| Library / Tipiṭaka / တိပိဋက • Tipiṭaka / ဝိဘင္ဂပာဠိ • Vibhaṅgapāḷi |
၁၃. အပ္ပမညာဝိဘင္ဂော
13. Appamaññāvibhaṅgo
၁. သုတ္တန္တဘာဇနီယံ
1. Suttantabhājanīyaṃ
၆၄၂. စတသ္သော အပ္ပမညာယော – ဣဓ ဘိက္ခု မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတ္ဝာ ဝိဟရတိ, တထာ ဒုတိယံ, တထာ တတိယံ, တထာ စတုတ္ထံ 1။ ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗ္ယာပဇ္ဇေန 2 ဖရိတ္ဝာ ဝိဟရတိ။ ကရုဏာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတ္ဝာ ဝိဟရတိ, တထာ ဒုတိယံ, တထာ တတိယံ, တထာ စတုတ္ထံ။ ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ ကရုဏာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗ္ယာပဇ္ဇေန ဖရိတ္ဝာ ဝိဟရတိ။ မုဒိတာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတ္ဝာ ဝိဟရတိ, တထာ ဒုတိယံ, တထာ တတိယံ, တထာ စတုတ္ထံ။ ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ မုဒိတာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗ္ယာပဇ္ဇေန ဖရိတ္ဝာ ဝိဟရတိ။ ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတ္ဝာ ဝိဟရတိ, တထာ ဒုတိယံ, တထာ တတိယံ, တထာ စတုတ္ထံ။ ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗ္ယာပဇ္ဇေန ဖရိတ္ဝာ ဝိဟရတိ။
642. Catasso appamaññāyo – idha bhikkhu mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ 3. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena 4 pharitvā viharati. Karuṇāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ karuṇāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati. Muditāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ muditāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati. Upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.
၁. မေတ္တာ
1. Mettā
၆၄၃. ကထဉ္စ ဘိက္ခု မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတ္ဝာ ဝိဟရတိ? သေယ္ယထာပိ နာမ ဧကံ ပုဂ္ဂလံ ပိယံ မနာပံ ဒိသ္ဝာ မေတ္တာယေယ္ယ, ဧဝမေဝ သဗ္ဗေ သတ္တေ မေတ္တာယ ဖရတိ။
643. Kathañca bhikkhu mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati? Seyyathāpi nāma ekaṃ puggalaṃ piyaṃ manāpaṃ disvā mettāyeyya, evameva sabbe satte mettāya pharati.
တတ္ထ ကတမာ မေတ္တာ? ယာ သတ္တေသု မေတ္တိ မေတ္တာယနာ မေတ္တာယိတတ္တံ မေတ္တာစေတောဝိမုတ္တိ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘မေတ္တာ’’။
Tattha katamā mettā? Yā sattesu metti mettāyanā mettāyitattaṃ mettācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘mettā’’.
တတ္ထ ကတမံ စိတ္တံ? ယံ စိတ္တံ မနော မာနသံ ဟဒယံ ပဏ္ဍရံ မနော မနာယတနံ မနိန္ဒ္ရိယံ ဝိညာဏံ ဝိညာဏက္ခန္ဓော တဇ္ဇာမနောဝိညာဏဓာတု – ဣဒံ ဝုစ္စတိ ‘‘စိတ္တံ’’။ ဣဒံ စိတ္တံ ဣမာယ မေတ္တာယ သဟဂတံ ဟောတိ သဟဇာတံ သံသဋ္ဌံ သမ္ပယုတ္တံ။ တေန ဝုစ္စတိ ‘‘မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ’’တိ။
Tattha katamaṃ cittaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘cittaṃ’’. Idaṃ cittaṃ imāya mettāya sahagataṃ hoti sahajātaṃ saṃsaṭṭhaṃ sampayuttaṃ. Tena vuccati ‘‘mettāsahagatena cetasā’’ti.
