| Library / Tipiṭaka / ਤਿਪਿਟਕ • Tipiṭaka / ਪਾਚਿਤ੍ਯਾਦਿਯੋਜਨਾਪਾਲ਼ਿ • Pācityādiyojanāpāḷi |
੮. ਅਰਿਟ੍ਠਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ
8. Ariṭṭhasikkhāpadaṃ
੪੧੭. ਅਟ੍ਠਮੇ ਗਨ੍ਧੇਤਿ ਗਿਜ੍ਝੇ। ਤੇ ਹਿ ਗਿਧਨ੍ਤਿ ਕੁਣਪਂ ਅਭਿਕਙ੍ਖਨ੍ਤੀਤਿ ‘‘ਗਨ੍ਧਾ’’ਤਿ વੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ । ਗਦ੍ਧੇਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਸੋਪਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ ਯਥਾ ‘‘ਯੁਗਨਨ੍ਧੋ, ਯੁਗਨਦ੍ਧੋ’’ਤਿ ਚ ‘‘ਪਟਿਬਨ੍ਧੋ ਪਟਿਬਦ੍ਧੋ’’ਤਿ ਚ। ਬਾਧਯਿਂਸੂਤਿ ਹਨਿਂਸੁ। ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਅਰਿਟ੍ਠਸ੍ਸ।
417. Aṭṭhame gandheti gijjhe. Te hi gidhanti kuṇapaṃ abhikaṅkhantīti ‘‘gandhā’’ti vuccanti . Gaddhetipi pāṭho, sopi yujjati yathā ‘‘yuganandho, yuganaddho’’ti ca ‘‘paṭibandho paṭibaddho’’ti ca. Bādhayiṃsūti haniṃsu. Assāti ariṭṭhassa.
ਤਦ੍ਧਿਤੇਨ વੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸੇਤੁਮਾਹ ‘‘ਤੇ’’ਤਿਆਦਿ। ਤੇਤਿ ਅਨ੍ਤਰਾਯਿਕਾ। ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਪਞ੍ਚવਿਧੇਸੁ ਅਨ੍ਤਰਾਯਿਕੇਸੁ। ‘‘ਤਥਾ’’ਤਿਪਦੇਨ ‘‘ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਰਾਯਿਕਂ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਪਦਂ ਅਤਿਦਿਸਤਿ। ਤਂ ਪਨਾਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਦੂਸਕਕਮ੍ਮਂ ਪਨ। ਮੋਕ੍ਖਸ੍ਸੇવਾਤਿ ਮਗ੍ਗਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸੇવ। ਮਗ੍ਗੋ ਹਿ ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਮੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੇਨ ਮੋਕ੍ਖੋ ਨਾਮ। ਝਾਨਮ੍ਪੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਗਹਿਤਂ ਨੀવਰਣੇਹਿ વਿਮੁਚ੍ਚਨਤ੍ਤਾ। ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ વਿਮੁਚ੍ਚੀਤਿ ਅਤ੍ਥੇਨ ਮੋਕ੍ਖੋ ਨਾਮ। ਫਲਮ੍ਪੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਗਹਿਤਂ વਿਮੁਚ੍ਚਿਤਤ੍ਤਾ। ਨਿਯਤਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਧਮ੍ਮਾਤਿ ਨਿਯਤਭਾવਂ ਪਤ੍ਤਾ, ਨਿਯਤવਸੇਨ વਾ ਪવਤ੍ਤਾ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਸਙ੍ਖਾਤਾ ਧਮ੍ਮਾ। ਤੇ ਪਨ ਨਤ੍ਥਿਕਅਹੇਤੁਕ ਅਕਿਰਿਯવਸੇਨ ਤਿવਿਧਾ। ਪਣ੍ਡਕਾਦਿਗਹਣਸ੍ਸ ਨਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿਪਦੇਨ ਅਹੇਤੁਕਦ੍વਿਹੇਤੁਕਪਟਿਸਨ੍ਧਿਧਮ੍ਮਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾ ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ વਿਪਾਕਨ੍ਤਰਾਯਿਕਭਾવਤੋ। ਤੇਪਿ ਮੋਕ੍ਖਸ੍ਸੇવ ਅਨ੍ਤਰਾਯਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਸਗ੍ਗਸ੍ਸ। ਤੇ ਪਨਾਤਿ ਅਰਿਯੂਪવਾਦਾ ਪਨ। ਤਾવਦੇવ ਉਪવਾਦਨ੍ਤਰਾਯਿਕਾ ਨਾਮਾਤਿ ਯੋਜਨਾ। ਤਾਪੀਤਿ ਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚ ਆਪਨ੍ਨਾ ਆਪਤ੍ਤਿਯੋਪਿ। ਪਾਰਾਜਿਕਾਪਤ੍ਤਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯ વੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਭਿਕ੍ਖੁਭਾવਂ વਾ ਪਟਿਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ। ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਾਪਤ੍ਤਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯ વੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਨ વੁਟ੍ਠਾਤਿ વਾ’’ਤਿ। ਲਹੁਕਾਪਤ੍ਤਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯ વੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਨ ਦੇਸੇਤਿ વਾ’’ਤਿ।
Taddhitena vuttassa atthassa dassetumāha ‘‘te’’tiādi. Teti antarāyikā. Tatthāti pañcavidhesu antarāyikesu. ‘‘Tathā’’tipadena ‘‘kammantarāyikaṃ nāmā’’ti padaṃ atidisati. Taṃ panāti bhikkhunidūsakakammaṃ pana. Mokkhassevāti magganibbānasseva. Maggo hi kilesehi muccatīti atthena mokkho nāma. Jhānampettha saṅgahitaṃ nīvaraṇehi vimuccanattā. Nibbānaṃ vimuccīti atthena mokkho nāma. Phalampettha saṅgahitaṃ vimuccitattā. Niyatamicchādiṭṭhidhammāti niyatabhāvaṃ pattā, niyatavasena vā pavattā micchādiṭṭhisaṅkhātā dhammā. Te pana natthikaahetuka akiriyavasena tividhā. Paṇḍakādigahaṇassa nidassanamattattā ‘paṭisandhidhammā’’tipadena ahetukadvihetukapaṭisandhidhammā gahetabbā sabbesampi vipākantarāyikabhāvato. Tepi mokkhasseva antarāyaṃ karonti, na saggassa. Te panāti ariyūpavādā pana. Tāvadeva upavādantarāyikā nāmāti yojanā. Tāpīti sañcicca āpannā āpattiyopi. Pārājikāpattiṃ sandhāya vuttaṃ ‘‘bhikkhubhāvaṃ vā paṭijānātī’’ti. Saṅghādisesāpattiṃ sandhāya vuttaṃ ‘‘na vuṭṭhāti vā’’ti. Lahukāpattiṃ sandhāya vuttaṃ ‘‘na deseti vā’’ti.
ਤਤ੍ਰਾਤਿ ਪਞ੍ਚવਿਧੇਸੁ ਅਨ੍ਤਰਾਯਿਕੇਸੁ। ਅਯਂ ਭਿਕ੍ਖੂਤਿ ਅਰਿਟ੍ਠੋ ਗਨ੍ਧਬਾਧਿਪੁਬ੍ਬੋ ਭਿਕ੍ਖੁ। ਸੇਸਨ੍ਤਰਾਯਿਕੇਤਿ ਆਣਾવੀਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਰਾਯਿਕਤੋ ਸੇਸੇ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧੇ ਅਨ੍ਤਰਾਯਿਕੇ। ਇਮੇ ਆਗਾਰਿਕਾਤਿ ਅਗਾਰੇ વਸਨਸੀਲਾ ਇਮੇ ਮਨੁਸ੍ਸਾ। ਭਿਕ੍ਖੂਪਿ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਫੁਸਨ੍ਤਿ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ। ਕਸ੍ਮਾ ਨ વਟ੍ਟਨ੍ਤਿ, વਟ੍ਟਨ੍ਤਿਯੇવਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ। ਰਸੇਨ ਰਸਂ ਸਂਸਨ੍ਦਿਤ੍વਾਤਿ ਉਪਾਦਿਣ੍ਣਕਰਸੇਨ ਅਨੁਪਾਦਿਣ੍ਣਕਰਸਂ, ਅਨੁਪਾਦਿਣ੍ਣਕਰਸੇਨ વਾ ਉਪਾਦਿਣ੍ਣਕਰਸਂ ਸਮਾਨੇਤ੍વਾ। ਯੋਨਿਸੋ ਪਚ੍ਚવੇਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਅਭਾવਤੋ ਸਂવਿਜ੍ਜਤਿ ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਸਚ੍ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ, ਸੋਯੇવ ਪਰਿਭੋਗੋ ਸਚ੍ਛਨ੍ਦਰਾਗਪਰਿਭੋਗੋ, ਤਂ। ਏਕਂ ਕਤ੍વਾਤਿ ਸਮਾਨਂ ਕਤ੍વਾ। ਘਟੇਨ੍ਤੋ વਿਯ ਪਾਪਕਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍વਾਤਿ ਯੋਜਨਾ। ਕਿਂਸਦ੍ਦੋ ਗਰਹਤ੍ਥੋ, ਕਸ੍ਮਾ ਭਗવਤਾ ਪਠਮਪਾਰਾਜਿਕਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ, ਨ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ। ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦਂ ਬਨ੍ਧਨ੍ਤੋ ਯਥਾ ਅਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਕਰੋਤਿ, ਤਥਾ ਪਠਮਪਾਰਾਜਿਕਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤੋ ਭਗવਾ ਅਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਪਞ੍ਞਪੇਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ। ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਪਠਮਪਾਰਾਜਿਕੇ। ਆਸਨ੍ਤਿ ਭਬ੍ਬਾਸਂ। ਆਣਾਚਕ੍ਕੇਤਿ ਆਣਾਸਙ੍ਖਾਤੇ ਚਕ੍ਕੇ।
Tatrāti pañcavidhesu antarāyikesu. Ayaṃ bhikkhūti ariṭṭho gandhabādhipubbo bhikkhu. Sesantarāyiketi āṇāvītikkamantarāyikato sese catubbidhe antarāyike. Ime āgārikāti agāre vasanasīlā ime manussā. Bhikkhūpi passanti phusanti paribhuñjantīti sambandho. Kasmā na vaṭṭanti, vaṭṭantiyevāti adhippāyo. Rasena rasaṃ saṃsanditvāti upādiṇṇakarasena anupādiṇṇakarasaṃ, anupādiṇṇakarasena vā upādiṇṇakarasaṃ samānetvā. Yoniso paccavekkhaṇassa abhāvato saṃvijjati chandarāgo etthāti sacchandarāgo, soyeva paribhogo sacchandarāgaparibhogo, taṃ. Ekaṃ katvāti samānaṃ katvā. Ghaṭento viya pāpakaṃ diṭṭhigataṃ uppādetvāti yojanā. Kiṃsaddo garahattho, kasmā bhagavatā paṭhamapārājikaṃ paññattaṃ, na paññāpetabbanti attho. Mahāsamuddaṃ bandhanto yathā akattabbaṃ karoti, tathā paṭhamapārājikaṃ paññapento bhagavā apaññattaṃ paññapetīti adhippāyo. Etthāti paṭhamapārājike. Āsanti bhabbāsaṃ. Āṇācakketi āṇāsaṅkhāte cakke.
ਅਟ੍ਠਿਯੇવ ਅਟ੍ਠਿਕਂ ਕੁਚ੍ਛਿਤਤ੍ਥੇਨ, ਕੁਚ੍ਛਿਤਤ੍ਥੇ ਹਿ ਕੋ। ਅਟ੍ਠਿਕਮੇવ ਖਲੋ ਨੀਚਟ੍ਠੇਨ ਲਾਮਕਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਅਟ੍ਠਿਕਙ੍ਖਲੋ ਨਿਗ੍ਗਹੀਤਾਗਮਂ ਕਤ੍વਾ। ਤੇਨ ਉਪਮਾ ਸਦਿਸਾਤਿ ਅਟ੍ਠਿਕਙ੍ਖਲੂਪਮਾ। ‘‘ਅਟ੍ਠੀ’’ਤਿ ਚ ‘‘ਕਙ੍ਖਲ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਪਦਂ ਗਹੇਤ੍વਾ વਣ੍ਣੇਨ੍ਤਿ ਆਚਰਿਯਾ (ਸਾਰਤ੍ਥ॰ ਟੀ॰ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ ੩.੪੧੭; વਿ॰ વਿ॰ ਟੀ॰ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ ੨.੪੧੭; ਮ॰ ਨਿ॰ ਅਟ੍ਠ॰ ੨.੪੨; ਮ॰ ਨਿ॰ ਟੀ॰ ੩.੪੨)। ਅਙ੍ਗਾਰਕਾਸੂਪਮਾਤਿ ਅਙ੍ਗਾਰਰਾਸਿਸਦਿਸਾ, ਅਙ੍ਗਾਰੇਹਿ વਾ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾ ਆવਾਟਸਦਿਸਾ। ਅਸਿਸੂਨੂਪਮਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਸੀਤਿ ਖਗ੍ਗੋ। ਸੋ ਹਿ ਅਸਤੇ ਖਿਪਤੇ ਅਨੇਨਾਤਿ ‘‘ਅਸੀ’’ਤਿ વੁਚ੍ਚਤਿ। ਸੂਨਾਤਿ ਅਧਿਕੋਟ੍ਟਨਂ। ਤਞ੍ਹਿ ਸੁਨਤਿ ਸਞ੍ਚੁਣ੍ਣਭਾવਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ‘‘ਸੂਨਾ’’ਤਿ વੁਚ੍ਚਤਿ। ਅਸਿਨਾ ਸੂਨਾਤਿ ਅਸਿਸੂਨਾ, ਤਾਯ ਉਪਮਾ ਸਦਿਸਾਤਿ ਅਸਿਸੂਨੂਪਮਾ। ਸਤ੍ਤਿਸੂਲੂਪਮਾਤਿ ਸਤ੍ਤਿਯਾ ਚ ਸੂਲੇਨ ਚ ਸਦਿਸਾ। ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਇਮਿਸ੍ਸਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ। ਮਜ੍ਝਿਮਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਅਲਗਦ੍ਦੂਪਮਸੁਤ੍ਤੇ (ਮ॰ ਨਿ॰ ਅਟ੍ਠ॰ ੧.੨੩੪ ਆਦਯੋ) ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ। ਏવਂਸਦ੍ਦਖੋਸਦ੍ਦਾਨਮਨ੍ਤਰੇ વਿਯਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਬ੍ਯਾਦੇਸਭਾવਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ વੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਏવਂ વਿਯ ਖੋ’’ਤਿ। ਅਟ੍ਠਮਂ।
Aṭṭhiyeva aṭṭhikaṃ kucchitatthena, kucchitatthe hi ko. Aṭṭhikameva khalo nīcaṭṭhena lāmakaṭṭhenāti aṭṭhikaṅkhalo niggahītāgamaṃ katvā. Tena upamā sadisāti aṭṭhikaṅkhalūpamā. ‘‘Aṭṭhī’’ti ca ‘‘kaṅkhala’’nti ca padaṃ gahetvā vaṇṇenti ācariyā (sārattha. ṭī. pācittiya 3.417; vi. vi. ṭī. pācittiya 2.417; ma. ni. aṭṭha. 2.42; ma. ni. ṭī. 3.42). Aṅgārakāsūpamāti aṅgārarāsisadisā, aṅgārehi vā paripuṇṇā āvāṭasadisā. Asisūnūpamāti ettha asīti khaggo. So hi asate khipate anenāti ‘‘asī’’ti vuccati. Sūnāti adhikoṭṭanaṃ. Tañhi sunati sañcuṇṇabhāvaṃ gacchati etthāti ‘‘sūnā’’ti vuccati. Asinā sūnāti asisūnā, tāya upamā sadisāti asisūnūpamā. Sattisūlūpamāti sattiyā ca sūlena ca sadisā. Etthāti imissaṃ aṭṭhakathāyaṃ. Majjhimaṭṭhakathāyaṃ alagaddūpamasutte (ma. ni. aṭṭha. 1.234 ādayo) gahetabbo. Evaṃsaddakhosaddānamantare viyasaddassa byādesabhāvaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘evaṃ viya kho’’ti. Aṭṭhamaṃ.
Related texts:
ਤਿਪਿਟਕ (ਮੂਲ) • Tipiṭaka (Mūla) / વਿਨਯਪਿਟਕ • Vinayapiṭaka / ਮਹਾવਿਭਙ੍ਗ • Mahāvibhaṅga / ੭. ਸਪ੍ਪਾਣਕવਗ੍ਗੋ • 7. Sappāṇakavaggo
ਅਟ੍ਠਕਥਾ • Aṭṭhakathā / વਿਨਯਪਿਟਕ (ਅਟ੍ਠਕਥਾ) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / ਮਹਾવਿਭਙ੍ਗ-ਅਟ੍ਠਕਥਾ • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā / ੮. ਅਰਿਟ੍ਠਸਿਕ੍ਖਾਪਦવਣ੍ਣਨਾ • 8. Ariṭṭhasikkhāpadavaṇṇanā
ਟੀਕਾ • Tīkā / વਿਨਯਪਿਟਕ (ਟੀਕਾ) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / ਸਾਰਤ੍ਥਦੀਪਨੀ-ਟੀਕਾ • Sāratthadīpanī-ṭīkā / ੮. ਅਰਿਟ੍ਠਸਿਕ੍ਖਾਪਦવਣ੍ਣਨਾ • 8. Ariṭṭhasikkhāpadavaṇṇanā
ਟੀਕਾ • Tīkā / વਿਨਯਪਿਟਕ (ਟੀਕਾ) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / વਜਿਰਬੁਦ੍ਧਿ-ਟੀਕਾ • Vajirabuddhi-ṭīkā / ੮. ਅਰਿਟ੍ਠਸਿਕ੍ਖਾਪਦવਣ੍ਣਨਾ • 8. Ariṭṭhasikkhāpadavaṇṇanā
ਟੀਕਾ • Tīkā / વਿਨਯਪਿਟਕ (ਟੀਕਾ) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / વਿਮਤਿવਿਨੋਦਨੀ-ਟੀਕਾ • Vimativinodanī-ṭīkā / ੮. ਅਰਿਟ੍ਠਸਿਕ੍ਖਾਪਦવਣ੍ਣਨਾ • 8. Ariṭṭhasikkhāpadavaṇṇanā
