| Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / দীঘনিকায • Dīghanikāya |
৯. আটানাটিযসুত্তং
9. Āṭānāṭiyasuttaṃ
পঠমভাণৰারো
Paṭhamabhāṇavāro
২৭৫. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা রাজগহে ৰিহরতি গিজ্ঝকূটে পব্বতে। অথ খো চত্তারো মহারাজা 1 মহতিযা চ যক্খসেনায মহতিযা চ গন্ধব্বসেনায মহতিযা চ কুম্ভণ্ডসেনায মহতিযা চ নাগসেনায চতুদ্দিসং রক্খং ঠপেত্ৰা চতুদ্দিসং গুম্বং ঠপেত্ৰা চতুদ্দিসং ওৰরণং ঠপেত্ৰা অভিক্কন্তায রত্তিযা অভিক্কন্তৰণ্ণা কেৰলকপ্পং গিজ্ঝকূটং পব্বতং ওভাসেত্ৰা 2 যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদিংসু। তেপি খো যক্খা অপ্পেকচ্চে ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদিংসু, অপ্পেকচ্চে ভগৰতা সদ্ধিং সম্মোদিংসু, সম্মোদনীযং কথং সারণীযং ৰীতিসারেত্ৰা একমন্তং নিসীদিংসু, অপ্পেকচ্চে যেন ভগৰা তেনঞ্জলিং পণামেত্ৰা একমন্তং নিসীদিংসু, অপ্পেকচ্চে নামগোত্তং সাৰেত্ৰা একমন্তং নিসীদিংসু, অপ্পেকচ্চে তুণ্হীভূতা একমন্তং নিসীদিংসু।
275. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate. Atha kho cattāro mahārājā 3 mahatiyā ca yakkhasenāya mahatiyā ca gandhabbasenāya mahatiyā ca kumbhaṇḍasenāya mahatiyā ca nāgasenāya catuddisaṃ rakkhaṃ ṭhapetvā catuddisaṃ gumbaṃ ṭhapetvā catuddisaṃ ovaraṇaṃ ṭhapetvā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ gijjhakūṭaṃ pabbataṃ obhāsetvā 4 yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Tepi kho yakkhā appekacce bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu, appekacce bhagavatā saddhiṃ sammodiṃsu, sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu, appekacce yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu, appekacce nāmagottaṃ sāvetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu, appekacce tuṇhībhūtā ekamantaṃ nisīdiṃsu.
২৭৬. একমন্তং নিসিন্নো খো ৰেস্সৰণো মহারাজা ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘সন্তি হি, ভন্তে, উল়ারা যক্খা ভগৰতো অপ্পসন্না। সন্তি হি, ভন্তে, উল়ারা যক্খা ভগৰতো পসন্না। সন্তি হি , ভন্তে, মজ্ঝিমা যক্খা ভগৰতো অপ্পসন্না। সন্তি হি, ভন্তে, মজ্ঝিমা যক্খা ভগৰতো পসন্না। সন্তি হি, ভন্তে, নীচা যক্খা ভগৰতো অপ্পসন্না। সন্তি হি, ভন্তে, নীচা যক্খা ভগৰতো পসন্না। যেভুয্যেন খো পন, ভন্তে, যক্খা অপ্পসন্নাযেৰ ভগৰতো। তং কিস্স হেতু? ভগৰা হি, ভন্তে, পাণাতিপাতা ৰেরমণিযা ধম্মং দেসেতি, অদিন্নাদানা ৰেরমণিযা ধম্মং দেসেতি, কামেসুমিচ্ছাচারা ৰেরমণিযা ধম্মং দেসেতি, মুসাৰাদা ৰেরমণিযা ধম্মং দেসেতি, সুরামেরযমজ্জপ্পমাদট্ঠানা ৰেরমণিযা ধম্মং দেসেতি। যেভুয্যেন খো পন, ভন্তে, যক্খা অপ্পটিৰিরতাযেৰ পাণাতিপাতা, অপ্পটিৰিরতা অদিন্নাদানা, অপ্পটিৰিরতা কামেসুমিচ্ছাচারা, অপ্পটিৰিরতা মুসাৰাদা, অপ্পটিৰিরতা সুরামেরযমজ্জপ্পমাদট্ঠানা । তেসং তং হোতি অপ্পিযং অমনাপং। সন্তি হি, ভন্তে, ভগৰতো সাৰকা অরঞ্ঞৰনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৰন্তি অপ্পসদ্দানি অপ্পনিগ্ঘোসানি ৰিজনৰাতানি মনুস্সরাহস্সেয্যকানি 5 পটিসল্লানসারুপ্পানি। তত্থ সন্তি উল়ারা যক্খা নিৰাসিনো, যে ইমস্মিং ভগৰতো পাৰচনে অপ্পসন্না। তেসং পসাদায উগ্গণ্হাতু, ভন্তে, ভগৰা আটানাটিযং রক্খং ভিক্খূনং ভিক্খুনীনং উপাসকানং উপাসিকানং গুত্তিযা রক্খায অৰিহিংসায ফাসুৰিহারাযা’’তি। অধিৰাসেসি ভগৰা তুণ্হীভাৰেন।
276. Ekamantaṃ nisinno kho vessavaṇo mahārājā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘santi hi, bhante, uḷārā yakkhā bhagavato appasannā. Santi hi, bhante, uḷārā yakkhā bhagavato pasannā. Santi hi , bhante, majjhimā yakkhā bhagavato appasannā. Santi hi, bhante, majjhimā yakkhā bhagavato pasannā. Santi hi, bhante, nīcā yakkhā bhagavato appasannā. Santi hi, bhante, nīcā yakkhā bhagavato pasannā. Yebhuyyena kho pana, bhante, yakkhā appasannāyeva bhagavato. Taṃ kissa hetu? Bhagavā hi, bhante, pāṇātipātā veramaṇiyā dhammaṃ deseti, adinnādānā veramaṇiyā dhammaṃ deseti, kāmesumicchācārā veramaṇiyā dhammaṃ deseti, musāvādā veramaṇiyā dhammaṃ deseti, surāmerayamajjappamādaṭṭhānā veramaṇiyā dhammaṃ deseti. Yebhuyyena kho pana, bhante, yakkhā appaṭiviratāyeva pāṇātipātā, appaṭiviratā adinnādānā, appaṭiviratā kāmesumicchācārā, appaṭiviratā musāvādā, appaṭiviratā surāmerayamajjappamādaṭṭhānā . Tesaṃ taṃ hoti appiyaṃ amanāpaṃ. Santi hi, bhante, bhagavato sāvakā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni 6 paṭisallānasāruppāni. Tattha santi uḷārā yakkhā nivāsino, ye imasmiṃ bhagavato pāvacane appasannā. Tesaṃ pasādāya uggaṇhātu, bhante, bhagavā āṭānāṭiyaṃ rakkhaṃ bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ guttiyā rakkhāya avihiṃsāya phāsuvihārāyā’’ti. Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.
অথ খো ৰেস্সৰণো মহারাজা ভগৰতো অধিৰাসনং ৰিদিত্ৰা তাযং ৰেলাযং ইমং আটানাটিযং রক্খং অভাসি –
Atha kho vessavaṇo mahārājā bhagavato adhivāsanaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ āṭānāṭiyaṃ rakkhaṃ abhāsi –
২৭৭. ‘‘ৰিপস্সিস্স চ 7 নমত্থু, চক্খুমন্তস্স সিরীমতো।
277. ‘‘Vipassissa ca 8 namatthu, cakkhumantassa sirīmato.
নমত্থু ককুসন্ধস্স, মারসেনাপমদ্দিনো॥
Namatthu kakusandhassa, mārasenāpamaddino.
‘‘কোণাগমনস্স নমত্থু, ব্রাহ্মণস্স ৰুসীমতো।
‘‘Koṇāgamanassa namatthu, brāhmaṇassa vusīmato;
‘‘অঙ্গীরসস্স নমত্থু, সক্যপুত্তস্স সিরীমতো।
‘‘Aṅgīrasassa namatthu, sakyaputtassa sirīmato;
‘‘যে চাপি নিব্বুতা লোকে, যথাভূতং ৰিপস্সিসুং।
‘‘Ye cāpi nibbutā loke, yathābhūtaṃ vipassisuṃ;
‘‘হিতং দেৰমনুস্সানং, যং নমস্সন্তি গোতমং।
‘‘Hitaṃ devamanussānaṃ, yaṃ namassanti gotamaṃ;
ৰিজ্জাচরণসম্পন্নং, মহন্তং ৰীতসারদং॥
Vijjācaraṇasampannaṃ, mahantaṃ vītasāradaṃ.
২৭৮. ‘‘যতো উগ্গচ্ছতি সূরিযো 19, আদিচ্চো মণ্ডলী মহা।
278. ‘‘Yato uggacchati sūriyo 20, ādicco maṇḍalī mahā.
যস্স চুগ্গচ্ছমানস্স, সংৰরীপি নিরুজ্ঝতি।
Yassa cuggacchamānassa, saṃvarīpi nirujjhati;
যস্স চুগ্গতে সূরিযে, ‘দিৰসো’তি পৰুচ্চতি॥
Yassa cuggate sūriye, ‘divaso’ti pavuccati.
‘‘রহদোপি তত্থ গম্ভীরো, সমুদ্দো সরিতোদকো।
‘‘Rahadopi tattha gambhīro, samuddo saritodako;
এৰং তং তত্থ জানন্তি, ‘সমুদ্দো সরিতোদকো’॥
Evaṃ taṃ tattha jānanti, ‘samuddo saritodako’.
‘‘ইতো ‘সা পুরিমা দিসা’, ইতি নং আচিক্খতী জনো।
‘‘Ito ‘sā purimā disā’, iti naṃ ācikkhatī jano;
যং দিসং অভিপালেতি, মহারাজা যসস্সি সো॥
Yaṃ disaṃ abhipāleti, mahārājā yasassi so.
রমতী নচ্চগীতেহি, গন্ধব্বেহি পুরক্খতো॥
Ramatī naccagītehi, gandhabbehi purakkhato.
‘‘পুত্তাপি তস্স বহৰো, একনামাতি মে সুতং।
‘‘Puttāpi tassa bahavo, ekanāmāti me sutaṃ;
অসীতি দস একো চ, ইন্দনামা মহব্বলা॥
Asīti dasa eko ca, indanāmā mahabbalā.