၆၄၄. ‘‘ဧကံ ဒိသ’’န္တိ ပုရတ္ထိမံ ဝာ ဒိသံ ပစ္ဆိမံ ဝာ ဒိသံ ဥတ္တရံ ဝာ ဒိသံ ဒက္ခိဏံ ဝာ ဒိသံ ဥဒ္ဓံ ဝာ အဓော ဝာ တိရိယံ ဝာ ဝိဒိသံ ဝာ။
644. ‘‘Ekaṃ disa’’nti puratthimaṃ vā disaṃ pacchimaṃ vā disaṃ uttaraṃ vā disaṃ dakkhiṇaṃ vā disaṃ uddhaṃ vā adho vā tiriyaṃ vā vidisaṃ vā.
၆၄၅. ‘‘ဖရိတ္ဝာ’’တိ ဖရိတ္ဝာ အဓိမုစ္စိတ္ဝာ။
645. ‘‘Pharitvā’’ti pharitvā adhimuccitvā.
၆၄၆. ‘‘ဝိဟရတီ’’တိ ဣရိယတိ ဝတ္တတိ ပာလေတိ ယပေတိ ယာပေတိ စရတိ ဝိဟရတိ။ တေန ဝုစ္စတိ ‘‘ဝိဟရတီ’’တိ။
646. ‘‘Viharatī’’ti iriyati vattati pāleti yapeti yāpeti carati viharati. Tena vuccati ‘‘viharatī’’ti.
၆၄၇. ‘‘တထာ ဒုတိယ’’န္တိ ယထေဝ ဧကံ ဒိသံ တထာ ဒုတိယံ ဒိသံ တထာ တတိယံ ဒိသံ တထာ စတုတ္ထံ ဒိသံ တထာ ဥဒ္ဓံ တထာ အဓော တထာ တိရိယံ တထာ ဝိဒိသံ။
647. ‘‘Tathā dutiya’’nti yatheva ekaṃ disaṃ tathā dutiyaṃ disaṃ tathā tatiyaṃ disaṃ tathā catutthaṃ disaṃ tathā uddhaṃ tathā adho tathā tiriyaṃ tathā vidisaṃ.
၆၄၈. ‘‘သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောက’’န္တိ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သဗ္ဗထာ သဗ္ဗံ အသေသံ နိသ္သေသံ။ ပရိယာဒာယဝစနမေတံ – ‘‘သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောက’’န္တိ။
648. ‘‘Sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ loka’’nti sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ asesaṃ nissesaṃ. Pariyādāyavacanametaṃ – ‘‘sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ loka’’nti.
၆၄၉. ‘‘မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ’’တိ တတ္ထ ကတမာ မေတ္တာ? ယာ သတ္တေသု မေတ္တိ မေတ္တာယနာ မေတ္တာယိတတ္တံ မေတ္တာစေတောဝိမုတ္တိ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘မေတ္တာ’’။
649. ‘‘Mettāsahagatena cetasā’’ti tattha katamā mettā? Yā sattesu metti mettāyanā mettāyitattaṃ mettācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘mettā’’.
တတ္ထ ကတမံ စိတ္တံ? ယံ စိတ္တံ မနော မာနသံ။ပေ.။ တဇ္ဇာမနောဝိညာဏဓာတု – ဣဒံ ဝုစ္စတိ ‘‘စိတ္တံ’’။ ဣဒံ စိတ္တံ ဣမာယ မေတ္တာယ သဟဂတံ ဟောတိ သဟဇာတံ သံသဋ္ဌံ သမ္ပယုတ္တံ။ တေန ဝုစ္စတိ ‘‘မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ’’တိ။
Tattha katamaṃ cittaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘cittaṃ’’. Idaṃ cittaṃ imāya mettāya sahagataṃ hoti sahajātaṃ saṃsaṭṭhaṃ sampayuttaṃ. Tena vuccati ‘‘mettāsahagatena cetasā’’ti.
၆၅၀. ‘‘ဝိပုလေနာ’’တိ ယံ ဝိပုလံ တံ မဟဂ္ဂတံ, ယံ မဟဂ္ဂတံ တံ အပ္ပမာဏံ, ယံ အပ္ပမာဏံ သော အဝေရော, ယော အဝေရော သော အဗ္ယာပဇ္ဇော 5။
650. ‘‘Vipulenā’’ti yaṃ vipulaṃ taṃ mahaggataṃ, yaṃ mahaggataṃ taṃ appamāṇaṃ, yaṃ appamāṇaṃ so avero, yo avero so abyāpajjo 6.
