್ಞಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ? ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಸಙ್ಖಾರೇ…ಪೇ॰… ವಿಞ್ಞಾಣಂ… ರೂಪಂ… ವೇದನಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ತಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘‘ಅಯಂ ಖೋ ಮೇ ಅತ್ತಾ। ಇಮಸ್ಮಿಞ್ಚ ಪನ ಅತ್ತನಿ ಅಯಂ ಸಞ್ಞಾ’’ತಿ। ಅತ್ತನಿ ಸಞ್ಞಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಪುಪ್ಫಂ ಗನ್ಧಸಮ್ಪನ್ನಂ ಅಸ್ಸ। ತಮೇನಂ ಪುರಿಸೋ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘‘ಇದಂ ಪುಪ್ಫಂ, ಅಯಂ ಗನ್ಧೋ। ಅಞ್ಞಂ ಪುಪ್ಫಂ, ಅಞ್ಞೋ ಗನ್ಧೋ। ಸೋ ಖೋ ಪನಾಯಂ ಗನ್ಧೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪುಪ್ಫೇ’’ತಿ। ಪುಪ್ಫಸ್ಮಿಂ ಗನ್ಧಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಏವಮೇವಂ ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಸಙ್ಖಾರೇ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ… ರೂಪಂ… ವೇದನಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ತಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘‘ಅಯಂ ಖೋ ಮೇ ಅತ್ತಾ। ಇಮಸ್ಮಿಞ್ಚ ಪನ ಅತ್ತನಿ ಅಯಂ ಸಞ್ಞಾ’’ತಿ। ಅತ್ತನಿ ಸಞ್ಞಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಅಭಿನಿವೇಸಪರಾಮಾಸೋ ದಿಟ್ಠಿ। ದಿಟ್ಠಿ ನ ವತ್ಥು, ವತ್ಥು ನ ದಿಟ್ಠಿ। ಅಞ್ಞಾ ದಿಟ್ಠಿ, ಅಞ್ಞಂ ವತ್ಥು। ಯಾ ಚ ದಿಟ್ಠಿ ಯಞ್ಚ ವತ್ಥು – ಅಯಂ ತತಿಯಾ ಸಞ್ಞಾವತ್ಥುಕಾ ಅತ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿ। ಅತ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿ…ಪೇ॰… ಇಮಾನಿ ಸಞ್ಞೋಜನಾನಿ, ನ ಚ ದಿಟ್ಠಿಯೋ। ಏವಂ ಅತ್ತನಿ ಸಞ್ಞಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ।
Kathaṃ attani saññaṃ samanupassati? Idhekacco saṅkhāre…pe… viññāṇaṃ… rūpaṃ… vedanaṃ attato samanupassati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ayaṃ kho me attā. Imasmiñca pana attani ayaṃ saññā’’ti. Attani saññaṃ samanupassati. Seyyathāpi pupphaṃ gandhasampannaṃ assa. Tamenaṃ puriso evaṃ vadeyya – ‘‘idaṃ pupphaṃ, ayaṃ gandho. Aññaṃ pupphaṃ, añño gandho. So kho panāyaṃ gandho imasmiṃ pupphe’’ti. Pupphasmiṃ gandhaṃ samanupassati. Evamevaṃ idhekacco saṅkhāre… viññāṇaṃ… rūpaṃ… vedanaṃ attato samanupassati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ayaṃ kho me attā. Imasmiñca pana attani ayaṃ saññā’’ti. Attani saññaṃ samanupassati. Abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi. Aññā diṭṭhi, aññaṃ vatthu. Yā ca diṭṭhi yañca vatthu – ayaṃ tatiyā saññāvatthukā attānudiṭṭhi. Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi…pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo. Evaṃ attani saññaṃ samanupassati.
