| Library / Tipiṭaka / ਤਿਪਿਟਕ • Tipiṭaka / ਸਂਯੁਤ੍ਤਨਿਕਾਯ • Saṃyuttanikāya |
੨. ਅਰਤਿਸੁਤ੍ਤਂ
2. Aratisuttaṃ
੨੧੦. ਏਕਂ ਸਮਯਂ…ਪੇ॰… ਆਯਸ੍ਮਾ વਙ੍ਗੀਸੋ ਆਲ਼વਿਯਂ વਿਹਰਤਿ ਅਗ੍ਗਾਲ਼વੇ ਚੇਤਿਯੇ ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਨਿਗ੍ਰੋਧਕਪ੍ਪੇਨ ਉਪਜ੍ਝਾਯੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ। ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਆਯਸ੍ਮਾ ਨਿਗ੍ਰੋਧਕਪ੍ਪੋ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ વਿਹਾਰਂ ਪવਿਸਤਿ, ਸਾਯਂ વਾ ਨਿਕ੍ਖਮਤਿ ਅਪਰਜ੍ਜੁ વਾ ਕਾਲੇ। ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਆਯਸ੍ਮਤੋ વਙ੍ਗੀਸਸ੍ਸ ਅਨਭਿਰਤਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਹੋਤਿ, ਰਾਗੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਨੁਦ੍ਧਂਸੇਤਿ। ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ વਙ੍ਗੀਸਸ੍ਸ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਅਲਾਭਾ વਤ ਮੇ, ਨ વਤ ਮੇ ਲਾਭਾ; ਦੁਲ੍ਲਦ੍ਧਂ વਤ ਮੇ, ਨ વਤ ਮੇ ਸੁਲਦ੍ਧਂ; ਯਸ੍ਸ ਮੇ ਅਨਭਿਰਤਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਰਾਗੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਨੁਦ੍ਧਂਸੇਤਿ; ਤਂ ਕੁਤੇਤ੍ਥ ਲਬ੍ਭਾ, ਯਂ ਮੇ ਪਰੋ ਅਨਭਿਰਤਿਂ વਿਨੋਦੇਤ੍વਾ ਅਭਿਰਤਿਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਯ੍ਯ। ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਅਤ੍ਤਨਾવ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਨਭਿਰਤਿਂ વਿਨੋਦੇਤ੍વਾ ਅਭਿਰਤਿਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ। ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ વਙ੍ਗੀਸੋ ਅਤ੍ਤਨਾવ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਨਭਿਰਤਿਂ વਿਨੋਦੇਤ੍વਾ ਅਭਿਰਤਿਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍વਾ ਤਾਯਂ વੇਲਾਯਂ ਇਮਾ ਗਾਥਾਯੋ ਅਭਾਸਿ –
210. Ekaṃ samayaṃ…pe… āyasmā vaṅgīso āḷaviyaṃ viharati aggāḷave cetiye āyasmatā nigrodhakappena upajjhāyena saddhiṃ. Tena kho pana samayena āyasmā nigrodhakappo pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto vihāraṃ pavisati, sāyaṃ vā nikkhamati aparajju vā kāle. Tena kho pana samayena āyasmato vaṅgīsassa anabhirati uppannā hoti, rāgo cittaṃ anuddhaṃseti. Atha kho āyasmato vaṅgīsassa etadahosi – ‘‘alābhā vata me, na vata me lābhā; dulladdhaṃ vata me, na vata me suladdhaṃ; yassa me anabhirati uppannā, rāgo cittaṃ anuddhaṃseti; taṃ kutettha labbhā, yaṃ me paro anabhiratiṃ vinodetvā abhiratiṃ uppādeyya. Yaṃnūnāhaṃ attanāva attano anabhiratiṃ vinodetvā abhiratiṃ uppādeyya’’nti. Atha kho āyasmā vaṅgīso attanāva attano anabhiratiṃ vinodetvā abhiratiṃ uppādetvā tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo abhāsi –
‘‘ਅਰਤਿਞ੍ਚ ਰਤਿਞ੍ਚ ਪਹਾਯ, ਸਬ੍ਬਸੋ ਗੇਹਸਿਤਞ੍ਚ વਿਤਕ੍ਕਂ।
‘‘Aratiñca ratiñca pahāya, sabbaso gehasitañca vitakkaṃ;
વਨਥਂ ਨ ਕਰੇਯ੍ਯ ਕੁਹਿਞ੍ਚਿ, ਨਿਬ੍ਬਨਥੋ ਅਰਤੋ ਸ ਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁ 1॥
Vanathaṃ na kareyya kuhiñci, nibbanatho arato sa hi bhikkhu 2.