၆၅၁. ‘‘ဖရိတ္ဝာ’’တိ ဖရိတ္ဝာ အဓိမုစ္စိတ္ဝာ။
651. ‘‘Pharitvā’’ti pharitvā adhimuccitvā.
၆၅၂. ‘‘ဝိဟရတီ’’တိ။ပေ.။ တေန ဝုစ္စတိ ‘‘ဝိဟရတီ’’တိ။
652. ‘‘Viharatī’’ti…pe… tena vuccati ‘‘viharatī’’ti.
၂. ကရုဏာ
2. Karuṇā
၆၅၃. ကထဉ္စ ဘိက္ခု ကရုဏာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတ္ဝာ ဝိဟရတိ? သေယ္ယထာပိ နာမ ဧကံ ပုဂ္ဂလံ ဒုဂ္ဂတံ ဒုရူပေတံ ဒိသ္ဝာ ကရုဏာယေယ္ယ, ဧဝမေဝ သဗ္ဗေ သတ္တေ ကရုဏာယ ဖရတိ။
653. Kathañca bhikkhu karuṇāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati? Seyyathāpi nāma ekaṃ puggalaṃ duggataṃ durūpetaṃ disvā karuṇāyeyya, evameva sabbe satte karuṇāya pharati.
တတ္ထ ကတမာ ကရုဏာ? ယာ သတ္တေသု ကရုဏာ ကရုဏာယနာ ကရုဏာယိတတ္တံ ကရုဏာစေတောဝိမုတ္တိ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ကရုဏာ’’။
Tattha katamā karuṇā? Yā sattesu karuṇā karuṇāyanā karuṇāyitattaṃ karuṇācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘karuṇā’’.
တတ္ထ ကတမံ စိတ္တံ? ယံ စိတ္တံ မနော မာနသံ။ပေ.။ တဇ္ဇာမနောဝိညာဏဓာတု – ဣဒံ ဝုစ္စတိ ‘‘စိတ္တံ’’။ ဣဒံ စိတ္တံ ဣမာယ ကရုဏာယ သဟဂတံ ဟောတိ သဟဇာတံ သံသဋ္ဌံ သမ္ပယုတ္တံ။ တေန ဝုစ္စတိ ‘‘ကရုဏာသဟဂတေန စေတသာ’’တိ။
Tattha katamaṃ cittaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘cittaṃ’’. Idaṃ cittaṃ imāya karuṇāya sahagataṃ hoti sahajātaṃ saṃsaṭṭhaṃ sampayuttaṃ. Tena vuccati ‘‘karuṇāsahagatena cetasā’’ti.
၆၅၄. ‘‘ဧကံ ဒိသ’’န္တိ ပုရတ္ထိမံ ဝာ ဒိသံ ပစ္ဆိမံ ဝာ ဒိသံ ဥတ္တရံ ဝာ ဒိသံ ဒက္ခိဏံ ဝာ ဒိသံ ဥဒ္ဓံ ဝာ အဓော ဝာ တိရိယံ ဝာ ဝိဒိသံ ဝာ။
654. ‘‘Ekaṃ disa’’nti puratthimaṃ vā disaṃ pacchimaṃ vā disaṃ uttaraṃ vā disaṃ dakkhiṇaṃ vā disaṃ uddhaṃ vā adho vā tiriyaṃ vā vidisaṃ vā.
၆၅၅. ‘‘ဖရိတ္ဝာ’’တိ ဖရိတ္ဝာ အဓိမုစ္စိတ္ဝာ။
655. ‘‘Pharitvā’’ti pharitvā adhimuccitvā.
၆၅၆. ‘‘ဝိဟရတီ’’တိ ဣရိယတိ ဝတ္တတိ ပာလေတိ ယပေတိ ယာပေတိ စရတိ ဝိဟရတိ။ တေန ဝုစ္စတိ ‘‘ဝိဟရတီ’’တိ။
656. ‘‘Viharatī’’ti iriyati vattati pāleti yapeti yāpeti carati viharati. Tena vuccati ‘‘viharatī’’ti.
