| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / មជ្ឈិមនិកាយ (អដ្ឋកថា) • Majjhimanikāya (aṭṭhakathā) |
៣. អស្សលាយនសុត្តវណ្ណនា
3. Assalāyanasuttavaṇṇanā
៤០១. ឯវំ មេ សុតន្តិ អស្សលាយនសុត្តំ។ តត្ថ នានាវេរជ្ជកានន្តិ អង្គមគធាទីហិ នានប្បការេហិ វេរជ្ជេហិ អាគតានំ, តេសុ វា រដ្ឋេសុ ជាតសំវឌ្ឍានន្តិបិ អត្ថោ។ កេនចិទេវាតិ យញ្ញុបាសនាទិនា អនិយមិតកិច្ចេន។ ចាតុវណ្ណិន្តិ ចតុវណ្ណសាធារណំ។ មយំ បន ន្ហានសុទ្ធិយា ភាវនាសុទ្ធិយាបិ ព្រាហ្មណាវ សុជ្ឈន្តីតិ វទាម, អយុត្តម្បិ សមណោ គោតមោ ករោតីតិ មញ្ញមានា ឯវំ ចិន្តយិំសុ។ វុត្តសិរោតិ វាបិតសិរោ។
401.Evaṃme sutanti assalāyanasuttaṃ. Tattha nānāverajjakānanti aṅgamagadhādīhi nānappakārehi verajjehi āgatānaṃ, tesu vā raṭṭhesu jātasaṃvaḍḍhānantipi attho. Kenacidevāti yaññupāsanādinā aniyamitakiccena. Cātuvaṇṇinti catuvaṇṇasādhāraṇaṃ. Mayaṃ pana nhānasuddhiyā bhāvanāsuddhiyāpi brāhmaṇāva sujjhantīti vadāma, ayuttampi samaṇo gotamo karotīti maññamānā evaṃ cintayiṃsu. Vuttasiroti vāpitasiro.
ធម្មវាទីតិ សភាវវាទី។ ទុប្បដិមន្តិយាតិ អម្ហាទិសេហិ អធម្មវាទីហិ ទុក្ខេន បដិមន្តិតព្ពា ហោន្តិ។ ធម្មវាទិនោ នាម បរាជយោ ន សក្កា កាតុន្តិ ទស្សេតិ។ បរិព្ពាជកន្តិ បព្ពជ្ជាវិធានំ, តយោ វេទេ ឧគ្គហេត្វា សព្ពបច្ឆា បព្ពជន្តា យេហិ មន្តេហិ បព្ពជន្តិ, បព្ពជិតា ច យេ មន្តេ បរិហរន្តិ, យំ វា អាចារំ អាចរន្តិ, តំ សព្ពំ ភោតា ចរិតំ សិក្ខិតំ។ តស្មា តុយ្ហំ បរាជយោ នត្ថិ, ជយោវ ភវិស្សតីតិ មញ្ញន្តា ឯវមាហំសុ។
Dhammavādīti sabhāvavādī. Duppaṭimantiyāti amhādisehi adhammavādīhi dukkhena paṭimantitabbā honti. Dhammavādino nāma parājayo na sakkā kātunti dasseti. Paribbājakanti pabbajjāvidhānaṃ, tayo vede uggahetvā sabbapacchā pabbajantā yehi mantehi pabbajanti, pabbajitā ca ye mante pariharanti, yaṃ vā ācāraṃ ācaranti, taṃ sabbaṃ bhotā caritaṃ sikkhitaṃ. Tasmā tuyhaṃ parājayo natthi, jayova bhavissatīti maññantā evamāhaṃsu.