তে চাপি বুদ্ধং দিস্ৰান, বুদ্ধং আদিচ্চবন্ধুনং।
Te cāpi buddhaṃ disvāna, buddhaṃ ādiccabandhunaṃ;
দূরতোৰ নমস্সন্তি, মহন্তং ৰীতসারদং॥
Dūratova namassanti, mahantaṃ vītasāradaṃ.
‘‘নমো তে পুরিসাজঞ্ঞ, নমো তে পুরিসুত্তম।
‘‘Namo te purisājañña, namo te purisuttama;
কুসলেন সমেক্খসি, অমনুস্সাপি তং ৰন্দন্তি।
Kusalena samekkhasi, amanussāpi taṃ vandanti;
সুতং নেতং অভিণ্হসো, তস্মা এৰং ৰদেমসে॥
Sutaṃ netaṃ abhiṇhaso, tasmā evaṃ vademase.
‘‘‘জিনং ৰন্দথ গোতমং, জিনং ৰন্দাম গোতমং।
‘‘‘Jinaṃ vandatha gotamaṃ, jinaṃ vandāma gotamaṃ;
ৰিজ্জাচরণসম্পন্নং, বুদ্ধং ৰন্দাম গোতমং’॥
Vijjācaraṇasampannaṃ, buddhaṃ vandāma gotamaṃ’.
২৭৯. ‘‘যেন পেতা পৰুচ্চন্তি, পিসুণা পিট্ঠিমংসিকা।
279. ‘‘Yena petā pavuccanti, pisuṇā piṭṭhimaṃsikā.
‘‘ইতো ‘সা দক্খিণা দিসা’, ইতি নং আচিক্খতী জনো।
‘‘Ito ‘sā dakkhiṇā disā’, iti naṃ ācikkhatī jano;
যং দিসং অভিপালেতি, মহারাজা যসস্সি সো॥
Yaṃ disaṃ abhipāleti, mahārājā yasassi so.
‘‘কুম্ভণ্ডানং অধিপতি, ‘ৰিরূল়্হো’ ইতি নামসো।
‘‘Kumbhaṇḍānaṃ adhipati, ‘virūḷho’ iti nāmaso;
রমতী নচ্চগীতেহি, কুম্ভণ্ডেহি পুরক্খতো॥
Ramatī naccagītehi, kumbhaṇḍehi purakkhato.
‘‘পুত্তাপি তস্স বহৰো, একনামাতি মে সুতং।
‘‘Puttāpi tassa bahavo, ekanāmāti me sutaṃ;
অসীতি দস একো চ, ইন্দনামা মহব্বলা॥
Asīti dasa eko ca, indanāmā mahabbalā.
তে চাপি বুদ্ধং দিস্ৰান, বুদ্ধং আদিচ্চবন্ধুনং।
Te cāpi buddhaṃ disvāna, buddhaṃ ādiccabandhunaṃ;
দূরতোৰ নমস্সন্তি, মহন্তং ৰীতসারদং॥
Dūratova namassanti, mahantaṃ vītasāradaṃ.
‘‘নমো তে পুরিসাজঞ্ঞ, নমো তে পুরিসুত্তম।
‘‘Namo te purisājañña, namo te purisuttama;
কুসলেন সমেক্খসি, অমনুস্সাপি তং ৰন্দন্তি।
Kusalena samekkhasi, amanussāpi taṃ vandanti;
সুতং নেতং অভিণ্হসো, তস্মা এৰং ৰদেমসে॥
Sutaṃ netaṃ abhiṇhaso, tasmā evaṃ vademase.
‘‘‘জিনং ৰন্দথ গোতমং, জিনং ৰন্দাম গোতমং।
‘‘‘Jinaṃ vandatha gotamaṃ, jinaṃ vandāma gotamaṃ;
ৰিজ্জাচরণসম্পন্নং, বুদ্ধং ৰন্দাম গোতমং’॥
Vijjācaraṇasampannaṃ, buddhaṃ vandāma gotamaṃ’.
২৮০. ‘‘যত্থ চোগ্গচ্ছতি সূরিযো, আদিচ্চো মণ্ডলী মহা।
280. ‘‘Yattha coggacchati sūriyo, ādicco maṇḍalī mahā.
যস্স চোগ্গচ্ছমানস্স, দিৰসোপি নিরুজ্ঝতি।
Yassa coggacchamānassa, divasopi nirujjhati;
যস্স চোগ্গতে সূরিযে, ‘সংৰরী’তি পৰুচ্চতি॥
Yassa coggate sūriye, ‘saṃvarī’ti pavuccati.
‘‘রহদোপি তত্থ গম্ভীরো, সমুদ্দো সরিতোদকো।
‘‘Rahadopi tattha gambhīro, samuddo saritodako;
এৰং তং তত্থ জানন্তি, ‘সমুদ্দো সরিতোদকো’॥
Evaṃ taṃ tattha jānanti, ‘samuddo saritodako’.
‘‘ইতো ‘সা পচ্ছিমা দিসা’, ইতি নং আচিক্খতী জনো।
‘‘Ito ‘sā pacchimā disā’, iti naṃ ācikkhatī jano;
যং দিসং অভিপালেতি, মহারাজা যসস্সি সো॥
Yaṃ disaṃ abhipāleti, mahārājā yasassi so.
‘‘নাগানঞ্চ অধিপতি, ‘ৰিরূপক্খো’তি নামসো।
‘‘Nāgānañca adhipati, ‘virūpakkho’ti nāmaso;
রমতী নচ্চগীতেহি, নাগেহেৰ পুরক্খতো॥
Ramatī naccagītehi, nāgeheva purakkhato.
‘‘পুত্তাপি তস্স বহৰো, একনামাতি মে সুতং।
‘‘Puttāpi tassa bahavo, ekanāmāti me sutaṃ;
অসীতি দস একো চ, ইন্দনামা মহব্বলা॥
Asīti dasa eko ca, indanāmā mahabbalā.
তে চাপি বুদ্ধং দিস্ৰান, বুদ্ধং আদিচ্চবন্ধুনং।
Te cāpi buddhaṃ disvāna, buddhaṃ ādiccabandhunaṃ;
দূরতোৰ নমস্সন্তি, মহন্তং ৰীতসারদং॥
Dūratova namassanti, mahantaṃ vītasāradaṃ.
‘‘নমো তে পুরিসাজঞ্ঞ, নমো তে পুরিসুত্তম।
‘‘Namo te purisājañña, namo te purisuttama;
কুসলেন সমেক্খসি, অমনুস্সাপি তং ৰন্দন্তি।
Kusalena samekkhasi, amanussāpi taṃ vandanti;
সুতং নেতং অভিণ্হসো, তস্মা এৰং ৰদেমসে॥
Sutaṃ netaṃ abhiṇhaso, tasmā evaṃ vademase.
‘‘‘জিনং ৰন্দথ গোতমং, জিনং ৰন্দাম গোতমং।
‘‘‘Jinaṃ vandatha gotamaṃ, jinaṃ vandāma gotamaṃ;
ৰিজ্জাচরণসম্পন্নং, বুদ্ধং ৰন্দাম গোতমং’॥
Vijjācaraṇasampannaṃ, buddhaṃ vandāma gotamaṃ’.
মনুস্সা তত্থ জাযন্তি, অমমা অপরিগ্গহা॥
Manussā tattha jāyanti, amamā apariggahā.
‘‘ন তে বীজং পৰপন্তি, নপি নীযন্তি নঙ্গলা।
‘‘Na te bījaṃ pavapanti, napi nīyanti naṅgalā;
অকট্ঠপাকিমং সালিং, পরিভুঞ্জন্তি মানুসা॥
Akaṭṭhapākimaṃ sāliṃ, paribhuñjanti mānusā.
‘‘অকণং অথুসং সুদ্ধং, সুগন্ধং তণ্ডুলপ্ফলং।
‘‘Akaṇaṃ athusaṃ suddhaṃ, sugandhaṃ taṇḍulapphalaṃ;
তুণ্ডিকীরে পচিত্ৰান, ততো ভুঞ্জন্তি ভোজনং॥
Tuṇḍikīre pacitvāna, tato bhuñjanti bhojanaṃ.
‘‘গাৰিং একখুরং কত্ৰা, অনুযন্তি দিসোদিসং।
‘‘Gāviṃ ekakhuraṃ katvā, anuyanti disodisaṃ;
পসুং একখুরং কত্ৰা, অনুযন্তি দিসোদিসং॥
Pasuṃ ekakhuraṃ katvā, anuyanti disodisaṃ.
পুরিসং ৰাহনং কত্ৰা, অনুযন্তি দিসোদিসং॥
Purisaṃ vāhanaṃ katvā, anuyanti disodisaṃ.
‘‘কুমারিং ৰাহনং কত্ৰা, অনুযন্তি দিসোদিসং।
‘‘Kumāriṃ vāhanaṃ katvā, anuyanti disodisaṃ;
কুমারং ৰাহনং কত্ৰা, অনুযন্তি দিসোদিসং॥
Kumāraṃ vāhanaṃ katvā, anuyanti disodisaṃ.
‘‘তে যানে অভিরুহিত্ৰা,
‘‘Te yāne abhiruhitvā,
পচারা তস্স রাজিনো॥
Pacārā tassa rājino.
‘‘হত্থিযানং অস্সযানং, দিব্বং যানং উপট্ঠিতং।
‘‘Hatthiyānaṃ assayānaṃ, dibbaṃ yānaṃ upaṭṭhitaṃ;
পাসাদা সিৰিকা চেৰ, মহারাজস্স যসস্সিনো॥
Pāsādā sivikā ceva, mahārājassa yasassino.
‘‘তস্স চ নগরা অহু,
‘‘Tassa ca nagarā ahu,
অন্তলিক্খে সুমাপিতা।
Antalikkhe sumāpitā;
আটানাটা কুসিনাটা পরকুসিনাটা,
Āṭānāṭā kusināṭā parakusināṭā,
জনোঘমপরেন চ।
Janoghamaparena ca;
নৰনৰুতিযো অম্বরঅম্বরৰতিযো,
Navanavutiyo ambaraambaravatiyo,
আল়কমন্দা নাম রাজধানী॥
Āḷakamandā nāma rājadhānī.