ಕಥಂ ಸಞ್ಞಾಯ ಅತ್ತಾನಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ? ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಸಙ್ಖಾರೇ …ಪೇ॰… ವಿಞ್ಞಾಣಂ… ರೂಪಂ… ವೇದನಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ತಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘‘ಅಯಂ ಖೋ ಮೇ ಅತ್ತಾ। ಸೋ ಖೋ ಪನ ಮೇ ಅಯಂ ಅತ್ತಾ ಇಮಾಯ ಸಞ್ಞಾಯಾ’’ತಿ। ಸಞ್ಞಾಯ ಅತ್ತಾನಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಮಣಿ ಕರಣ್ಡಕೇ ಪಕ್ಖಿತ್ತೋ ಅಸ್ಸ। ತಮೇನಂ ಪುರಿಸೋ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘‘ಅಯಂ ಮಣಿ, ಅಯಂ ಕರಣ್ಡಕೋ। ಅಞ್ಞೋ ಮಣಿ, ಅಞ್ಞೋ ಕರಣ್ಡಕೋ। ಸೋ ಖೋ ಪನಾಯಂ ಮಣಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕರಣ್ಡಕೇ’’ತಿ। ಕರಣ್ಡಕಸ್ಮಿಂ ಮಣಿಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಏವಮೇವ ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಸಙ್ಖಾರೇ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ… ರೂಪಂ… ವೇದನಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ತಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘‘ಅಯಂ ಖೋ ಮೇ ಅತ್ತಾ। ಸೋ ಖೋ ಪನ ಮೇ ಅಯಂ ಅತ್ತಾ ಇಮಾಯ ಸಞ್ಞಾಯಾ’’ತಿ। ಸಞ್ಞಾಯ ಅತ್ತಾನಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಅಭಿನಿವೇಸಪರಾಮಾಸೋ ದಿಟ್ಠಿ। ದಿಟ್ಠಿ ನ ವತ್ಥು, ವತ್ಥು ನ ದಿಟ್ಠಿ। ಅಞ್ಞಾ ದಿಟ್ಠಿ, ಅಞ್ಞಂ ವತ್ಥು। ಯಾ ಚ ದಿಟ್ಠಿ ಯಞ್ಚ ವತ್ಥು – ಅಯಂ ಚತುತ್ಥಾ ಸಞ್ಞಾವತ್ಥುಕಾ ಅತ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿ। ಅತ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿ…ಪೇ॰… ಇಮಾನಿ ಸಞ್ಞೋಜನಾನಿ ನ ಚ ದಿಟ್ಠಿಯೋ। ಏವಂ ಸಞ್ಞಾಯ ಅತ್ತಾನಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ।
Kathaṃ saññāya attānaṃ samanupassati? Idhekacco saṅkhāre …pe… viññāṇaṃ… rūpaṃ… vedanaṃ attato samanupassati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ayaṃ kho me attā. So kho pana me ayaṃ attā imāya saññāyā’’ti. Saññāya attānaṃ samanupassati. Seyyathāpi maṇi karaṇḍake pakkhitto assa. Tamenaṃ puriso evaṃ vadeyya – ‘‘ayaṃ maṇi, ayaṃ karaṇḍako. Añño maṇi, añño karaṇḍako. So kho panāyaṃ maṇi imasmiṃ karaṇḍake’’ti. Karaṇḍakasmiṃ maṇiṃ samanupassati. Evameva idhekacco saṅkhāre… viññāṇaṃ… rūpaṃ… vedanaṃ attato samanupassati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ayaṃ kho me attā. So kho pana me ayaṃ attā imāya saññāyā’’ti. Saññāya attānaṃ samanupassati. Abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi. Aññā diṭṭhi, aññaṃ vatthu. Yā ca diṭṭhi yañca vatthu – ayaṃ catutthā saññāvatthukā attānudiṭṭhi. Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi…pe… imāni saññojanāni na ca diṭṭhiyo. Evaṃ saññāya attānaṃ samanupassati.
೧೩೪. ಕಥಂ ಸಙ್ಖಾರೇ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ? ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸಜಂ ಚೇತನಂ ಸೋತಸಮ್ಫಸ್ಸಜಂ ಚೇತನಂ ಘಾನಸಮ್ಫಸ್ಸಜಂ ಚೇತನಂ ಜಿವ್ಹಾಸಮ್ಫಸ್ಸಜಂ ಚೇತನಂ ಕಾಯಸಮ್ಫಸ್ಸಜಂ ಚೇತನಂ ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸಜಂ ಚೇತನಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ‘‘ಯಾ ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ಚೇತನಾ, ಸೋ ಅಹಂ; ಯೋ ಅಹಂ ಸಾ ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ಚೇತನಾ’’ತಿ – ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸಜಂ ಚೇತನಞ್ಚ ಅತ್ತಞ್ಚ ಅದ್ವಯಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ತೇಲಪ್ಪದೀಪಸ್ಸ ಝಾಯತೋ ‘‘ಯಾ ಅಚ್ಚಿ ಸೋ ವಣ್ಣೋ, ಯೋ ವಣ್ಣೋ ಸಾ ಅಚ್ಚೀ’’ತಿ – ಅಚ್ಚಿಞ್ಚ ವಣ್ಣಞ್ಚ ಅದ್ವಯಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಏವಮೇವಂ ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸಜಂ ಚೇತನಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ‘‘ಯಾ ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ಚೇತನಾ ಸೋ ಅಹಂ, ಯೋ ಅಹಂ ಸಾ ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ಚೇತನಾ’’ತಿ – ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸಜಂ ಚೇತನಞ್ಚ ಅತ್ತಞ್ಚ ಅದ್ವಯಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಅಭಿನಿವೇಸಪರಾಮಾಸೋ ದಿಟ್ಠಿ। ದಿಟ್ಠಿ ನ ವತ್ಥು, ವತ್ಥು ನ ದಿಟ್ಠಿ। ಅಞ್ಞಾ ದಿಟ್ಠಿ, ಅಞ್ಞಂ ವತ್ಥು। ಯಾ ಚ ದಿಟ್ಠಿ ಯಞ್ಚ ವತ್ಥು – ಅಯಂ ಪಠಮಾ ಸಙ್ಖಾರವತ್ಥುಕಾ ಅತ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿ। ಅತ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿ…ಪೇ॰… ಇಮಾನಿ ಸಞ್ಞೋಜನಾನಿ, ನ ಚ ದಿಟ್ಠಿಯೋ। ಏವಂ ಸಙ್ಖಾರೇ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ।