៤០២. ទិស្សន្តិ ខោ បនាតិអាទិ តេសំ លទ្ធិភិន្ទនត្ថំ វុត្តំ។ តត្ថ ព្រាហ្មណិយោតិ ព្រាហ្មណានំ បុត្តបដិលាភត្ថាយ អាវាហវិវាហវសេន កុលា អានីតា ព្រាហ្មណិយោ ទិស្សន្តិ ។ តា ខោ បនេតា អបរេន សមយេន ឧតុនិយោបិ ហោន្តិ, សញ្ជាតបុប្ផាតិ អត្ថោ។ គព្ភិនិយោតិ សញ្ជាតគព្ភា។ វិជាយមានាតិ បុត្តធីតរោ ជនយមានា។ បាយមានាតិ ទារកេ ថញ្ញំ បាយន្តិយោ។ យោនិជាវ សមានាតិ ព្រាហ្មណីនំ បស្សាវមគ្គេន ជាតា សមានា។ ឯវមាហំសូតិ ឯវំ វទន្តិ។ កថំ? ព្រាហ្មណោវ សេដ្ឋោ វណ្ណោ…បេ.… ព្រហ្មទាយាទាតិ។ យទិ បន នេសំ សច្ចវចនំ សិយា, ព្រាហ្មណីនំ កុច្ឆិ មហាព្រហ្មុនោ ឧរោ ភវេយ្យ, ព្រាហ្មណីនំ បស្សាវមគ្គោ មហាព្រហ្មុនោ មុខំ ភវេយ្យ, ឯត្តាវតា ‘‘មយំ មហាព្រហ្មុនោ ឧរេ វសិត្វា មុខតោ និក្ខន្តា’’តិ វត្តុំ មា លភន្តូតិ អយំ មុខតោ ជាតច្ឆេទកវាទោ វុត្តោ។
402.Dissanti kho panātiādi tesaṃ laddhibhindanatthaṃ vuttaṃ. Tattha brāhmaṇiyoti brāhmaṇānaṃ puttapaṭilābhatthāya āvāhavivāhavasena kulā ānītā brāhmaṇiyo dissanti . Tā kho panetā aparena samayena utuniyopi honti, sañjātapupphāti attho. Gabbhiniyoti sañjātagabbhā. Vijāyamānāti puttadhītaro janayamānā. Pāyamānāti dārake thaññaṃ pāyantiyo. Yonijāva samānāti brāhmaṇīnaṃ passāvamaggena jātā samānā. Evamāhaṃsūti evaṃ vadanti. Kathaṃ? Brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo…pe… brahmadāyādāti. Yadi pana nesaṃ saccavacanaṃ siyā, brāhmaṇīnaṃ kucchi mahābrahmuno uro bhaveyya, brāhmaṇīnaṃ passāvamaggo mahābrahmuno mukhaṃ bhaveyya, ettāvatā ‘‘mayaṃ mahābrahmuno ure vasitvā mukhato nikkhantā’’ti vattuṃ mā labhantūti ayaṃ mukhato jātacchedakavādo vutto.
៤០៣. អយ្យោ ហុត្វា ទាសោ ហោតិ, ទាសោ ហុត្វា អយ្យោ ហោតីតិ ព្រាហ្មណោ សភរិយោ វណិជ្ជំ បយោជេន្តោ យោនករដ្ឋំ វា កម្ពោជរដ្ឋំ វា គន្ត្វា កាលំ ករោតិ, តស្ស គេហេ វយប្បត្តេ បុត្តេ អសតិ ព្រាហ្មណី ទាសេន វា កម្មករេន វា សទ្ធិំ សំវាសំ កប្បេតិ។ ឯកស្មិំ ទារកេ ជាតេ សោ បុរិសោ ទាសោវ ហោតិ, តស្ស ជាតទារកោ បន ទាយជ្ជសាមិកោ ហោតិ។ មាតិតោ សុទ្ធោ បិតិតោ អសុទ្ធោ សោ វណិជ្ជំ បយោជេន្តោ មជ្ឈិមបទេសំ គន្ត្វា ព្រាហ្មណទារិកំ គហេត្វា តស្សា កុច្ឆិស្មិំ បុត្តំ បដិលភតិ, សោបិ មាតិតោវ សុទ្ធោ ហោតិ បិតិតោ អសុទ្ធោ។ ឯវំ ព្រាហ្មណសមយស្មិញ្ញេវ ជាតិសម្ភេទោ ហោតីតិ ទស្សនត្ថមេតំ វុត្តំ។ កិំ ពលំ, កោ អស្សាសោតិ យត្ថ តុម្ហេ ទាសា ហោន្តា សព្ពេវ ទាសា ហោថ, អយ្យា ហោន្តា សព្ពេវ អយ្យា ហោថ, ឯត្ថ វោ កោ ថាមោ, កោ អវស្សយោ, យំ ព្រាហ្មណោវ សេដ្ឋោ វណ្ណោតិ វទថាតិ ទីបេតិ។