‘‘কুৰেরস্স খো পন, মারিস, মহারাজস্স ৰিসাণা নাম রাজধানী।
‘‘Kuverassa kho pana, mārisa, mahārājassa visāṇā nāma rājadhānī;
তস্মা কুৰেরো মহারাজা, ‘ৰেস্সৰণো’তি পৰুচ্চতি॥
Tasmā kuvero mahārājā, ‘vessavaṇo’ti pavuccati.
‘‘পচ্চেসন্তো পকাসেন্তি, ততোলা তত্তলা ততোতলা।
‘‘Paccesanto pakāsenti, tatolā tattalā tatotalā;
ওজসি তেজসি ততোজসী, সূরো রাজা অরিট্ঠো নেমি॥
Ojasi tejasi tatojasī, sūro rājā ariṭṭho nemi.
‘‘রহদোপি তত্থ ধরণী নাম, যতো মেঘা পৰস্সন্তি।
‘‘Rahadopi tattha dharaṇī nāma, yato meghā pavassanti;
ৰস্সা যতো পতাযন্তি, সভাপি তত্থ সালৰতী 35 নাম॥
Vassā yato patāyanti, sabhāpi tattha sālavatī 36 nāma.
‘‘যত্থ যক্খা পযিরুপাসন্তি, তত্থ নিচ্চফলা রুক্খা।
‘‘Yattha yakkhā payirupāsanti, tattha niccaphalā rukkhā;
নানা দিজগণা যুতা, মযূরকোঞ্চাভিরুদা।
Nānā dijagaṇā yutā, mayūrakoñcābhirudā;
কোকিলাদীহি ৰগ্গুহি॥
Kokilādīhi vagguhi.
‘‘জীৰঞ্জীৰকসদ্দেত্থ, অথো ওট্ঠৰচিত্তকা।
‘‘Jīvañjīvakasaddettha, atho oṭṭhavacittakā;
‘‘সুকসাল়িকসদ্দেত্থ, দণ্ডমাণৰকানি চ।
‘‘Sukasāḷikasaddettha, daṇḍamāṇavakāni ca;
সোভতি সব্বকালং সা, কুৰেরনল়িনী সদা॥
Sobhati sabbakālaṃ sā, kuveranaḷinī sadā.
‘‘ইতো ‘সা উত্তরা দিসা’, ইতি নং আচিক্খতী জনো।
‘‘Ito ‘sā uttarā disā’, iti naṃ ācikkhatī jano;
যং দিসং অভিপালেতি, মহারাজা যসস্সি সো॥
Yaṃ disaṃ abhipāleti, mahārājā yasassi so.
‘‘যক্খানঞ্চ অধিপতি, ‘কুৰেরো’ ইতি নামসো।
‘‘Yakkhānañca adhipati, ‘kuvero’ iti nāmaso;
রমতী নচ্চগীতেহি, যক্খেহেৰ পুরক্খতো॥
Ramatī naccagītehi, yakkheheva purakkhato.
‘‘পুত্তাপি তস্স বহৰো, একনামাতি মে সুতং।
‘‘Puttāpi tassa bahavo, ekanāmāti me sutaṃ;
অসীতি দস একো চ, ইন্দনামা মহব্বলা॥
Asīti dasa eko ca, indanāmā mahabbalā.
‘‘তে চাপি বুদ্ধং দিস্ৰান, বুদ্ধং আদিচ্চবন্ধুনং।
‘‘Te cāpi buddhaṃ disvāna, buddhaṃ ādiccabandhunaṃ;
দূরতোৰ নমস্সন্তি, মহন্তং ৰীতসারদং॥
Dūratova namassanti, mahantaṃ vītasāradaṃ.
‘‘নমো তে পুরিসাজঞ্ঞ, নমো তে পুরিসুত্তম।
‘‘Namo te purisājañña, namo te purisuttama;
কুসলেন সমেক্খসি, অমনুস্সাপি তং ৰন্দন্তি।
Kusalena samekkhasi, amanussāpi taṃ vandanti;
সুতং নেতং অভিণ্হসো, তস্মা এৰং ৰদেমসে॥
Sutaṃ netaṃ abhiṇhaso, tasmā evaṃ vademase.
‘‘‘জিনং ৰন্দথ গোতমং, জিনং ৰন্দাম গোতমং।
‘‘‘Jinaṃ vandatha gotamaṃ, jinaṃ vandāma gotamaṃ;
ৰিজ্জাচরণসম্পন্নং, বুদ্ধং ৰন্দাম গোতম’’’ন্তি॥
Vijjācaraṇasampannaṃ, buddhaṃ vandāma gotama’’’nti.
‘‘অযং খো সা, মারিস, আটানাটিযা রক্খা ভিক্খূনং ভিক্খুনীনং উপাসকানং উপাসিকানং গুত্তিযা রক্খায অৰিহিংসায ফাসুৰিহারায।
‘‘Ayaṃ kho sā, mārisa, āṭānāṭiyā rakkhā bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ guttiyā rakkhāya avihiṃsāya phāsuvihārāya.
২৮২. ‘‘যস্স কস্সচি, মারিস, ভিক্খুস্স ৰা ভিক্খুনিযা ৰা উপাসকস্স ৰা উপাসিকায ৰা অযং আটানাটিযা রক্খা সুগ্গহিতা ভৰিস্সতি সমত্তা পরিযাপুতা 39। তং চে অমনুস্সো যক্খো ৰা যক্খিনী ৰা যক্খপোতকো ৰা যক্খপোতিকা ৰা যক্খমহামত্তো ৰা যক্খপারিসজ্জো ৰা যক্খপচারো ৰা, গন্ধব্বো ৰা গন্ধব্বী ৰা গন্ধব্বপোতকো ৰা গন্ধব্বপোতিকা ৰা গন্ধব্বমহামত্তো ৰা গন্ধব্বপারিসজ্জো ৰা গন্ধব্বপচারো ৰা, কুম্ভণ্ডো ৰা কুম্ভণ্ডী ৰা কুম্ভণ্ডপোতকো ৰা কুম্ভণ্ডপোতিকা ৰা কুম্ভণ্ডমহামত্তো ৰা কুম্ভণ্ডপারিসজ্জো ৰা কুম্ভণ্ডপচারো ৰা, নাগো ৰা নাগী ৰা নাগপোতকো ৰা নাগপোতিকা ৰা নাগমহামত্তো ৰা নাগপারিসজ্জো ৰা নাগপচারো ৰা, পদুট্ঠচিত্তো ভিক্খুং ৰা ভিক্খুনিং ৰা উপাসকং ৰা উপাসিকং ৰা গচ্ছন্তং ৰা অনুগচ্ছেয্য, ঠিতং ৰা উপতিট্ঠেয্য, নিসিন্নং ৰা উপনিসীদেয্য, নিপন্নং ৰা উপনিপজ্জেয্য। ন মে সো, মারিস, অমনুস্সো লভেয্য গামেসু ৰা নিগমেসু ৰা সক্কারং ৰা গরুকারং ৰা। ন মে সো, মারিস, অমনুস্সো লভেয্য আল়কমন্দায নাম রাজধানিযা ৰত্থুং ৰা ৰাসং ৰা। ন মে সো, মারিস, অমনুস্সো লভেয্য যক্খানং সমিতিং গন্তুং। অপিস্সু নং, মারিস, অমনুস্সা অনাৰয্হম্পি নং করেয্যুং অৰিৰয্হং। অপিস্সু নং, মারিস, অমনুস্সা অত্তাহিপি পরিপুণ্ণাহি পরিভাসাহি পরিভাসেয্যুং। অপিস্সু নং, মারিস, অমনুস্সা রিত্তংপিস্স পত্তং সীসে নিক্কুজ্জেয্যুং। অপিস্সু নং, মারিস, অমনুস্সা সত্তধাপিস্স মুদ্ধং ফালেয্যুং।
282. ‘‘Yassa kassaci, mārisa, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā upāsakassa vā upāsikāya vā ayaṃ āṭānāṭiyā rakkhā suggahitā bhavissati samattā pariyāputā 40. Taṃ ce amanusso yakkho vā yakkhinī vā yakkhapotako vā yakkhapotikā vā yakkhamahāmatto vā yakkhapārisajjo vā yakkhapacāro vā, gandhabbo vā gandhabbī vā gandhabbapotako vā gandhabbapotikā vā gandhabbamahāmatto vā gandhabbapārisajjo vā gandhabbapacāro vā, kumbhaṇḍo vā kumbhaṇḍī vā kumbhaṇḍapotako vā kumbhaṇḍapotikā vā kumbhaṇḍamahāmatto vā kumbhaṇḍapārisajjo vā kumbhaṇḍapacāro vā, nāgo vā nāgī vā nāgapotako vā nāgapotikā vā nāgamahāmatto vā nāgapārisajjo vā nāgapacāro vā, paduṭṭhacitto bhikkhuṃ vā bhikkhuniṃ vā upāsakaṃ vā upāsikaṃ vā gacchantaṃ vā anugaccheyya, ṭhitaṃ vā upatiṭṭheyya, nisinnaṃ vā upanisīdeyya, nipannaṃ vā upanipajjeyya. Na me so, mārisa, amanusso labheyya gāmesu vā nigamesu vā sakkāraṃ vā garukāraṃ vā. Na me so, mārisa, amanusso labheyya āḷakamandāya nāma rājadhāniyā vatthuṃ vā vāsaṃ vā. Na me so, mārisa, amanusso labheyya yakkhānaṃ samitiṃ gantuṃ. Apissu naṃ, mārisa, amanussā anāvayhampi naṃ kareyyuṃ avivayhaṃ. Apissu naṃ, mārisa, amanussā attāhipi paripuṇṇāhi paribhāsāhi paribhāseyyuṃ. Apissu naṃ, mārisa, amanussā rittaṃpissa pattaṃ sīse nikkujjeyyuṃ. Apissu naṃ, mārisa, amanussā sattadhāpissa muddhaṃ phāleyyuṃ.