၆၅၇. ‘‘တထာ ဒုတိယ’’န္တိ ယထေဝ ဧကံ ဒိသံ တထာ ဒုတိယံ ဒိသံ တထာ တတိယံ ဒိသံ တထာ စတုတ္ထံ ဒိသံ တထာ ဥဒ္ဓံ တထာ အဓော တထာ တိရိယံ တထာ ဝိဒိသံ။
657. ‘‘Tathā dutiya’’nti yatheva ekaṃ disaṃ tathā dutiyaṃ disaṃ tathā tatiyaṃ disaṃ tathā catutthaṃ disaṃ tathā uddhaṃ tathā adho tathā tiriyaṃ tathā vidisaṃ.
၆၅၈. ‘‘သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောက’’န္တိ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သဗ္ဗထာ သဗ္ဗံ အသေသံ နိသ္သေသံ။ ပရိယာဒာယဝစနမေတံ – ‘‘သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောက’’န္တိ။
658. ‘‘Sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ loka’’nti sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ asesaṃ nissesaṃ. Pariyādāyavacanametaṃ – ‘‘sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ loka’’nti.
၆၅၉. ‘‘ကရုဏာသဟဂတေန စေတသာ’’တိ တတ္ထ ကတမာ ကရုဏာ? ယာ သတ္တေသု ကရုဏာ ကရုဏာယနာ ကရုဏာယိတတ္တံ ကရုဏာစေတောဝိမုတ္တိ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ကရုဏာ’’။
659. ‘‘Karuṇāsahagatena cetasā’’ti tattha katamā karuṇā? Yā sattesu karuṇā karuṇāyanā karuṇāyitattaṃ karuṇācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘karuṇā’’.
တတ္ထ ကတမံ စိတ္တံ? ယံ စိတ္တံ မနော မာနသံ။ပေ.။ တဇ္ဇာမနောဝိညာဏဓာတု – ဣဒံ ဝုစ္စတိ ‘‘စိတ္တံ’’။ ဣဒံ စိတ္တံ ဣမာယ ကရုဏာယ သဟဂတံ ဟောတိ သဟဇာတံ သံသဋ္ဌံ သမ္ပယုတ္တံ။ တေန ဝုစ္စတိ ‘‘ကရုဏာသဟဂတေန စေတသာ’’တိ။
Tattha katamaṃ cittaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘cittaṃ’’. Idaṃ cittaṃ imāya karuṇāya sahagataṃ hoti sahajātaṃ saṃsaṭṭhaṃ sampayuttaṃ. Tena vuccati ‘‘karuṇāsahagatena cetasā’’ti.
၆၆၀. ‘‘ဝိပုလေနာ’’တိ ယံ ဝိပုလံ တံ မဟဂ္ဂတံ, ယံ မဟဂ္ဂတံ တံ အပ္ပမာဏံ, ယံ အပ္ပမာဏံ သော အဝေရော, ယော အဝေရော သော အဗ္ယာပဇ္ဇော။
660. ‘‘Vipulenā’’ti yaṃ vipulaṃ taṃ mahaggataṃ, yaṃ mahaggataṃ taṃ appamāṇaṃ, yaṃ appamāṇaṃ so avero, yo avero so abyāpajjo.
၆၆၁. ‘‘ဖရိတ္ဝာ’’တိ ဖရိတ္ဝာ အဓိမုစ္စိတ္ဝာ။
661. ‘‘Pharitvā’’ti pharitvā adhimuccitvā.
၆၆၂. ‘‘ဝိဟရတီ’’တိ။ပေ.။ တေန ဝုစ္စတိ ‘‘ဝိဟရတီ’’တိ။
662. ‘‘Viharatī’’ti…pe… tena vuccati ‘‘viharatī’’ti.
၃. မုဒိတာ
3. Muditā
၆၆၃. ကထဉ္စ ဘိက္ခု မုဒိတာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတ္ဝာ ဝိဟရတိ? သေယ္ယထာပိ နာမ ဧကံ ပုဂ္ဂလံ ပိယံ မနာပံ ဒိသ္ဝာ မုဒိတော အသ္သ, ဧဝမေဝ သဗ္ဗေ သတ္တေ မုဒိတာယ ဖရတိ။
663. Kathañca bhikkhu muditāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati? Seyyathāpi nāma ekaṃ puggalaṃ piyaṃ manāpaṃ disvā mudito assa, evameva sabbe satte muditāya pharati.