403.Ayyo hutvā dāso hoti, dāso hutvā ayyo hotīti brāhmaṇo sabhariyo vaṇijjaṃ payojento yonakaraṭṭhaṃ vā kambojaraṭṭhaṃ vā gantvā kālaṃ karoti, tassa gehe vayappatte putte asati brāhmaṇī dāsena vā kammakarena vā saddhiṃ saṃvāsaṃ kappeti. Ekasmiṃ dārake jāte so puriso dāsova hoti, tassa jātadārako pana dāyajjasāmiko hoti. Mātito suddho pitito asuddho so vaṇijjaṃ payojento majjhimapadesaṃ gantvā brāhmaṇadārikaṃ gahetvā tassā kucchismiṃ puttaṃ paṭilabhati, sopi mātitova suddho hoti pitito asuddho. Evaṃ brāhmaṇasamayasmiññeva jātisambhedo hotīti dassanatthametaṃ vuttaṃ. Kiṃbalaṃ, ko assāsoti yattha tumhe dāsā hontā sabbeva dāsā hotha, ayyā hontā sabbeva ayyā hotha, ettha vo ko thāmo, ko avassayo, yaṃ brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇoti vadathāti dīpeti.
៤០៤. ខត្តិយោវ នុ ខោតិអាទយោ សុត្តច្ឆេទកវាទា នាម ហោន្តិ។
404.Khattiyova nu khotiādayo suttacchedakavādā nāma honti.
៤០៨. ឥទានិ ចាតុវណ្ណិសុទ្ធិំ ទស្សេន្តោ ឥធ រាជាតិអាទិមាហ។ សាបានទោណិយាតិ សុនខានំ បិវនទោណិយា។ អគ្គិករណីយន្តិ សីតវិនោទនអន្ធការវិធមនភត្តបចនាទិ អគ្គិកិច្ចំ។ ឯត្ថ អស្សលាយនាតិ ឯត្ថ សព្ពស្មិំ អគ្គិកិច្ចំ ករោន្តេ។
408. Idāni cātuvaṇṇisuddhiṃ dassento idha rājātiādimāha. Sāpānadoṇiyāti sunakhānaṃ pivanadoṇiyā. Aggikaraṇīyanti sītavinodanaandhakāravidhamanabhattapacanādi aggikiccaṃ. Ettha assalāyanāti ettha sabbasmiṃ aggikiccaṃ karonte.
៤០៩. ឥទានិ យទេតំ ព្រាហ្មណា ចាតុវណ្ណិសុទ្ធីតិ វទន្តិ, ឯត្ថ ចាតុវណ្ណាតិ និយមោ នត្ថិ។ បញ្ចមោ ហិ បាទសិកវណ្ណោបិ អត្ថីតិ សំខិត្តេន តេសំ វាទេ ទោសទស្សនត្ថំ ឥធ ខត្តិយកុមារោតិអាទិមាហ។ តត្រ អមុត្រ ច បនេសានន្តិ អមុស្មិញ្ច បន បុរិមនយេ ឯតេសំ មាណវកានំ កិញ្ចិ នានាករណំ ន បស្សាមីតិ វទតិ។ នានាករណំ បន តេសម្បិ អត្ថិយេវ។ ខត្តិយកុមារស្ស ហិ ព្រាហ្មណកញ្ញាយ ឧប្បន្នោ ខត្តិយបាទសិកោ នាម, ឥតរោ ព្រាហ្មណបាទសិកោ នាម, ឯតេ ហីនជាតិមាណវកា។
409. Idāni yadetaṃ brāhmaṇā cātuvaṇṇisuddhīti vadanti, ettha cātuvaṇṇāti niyamo natthi. Pañcamo hi pādasikavaṇṇopi atthīti saṃkhittena tesaṃ vāde dosadassanatthaṃ idha khattiyakumārotiādimāha. Tatra amutra ca panesānanti amusmiñca pana purimanaye etesaṃ māṇavakānaṃ kiñci nānākaraṇaṃ na passāmīti vadati. Nānākaraṇaṃ pana tesampi atthiyeva. Khattiyakumārassa hi brāhmaṇakaññāya uppanno khattiyapādasiko nāma, itaro brāhmaṇapādasiko nāma, ete hīnajātimāṇavakā.