‘‘সন্তি হি, মারিস, অমনুস্সা চণ্ডা রুদ্ধা 41 রভসা, তে নেৰ মহারাজানং আদিযন্তি, ন মহারাজানং পুরিসকানং আদিযন্তি, ন মহারাজানং পুরিসকানং পুরিসকানং আদিযন্তি। তে খো তে, মারিস, অমনুস্সা মহারাজানং অৰরুদ্ধা নাম ৰুচ্চন্তি। সেয্যথাপি, মারিস, রঞ্ঞো মাগধস্স ৰিজিতে মহাচোরা। তে নেৰ রঞ্ঞো মাগধস্স আদিযন্তি, ন রঞ্ঞো মাগধস্স পুরিসকানং আদিযন্তি, ন রঞ্ঞো মাগধস্স পুরিসকানং পুরিসকানং আদিযন্তি। তে খো তে, মারিস, মহাচোরা রঞ্ঞো মাগধস্স অৰরুদ্ধা নাম ৰুচ্চন্তি। এৰমেৰ খো, মারিস, সন্তি অমনুস্সা চণ্ডা রুদ্ধা রভসা, তে নেৰ মহারাজানং আদিযন্তি, ন মহারাজানং পুরিসকানং আদিযন্তি, ন মহারাজানং পুরিসকানং পুরিসকানং আদিযন্তি। তে খো তে, মারিস, অমনুস্সা মহারাজানং অৰরুদ্ধা নাম ৰুচ্চন্তি। যো হি কোচি, মারিস, অমনুস্সো যক্খো ৰা যক্খিনী ৰা…পে॰… গন্ধব্বো ৰা গন্ধব্বী ৰা … কুম্ভণ্ডো ৰা কুম্ভণ্ডী ৰা… নাগো ৰা নাগী ৰা নাগপোতকো ৰা নাগপোতিকা ৰা নাগমহামত্তো ৰা নাগপারিসজ্জো ৰা নাগপচারো ৰা পদুট্ঠচিত্তো ভিক্খুং ৰা ভিক্খুনিং ৰা উপাসকং ৰা উপাসিকং ৰা গচ্ছন্তং ৰা অনুগচ্ছেয্য, ঠিতং ৰা উপতিট্ঠেয্য, নিসিন্নং ৰা উপনিসীদেয্য, নিপন্নং ৰা উপনিপজ্জেয্য। ইমেসং যক্খানং মহাযক্খানং সেনাপতীনং মহাসেনাপতীনং উজ্ঝাপেতব্বং ৰিক্কন্দিতব্বং ৰিরৰিতব্বং – ‘অযং যক্খো গণ্হাতি, অযং যক্খো আৰিসতি, অযং যক্খো হেঠেতি, অযং যক্খো ৰিহেঠেতি, অযং যক্খো হিংসতি, অযং যক্খো ৰিহিংসতি, অযং যক্খো ন মুঞ্চতী’তি।
‘‘Santi hi, mārisa, amanussā caṇḍā ruddhā 42 rabhasā, te neva mahārājānaṃ ādiyanti, na mahārājānaṃ purisakānaṃ ādiyanti, na mahārājānaṃ purisakānaṃ purisakānaṃ ādiyanti. Te kho te, mārisa, amanussā mahārājānaṃ avaruddhā nāma vuccanti. Seyyathāpi, mārisa, rañño māgadhassa vijite mahācorā. Te neva rañño māgadhassa ādiyanti, na rañño māgadhassa purisakānaṃ ādiyanti, na rañño māgadhassa purisakānaṃ purisakānaṃ ādiyanti. Te kho te, mārisa, mahācorā rañño māgadhassa avaruddhā nāma vuccanti. Evameva kho, mārisa, santi amanussā caṇḍā ruddhā rabhasā, te neva mahārājānaṃ ādiyanti, na mahārājānaṃ purisakānaṃ ādiyanti, na mahārājānaṃ purisakānaṃ purisakānaṃ ādiyanti. Te kho te, mārisa, amanussā mahārājānaṃ avaruddhā nāma vuccanti. Yo hi koci, mārisa, amanusso yakkho vā yakkhinī vā…pe… gandhabbo vā gandhabbī vā … kumbhaṇḍo vā kumbhaṇḍī vā… nāgo vā nāgī vā nāgapotako vā nāgapotikā vā nāgamahāmatto vā nāgapārisajjo vā nāgapacāro vā paduṭṭhacitto bhikkhuṃ vā bhikkhuniṃ vā upāsakaṃ vā upāsikaṃ vā gacchantaṃ vā anugaccheyya, ṭhitaṃ vā upatiṭṭheyya, nisinnaṃ vā upanisīdeyya, nipannaṃ vā upanipajjeyya. Imesaṃ yakkhānaṃ mahāyakkhānaṃ senāpatīnaṃ mahāsenāpatīnaṃ ujjhāpetabbaṃ vikkanditabbaṃ viravitabbaṃ – ‘ayaṃ yakkho gaṇhāti, ayaṃ yakkho āvisati, ayaṃ yakkho heṭheti, ayaṃ yakkho viheṭheti, ayaṃ yakkho hiṃsati, ayaṃ yakkho vihiṃsati, ayaṃ yakkho na muñcatī’ti.
২৮৩. ‘‘কতমেসং যক্খানং মহাযক্খানং সেনাপতীনং মহাসেনাপতীনং?
283. ‘‘Katamesaṃ yakkhānaṃ mahāyakkhānaṃ senāpatīnaṃ mahāsenāpatīnaṃ?
‘‘ইন্দো সোমো ৰরুণো চ, ভারদ্ৰাজো পজাপতি।
‘‘Indo somo varuṇo ca, bhāradvājo pajāpati;
চন্দনো কামসেট্ঠো চ, কিন্নুঘণ্ডু নিঘণ্ডু চ॥
Candano kāmaseṭṭho ca, kinnughaṇḍu nighaṇḍu ca.
‘‘পনাদো ওপমঞ্ঞো চ, দেৰসূতো চ মাতলি।
‘‘Panādo opamañño ca, devasūto ca mātali;
‘‘সাতাগিরো হেমৰতো, পুণ্ণকো করতিযো গুল়ো।
‘‘Sātāgiro hemavato, puṇṇako karatiyo guḷo;
সিৰকো মুচলিন্দো চ, ৰেস্সামিত্তো যুগন্ধরো॥
Sivako mucalindo ca, vessāmitto yugandharo.
পঞ্চালচণ্ডো আল়ৰকো, পজ্জুন্নো সুমনো সুমুখো।
Pañcālacaṇḍo āḷavako, pajjunno sumano sumukho;
‘‘ইমেসং যক্খানং মহাযক্খানং সেনাপতীনং মহাসেনাপতীনং উজ্ঝাপেতব্বং ৰিক্কন্দিতব্বং ৰিরৰিতব্বং – ‘অযং যক্খো গণ্হাতি, অযং যক্খো আৰিসতি, অযং যক্খো হেঠেতি, অযং যক্খো ৰিহেঠেতি, অযং যক্খো হিংসতি, অযং যক্খো ৰিহিংসতি, অযং যক্খো ন মুঞ্চতী’তি।
‘‘Imesaṃ yakkhānaṃ mahāyakkhānaṃ senāpatīnaṃ mahāsenāpatīnaṃ ujjhāpetabbaṃ vikkanditabbaṃ viravitabbaṃ – ‘ayaṃ yakkho gaṇhāti, ayaṃ yakkho āvisati, ayaṃ yakkho heṭheti, ayaṃ yakkho viheṭheti, ayaṃ yakkho hiṃsati, ayaṃ yakkho vihiṃsati, ayaṃ yakkho na muñcatī’ti.
‘‘অযং খো সা, মারিস, আটানাটিযা রক্খা ভিক্খূনং ভিক্খুনীনং উপাসকানং উপাসিকানং গুত্তিযা রক্খায অৰিহিংসায ফাসুৰিহারায। হন্দ চ দানি মযং, মারিস, গচ্ছাম বহুকিচ্চা মযং বহুকরণীযা’’তি। ‘‘যস্সদানি তুম্হে মহারাজানো কালং মঞ্ঞথা’’তি।
‘‘Ayaṃ kho sā, mārisa, āṭānāṭiyā rakkhā bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ guttiyā rakkhāya avihiṃsāya phāsuvihārāya. Handa ca dāni mayaṃ, mārisa, gacchāma bahukiccā mayaṃ bahukaraṇīyā’’ti. ‘‘Yassadāni tumhe mahārājāno kālaṃ maññathā’’ti.
২৮৪. অথ খো চত্তারো মহারাজা উট্ঠাযাসনা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা পদক্খিণং কত্ৰা তত্থেৰন্তরধাযিংসু। তেপি খো যক্খা উট্ঠাযাসনা অপ্পেকচ্চে ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা পদক্খিণং কত্ৰা তত্থেৰন্তরধাযিংসু। অপ্পেকচ্চে ভগৰতা সদ্ধিং সম্মোদিংসু, সম্মোদনীযং কথং সারণীযং ৰীতিসারেত্ৰা তত্থেৰন্তরধাযিংসু । অপ্পেকচ্চে যেন ভগৰা তেনঞ্জলিং পণামেত্ৰা তত্থেৰন্তরধাযিংসু। অপ্পেকচ্চে নামগোত্তং সাৰেত্ৰা তত্থেৰন্তরধাযিংসু। অপ্পেকচ্চে তুণ্হীভূতা তত্থেৰন্তরধাযিংসূতি।
284. Atha kho cattāro mahārājā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyiṃsu. Tepi kho yakkhā uṭṭhāyāsanā appekacce bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyiṃsu. Appekacce bhagavatā saddhiṃ sammodiṃsu, sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā tatthevantaradhāyiṃsu . Appekacce yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā tatthevantaradhāyiṃsu. Appekacce nāmagottaṃ sāvetvā tatthevantaradhāyiṃsu. Appekacce tuṇhībhūtā tatthevantaradhāyiṃsūti.
পঠমভাণৰারো নিট্ঠিতো।
Paṭhamabhāṇavāro niṭṭhito.