134. Kathaṃ saṅkhāre attato samanupassati? Idhekacco cakkhusamphassajaṃ cetanaṃ sotasamphassajaṃ cetanaṃ ghānasamphassajaṃ cetanaṃ jivhāsamphassajaṃ cetanaṃ kāyasamphassajaṃ cetanaṃ manosamphassajaṃ cetanaṃ attato samanupassati. ‘‘Yā manosamphassajā cetanā, so ahaṃ; yo ahaṃ sā manosamphassajā cetanā’’ti – manosamphassajaṃ cetanañca attañca advayaṃ samanupassati. Seyyathāpi telappadīpassa jhāyato ‘‘yā acci so vaṇṇo, yo vaṇṇo sā accī’’ti – acciñca vaṇṇañca advayaṃ samanupassati. Evamevaṃ idhekacco manosamphassajaṃ cetanaṃ attato samanupassati. ‘‘Yā manosamphassajā cetanā so ahaṃ, yo ahaṃ sā manosamphassajā cetanā’’ti – manosamphassajaṃ cetanañca attañca advayaṃ samanupassati. Abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi. Aññā diṭṭhi, aññaṃ vatthu. Yā ca diṭṭhi yañca vatthu – ayaṃ paṭhamā saṅkhāravatthukā attānudiṭṭhi. Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi…pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo. Evaṃ saṅkhāre attato samanupassati.
ಕಥಂ ಸಙ್ಖಾರವನ್ತಂ ಅತ್ತಾನಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ? ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ವಿಞ್ಞಾಣಂ… ರೂಪಂ… ವೇದನಂ… ಸಞ್ಞಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ತಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘‘ಅಯಂ ಖೋ ಮೇ ಅತ್ತಾ। ಸೋ ಖೋ ಪನ ಮೇ ಅಯಂ ಅತ್ತಾ ಇಮೇಹಿ ಸಙ್ಖಾರೇಹಿ ಸಙ್ಖಾರವಾ’’ತಿ। ಸಙ್ಖಾರವನ್ತಂ ಅತ್ತಾನಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ರುಕ್ಖೋ ಛಾಯಾಸಮ್ಪನ್ನೋ ಅಸ್ಸ। ತಮೇನಂ ಪುರಿಸೋ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘‘ಅಯಂ ರುಕ್ಖೋ, ಅಯಂ ಛಾಯಾ। ಅಞ್ಞೋ ರುಕ್ಖೋ, ಅಞ್ಞಾ ಛಾಯಾ। ಸೋ ಖೋ ಪನಾಯಂ ರುಕ್ಖೋ ಇಮಾಯ ಛಾಯಾಯ ಛಾಯಾವಾ’’ತಿ। ಛಾಯಾವನ್ತಂ ರುಕ್ಖಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಏವಮೇವ ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ವಿಞ್ಞಾಣಂ… ರೂಪಂ… ವೇದನಂ… ಸಞ್ಞಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ತಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘‘ಅಯಂ ಖೋ ಮೇ ಅತ್ತಾ। ಸೋ ಖೋ ಪನ ಮೇ ಅಯಂ ಅತ್ತಾ। ಇಮೇಹಿ ಸಙ್ಖಾರೇಹಿ ಸಙ್ಖಾರವಾ’’ತಿ। ಸಙ್ಖಾರವನ್ತಂ ಅತ್ತಾನಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಅಭಿನಿವೇಸಪರಾಮಾಸೋ ದಿಟ್ಠಿ। ದಿಟ್ಠಿ ನ ವತ್ಥು, ವತ್ಥು ನ ದಿಟ್ಠಿ। ಅಞ್ಞಾ ದಿಟ್ಠಿ, ಅಞ್ಞಂ ವತ್ಥು। ಯಾ ಚ ದಿಟ್ಠಿ ಯಞ್ಚ ವತ್ಥು – ಅಯಂ ದುತಿಯಾ ಸಙ್ಖಾರವತ್ಥುಕಾ ಅತ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿ। ಅತ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿ…ಪೇ॰… ಇಮಾನಿ ಸಞ್ಞೋಜನಾನಿ, ನ ಚ ದಿಟ್ಠಿಯೋ। ಏವಂ ಸಙ್ಖಾರವನ್ತಂ ಅತ್ತಾನಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ।
Kathaṃ saṅkhāravantaṃ attānaṃ samanupassati? Idhekacco viññāṇaṃ… rūpaṃ… vedanaṃ… saññaṃ attato samanupassati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ayaṃ kho me attā. So kho pana me ayaṃ attā imehi saṅkhārehi saṅkhāravā’’ti. Saṅkhāravantaṃ attānaṃ samanupassati. Seyyathāpi rukkho chāyāsampanno assa. Tamenaṃ puriso evaṃ vadeyya – ‘‘ayaṃ rukkho, ayaṃ chāyā. Añño rukkho, aññā chāyā. So kho panāyaṃ rukkho imāya chāyāya chāyāvā’’ti. Chāyāvantaṃ rukkhaṃ samanupassati. Evameva idhekacco viññāṇaṃ… rūpaṃ… vedanaṃ… saññaṃ attato samanupassati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ayaṃ kho me attā. So kho pana me ayaṃ attā. Imehi saṅkhārehi saṅkhāravā’’ti. Saṅkhāravantaṃ attānaṃ samanupassati. Abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi. Aññā diṭṭhi, aññaṃ vatthu. Yā ca diṭṭhi yañca vatthu – ayaṃ dutiyā saṅkhāravatthukā attānudiṭṭhi. Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi…pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo. Evaṃ saṅkhāravantaṃ attānaṃ samanupassati.