ឯវំ បញ្ចមស្ស វណ្ណស្ស អត្ថិតាយ ចាតុវណ្ណិសុទ្ធីតិ ឯតេសំ វាទេ ទោសំ ទស្សេត្វា ឥទានិ បុន ចាតុវណ្ណិសុទ្ធិយំ ឱវទន្តោ តំ កិំ មញ្ញសីតិអាទិមាហ។ តត្ថ សទ្ធេតិ មតកភត្តេ។ ថាលិបាកេតិ បណ្ណាការភត្តេ។ យញ្ញេតិ យញ្ញភត្តេ។ បាហុនេតិ អាគន្តុកានំ កតភត្តេ។ កិំ ហីតិ កិំ មហប្ផលំ ភវិស្សតិ, នោ ភវិស្សតីតិ ទីបេតិ។
Evaṃ pañcamassa vaṇṇassa atthitāya cātuvaṇṇisuddhīti etesaṃ vāde dosaṃ dassetvā idāni puna cātuvaṇṇisuddhiyaṃ ovadanto taṃ kiṃ maññasītiādimāha. Tattha saddheti matakabhatte. Thālipāketi paṇṇākārabhatte. Yaññeti yaññabhatte. Pāhuneti āgantukānaṃ katabhatte. Kiṃ hīti kiṃ mahapphalaṃ bhavissati, no bhavissatīti dīpeti.
៤១០. ភូតបុព្ពន្តិ អស្សលាយន បុព្ពេ មយិ ជាតិយា ហីនតរេ តុម្ហេ សេដ្ឋតរា សមានាបិ មយា ជាតិវាទេ បញ្ហំ បុដ្ឋា សម្បាទេតុំ ន សក្ខិត្ថ, ឥទានិ តុម្ហេ ហីនតរា ហុត្វា មយា សេដ្ឋតរេន ពុទ្ធានំ សកេ ជាតិវាទបញ្ហំ បុដ្ឋា កិំ សម្បាទេស្សថ? ន ឯត្ថ ចិន្តា កាតព្ពាតិ មាណវំ ឧបត្ថម្ភេន្តោ ឥមំ ទេសនំ អារភិ។ តត្ថ អសិតោតិ កាឡកោ។ ទេវលោតិ តស្ស នាមំ, អយមេវ ភគវា តេន សមយេន។ បដលិយោតិ គណង្គណុបាហនា។ បត្ថណ្ឌិលេតិ បណ្ណសាលបរិវេណេ។ កោ នុ ខោតិ កហំ នុ ខោ។ គាមណ្ឌលរូបោ វិយាតិ គាមទារករូបោ វិយ។ សោ ខ្វាហំ, ភោ, ហោមីតិ សោ អហំ, ភោ, អសិតទេវលោ ហោមីតិ វទតិ។ តទា កិរ មហាសត្តោ កោណ្ឌទមកោ ហុត្វា វិចរតិ។ អភិវាទេតុំ ឧបក្កមិំសូតិ វន្ទិតុំ ឧបក្កមំ អកំសុ។ តតោ បដ្ឋាយ ច វស្សសតិកតាបសោបិ តទហុជាតំ ព្រាហ្មណកុមារំ អវន្ទន្តោ កោណ្ឌិតោ ហោតិ។
410.Bhūtapubbanti assalāyana pubbe mayi jātiyā hīnatare tumhe seṭṭhatarā samānāpi mayā jātivāde pañhaṃ puṭṭhā sampādetuṃ na sakkhittha, idāni tumhe hīnatarā hutvā mayā seṭṭhatarena buddhānaṃ sake jātivādapañhaṃ puṭṭhā kiṃ sampādessatha? Na ettha cintā kātabbāti māṇavaṃ upatthambhento imaṃ desanaṃ ārabhi. Tattha asitoti kāḷako. Devaloti tassa nāmaṃ, ayameva bhagavā tena samayena. Paṭaliyoti gaṇaṅgaṇupāhanā. Patthaṇḍileti paṇṇasālapariveṇe. Ko nu khoti kahaṃ nu kho. Gāmaṇḍalarūpo viyāti gāmadārakarūpo viya. So khvāhaṃ, bho, homīti so ahaṃ, bho, asitadevalo homīti vadati. Tadā kira mahāsatto koṇḍadamako hutvā vicarati. Abhivādetuṃ upakkamiṃsūti vandituṃ upakkamaṃ akaṃsu. Tato paṭṭhāya ca vassasatikatāpasopi tadahujātaṃ brāhmaṇakumāraṃ avandanto koṇḍito hoti.