দুতিযভাণৰারো
Dutiyabhāṇavāro
২৮৫. অথ খো ভগৰা তস্সা রত্তিযা অচ্চযেন ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ইমং, ভিক্খৰে, রত্তিং চত্তারো মহারাজা মহতিযা চ যক্খসেনায মহতিযা চ গন্ধব্বসেনায মহতিযা চ কুম্ভণ্ডসেনায মহতিযা চ নাগসেনায চতুদ্দিসং রক্খং ঠপেত্ৰা চতুদ্দিসং গুম্বং ঠপেত্ৰা চতুদ্দিসং ওৰরণং ঠপেত্ৰা অভিক্কন্তায রত্তিযা অভিক্কন্তৰণ্ণা কেৰলকপ্পং গিজ্ঝকূটং পব্বতং ওভাসেত্ৰা যেনাহং তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা মং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদিংসু। তেপি খো, ভিক্খৰে, যক্খা অপ্পেকচ্চে মং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদিংসু। অপ্পেকচ্চে মযা সদ্ধিং সম্মোদিংসু, সম্মোদনীযং কথং সারণীযং ৰীতিসারেত্ৰা একমন্তং নিসীদিংসু। অপ্পেকচ্চে যেনাহং তেনঞ্জলিং পণামেত্ৰা একমন্তং নিসীদিংসু। অপ্পেকচ্চে নামগোত্তং সাৰেত্ৰা একমন্তং নিসীদিংসু। অপ্পেকচ্চে তুণ্হীভূতা একমন্তং নিসীদিংসু।
285. Atha kho bhagavā tassā rattiyā accayena bhikkhū āmantesi – ‘‘imaṃ, bhikkhave, rattiṃ cattāro mahārājā mahatiyā ca yakkhasenāya mahatiyā ca gandhabbasenāya mahatiyā ca kumbhaṇḍasenāya mahatiyā ca nāgasenāya catuddisaṃ rakkhaṃ ṭhapetvā catuddisaṃ gumbaṃ ṭhapetvā catuddisaṃ ovaraṇaṃ ṭhapetvā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ gijjhakūṭaṃ pabbataṃ obhāsetvā yenāhaṃ tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Tepi kho, bhikkhave, yakkhā appekacce maṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Appekacce mayā saddhiṃ sammodiṃsu, sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Appekacce yenāhaṃ tenañjaliṃ paṇāmetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Appekacce nāmagottaṃ sāvetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Appekacce tuṇhībhūtā ekamantaṃ nisīdiṃsu.
২৮৬. ‘‘একমন্তং নিসিন্নো খো, ভিক্খৰে, ৰেস্সৰণো মহারাজা মং এতদৰোচ – ‘সন্তি হি, ভন্তে, উল়ারা যক্খা ভগৰতো অপ্পসন্না…পে॰… সন্তি হি , ভন্তে নীচা যক্খা ভগৰতো পসন্না। যেভুয্যেন খো পন, ভন্তে, যক্খা অপ্পসন্নাযেৰ ভগৰতো। তং কিস্স হেতু? ভগৰা হি, ভন্তে, পাণাতিপাতা ৰেরমণিযা ধম্মং দেসেতি… সুরামেরযমজ্জপ্পমাদট্ঠানা ৰেরমণিযা ধম্মং দেসেতি। যেভুয্যেন খো পন, ভন্তে, যক্খা অপ্পটিৰিরতাযেৰ পাণাতিপাতা… অপ্পটিৰিরতা সুরামেরযমজ্জপ্পমাদট্ঠানা। তেসং তং হোতি অপ্পিযং অমনাপং। সন্তি হি, ভন্তে, ভগৰতো সাৰকা অরঞ্ঞৰনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৰন্তি অপ্পসদ্দানি অপ্পনিগ্ঘোসানি ৰিজনৰাতানি মনুস্সরাহস্সেয্যকানি পটিসল্লানসারুপ্পানি। তত্থ সন্তি উল়ারা যক্খা নিৰাসিনো, যে ইমস্মিং ভগৰতো পাৰচনে অপ্পসন্না, তেসং পসাদায উগ্গণ্হাতু, ভন্তে, ভগৰা আটানাটিযং রক্খং ভিক্খূনং ভিক্খুনীনং উপাসকানং উপাসিকানং গুত্তিযা রক্খায অৰিহিংসায ফাসুৰিহারাযা’তি। অধিৰাসেসিং খো অহং, ভিক্খৰে, তুণ্হীভাৰেন। অথ খো, ভিক্খৰে, ৰেস্সৰণো মহারাজা মে অধিৰাসনং ৰিদিত্ৰা তাযং ৰেলাযং ইমং আটানাটিযং রক্খং অভাসি –
286. ‘‘Ekamantaṃ nisinno kho, bhikkhave, vessavaṇo mahārājā maṃ etadavoca – ‘santi hi, bhante, uḷārā yakkhā bhagavato appasannā…pe… santi hi , bhante nīcā yakkhā bhagavato pasannā. Yebhuyyena kho pana, bhante, yakkhā appasannāyeva bhagavato. Taṃ kissa hetu? Bhagavā hi, bhante, pāṇātipātā veramaṇiyā dhammaṃ deseti… surāmerayamajjappamādaṭṭhānā veramaṇiyā dhammaṃ deseti. Yebhuyyena kho pana, bhante, yakkhā appaṭiviratāyeva pāṇātipātā… appaṭiviratā surāmerayamajjappamādaṭṭhānā. Tesaṃ taṃ hoti appiyaṃ amanāpaṃ. Santi hi, bhante, bhagavato sāvakā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppāni. Tattha santi uḷārā yakkhā nivāsino, ye imasmiṃ bhagavato pāvacane appasannā, tesaṃ pasādāya uggaṇhātu, bhante, bhagavā āṭānāṭiyaṃ rakkhaṃ bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ guttiyā rakkhāya avihiṃsāya phāsuvihārāyā’ti. Adhivāsesiṃ kho ahaṃ, bhikkhave, tuṇhībhāvena. Atha kho, bhikkhave, vessavaṇo mahārājā me adhivāsanaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ āṭānāṭiyaṃ rakkhaṃ abhāsi –
২৮৭. ‘ৰিপস্সিস্স চ নমত্থু, চক্খুমন্তস্স সিরীমতো।
287. ‘Vipassissa ca namatthu, cakkhumantassa sirīmato.
সিখিস্সপি চ নমত্থু, সব্বভূতানুকম্পিনো॥
Sikhissapi ca namatthu, sabbabhūtānukampino.
‘ৰেস্সভুস্স চ নমত্থু, ন্হাতকস্স তপস্সিনো।
‘Vessabhussa ca namatthu, nhātakassa tapassino;
নমত্থু ককুসন্ধস্স, মারসেনাপমদ্দিনো॥
Namatthu kakusandhassa, mārasenāpamaddino.
‘কোণাগমনস্স নমত্থু, ব্রাহ্মণস্স ৰুসীমতো।
‘Koṇāgamanassa namatthu, brāhmaṇassa vusīmato;
কস্সপস্স চ নমত্থু, ৰিপ্পমুত্তস্স সব্বধি॥
Kassapassa ca namatthu, vippamuttassa sabbadhi.
‘অঙ্গীরসস্স নমত্থু, সক্যপুত্তস্স সিরীমতো।
‘Aṅgīrasassa namatthu, sakyaputtassa sirīmato;
যো ইমং ধম্মং দেসেসি, সব্বদুক্খাপনূদনং॥
Yo imaṃ dhammaṃ desesi, sabbadukkhāpanūdanaṃ.
‘যে চাপি নিব্বুতা লোকে, যথাভূতং ৰিপস্সিসুং।
‘Ye cāpi nibbutā loke, yathābhūtaṃ vipassisuṃ;
তে জনা অপিসুণাথ, মহন্তা ৰীতসারদা॥
Te janā apisuṇātha, mahantā vītasāradā.
‘হিতং দেৰমনুস্সানং, যং নমস্সন্তি গোতমং।
‘Hitaṃ devamanussānaṃ, yaṃ namassanti gotamaṃ;
ৰিজ্জাচরণসম্পন্নং, মহন্তং ৰীতসারদং॥
Vijjācaraṇasampannaṃ, mahantaṃ vītasāradaṃ.
২৮৮. ‘যতো উগ্গচ্ছতি সূরিযো, আদিচ্চো মণ্ডলী মহা।
288. ‘Yato uggacchati sūriyo, ādicco maṇḍalī mahā.
যস্স চুগ্গচ্ছমানস্স, সংৰরীপি নিরুজ্ঝতি।
Yassa cuggacchamānassa, saṃvarīpi nirujjhati;
যস্স চুগ্গতে সূরিযে, ‘‘দিৰসো’’তি পৰুচ্চতি॥
Yassa cuggate sūriye, ‘‘divaso’’ti pavuccati.
‘রহদোপি তত্থ গম্ভীরো, সমুদ্দো সরিতোদকো।
‘Rahadopi tattha gambhīro, samuddo saritodako;
এৰং তং তত্থ জানন্তি, ‘‘সমুদ্দো সরিতোদকো’’॥
Evaṃ taṃ tattha jānanti, ‘‘samuddo saritodako’’.
‘ইতো ‘‘সা পুরিমা দিসা’’, ইতি নং আচিক্খতী জনো।
‘Ito ‘‘sā purimā disā’’, iti naṃ ācikkhatī jano;
যং দিসং অভিপালেতি, মহারাজা যসস্সি সো॥
Yaṃ disaṃ abhipāleti, mahārājā yasassi so.
‘গন্ধব্বানং অধিপতি, ‘‘ধতরট্ঠো’’তি নামসো।
‘Gandhabbānaṃ adhipati, ‘‘dhataraṭṭho’’ti nāmaso;
রমতী নচ্চগীতেহি, গন্ধব্বেহি পুরক্খতো॥
Ramatī naccagītehi, gandhabbehi purakkhato.
‘পুত্তাপি তস্স বহৰো, একনামাতি মে সুতং।
‘Puttāpi tassa bahavo, ekanāmāti me sutaṃ;
অসীতি দস একো চ, ইন্দনামা মহব্বলা॥
Asīti dasa eko ca, indanāmā mahabbalā.
‘তে চাপি বুদ্ধং দিস্ৰান, বুদ্ধং আদিচ্চবন্ধুনং।
‘Te cāpi buddhaṃ disvāna, buddhaṃ ādiccabandhunaṃ;
দূরতোৰ নমস্সন্তি, মহন্তং ৰীতসারদং॥
Dūratova namassanti, mahantaṃ vītasāradaṃ.
‘নমো তে পুরিসাজঞ্ঞ, নমো তে পুরিসুত্তম।
‘Namo te purisājañña, namo te purisuttama;
কুসলেন সমেক্খসি, অমনুস্সাপি তং ৰন্দন্তি।
Kusalena samekkhasi, amanussāpi taṃ vandanti;
সুতং নেতং অভিণ্হসো, তস্সা এৰং ৰদেমসে॥
Sutaṃ netaṃ abhiṇhaso, tassā evaṃ vademase.
‘‘জিনং ৰন্দথ গোতমং, জিনং ৰন্দাম গোতমং।
‘‘Jinaṃ vandatha gotamaṃ, jinaṃ vandāma gotamaṃ;
ৰিজ্জাচরণসম্পন্নং, বুদ্ধং ৰন্দাম গোতমং’’॥
Vijjācaraṇasampannaṃ, buddhaṃ vandāma gotamaṃ’’.