ಕಥಂ ಅತ್ತನಿ ಸಙ್ಖಾರೇ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ? ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ವಿಞ್ಞಾಣಂ… ರೂಪಂ… ವೇದನಂ… ಸಞ್ಞಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ತಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘‘ಅಯಂ ಖೋ ಮೇ ಅತ್ತಾ। ಇಮಸ್ಮಿಞ್ಚ ಪನ ಅತ್ತನಿ ಇಮೇ ಸಙ್ಖಾರಾ’’ತಿ। ಅತ್ತನಿ ಸಙ್ಖಾರೇ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಪುಪ್ಫಂ ಗನ್ಧಸಮ್ಪನ್ನಂ ಅಸ್ಸ। ತಮೇನಂ ಪುರಿಸೋ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘‘ಇದಂ ಪುಪ್ಫಂ, ಅಯಂ ಗನ್ಧೋ; ಅಞ್ಞಂ ಪುಪ್ಫಂ, ಅಞ್ಞೋ ಗನ್ಧೋ। ಸೋ ಖೋ ಪನಾಯಂ ಗನ್ಧೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪುಪ್ಫೇ’’ತಿ। ಪುಪ್ಫಸ್ಮಿಂ ಗನ್ಧಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಏವಮೇವಂ ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ವಿಞ್ಞಾಣಂ… ರೂಪಂ… ವೇದನಂ… ಸಞ್ಞಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ತಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘‘ಅಯಂ ಖೋ ಮೇ ಅತ್ತಾ। ಇಮಸ್ಮಿಞ್ಚ ಪನ ಅತ್ತನಿ ಇಮೇ ಸಙ್ಖಾರಾ’’ತಿ। ಅತ್ತನಿ ಸಙ್ಖಾರೇ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಅಭಿನಿವೇಸಪರಾಮಾಸೋ ದಿಟ್ಠಿ। ದಿಟ್ಠಿ ನ ವತ್ಥು, ವತ್ಥು ನ ದಿಟ್ಠಿ। ಅಞ್ಞಾ ದಿಟ್ಠಿ, ಅಞ್ಞಂ ವತ್ಥು। ಯಾ ಚ ದಿಟ್ಠಿ ಯಞ್ಚ ವತ್ಥು – ಅಯಂ ತತಿಯಾ ಸಙ್ಖಾರವತ್ಥುಕಾ ಅತ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿ। ಅತ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿ…ಪೇ॰… ಇಮಾನಿ ಸಞ್ಞೋಜನಾನಿ, ನ ಚ ದಿಟ್ಠಿಯೋ। ಏವಂ ಅತ್ತನಿ ಸಙ್ಖಾರೇ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ।
Kathaṃ attani saṅkhāre samanupassati? Idhekacco viññāṇaṃ… rūpaṃ… vedanaṃ… saññaṃ attato samanupassati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ayaṃ kho me attā. Imasmiñca pana attani ime saṅkhārā’’ti. Attani saṅkhāre samanupassati. Seyyathāpi pupphaṃ gandhasampannaṃ assa. Tamenaṃ puriso evaṃ vadeyya – ‘‘idaṃ pupphaṃ, ayaṃ gandho; aññaṃ pupphaṃ, añño gandho. So kho panāyaṃ gandho imasmiṃ pupphe’’ti. Pupphasmiṃ gandhaṃ samanupassati. Evamevaṃ idhekacco viññāṇaṃ… rūpaṃ… vedanaṃ… saññaṃ attato samanupassati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ayaṃ kho me attā. Imasmiñca pana attani ime saṅkhārā’’ti. Attani saṅkhāre samanupassati. Abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi. Aññā diṭṭhi, aññaṃ vatthu. Yā ca diṭṭhi yañca vatthu – ayaṃ tatiyā saṅkhāravatthukā attānudiṭṭhi. Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi…pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo. Evaṃ attani saṅkhāre samanupassati.