‘‘ਯਮਿਧ ਪਥવਿਞ੍ਚ વੇਹਾਸਂ, ਰੂਪਗਤਞ੍ਚ ਜਗਤੋਗਧਂ।
‘‘Yamidha pathaviñca vehāsaṃ, rūpagatañca jagatogadhaṃ;
ਕਿਞ੍ਚਿ ਪਰਿਜੀਯਤਿ ਸਬ੍ਬਮਨਿਚ੍ਚਂ, ਏવਂ ਸਮੇਚ੍ਚ ਚਰਨ੍ਤਿ ਮੁਤਤ੍ਤਾ॥
Kiñci parijīyati sabbamaniccaṃ, evaṃ samecca caranti mutattā.
‘‘ਉਪਧੀਸੁ ਜਨਾ ਗਧਿਤਾਸੇ 3, ਦਿਟ੍ਠਸੁਤੇ ਪਟਿਘੇ ਚ ਮੁਤੇ ਚ।
‘‘Upadhīsu janā gadhitāse 4, diṭṭhasute paṭighe ca mute ca;
ਏਤ੍ਥ વਿਨੋਦਯ ਛਨ੍ਦਮਨੇਜੋ, ਯੋ ਏਤ੍ਥ ਨ ਲਿਮ੍ਪਤਿ ਤਂ ਮੁਨਿਮਾਹੁ॥
Ettha vinodaya chandamanejo, yo ettha na limpati taṃ munimāhu.
‘‘ਅਥ ਸਟ੍ਠਿਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਸવਿਤਕ੍ਕਾ, ਪੁਥੂ ਜਨਤਾਯ ਅਧਮ੍ਮਾ ਨਿવਿਟ੍ਠਾ।
‘‘Atha saṭṭhinissitā savitakkā, puthū janatāya adhammā niviṭṭhā;
ਨ ਚ વਗ੍ਗਗਤਸ੍ਸ ਕੁਹਿਞ੍ਚਿ, ਨੋ ਪਨ ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਭਾਣੀ ਸ ਭਿਕ੍ਖੁ॥
Na ca vaggagatassa kuhiñci, no pana duṭṭhullabhāṇī sa bhikkhu.
‘‘ਦਬ੍ਬੋ ਚਿਰਰਤ੍ਤਸਮਾਹਿਤੋ, ਅਕੁਹਕੋ ਨਿਪਕੋ ਅਪਿਹਾਲੁ।
‘‘Dabbo cirarattasamāhito, akuhako nipako apihālu;
ਸਨ੍ਤਂ ਪਦਂ ਅਜ੍ਝਗਮਾ ਮੁਨਿ ਪਟਿਚ੍ਚ, ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੋ ਕਙ੍ਖਤਿ ਕਾਲ’’ਨ੍ਤ੍ਨ੍ਤ੍ਤਿ॥
Santaṃ padaṃ ajjhagamā muni paṭicca, parinibbuto kaṅkhati kāla’’ntntti.
Footnotes:
Related texts:
ਅਟ੍ਠਕਥਾ • Aṭṭhakathā / ਸੁਤ੍ਤਪਿਟਕ (ਅਟ੍ਠਕਥਾ) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / ਸਂਯੁਤ੍ਤਨਿਕਾਯ (ਅਟ੍ਠਕਥਾ) • Saṃyuttanikāya (aṭṭhakathā) / ੨. ਅਰਤੀਸੁਤ੍ਤવਣ੍ਣਨਾ • 2. Aratīsuttavaṇṇanā
ਟੀਕਾ • Tīkā / ਸੁਤ੍ਤਪਿਟਕ (ਟੀਕਾ) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / ਸਂਯੁਤ੍ਤਨਿਕਾਯ (ਟੀਕਾ) • Saṃyuttanikāya (ṭīkā) / ੨. ਅਰਤਿਸੁਤ੍ਤવਣ੍ਣਨਾ • 2. Aratisuttavaṇṇanā