တတ္ထ ကတမာ မုဒိတာ? ယာ သတ္တေသု မုဒိတာ မုဒိတာယနာ မုဒိတာယိတတ္တံ မုဒိတာစေတောဝိမုတ္တိ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘မုဒိတာ’’။
Tattha katamā muditā? Yā sattesu muditā muditāyanā muditāyitattaṃ muditācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘muditā’’.
တတ္ထ ကတမံ စိတ္တံ? ယံ စိတ္တံ မနော မာနသံ။ပေ.။ တဇ္ဇာမနောဝိညာဏဓာတု – ဣဒံ ဝုစ္စတိ ‘‘စိတ္တံ’’။ ဣဒံ စိတ္တံ ဣမာယ မုဒိတာယ သဟဂတံ ဟောတိ သဟဇာတံ သံသဋ္ဌံ သမ္ပယုတ္တံ။ တေန ဝုစ္စတိ ‘‘မုဒိတာသဟဂတေန စေတသာ’’တိ။
Tattha katamaṃ cittaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘cittaṃ’’. Idaṃ cittaṃ imāya muditāya sahagataṃ hoti sahajātaṃ saṃsaṭṭhaṃ sampayuttaṃ. Tena vuccati ‘‘muditāsahagatena cetasā’’ti.
၆၆၄. ‘‘ဧကံ ဒိသ’’န္တိ ပုရတ္ထိမံ ဝာ ဒိသံ ပစ္ဆိမံ ဝာ ဒိသံ ဥတ္တရံ ဝာ ဒိသံ ဒက္ခိဏံ ဝာ ဒိသံ ဥဒ္ဓံ ဝာ အဓော ဝာ တိရိယံ ဝာ ဝိဒိသံ ဝာ။
664. ‘‘Ekaṃ disa’’nti puratthimaṃ vā disaṃ pacchimaṃ vā disaṃ uttaraṃ vā disaṃ dakkhiṇaṃ vā disaṃ uddhaṃ vā adho vā tiriyaṃ vā vidisaṃ vā.
၆၆၅. ‘‘ဖရိတ္ဝာ’’တိ ဖရိတ္ဝာ အဓိမုစ္စိတ္ဝာ။
665. ‘‘Pharitvā’’ti pharitvā adhimuccitvā.
၆၆၆. ‘‘ဝိဟရတီ’’တိ။ပေ.။ တေန ဝုစ္စတိ ‘‘ဝိဟရတီ’’တိ။
666. ‘‘Viharatī’’ti…pe… tena vuccati ‘‘viharatī’’ti.
၆၆၇. ‘‘တထာ ဒုတိယ’’န္တိ ယထေဝ ဧကံ ဒိသံ တထာ ဒုတိယံ ဒိသံ တထာ တတိယံ ဒိသံ တထာ စတုတ္ထံ ဒိသံ တထာ ဥဒ္ဓံ တထာ အဓော တထာ တိရိယံ တထာ ဝိဒိသံ။
667. ‘‘Tathā dutiya’’nti yatheva ekaṃ disaṃ tathā dutiyaṃ disaṃ tathā tatiyaṃ disaṃ tathā catutthaṃ disaṃ tathā uddhaṃ tathā adho tathā tiriyaṃ tathā vidisaṃ.
၆၆၈. ‘‘သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောက’’န္တိ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သဗ္ဗထာ သဗ္ဗံ အသေသံ နိသ္သေသံ။ ပရိယာဒာယဝစနမေတံ – ‘‘သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောက’’န္တိ။
668. ‘‘Sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ loka’’nti sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ asesaṃ nissesaṃ. Pariyādāyavacanametaṃ – ‘‘sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ loka’’nti.
၆၆၉. ‘‘မုဒိတာသဟဂတေန စေတသာ’’တိ တတ္ထ ကတမာ မုဒိတာ? ယာ သတ္တေသု မုဒိတာ မုဒိတာယနာ မုဒိတာယိတတ္တံ မုဒိတာစေတောဝိမုတ္တိ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘မုဒိတာ’’။
669. ‘‘Muditāsahagatena cetasā’’ti tattha katamā muditā? Yā sattesu muditā muditāyanā muditāyitattaṃ muditācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘muditā’’.
တတ္ထ ကတမံ စိတ္တံ? ယံ စိတ္တံ မနော မာနသံ။ပေ.။ တဇ္ဇာမနောဝိညာဏဓာတု – ဣဒံ ဝုစ္စတိ ‘‘စိတ္တံ’’။ ဣဒံ စိတ္တံ ဣမာယ မုဒိတာယ သဟဂတံ ဟောတိ သဟဇာတံ သံသဋ္ဌံ သမ္ပယုတ္တံ။ တေန ဝုစ္စတိ ‘‘မုဒိတာသဟဂတေန စေတသာ’’တိ။
Tattha katamaṃ cittaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘cittaṃ’’. Idaṃ cittaṃ imāya muditāya sahagataṃ hoti sahajātaṃ saṃsaṭṭhaṃ sampayuttaṃ. Tena vuccati ‘‘muditāsahagatena cetasā’’ti.
၆၇၀. ‘‘ဝိပုလေနာ’’တိ ယံ ဝိပုလံ တံ မဟဂ္ဂတံ, ယံ မဟဂ္ဂတံ တံ အပ္ပမာဏံ, ယံ အပ္ပမာဏံ သော အဝေရော, ယော အဝေရော သော အဗ္ယာပဇ္ဇော။
670. ‘‘Vipulenā’’ti yaṃ vipulaṃ taṃ mahaggataṃ, yaṃ mahaggataṃ taṃ appamāṇaṃ, yaṃ appamāṇaṃ so avero, yo avero so abyāpajjo.
၆၇၁. ‘‘ဖရိတ္ဝာ’’တိ ဖရိတ္ဝာ အဓိမုစ္စိတ္ဝာ။
671. ‘‘Pharitvā’’ti pharitvā adhimuccitvā.
၆၇၂. ‘‘ဝိဟရတီ’’တိ ။ပေ.။ တေန ဝုစ္စတိ ‘‘ဝိဟရတီ’’တိ။
672. ‘‘Viharatī’’ti …pe… tena vuccati ‘‘viharatī’’ti.
၄. ဥပေက္ခာ
4. Upekkhā
၆၇၃. ကထဉ္စ ဘိက္ခု ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတ္ဝာ ဝိဟရတိ? သေယ္ယထာပိ နာမ ဧကံ ပုဂ္ဂလံ နေဝ မနာပံ န အမနာပံ ဒိသ္ဝာ ဥပေက္ခကော အသ္သ, ဧဝမေဝ သဗ္ဗေ သတ္တေ ဥပေက္ခာယ ဖရတိ။
673. Kathañca bhikkhu upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati? Seyyathāpi nāma ekaṃ puggalaṃ neva manāpaṃ na amanāpaṃ disvā upekkhako assa, evameva sabbe satte upekkhāya pharati.
တတ္ထ ကတမာ ဥပေက္ခာ? ယာ သတ္တေသု ဥပေက္ခာ ဥပေက္ခာယနာ ဥပေက္ခာယိတတ္တံ ဥပေက္ခာစေတောဝိမုတ္တိ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ဥပေက္ခာ’’။
Tattha katamā upekkhā? Yā sattesu upekkhā upekkhāyanā upekkhāyitattaṃ upekkhācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘upekkhā’’.
တတ္ထ ကတမံ စိတ္တံ? ယံ စိတ္တံ မနော မာနသံ။ပေ.။ တဇ္ဇာမနောဝိညာဏဓာတု – ဣဒံ ဝုစ္စတိ ‘‘စိတ္တံ’’။ ဣဒံ စိတ္တံ ဣမာယ ဥပေက္ခာယ သဟဂတံ ဟောတိ သဟဇာတံ သံသဋ္ဌံ သမ္ပယုတ္တံ။ တေန ဝုစ္စတိ ‘‘ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ’’တိ။
Tattha katamaṃ cittaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘cittaṃ’’. Idaṃ cittaṃ imāya upekkhāya sahagataṃ hoti sahajātaṃ saṃsaṭṭhaṃ sampayuttaṃ. Tena vuccati ‘‘upekkhāsahagatena cetasā’’ti.