২৮৯. ‘যেন পেতা পৰুচ্চন্তি, পিসুণা পিট্ঠিমংসিকা।
289. ‘Yena petā pavuccanti, pisuṇā piṭṭhimaṃsikā.
পাণাতিপাতিনো লুদ্দা, চোরা নেকতিকা জনা॥
Pāṇātipātino luddā, corā nekatikā janā.
‘ইতো ‘‘সা দক্খিণা দিসা’’, ইতি নং আচিক্খতী জনো।
‘Ito ‘‘sā dakkhiṇā disā’’, iti naṃ ācikkhatī jano;
যং দিসং অভিপালেতি, মহারাজা যসস্সি সো॥
Yaṃ disaṃ abhipāleti, mahārājā yasassi so.
‘কুম্ভণ্ডানং অধিপতি, ‘‘ৰিরূল়্হো’’ ইতি নামসো।
‘Kumbhaṇḍānaṃ adhipati, ‘‘virūḷho’’ iti nāmaso;
রমতী নচ্চগীতেহি, কুম্ভণ্ডেহি পুরক্খতো॥
Ramatī naccagītehi, kumbhaṇḍehi purakkhato.
‘পুত্তাপি তস্স বহৰো, একনামাতি মে সুতং।
‘Puttāpi tassa bahavo, ekanāmāti me sutaṃ;
অসীতি দস একো চ, ইন্দনামা মহব্বলা॥
Asīti dasa eko ca, indanāmā mahabbalā.
‘তে চাপি বুদ্ধং দিস্ৰান, বুদ্ধং আদিচ্চবন্ধুনং।
‘Te cāpi buddhaṃ disvāna, buddhaṃ ādiccabandhunaṃ;
দূরতোৰ নমস্সন্তি, মহন্তং ৰীতসারদং॥
Dūratova namassanti, mahantaṃ vītasāradaṃ.
‘নমো তে পুরিসাজঞ্ঞ, নমো তে পুরিসুত্তম।
‘Namo te purisājañña, namo te purisuttama;
কুসলেন সমেক্খসি, অমনুস্সাপি তং ৰন্দন্তি।
Kusalena samekkhasi, amanussāpi taṃ vandanti;
সুতং নেতং অভিণ্হসো, তস্মা এৰং ৰদেমসে॥
Sutaṃ netaṃ abhiṇhaso, tasmā evaṃ vademase.
‘‘জিনং ৰন্দথ গোতমং, জিনং ৰন্দাম গোতমং।
‘‘Jinaṃ vandatha gotamaṃ, jinaṃ vandāma gotamaṃ;
ৰিজ্জাচরণসম্পন্নং, বুদ্ধং ৰন্দাম গোতমং’’॥
Vijjācaraṇasampannaṃ, buddhaṃ vandāma gotamaṃ’’.
২৯০. ‘যত্থ চোগ্গচ্ছতি সূরিযো, আদিচ্চো মণ্ডলী মহা।
290. ‘Yattha coggacchati sūriyo, ādicco maṇḍalī mahā.
যস্স চোগ্গচ্ছমানস্স, দিৰসোপি নিরুজ্ঝতি।
Yassa coggacchamānassa, divasopi nirujjhati;
যস্স চোগ্গতে সূরিযে, ‘‘সংৰরী’’তি পৰুচ্চতি॥
Yassa coggate sūriye, ‘‘saṃvarī’’ti pavuccati.
‘রহদোপি তত্থ গম্ভীরো, সমুদ্দো সরিতোদকো।
‘Rahadopi tattha gambhīro, samuddo saritodako;
এৰং তং তত্থ জানন্তি, সমুদ্দো সরিতোদকো॥
Evaṃ taṃ tattha jānanti, samuddo saritodako.
‘ইতো ‘‘সা পচ্ছিমা দিসা’’, ইতি নং আচিক্খতী জনো।
‘Ito ‘‘sā pacchimā disā’’, iti naṃ ācikkhatī jano;
যং দিসং অভিপালেতি, মহারাজা যসস্সি সো॥
Yaṃ disaṃ abhipāleti, mahārājā yasassi so.
‘নাগানঞ্চ অধিপতি, ‘‘ৰিরূপক্খো’’তি নামসো।
‘Nāgānañca adhipati, ‘‘virūpakkho’’ti nāmaso;
রমতী নচ্চগীতেহি, নাগেহেৰ পুরক্খতো॥
Ramatī naccagītehi, nāgeheva purakkhato.
‘পুত্তাপি তস্স বহৰো, একনামাতি মে সুতং।
‘Puttāpi tassa bahavo, ekanāmāti me sutaṃ;
অসীতি দস একো চ, ইন্দনামা মহব্বলা॥
Asīti dasa eko ca, indanāmā mahabbalā.
‘তে চাপি বুদ্ধং দিস্ৰান, বুদ্ধং আদিচ্চবন্ধুনং।
‘Te cāpi buddhaṃ disvāna, buddhaṃ ādiccabandhunaṃ;
দূরতোৰ নমস্সন্তি, মহন্তং ৰীতসারদং॥
Dūratova namassanti, mahantaṃ vītasāradaṃ.
‘নমো তে পুরিসাজঞ্ঞ, নমো তে পুরিসুত্তম।
‘Namo te purisājañña, namo te purisuttama;
কুসলেন সমেক্খসি, অমনুস্সাপি তং ৰন্দন্তি।
Kusalena samekkhasi, amanussāpi taṃ vandanti;
সুতং নেতং অভিণ্হসো, তস্মা এৰং ৰদেমসে॥
Sutaṃ netaṃ abhiṇhaso, tasmā evaṃ vademase.
‘‘জিনং ৰন্দথ গোতমং, জিনং ৰন্দাম গোতমং।
‘‘Jinaṃ vandatha gotamaṃ, jinaṃ vandāma gotamaṃ;
ৰিজ্জাচরণসম্পন্নং, বুদ্ধং ৰন্দাম গোতমং’’॥
Vijjācaraṇasampannaṃ, buddhaṃ vandāma gotamaṃ’’.
২৯১. ‘যেন উত্তরকুরুৰ্হো, মহানেরু সুদস্সনো।
291. ‘Yena uttarakuruvho, mahāneru sudassano.
মনুস্সা তত্থ জাযন্তি, অমমা অপরিগ্গহা॥
Manussā tattha jāyanti, amamā apariggahā.
‘ন তে বীজং পৰপন্তি, নাপি নীযন্তি নঙ্গলা।
‘Na te bījaṃ pavapanti, nāpi nīyanti naṅgalā;
অকট্ঠপাকিমং সালিং, পরিভুঞ্জন্তি মানুসা॥
Akaṭṭhapākimaṃ sāliṃ, paribhuñjanti mānusā.
‘অকণং অথুসং সুদ্ধং, সুগন্ধং তণ্ডুলপ্ফলং।
‘Akaṇaṃ athusaṃ suddhaṃ, sugandhaṃ taṇḍulapphalaṃ;
তুণ্ডিকীরে পচিত্ৰান, ততো ভুঞ্জন্তি ভোজনং॥
Tuṇḍikīre pacitvāna, tato bhuñjanti bhojanaṃ.
‘গাৰিং একখুরং কত্ৰা, অনুযন্তি দিসোদিসং।
‘Gāviṃ ekakhuraṃ katvā, anuyanti disodisaṃ;
পসুং একখুরং কত্ৰা, অনুযন্তি দিসোদিসং॥
Pasuṃ ekakhuraṃ katvā, anuyanti disodisaṃ.
‘ইত্থিং ৰা ৰাহনং কত্ৰা, অনুযন্তি দিসোদিসং।
‘Itthiṃ vā vāhanaṃ katvā, anuyanti disodisaṃ;
পুরিসং ৰাহনং কত্ৰা, অনুযন্তি দিসোদিসং॥
Purisaṃ vāhanaṃ katvā, anuyanti disodisaṃ.
‘কুমারিং ৰাহনং কত্ৰা, অনুযন্তি দিসোদিসং।
‘Kumāriṃ vāhanaṃ katvā, anuyanti disodisaṃ;
কুমারং ৰাহনং কত্ৰা, অনুযন্তি দিসোদিসং॥
Kumāraṃ vāhanaṃ katvā, anuyanti disodisaṃ.
‘তে যানে অভিরুহিত্ৰা,
‘Te yāne abhiruhitvā,
সব্বা দিসা অনুপরিযাযন্তি।
Sabbā disā anupariyāyanti;
পচারা তস্স রাজিনো॥
Pacārā tassa rājino.
‘হত্থিযানং অস্সযানং,
‘Hatthiyānaṃ assayānaṃ,
দিব্বং যানং উপট্ঠিতং।
Dibbaṃ yānaṃ upaṭṭhitaṃ;
পাসাদা সিৰিকা চেৰ,
Pāsādā sivikā ceva,
মহারাজস্স যসস্সিনো॥
Mahārājassa yasassino.
‘তস্স চ নগরা অহু,
‘Tassa ca nagarā ahu,
অন্তলিক্খে সুমাপিতা।
Antalikkhe sumāpitā;
আটানাটা কুসিনাটা পরকুসিনাটা,
Āṭānāṭā kusināṭā parakusināṭā,
নাটসুরিযা পরকুসিটনাটা॥
Nāṭasuriyā parakusiṭanāṭā.
‘উত্তরেন কসিৰন্তো,
‘Uttarena kasivanto,
জনোঘমপরেন চ।
Janoghamaparena ca;
নৰনৰুতিযো অম্বরঅম্বরৰতিযো,
Navanavutiyo ambaraambaravatiyo,
আল়কমন্দা নাম রাজধানী॥
Āḷakamandā nāma rājadhānī.
‘কুৰেরস্স খো পন, মারিস, মহারাজস্স ৰিসাণা নাম রাজধানী।
‘Kuverassa kho pana, mārisa, mahārājassa visāṇā nāma rājadhānī;
তস্মা কুৰেরো মহারাজা, ‘‘ৰেস্সৰণো’’তি পৰুচ্চতি॥
Tasmā kuvero mahārājā, ‘‘vessavaṇo’’ti pavuccati.
