| Library / Tipiṭaka / ਤਿਪਿਟਕ • Tipiṭaka / ਸਂਯੁਤ੍ਤਨਿਕਾਯ • Saṃyuttanikāya |
੬. ਅਰਿਟ੍ਠਸੁਤ੍ਤਂ
6. Ariṭṭhasuttaṃ
੯੮੨. ਸਾવਤ੍ਥਿਨਿਦਾਨਂ। ਤਤ੍ਰ ਖੋ ਭਗવਾ…ਪੇ॰… ਏਤਦવੋਚ – ‘‘ਭਾવੇਥ ਨੋ ਤੁਮ੍ਹੇ ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿ’’ਨ੍ਤਿ? ਏવਂ વੁਤ੍ਤੇ ਆਯਸ੍ਮਾ ਅਰਿਟ੍ਠੋ ਭਗવਨ੍ਤਂ ਏਤਦવੋਚ – ‘‘ਅਹਂ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਾવੇਮਿ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿ’’ਨ੍ਤਿ। ‘‘ਯਥਾ ਕਥਂ ਪਨ ਤ੍વਂ, ਅਰਿਟ੍ਠ, ਭਾવੇਸਿ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਅਤੀਤੇਸੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਾਮੇਸੁ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਪਹੀਨੋ, ਅਨਾਗਤੇਸੁ ਮੇ ਕਾਮੇਸੁ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ વਿਗਤੋ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਬਹਿਦ੍ਧਾ 1 ਚ ਮੇ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਪਟਿਘਸਞ੍ਞਾ ਸੁਪ੍ਪਟਿવਿਨੀਤਾ। ਸੋ 2 ਸਤੋવ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਸਤੋવ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮਿ। ਏવਂ ਖ੍વਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਾવੇਮਿ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿ’’ਨ੍ਤਿ।
982. Sāvatthinidānaṃ. Tatra kho bhagavā…pe… etadavoca – ‘‘bhāvetha no tumhe bhikkhave, ānāpānassati’’nti? Evaṃ vutte āyasmā ariṭṭho bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahaṃ kho, bhante, bhāvemi ānāpānassati’’nti. ‘‘Yathā kathaṃ pana tvaṃ, ariṭṭha, bhāvesi ānāpānassati’’nti? ‘‘Atītesu me, bhante, kāmesu kāmacchando pahīno, anāgatesu me kāmesu kāmacchando vigato, ajjhattabahiddhā 3 ca me dhammesu paṭighasaññā suppaṭivinītā. So 4 satova assasissāmi, satova passasissāmi. Evaṃ khvāhaṃ, bhante, bhāvemi ānāpānassati’’nti.
‘‘‘ਅਤ੍ਥੇਸਾ, ਅਰਿਟ੍ਠ, ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿ, ਨੇਸਾ ਨਤ੍ਥੀ’ਤਿ વਦਾਮਿ। ਅਪਿ ਚ, ਅਰਿਟ੍ਠ, ਯਥਾ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿ વਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾ ਹੋਤਿ ਤਂ ਸੁਣਾਹਿ, ਸਾਧੁਕਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਹਿ; ਭਾਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ। ‘‘ਏવਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਅਰਿਟ੍ਠੋ ਭਗવਤੋ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸਿ। ਭਗવਾ ਏਤਦવੋਚ –
‘‘‘Atthesā, ariṭṭha, ānāpānassati, nesā natthī’ti vadāmi. Api ca, ariṭṭha, yathā ānāpānassati vitthārena paripuṇṇā hoti taṃ suṇāhi, sādhukaṃ manasi karohi; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā ariṭṭho bhagavato paccassosi. Bhagavā etadavoca –
‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਅਰਿਟ੍ਠ, ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿ વਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਅਰਿਟ੍ਠ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਰਞ੍ਞਗਤੋ વਾ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਗਤੋ વਾ ਸੁਞ੍ਞਾਗਾਰਗਤੋ વਾ ਨਿਸੀਦਤਿ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਂ ਆਭੁਜਿਤ੍વਾ ਉਜੁਂ ਕਾਯਂ ਪਣਿਧਾਯ ਪਰਿਮੁਖਂ ਸਤਿਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤ੍વਾ। ਸੋ ਸਤੋવ ਅਸ੍ਸਸਤਿ, ਸਤੋવ ਪਸ੍ਸਸਤਿ। ਦੀਘਂ વਾ ਅਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋ ‘ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਸਾਮੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ…ਪੇ॰… ‘ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ, ‘ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ। ਏવਂ ਖੋ, ਅਰਿਟ੍ਠ, ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿ વਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ। ਛਟ੍ਠਂ।
‘‘Kathañca, ariṭṭha, ānāpānassati vitthārena paripuṇṇā hoti? Idha, ariṭṭha, bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā nisīdati pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā. So satova assasati, satova passasati. Dīghaṃ vā assasanto ‘dīghaṃ assasāmī’ti pajānāti…pe… ‘paṭinissaggānupassī assasissāmī’ti sikkhati, ‘paṭinissaggānupassī passasissāmī’ti sikkhati. Evaṃ kho, ariṭṭha, ānāpānassati vitthārena paripuṇṇā hotī’’ti. Chaṭṭhaṃ.
Footnotes:
Related texts:
ਅਟ੍ਠਕਥਾ • Aṭṭhakathā / ਸੁਤ੍ਤਪਿਟਕ (ਅਟ੍ਠਕਥਾ) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / ਸਂਯੁਤ੍ਤਨਿਕਾਯ (ਅਟ੍ਠਕਥਾ) • Saṃyuttanikāya (aṭṭhakathā) / ੬. ਅਰਿਟ੍ਠਸੁਤ੍ਤવਣ੍ਣਨਾ • 6. Ariṭṭhasuttavaṇṇanā
ਟੀਕਾ • Tīkā / ਸੁਤ੍ਤਪਿਟਕ (ਟੀਕਾ) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / ਸਂਯੁਤ੍ਤਨਿਕਾਯ (ਟੀਕਾ) • Saṃyuttanikāya (ṭīkā) / ੬. ਅਰਿਟ੍ਠਸੁਤ੍ਤવਣ੍ਣਨਾ • 6. Ariṭṭhasuttavaṇṇanā