ಕಥಂ ಸಙ್ಖಾರೇಸು ಅತ್ತಾನಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ? ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ವಿಞ್ಞಾಣಂ… ರೂಪಂ… ವೇದನಂ… ಸಞ್ಞಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ತಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘‘ಅಯಂ ಖೋ ಮೇ ಅತ್ತಾ। ಸೋ ಖೋ ಪನ ಮೇ ಅಯಂ ಅತ್ತಾ ಇಮೇಸು ಸಙ್ಖಾರೇಸೂ’’ತಿ। ಸಙ್ಖಾರೇಸು ಅತ್ತಾನಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಮಣಿ ಕರಣ್ಡಕೇ ಪಕ್ಖಿತ್ತೋ ಅಸ್ಸ। ತಮೇನಂ ಪುರಿಸೋ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘‘ಅಯಂ ಮಣಿ, ಅಯಂ ಕರಣ್ಡಕೋ। ಅಞ್ಞೋ ಮಣಿ, ಅಞ್ಞೋ ಕರಣ್ಡಕೋ। ಸೋ ಖೋ ಪನಾಯಂ ಮಣಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕರಣ್ಡಕೇ’’ತಿ। ಕರಣ್ಡಕಸ್ಮಿಂ ಮಣಿಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಏವಮೇವ ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ವಿಞ್ಞಾಣಂ… ರೂಪಂ… ವೇದನಂ… ಸಞ್ಞಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ತಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘‘ಅಯಂ ಖೋ ಮೇ ಅತ್ತಾ। ಸೋ ಖೋ ಪನ ಮೇ ಅಯಂ ಅತ್ತಾ ಇಮೇಸು ಸಙ್ಖಾರೇಸೂ’’ತಿ। ಸಙ್ಖಾರೇಸು ಅತ್ತಾನಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಅಭಿನಿವೇಸಪರಾಮಾಸೋ ದಿಟ್ಠಿ। ದಿಟ್ಠಿ ನ ವತ್ಥು, ವತ್ಥು ನ ದಿಟ್ಠಿ। ಅಞ್ಞಾ ದಿಟ್ಠಿ, ಅಞ್ಞಂ ವತ್ಥು। ಯಾ ಚ ದಿಟ್ಠಿ ಯಞ್ಚ ವತ್ಥು – ಅಯಂ ಚತುತ್ಥಾ ಸಙ್ಖಾರವತ್ಥುಕಾ ಅತ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿ। ಅತ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿ…ಪೇ॰… ಇಮಾನಿ ಸಞ್ಞೋಜನಾನಿ, ನ ಚ ದಿಟ್ಠಿಯೋ। ಏವಂ ಸಙ್ಖಾರೇಸು ಅತ್ತಾನಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ।
Kathaṃ saṅkhāresu attānaṃ samanupassati? Idhekacco viññāṇaṃ… rūpaṃ… vedanaṃ… saññaṃ attato samanupassati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ayaṃ kho me attā. So kho pana me ayaṃ attā imesu saṅkhāresū’’ti. Saṅkhāresu attānaṃ samanupassati. Seyyathāpi maṇi karaṇḍake pakkhitto assa. Tamenaṃ puriso evaṃ vadeyya – ‘‘ayaṃ maṇi, ayaṃ karaṇḍako. Añño maṇi, añño karaṇḍako. So kho panāyaṃ maṇi imasmiṃ karaṇḍake’’ti. Karaṇḍakasmiṃ maṇiṃ samanupassati. Evameva idhekacco viññāṇaṃ… rūpaṃ… vedanaṃ… saññaṃ attato samanupassati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ayaṃ kho me attā. So kho pana me ayaṃ attā imesu saṅkhāresū’’ti. Saṅkhāresu attānaṃ samanupassati. Abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi. Aññā diṭṭhi, aññaṃ vatthu. Yā ca diṭṭhi yañca vatthu – ayaṃ catutthā saṅkhāravatthukā attānudiṭṭhi. Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi…pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo. Evaṃ saṅkhāresu attānaṃ samanupassati.