‘পচ্চেসন্তো পকাসেন্তি, ততোলা তত্তলা ততোতলা।
‘Paccesanto pakāsenti, tatolā tattalā tatotalā;
ওজসি তেজসি ততোজসী, সূরো রাজা অরিট্ঠো নেমি॥
Ojasi tejasi tatojasī, sūro rājā ariṭṭho nemi.
‘রহদোপি তত্থ ধরণী নাম, যতো মেঘা পৰস্সন্তি।
‘Rahadopi tattha dharaṇī nāma, yato meghā pavassanti;
ৰস্সা যতো পতাযন্তি, সভাপি তত্থ সালৰতী নাম॥
Vassā yato patāyanti, sabhāpi tattha sālavatī nāma.
‘যত্থ যক্খা পযিরুপাসন্তি, তত্থ নিচ্চফলা রুক্খা।
‘Yattha yakkhā payirupāsanti, tattha niccaphalā rukkhā;
নানা দিজগণা যুতা, মযূরকোঞ্চাভিরুদা।
Nānā dijagaṇā yutā, mayūrakoñcābhirudā;
কোকিলাদীহি ৰগ্গুহি॥
Kokilādīhi vagguhi.
‘জীৰঞ্জীৰকসদ্দেত্থ, অথো ওট্ঠৰচিত্তকা।
‘Jīvañjīvakasaddettha, atho oṭṭhavacittakā;
কুক্কুটকা কুল়ীরকা, ৰনে পোক্খরসাতকা॥
Kukkuṭakā kuḷīrakā, vane pokkharasātakā.
‘সুকসাল়িক সদ্দেত্থ, দণ্ডমাণৰকানি চ।
‘Sukasāḷika saddettha, daṇḍamāṇavakāni ca;
সোভতি সব্বকালং সা, কুৰেরনল়িনী সদা॥
Sobhati sabbakālaṃ sā, kuveranaḷinī sadā.
‘ইতো ‘‘সা উত্তরা দিসা’’, ইতি নং আচিক্খতী জনো।
‘Ito ‘‘sā uttarā disā’’, iti naṃ ācikkhatī jano;
যং দিসং অভিপালেতি, মহারাজা যসস্সি সো॥
Yaṃ disaṃ abhipāleti, mahārājā yasassi so.
‘যক্খানঞ্চ অধিপতি, ‘‘কুৰেরো’’ ইতি নামসো।
‘Yakkhānañca adhipati, ‘‘kuvero’’ iti nāmaso;
রমতী নচ্চগীতেহি, যক্খেহেৰ পুরক্খতো॥
Ramatī naccagītehi, yakkheheva purakkhato.
‘পুত্তাপি তস্স বহৰো, একনামাতি মে সুতং।
‘Puttāpi tassa bahavo, ekanāmāti me sutaṃ;
অসীতি দস একো চ, ইন্দনামা মহব্বলা॥
Asīti dasa eko ca, indanāmā mahabbalā.
‘তে চাপি বুদ্ধং দিস্ৰান, বুদ্ধং আদিচ্চবন্ধুনং।
‘Te cāpi buddhaṃ disvāna, buddhaṃ ādiccabandhunaṃ;
দূরতোৰ নমস্সন্তি, মহন্তং ৰীতসারদং॥
Dūratova namassanti, mahantaṃ vītasāradaṃ.
‘নমো তে পুরিসাজঞ্ঞ, নমো তে পুরিসুত্তম।
‘Namo te purisājañña, namo te purisuttama;
কুসলেন সমেক্খসি, অমনুস্সাপি তং ৰন্দন্তি।
Kusalena samekkhasi, amanussāpi taṃ vandanti;
সুতং নেতং অভিণ্হসো, তস্মা এৰং ৰদেমসে॥
Sutaṃ netaṃ abhiṇhaso, tasmā evaṃ vademase.
‘‘জিনং ৰন্দথ গোতমং, জিনং ৰন্দাম গোতমং।
‘‘Jinaṃ vandatha gotamaṃ, jinaṃ vandāma gotamaṃ;
ৰিজ্জাচরণসম্পন্নং, বুদ্ধং ৰন্দাম গোতম’’ন্তি॥
Vijjācaraṇasampannaṃ, buddhaṃ vandāma gotama’’nti.
২৯২. ‘অযং খো সা, মারিস , আটানাটিযা রক্খা ভিক্খূনং ভিক্খুনীনং উপাসকানং উপাসিকানং গুত্তিযা রক্খায অৰিহিংসায ফাসুৰিহারায। যস্স কস্সচি, মারিস, ভিক্খুস্স ৰা ভিক্খুনিযা ৰা উপাসকস্স ৰা উপাসিকায ৰা অযং আটানাটিযা রক্খা সুগ্গহিতা ভৰিস্সতি সমত্তা পরিযাপুতা তং চে অমনুস্সো যক্খো ৰা যক্খিনী ৰা…পে॰… গন্ধব্বো ৰা গন্ধব্বী ৰা…পে॰… কুম্ভণ্ডো ৰা কুম্ভণ্ডী ৰা…পে॰… নাগো ৰা নাগী ৰা নাগপোতকো ৰা নাগপোতিকা ৰা নাগমহামত্তো ৰা নাগপারিসজ্জো ৰা নাগপচারো ৰা, পদুট্ঠচিত্তো ভিক্খুং ৰা ভিক্খুনিং ৰা উপাসকং ৰা উপাসিকং ৰা গচ্ছন্তং ৰা অনুগচ্ছেয্য, ঠিতং ৰা উপতিট্ঠেয্য, নিসিন্নং ৰা উপনিসীদেয্য, নিপন্নং ৰা উপনিপজ্জেয্য। ন মে সো, মারিস, অমনুস্সো লভেয্য গামেসু ৰা নিগমেসু ৰা সক্কারং ৰা গরুকারং ৰা। ন মে সো, মারিস, অমনুস্সো লভেয্য আল়কমন্দায নাম রাজধানিযা ৰত্থুং ৰা ৰাসং ৰা। ন মে সো, মারিস, অমনুস্সো লভেয্য যক্খানং সমিতিং গন্তুং। অপিস্সু নং, মারিস, অমনুস্সা অনাৰয্হম্পি নং করেয্যুং অৰিৰয্হং। অপিস্সু নং, মারিস, অমনুস্সা অত্তাহি পরিপুণ্ণাহি পরিভাসাহি পরিভাসেয্যুং। অপিস্সু নং, মারিস, অমনুস্সা রিত্তংপিস্স পত্তং সীসে নিক্কুজ্জেয্যুং। অপিস্সু নং, মারিস, অমনুস্সা সত্তধাপিস্স মুদ্ধং ফালেয্যুং। সন্তি হি, মারিস, অমনুস্সা চণ্ডা রুদ্ধা রভসা, তে নেৰ মহারাজানং আদিযন্তি, ন মহারাজানং পুরিসকানং আদিযন্তি, ন মহারাজানং পুরিসকানং পুরিসকানং আদিযন্তি। তে খো তে, মারিস, অমনুস্সা মহারাজানং অৰরুদ্ধা নাম ৰুচ্চন্তি। সেয্যথাপি, মারিস, রঞ্ঞো মাগধস্স ৰিজিতে মহাচোরা। তে নেৰ রঞ্ঞো মাগধস্স আদিযন্তি, ন রঞ্ঞো মাগধস্স পুরিসকানং আদিযন্তি, ন রঞ্ঞো মাগধস্স পুরিসকানং পুরিসকানং আদিযন্তি। তে খো তে, মারিস, মহাচোরা রঞ্ঞো মাগধস্স অৰরুদ্ধা নাম ৰুচ্চন্তি। এৰমেৰ খো, মারিস, সন্তি অমনুস্সা চণ্ডা রুদ্ধা রভসা, তে নেৰ মহারাজানং আদিযন্তি, ন মহারাজানং পুরিসকানং আদিযন্তি, ন মহারাজানং পুরিসকানং পুরিসকানং আদিযন্তি। তে খো তে, মারিস, অমনুস্সা মহারাজানং অৰরুদ্ধা নাম ৰুচ্চন্তি। যো হি কোচি, মারিস, অমনুস্সো যক্খো ৰা যক্খিনী ৰা…পে॰… গন্ধব্বো ৰা গন্ধব্বী ৰা…পে॰… কুম্ভণ্ডো ৰা কুম্ভণ্ডী ৰা…পে॰… নাগো ৰা নাগী ৰা…পে॰… পদুট্ঠচিত্তো ভিক্খুং ৰা ভিক্খুনিং ৰা উপাসকং ৰা উপাসিকং ৰা গচ্ছন্তং ৰা উপগচ্ছেয্য, ঠিতং ৰা উপতিট্ঠেয্য, নিসিন্নং ৰা উপনিসীদেয্য, নিপন্নং ৰা উপনিপজ্জেয্য। ইমেসং যক্খানং মহাযক্খানং সেনাপতীনং মহাসেনাপতীনং উজ্ঝাপেতব্বং ৰিক্কন্দিতব্বং ৰিরৰিতব্বং – ‘অযং যক্খো গণ্হাতি, অযং যক্খো আৰিসতি, অযং যক্খো হেঠেতি, অযং যক্খো ৰিহেঠেতি, অযং যক্খো হিংসতি, অযং যক্খো ৰিহিংসতি, অযং যক্খো ন মুঞ্চতী’তি।
292. ‘Ayaṃ kho sā, mārisa , āṭānāṭiyā rakkhā bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ guttiyā rakkhāya avihiṃsāya phāsuvihārāya. Yassa kassaci, mārisa, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā upāsakassa vā upāsikāya vā ayaṃ āṭānāṭiyā rakkhā suggahitā bhavissati samattā pariyāputā taṃ ce amanusso yakkho vā yakkhinī vā…pe… gandhabbo vā gandhabbī vā…pe… kumbhaṇḍo vā kumbhaṇḍī vā…pe… nāgo vā nāgī vā nāgapotako vā nāgapotikā vā nāgamahāmatto vā nāgapārisajjo vā nāgapacāro vā, paduṭṭhacitto bhikkhuṃ vā bhikkhuniṃ vā upāsakaṃ vā upāsikaṃ vā gacchantaṃ vā anugaccheyya, ṭhitaṃ vā upatiṭṭheyya, nisinnaṃ vā upanisīdeyya, nipannaṃ vā upanipajjeyya. Na me so, mārisa, amanusso labheyya gāmesu vā nigamesu vā sakkāraṃ vā garukāraṃ vā. Na me so, mārisa, amanusso labheyya āḷakamandāya nāma rājadhāniyā vatthuṃ vā vāsaṃ vā. Na me so, mārisa, amanusso labheyya yakkhānaṃ samitiṃ gantuṃ. Apissu naṃ, mārisa, amanussā anāvayhampi naṃ kareyyuṃ avivayhaṃ. Apissu naṃ, mārisa, amanussā attāhi paripuṇṇāhi paribhāsāhi paribhāseyyuṃ. Apissu naṃ, mārisa, amanussā rittaṃpissa pattaṃ sīse nikkujjeyyuṃ. Apissu naṃ, mārisa, amanussā sattadhāpissa muddhaṃ phāleyyuṃ. Santi hi, mārisa, amanussā caṇḍā ruddhā rabhasā, te neva mahārājānaṃ ādiyanti, na mahārājānaṃ purisakānaṃ ādiyanti, na mahārājānaṃ purisakānaṃ purisakānaṃ ādiyanti. Te kho te, mārisa, amanussā mahārājānaṃ avaruddhā nāma vuccanti. Seyyathāpi, mārisa, rañño māgadhassa vijite mahācorā. Te neva rañño māgadhassa ādiyanti, na rañño māgadhassa purisakānaṃ ādiyanti, na rañño māgadhassa purisakānaṃ purisakānaṃ ādiyanti. Te kho te, mārisa, mahācorā rañño māgadhassa avaruddhā nāma vuccanti. Evameva kho, mārisa, santi amanussā caṇḍā ruddhā rabhasā, te neva mahārājānaṃ ādiyanti, na mahārājānaṃ purisakānaṃ ādiyanti, na mahārājānaṃ purisakānaṃ purisakānaṃ ādiyanti. Te kho te, mārisa, amanussā mahārājānaṃ avaruddhā nāma vuccanti. Yo hi koci, mārisa, amanusso yakkho vā yakkhinī vā…pe… gandhabbo vā gandhabbī vā…pe… kumbhaṇḍo vā kumbhaṇḍī vā…pe… nāgo vā nāgī vā…pe… paduṭṭhacitto bhikkhuṃ vā bhikkhuniṃ vā upāsakaṃ vā upāsikaṃ vā gacchantaṃ vā upagaccheyya, ṭhitaṃ vā upatiṭṭheyya, nisinnaṃ vā upanisīdeyya, nipannaṃ vā upanipajjeyya. Imesaṃ yakkhānaṃ mahāyakkhānaṃ senāpatīnaṃ mahāsenāpatīnaṃ ujjhāpetabbaṃ vikkanditabbaṃ viravitabbaṃ – ‘ayaṃ yakkho gaṇhāti, ayaṃ yakkho āvisati, ayaṃ yakkho heṭheti, ayaṃ yakkho viheṭheti, ayaṃ yakkho hiṃsati, ayaṃ yakkho vihiṃsati, ayaṃ yakkho na muñcatī’ti.