៤១១. ជនិកា មាតាតិ យាយ តុម្ហេ ជនិតា, សា វោ ជនិកា មាតា។ ជនិកាមាតូតិ ជនិកាយ មាតុ។ យោ ជនកោតិ យោ ជនកោ បិតា។ ‘‘យោ ជនិកោ បិតាតេវ’’ វា បាឋោ។
411.Janikā mātāti yāya tumhe janitā, sā vo janikā mātā. Janikāmātūti janikāya mātu. Yo janakoti yo janako pitā. ‘‘Yo janiko pitāteva’’ vā pāṭho.
អសិតេនាតិ បញ្ចាភិញ្ញេន អសិតេន ទេវលេន ឥសិនា ឥមំ គន្ធព្ពបញ្ហំ បុដ្ឋា ន សម្បាយិស្សន្តិ។ យេសន្តិ យេសំ សត្តន្នំ ឥសីនំ។ ន បុណ្ណោ ទព្ពិគាហោតិ តេសំ សត្តន្នំ ឥសីនំ ទព្ពិំ គហេត្វា បណ្ណំ បចិត្វា ទាយកោ បុណ្ណោ នាម ឯកោ អហោសិ, សោ ទព្ពិគហណសិប្បំ ជានាតិ។ ត្វំ សាចរិយកោ តេសំ បុណ្ណោបិ ន ហោតិ, តេន ញាតំ ទព្ពិគហណសិប្បមត្តម្បិ ន ជានាសីតិ។ សេសំ សព្ពត្ថ ឧត្តានមេវាតិ។
Asitenāti pañcābhiññena asitena devalena isinā imaṃ gandhabbapañhaṃ puṭṭhā na sampāyissanti. Yesanti yesaṃ sattannaṃ isīnaṃ. Na puṇṇo dabbigāhoti tesaṃ sattannaṃ isīnaṃ dabbiṃ gahetvā paṇṇaṃ pacitvā dāyako puṇṇo nāma eko ahosi, so dabbigahaṇasippaṃ jānāti. Tvaṃ sācariyako tesaṃ puṇṇopi na hoti, tena ñātaṃ dabbigahaṇasippamattampi na jānāsīti. Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.
អយំ បន អស្សលាយនោ សទ្ធោ អហោសិ បសន្នោ, អត្តនោ អន្តោនិវេសនេយេវ ចេតិយំ ការេសិ។ យាវជ្ជទិវសា អស្សលាយនវំសេ ជាតា និវេសនំ ការេត្វា អន្តោនិវេសនេ ចេតិយំ ករោន្តេវាតិ។
Ayaṃ pana assalāyano saddho ahosi pasanno, attano antonivesaneyeva cetiyaṃ kāresi. Yāvajjadivasā assalāyanavaṃse jātā nivesanaṃ kāretvā antonivesane cetiyaṃ karontevāti.
បបញ្ចសូទនិយា មជ្ឈិមនិកាយដ្ឋកថាយ
Papañcasūdaniyā majjhimanikāyaṭṭhakathāya
អស្សលាយនសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Assalāyanasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / មជ្ឈិមនិកាយ • Majjhimanikāya / ៣. អស្សលាយនសុត្តំ • 3. Assalāyanasuttaṃ
ដីកា • Tīkā / សុត្តបិដក (ដីកា) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / មជ្ឈិមនិកាយ (ដីកា) • Majjhimanikāya (ṭīkā) / ៣. អស្សលាយនសុត្តវណ្ណនា • 3. Assalāyanasuttavaṇṇanā