೧೩೫. ಕಥಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ? ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ… ಸೋತವಿಞ್ಞಾಣಂ… ಘಾನವಿಞ್ಞಾಣಂ… ಜಿವ್ಹಾವಿಞ್ಞಾಣಂ ಕಾಯವಿಞ್ಞಾಣಂ… ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ‘‘ಯಂ ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಂ, ಸೋ ಅಹಂ; ಯೋ ಅಹಂ, ತಂ ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣ’’ನ್ತಿ – ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚ ಅತ್ತಞ್ಚ ಅದ್ವಯಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ತೇಲಪ್ಪದೀಪಸ್ಸ ಝಾಯತೋ ‘‘ಯಾ ಅಚ್ಚಿ ಸೋ ವಣ್ಣೋ, ಯೋ ವಣ್ಣೋ ಸಾ ಅಚ್ಚೀ’’ತಿ – ಅಚ್ಚಿಞ್ಚ ವಣ್ಣಞ್ಚ ಅದ್ವಯಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಏವಮೇವಂ ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ । ‘‘ಯಂ ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಂ, ಸೋ ಅಹಂ; ಯೋ ಅಹಂ ತಂ ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣ’’ನ್ತಿ – ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚ ಅತ್ತಞ್ಚ ಅದ್ವಯಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಅಭಿನಿವೇಸಪರಾಮಾಸೋ ದಿಟ್ಠಿ। ದಿಟ್ಠಿ ನ ವತ್ಥು, ವತ್ಥು ನ ದಿಟ್ಠಿ। ಅಞ್ಞಾ ದಿಟ್ಠಿ, ಅಞ್ಞಂ ವತ್ಥು। ಯಾ ಚ ದಿಟ್ಠಿ ಯಞ್ಚ ವತ್ಥು – ಅಯಂ ಪಠಮಾ ವಿಞ್ಞಾಣವತ್ಥುಕಾ ಅತ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿ। ಅತ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿ…ಪೇ॰… ಇಮಾನಿ ಸಞ್ಞೋಜನಾನಿ, ನ ಚ ದಿಟ್ಠಿಯೋ। ಏವಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ।
135. Kathaṃ viññāṇaṃ attato samanupassati? Idhekacco cakkhuviññāṇaṃ… sotaviññāṇaṃ… ghānaviññāṇaṃ… jivhāviññāṇaṃ kāyaviññāṇaṃ… manoviññāṇaṃ attato samanupassati. ‘‘Yaṃ manoviññāṇaṃ, so ahaṃ; yo ahaṃ, taṃ manoviññāṇa’’nti – manoviññāṇañca attañca advayaṃ samanupassati. Seyyathāpi telappadīpassa jhāyato ‘‘yā acci so vaṇṇo, yo vaṇṇo sā accī’’ti – acciñca vaṇṇañca advayaṃ samanupassati. Evamevaṃ idhekacco manoviññāṇaṃ attato samanupassati . ‘‘Yaṃ manoviññāṇaṃ, so ahaṃ; yo ahaṃ taṃ manoviññāṇa’’nti – manoviññāṇañca attañca advayaṃ samanupassati. Abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi. Aññā diṭṭhi, aññaṃ vatthu. Yā ca diṭṭhi yañca vatthu – ayaṃ paṭhamā viññāṇavatthukā attānudiṭṭhi. Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi…pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo. Evaṃ viññāṇaṃ attato samanupassati.
ಕಥಂ ವಿಞ್ಞಾಣವನ್ತಂ ಅತ್ತಾನಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ? ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ರೂಪಂ… ವೇದನಂ… ಸಞ್ಞಂ… ಸಙ್ಖಾರೇ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ತಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘‘ಅಯಂ ಖೋ ಮೇ ಅತ್ತಾ। ಸೋ ಖೋ ಪನ ಮೇ ಅಯಂ ಅತ್ತಾ ಇಮಿನಾ ವಿಞ್ಞಾಣೇನ ವಿಞ್ಞಾಣವಾ’’ತಿ। ವಿಞ್ಞಾಣವನ್ತಂ ಅತ್ತಾನಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ರುಕ್ಖೋ ಛಾಯಾಸಮ್ಪನ್ನೋ ಅಸ್ಸ। ತಮೇನಂ ಪುರಿಸೋ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘‘ಅಯಂ ರುಕ್ಖೋ, ಅಯಂ ಛಾಯಾ। ಅಞ್ಞೋ ರುಕ್ಖೋ, ಅಞ್ಞಾ ಛಾಯಾ। ಸೋ ಖೋ ಪನಾಯಂ ರುಕ್ಖೋ ಇಮಾಯ ಛಾಯಾಯ ಛಾಯಾವಾ’’ತಿ। ಛಾಯಾವನ್ತಂ ರುಕ್ಖಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಏವಮೇವಂ ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ರೂಪಂ… ವೇದನಂ… ಸಞ್ಞಂ… ಸಙ್ಖಾರೇ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ತಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘‘ಅಯಂ ಖೋ ಮೇ ಅತ್ತಾ। ಸೋ ಖೋ ಪನ ಮೇ ಅಯಂ ಅತ್ತಾ ಇಮಿನಾ ವಿಞ್ಞಾಣೇನ ವಿಞ್ಞಾಣವಾ’’ತಿ। ವಿಞ್ಞಾಣವನ್ತಂ ಅತ್ತಾನಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಅಭಿನಿವೇಸಪರಾಮಾಸೋ ದಿಟ್ಠಿ। ದಿಟ್ಠಿ ನ ವತ್ಥು, ವತ್ಥು ನ ದಿಟ್ಠಿ। ಅಞ್ಞಾ ದಿಟ್ಠಿ, ಅಞ್ಞಂ ವತ್ಥು। ಯಾ ಚ ದಿಟ್ಠಿ ಯಞ್ಚ ವತ್ಥು – ಅಯಂ ದುತಿಯಾ ವಿಞ್ಞಾಣವತ್ಥುಕಾ ಅತ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿ। ಅತ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿ…ಪೇ॰… ಇಮಾನಿ ಸಞ್ಞೋಜನಾನಿ, ನ ಚ ದಿಟ್ಠಿಯೋ। ಏವಂ ವಿಞ್ಞಾಣವನ್ತಂ ಅತ್ತಾನಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ।
Kathaṃ viññāṇavantaṃ attānaṃ samanupassati? Idhekacco rūpaṃ… vedanaṃ… saññaṃ… saṅkhāre attato samanupassati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ayaṃ kho me attā. So kho pana me ayaṃ attā iminā viññāṇena viññāṇavā’’ti. Viññāṇavantaṃ attānaṃ samanupassati. Seyyathāpi rukkho chāyāsampanno assa. Tamenaṃ puriso evaṃ vadeyya – ‘‘ayaṃ rukkho, ayaṃ chāyā. Añño rukkho, aññā chāyā. So kho panāyaṃ rukkho imāya chāyāya chāyāvā’’ti. Chāyāvantaṃ rukkhaṃ samanupassati. Evamevaṃ idhekacco rūpaṃ… vedanaṃ… saññaṃ… saṅkhāre attato samanupassati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ayaṃ kho me attā. So kho pana me ayaṃ attā iminā viññāṇena viññāṇavā’’ti. Viññāṇavantaṃ attānaṃ samanupassati. Abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi. Aññā diṭṭhi, aññaṃ vatthu. Yā ca diṭṭhi yañca vatthu – ayaṃ dutiyā viññāṇavatthukā attānudiṭṭhi. Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi…pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo. Evaṃ viññāṇavantaṃ attānaṃ samanupassati.