၆၇၄. ‘‘ဧကံ ဒိသ’’န္တိ ပုရတ္ထိမံ ဝာ ဒိသံ ပစ္ဆိမံ ဝာ ဒိသံ ဥတ္တရံ ဝာ ဒိသံ ဒက္ခိဏံ ဝာ ဒိသံ ဥဒ္ဓံ ဝာ အဓော ဝာ တိရိယံ ဝာ ဝိဒိသံ ဝာ။
674. ‘‘Ekaṃ disa’’nti puratthimaṃ vā disaṃ pacchimaṃ vā disaṃ uttaraṃ vā disaṃ dakkhiṇaṃ vā disaṃ uddhaṃ vā adho vā tiriyaṃ vā vidisaṃ vā.
၆၇၅. ‘‘ဖရိတ္ဝာ’’တိ ဖရိတ္ဝာ အဓိမုစ္စိတ္ဝာ။
675. ‘‘Pharitvā’’ti pharitvā adhimuccitvā.
၆၇၆. ‘‘ဝိဟရတီ’’တိ။ပေ.။ တေန ဝုစ္စတိ ‘‘ဝိဟရတီ’’တိ။
676. ‘‘Viharatī’’ti…pe… tena vuccati ‘‘viharatī’’ti.
၆၇၇. ‘‘တထာ ဒုတိယ’’န္တိ ယထေဝ ဧကံ ဒိသံ တထာ ဒုတိယံ ဒိသံ တထာ တတိယံ ဒိသံ တထာ စတုတ္ထံ ဒိသံ တထာ ဥဒ္ဓံ တထာ အဓော တထာ တိရိယံ တထာ ဝိဒိသံ။
677. ‘‘Tathā dutiya’’nti yatheva ekaṃ disaṃ tathā dutiyaṃ disaṃ tathā tatiyaṃ disaṃ tathā catutthaṃ disaṃ tathā uddhaṃ tathā adho tathā tiriyaṃ tathā vidisaṃ.
၆၇၈. ‘‘သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောက’’န္တိ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သဗ္ဗထာ သဗ္ဗံ အသေသံ နိသ္သေသံ။ ပရိယာဒာယဝစနမေတံ – ‘‘သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောက’’န္တိ။
678. ‘‘Sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ loka’’nti sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ asesaṃ nissesaṃ. Pariyādāyavacanametaṃ – ‘‘sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ loka’’nti.
၆၇၉. ‘‘ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ’’တိ, တတ္ထ ကတမာ ဥပေက္ခာ? ယာ သတ္တေသု ဥပေက္ခာ ဥပေက္ခာယနာ ဥပေက္ခာယိတတ္တံ ဥပေက္ခာစေတောဝိမုတ္တိ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ဥပေက္ခာ’’။
679. ‘‘Upekkhāsahagatena cetasā’’ti, tattha katamā upekkhā? Yā sattesu upekkhā upekkhāyanā upekkhāyitattaṃ upekkhācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘upekkhā’’.
တတ္ထ ကတမံ စိတ္တံ? ယံ စိတ္တံ မနော မာနသံ။ပေ.။ တဇ္ဇာမနောဝိညာဏဓာတု – ဣဒံ ဝုစ္စတိ ‘‘စိတ္တံ’’။ ဣဒံ စိတ္တံ ဣမာယ ဥပေက္ခာယ သဟဂတံ ဟောတိ သဟဇာတံ သံသဋ္ဌံ သမ္ပယုတ္တံ။ တေန ဝုစ္စတိ ‘‘ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ’’တိ။
Tattha katamaṃ cittaṃ? Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘cittaṃ’’. Idaṃ cittaṃ imāya upekkhāya sahagataṃ hoti sahajātaṃ saṃsaṭṭhaṃ sampayuttaṃ. Tena vuccati ‘‘upekkhāsahagatena cetasā’’ti.
၆၈၀. ‘‘ဝိပုလေနာ’’တိ ယံ ဝိပုလံ တံ မဟဂ္ဂတံ, ယံ မဟဂ္ဂတံ တံ အပ္ပမာဏံ, ယံ အပ္ပမာဏံ သော အဝေရော, ယော အဝေရော သော အဗ္ယာပဇ္ဇော။
680. ‘‘Vipulenā’’ti yaṃ vipulaṃ taṃ mahaggataṃ, yaṃ mahaggataṃ taṃ appamāṇaṃ, yaṃ appamāṇaṃ so avero, yo avero so abyāpajjo.