২৯৩. ‘কতমেসং যক্খানং মহাযক্খানং সেনাপতীনং মহাসেনাপতীনং?
293. ‘Katamesaṃ yakkhānaṃ mahāyakkhānaṃ senāpatīnaṃ mahāsenāpatīnaṃ?
‘ইন্দো সোমো ৰরুণো চ, ভারদ্ৰাজো পজাপতি।
‘Indo somo varuṇo ca, bhāradvājo pajāpati;
চন্দনো কামসেট্ঠো চ, কিন্নুঘণ্ডু নিঘণ্ডু চ॥
Candano kāmaseṭṭho ca, kinnughaṇḍu nighaṇḍu ca.
‘পনাদো ওপমঞ্ঞো চ, দেৰসূতো চ মাতলি।
‘Panādo opamañño ca, devasūto ca mātali;
চিত্তসেনো চ গন্ধব্বো, নল়ো রাজা জনেসভো॥
Cittaseno ca gandhabbo, naḷo rājā janesabho.
‘সাতাগিরো হেৰমতো, পুণ্ণকো করতিযো গুল়ো।
‘Sātāgiro hevamato, puṇṇako karatiyo guḷo;
সিৰকো মুচলিন্দো চ, ৰেস্সামিত্তো যুগন্ধরো॥
Sivako mucalindo ca, vessāmitto yugandharo.
‘গোপালো সুপ্পরোধো চ, হিরি নেত্তি চ মন্দিযো।
‘Gopālo supparodho ca, hiri netti ca mandiyo;
পঞ্চালচণ্ডো আল়ৰকো, পজ্জুন্নো সুমনো সুমুখো।
Pañcālacaṇḍo āḷavako, pajjunno sumano sumukho;
দধিমুখো মণি মাণিৰরো দীঘো, অথো সেরীসকো সহ॥
Dadhimukho maṇi māṇivaro dīgho, atho serīsako saha.
‘ইমেসং যক্খানং মহাযক্খানং সেনাপতীনং মহাসেনাপতীনং উজ্ঝাপেতব্বং ৰিক্কন্দিতব্বং ৰিরৰিতব্বং – ‘‘অযং যক্খো গণ্হাতি, অযং যক্খো আৰিসতি, অযং যক্খো হেঠেতি, অযং যক্খো ৰিহেঠেতি, অযং যক্খো হিংসতি, অযং যক্খো ৰিহিংসতি, অযং যক্খো ন মুঞ্চতী’’তি। অযং খো, মারিস, আটানাটিযা রক্খা ভিক্খূনং ভিক্খুনীনং উপাসকানং উপাসিকানং গুত্তিযা রক্খায অৰিহিংসায ফাসুৰিহারায। হন্দ চ দানি মযং, মারিস, গচ্ছাম, বহুকিচ্চা মযং বহুকরণীযা’’’তি। ‘‘‘যস্স দানি তুম্হে মহারাজানো কালং মঞ্ঞথা’’’তি।
‘Imesaṃ yakkhānaṃ mahāyakkhānaṃ senāpatīnaṃ mahāsenāpatīnaṃ ujjhāpetabbaṃ vikkanditabbaṃ viravitabbaṃ – ‘‘ayaṃ yakkho gaṇhāti, ayaṃ yakkho āvisati, ayaṃ yakkho heṭheti, ayaṃ yakkho viheṭheti, ayaṃ yakkho hiṃsati, ayaṃ yakkho vihiṃsati, ayaṃ yakkho na muñcatī’’ti. Ayaṃ kho, mārisa, āṭānāṭiyā rakkhā bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ guttiyā rakkhāya avihiṃsāya phāsuvihārāya. Handa ca dāni mayaṃ, mārisa, gacchāma, bahukiccā mayaṃ bahukaraṇīyā’’’ti. ‘‘‘Yassa dāni tumhe mahārājāno kālaṃ maññathā’’’ti.
২৯৪. ‘‘অথ খো, ভিক্খৰে, চত্তারো মহারাজা উট্ঠাযাসনা মং অভিৰাদেত্ৰা পদক্খিণং কত্ৰা তত্থেৰন্তরধাযিংসু। তেপি খো, ভিক্খৰে, যক্খা উট্ঠাযাসনা অপ্পেকচ্চে মং অভিৰাদেত্ৰা পদক্খিণং কত্ৰা তত্থেৰন্তরধাযিংসু। অপ্পেকচ্চে মযা সদ্ধিং সম্মোদিংসু, সম্মোদনীযং কথং সারণীযং ৰীতিসারেত্ৰা তত্থেৰন্তরধাযিংসু। অপ্পেকচ্চে যেনাহং তেনঞ্জলিং পণামেত্ৰা তত্থেৰন্তরধাযিংসু। অপ্পেকচ্চে নামগোত্তং সাৰেত্ৰা তত্থেৰন্তরধাযিংসু। অপ্পেকচ্চে তুণ্হীভূতা তত্থেৰন্তরধাযিংসু।
294. ‘‘Atha kho, bhikkhave, cattāro mahārājā uṭṭhāyāsanā maṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyiṃsu. Tepi kho, bhikkhave, yakkhā uṭṭhāyāsanā appekacce maṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyiṃsu. Appekacce mayā saddhiṃ sammodiṃsu, sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā tatthevantaradhāyiṃsu. Appekacce yenāhaṃ tenañjaliṃ paṇāmetvā tatthevantaradhāyiṃsu. Appekacce nāmagottaṃ sāvetvā tatthevantaradhāyiṃsu. Appekacce tuṇhībhūtā tatthevantaradhāyiṃsu.
২৯৫. ‘‘উগ্গণ্হাথ , ভিক্খৰে, আটানাটিযং রক্খং। পরিযাপুণাথ, ভিক্খৰে, আটানাটিযং রক্খং। ধারেথ, ভিক্খৰে, আটানাটিযং রক্খং। অত্থসংহিতা 51, ভিক্খৰে, আটানাটিযা রক্খা ভিক্খূনং ভিক্খুনীনং উপাসকানং উপাসিকানং গুত্তিযা রক্খায অৰিহিংসায ফাসুৰিহারাযা’’তি। ইদমৰোচ ভগৰা। অত্তমনা তে ভিক্খূ ভগৰতো ভাসিতং অভিনন্দুন্তি।
295. ‘‘Uggaṇhātha , bhikkhave, āṭānāṭiyaṃ rakkhaṃ. Pariyāpuṇātha, bhikkhave, āṭānāṭiyaṃ rakkhaṃ. Dhāretha, bhikkhave, āṭānāṭiyaṃ rakkhaṃ. Atthasaṃhitā 52, bhikkhave, āṭānāṭiyā rakkhā bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ guttiyā rakkhāya avihiṃsāya phāsuvihārāyā’’ti. Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.
আটানাটিযসুত্তং নিট্ঠিতং নৰমং।
Āṭānāṭiyasuttaṃ niṭṭhitaṃ navamaṃ.
Footnotes:
Related texts:
অট্ঠকথা • Aṭṭhakathā / সুত্তপিটক (অট্ঠকথা) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / দীঘ নিকায (অট্ঠকথা) • Dīgha nikāya (aṭṭhakathā) / ৯. আটানাটিযসুত্তৰণ্ণনা • 9. Āṭānāṭiyasuttavaṇṇanā
টীকা • Tīkā / সুত্তপিটক (টীকা) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / দীঘনিকায (টীকা) • Dīghanikāya (ṭīkā) / ৯. আটানাটিযসুত্তৰণ্ণনা • 9. Āṭānāṭiyasuttavaṇṇanā