ಕಥಂ ಅತ್ತನಿ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ? ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ರೂಪಂ… ವೇದನಂ… ಸಞ್ಞಂ… ಸಙ್ಖಾರೇ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ತಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘‘ಅಯಂ ಖೋ ಮೇ ಅತ್ತಾ । ಇಮಸ್ಮಿಞ್ಚ ಪನ ಅತ್ತನಿ ಇದಂ ವಿಞ್ಞಾಣ’’ನ್ತಿ। ಅತ್ತನಿ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಪುಪ್ಫಂ ಗನ್ಧಸಮ್ಪನ್ನಂ ಅಸ್ಸ। ತಮೇನಂ ಪುರಿಸೋ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘‘ಇದಂ ಪುಪ್ಫಂ, ಅಯಂ ಗನ್ಧೋ; ಅಞ್ಞಂ ಪುಪ್ಫಂ, ಅಞ್ಞೋ ಗನ್ಧೋ। ಸೋ ಖೋ ಪನಾಯಂ ಗನ್ಧೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪುಪ್ಫೇ’’ತಿ। ಪುಪ್ಫಸ್ಮಿಂ ಗನ್ಧಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಏವಮೇವಂ ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ರೂಪಂ… ವೇದನಂ… ಸಞ್ಞಂ… ಸಙ್ಖಾರೇ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ತಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘‘ಅಯಂ ಖೋ ಮೇ ಅತ್ತಾ। ಇಮಸ್ಮಿಞ್ಚ ಪನ ಅತ್ತನಿ ಇದಂ ವಿಞ್ಞಾಣ’’ನ್ತಿ। ಅತ್ತನಿ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಅಭಿನಿವೇಸಪರಾಮಾಸೋ ದಿಟ್ಠಿ। ದಿಟ್ಠಿ ನ ವತ್ಥು, ವತ್ಥು ನ ದಿಟ್ಠಿ। ಅಞ್ಞಾ ದಿಟ್ಠಿ, ಅಞ್ಞಂ ವತ್ಥು। ಯಾ ಚ ದಿಟ್ಠಿ ಯಞ್ಚ ವತ್ಥು – ಅಯಂ ತತಿಯಾ ವಿಞ್ಞಾಣವತ್ಥುಕಾ ಅತ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿ। ಅತ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿ…ಪೇ॰… ಇಮಾನಿ ಸಞ್ಞೋಜನಾನಿ, ನ ಚ ದಿಟ್ಠಿಯೋ। ಏವಂ ಅತ್ತನಿ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ।
Kathaṃ attani viññāṇaṃ samanupassati? Idhekacco rūpaṃ… vedanaṃ… saññaṃ… saṅkhāre attato samanupassati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ayaṃ kho me attā . Imasmiñca pana attani idaṃ viññāṇa’’nti. Attani viññāṇaṃ samanupassati. Seyyathāpi pupphaṃ gandhasampannaṃ assa. Tamenaṃ puriso evaṃ vadeyya – ‘‘idaṃ pupphaṃ, ayaṃ gandho; aññaṃ pupphaṃ, añño gandho. So kho panāyaṃ gandho imasmiṃ pupphe’’ti. Pupphasmiṃ gandhaṃ samanupassati. Evamevaṃ idhekacco rūpaṃ… vedanaṃ… saññaṃ… saṅkhāre attato samanupassati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ayaṃ kho me attā. Imasmiñca pana attani idaṃ viññāṇa’’nti. Attani viññāṇaṃ samanupassati. Abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi. Aññā diṭṭhi, aññaṃ vatthu. Yā ca diṭṭhi yañca vatthu – ayaṃ tatiyā viññāṇavatthukā attānudiṭṭhi. Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi…pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo. Evaṃ attani viññāṇaṃ samanupassati.
ಕಥಂ ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಮಿಂ ಅತ್ತಾನಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ? ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ರೂಪಂ… ವೇದನಂ… ಸಞ್ಞಂ… ಸಙ್ಖಾರೇ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ತಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘‘ಅಯಂ ಖೋ ಮೇ ಅತ್ತಾ। ಸೋ ಖೋ ಪನ ಮೇ ಅಯಂ ಅತ್ತಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ವಿಞ್ಞಾಣೇ’’ತಿ। ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಮಿಂ ಅತ್ತಾನಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಮಣಿ ಕರಣ್ಡಕೇ ಪಕ್ಖಿತ್ತೋ ಅಸ್ಸ। ತಮೇನಂ ಪುರಿಸೋ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘‘ಅಯಂ ಮಣಿ, ಅಯಂ ಕರಣ್ಡಕೋ। ಅಞ್ಞೋ ಮಣಿ, ಅಞ್ಞೋ ಕರಣ್ಡಕೋ। ಸೋ ಖೋ ಪನಾಯಂ ಮಣಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕರಣ್ಡಕೇ’’ತಿ। ಕರಣ್ಡಕಸ್ಮಿಂ ಮಣಿಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಏವಮೇವಂ ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ರೂಪಂ… ವೇದನಂ… ಸಞ್ಞಂ… ಸಙ್ಖಾರೇ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ತಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘‘ಅಯಂ ಖೋ ಮೇ ಅತ್ತಾ। ಸೋ ಖೋ ಪನ ಮೇ ಅಯಂ ಅತ್ತಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ವಿಞ್ಞಾಣೇ’’ತಿ। ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಮಿಂ ಅತ್ತಾನಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಅಭಿನಿವೇಸಪರಾಮಾಸೋ ದಿಟ್ಠಿ। ದಿಟ್ಠಿ ನ ವತ್ಥು, ವತ್ಥು ನ ದಿಟ್ಠಿ। ಅಞ್ಞಾ ದಿಟ್ಠಿ, ಅಞ್ಞಂ ವತ್ಥು। ಯಾ ಚ ದಿಟ್ಠಿ ಯಞ್ಚ ವತ್ಥು – ಅಯಂ ಚತುತ್ಥಾ ವಿಞ್ಞಾಣವತ್ಥುಕಾ ಅತ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿ। ಅತ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿ…ಪೇ॰… ಇಮಾನಿ ಸಞ್ಞೋಜನಾನಿ, ನ ಚ ದಿಟ್ಠಿಯೋ। ಏವಂ ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಮಿಂ ಅತ್ತಾನಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ। ಅತ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿಯಾ ಇಮೇಹಿ ವೀಸತಿಯಾ ಆಕಾರೇಹಿ ಅಭಿನಿವೇಸೋ ಹೋತಿ।
Kathaṃ viññāṇasmiṃ attānaṃ samanupassati? Idhekacco rūpaṃ… vedanaṃ… saññaṃ… saṅkhāre attato samanupassati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ayaṃ kho me attā. So kho pana me ayaṃ attā imasmiṃ viññāṇe’’ti. Viññāṇasmiṃ attānaṃ samanupassati. Seyyathāpi maṇi karaṇḍake pakkhitto assa. Tamenaṃ puriso evaṃ vadeyya – ‘‘ayaṃ maṇi, ayaṃ karaṇḍako. Añño maṇi, añño karaṇḍako. So kho panāyaṃ maṇi imasmiṃ karaṇḍake’’ti. Karaṇḍakasmiṃ maṇiṃ samanupassati. Evamevaṃ idhekacco rūpaṃ… vedanaṃ… saññaṃ… saṅkhāre attato samanupassati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ayaṃ kho me attā. So kho pana me ayaṃ attā imasmiṃ viññāṇe’’ti. Viññāṇasmiṃ attānaṃ samanupassati. Abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi. Aññā diṭṭhi, aññaṃ vatthu. Yā ca diṭṭhi yañca vatthu – ayaṃ catutthā viññāṇavatthukā attānudiṭṭhi. Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi…pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo. Evaṃ viññāṇasmiṃ attānaṃ samanupassati. Attānudiṭṭhiyā imehi vīsatiyā ākārehi abhiniveso hoti.
ಅತ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿನಿದ್ದೇಸೋ ದುತಿಯೋ।
Attānudiṭṭhiniddeso dutiyo.
Related texts:
ಅಟ್ಠಕಥಾ • Aṭṭhakathā / ಸುತ್ತಪಿಟಕ (ಅಟ್ಠಕಥಾ) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / ಖುದ್ದಕನಿಕಾಯ (ಅಟ್ಠಕಥಾ) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಮಗ್ಗ-ಅಟ್ಠಕಥಾ • Paṭisambhidāmagga-aṭṭhakathā / ೨. ಅತ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ • 2. Attānudiṭṭhiniddesavaṇṇanā