၆၈၁. ‘‘ဖရိတ္ဝာ’’တိ ဖရိတ္ဝာ အဓိမုစ္စိတ္ဝာ။
681. ‘‘Pharitvā’’ti pharitvā adhimuccitvā.
၆၈၂. ‘‘ဝိဟရတီ’’တိ။ပေ.။ တေန ဝုစ္စတိ ‘‘ဝိဟရတီ’’တိ။
682. ‘‘Viharatī’’ti…pe… tena vuccati ‘‘viharatī’’ti.
သုတ္တန္တဘာဇနီယံ။
Suttantabhājanīyaṃ.
၂. အဘိဓမ္မဘာဇနီယံ
2. Abhidhammabhājanīyaṃ
၆၈၃. စတသ္သော အပ္ပမညာယော – မေတ္တာ, ကရုဏာ, မုဒိတာ, ဥပေက္ခာ။
683. Catasso appamaññāyo – mettā, karuṇā, muditā, upekkhā.
၆၈၄. တတ္ထ ကတမာ မေတ္တာ? ဣဓ ဘိက္ခု ယသ္မိံ သမယေ ရူပူပပတ္တိယာ မဂ္ဂံ ဘာဝေတိ ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ။ပေ.။ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ မေတ္တာသဟဂတံ , ယာ တသ္မိံ သမယေ မေတ္တိ မေတ္တာယနာ မေတ္တာယိတတ္တံ မေတ္တာစေတောဝိမုတ္တိ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘မေတ္တာ’’။ အဝသေသာ ဓမ္မာ မေတ္တာယ သမ္ပယုတ္တာ။
684. Tattha katamā mettā? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati mettāsahagataṃ , yā tasmiṃ samaye metti mettāyanā mettāyitattaṃ mettācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘mettā’’. Avasesā dhammā mettāya sampayuttā.
တတ္ထ ကတမာ မေတ္တာ? ဣဓ ဘိက္ခု ယသ္မိံ သမယေ ရူပူပပတ္တိယာ မဂ္ဂံ ဘာဝေတိ ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ။ပေ.။ ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ မေတ္တာသဟဂတံ, ယာ တသ္မိံ သမယေ မေတ္တိ မေတ္တာယနာ မေတ္တာယိတတ္တံ မေတ္တာစေတောဝိမုတ္တိ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘မေတ္တာ’’။ အဝသေသာ ဓမ္မာ မေတ္တာယ သမ္ပယုတ္တာ။
Tattha katamā mettā? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati mettāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye metti mettāyanā mettāyitattaṃ mettācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘mettā’’. Avasesā dhammā mettāya sampayuttā.
တတ္ထ ကတမာ မေတ္တာ? ဣဓ ဘိက္ခု ယသ္မိံ သမယေ ရူပူပပတ္တိယာ မဂ္ဂံ ဘာဝေတိ ပီတိယာ စ ဝိရာဂာ။ပေ.။ တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ မေတ္တာသဟဂတံ, ယာ တသ္မိံ သမယေ မေတ္တိ မေတ္တာယနာ မေတ္တာယိတတ္တံ မေတ္တာစေတောဝိမုတ္တိ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘မေတ္တာ’’။ အဝသေသာ ဓမ္မာ မေတ္တာယ သမ္ပယုတ္တာ။
Tattha katamā mettā? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti pītiyā ca virāgā…pe… tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati mettāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye metti mettāyanā mettāyitattaṃ mettācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘mettā’’. Avasesā dhammā mettāya sampayuttā.
၆၈၅. ဣဓ ဘိက္ခု ယသ္မိံ သမယေ ရူပူပပတ္တိယာ မဂ္ဂံ ဘာဝေတိ ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ။ပေ.။ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ မေတ္တာသဟဂတံ, ယာ တသ္မိံ သမယေ မေတ္တိ မေတ္တာယနာ မေတ္တာယိတတ္တံ မေတ္တာစေတောဝိမုတ္တိ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘မေတ္တာ’’။ အဝသေသာ ဓမ္မာ မေတ္တာယ သမ္ပယုတ္တာ။
685. Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati mettāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye metti mettāyanā mettāyitattaṃ mettācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘mettā’’. Avasesā dhammā mettāya sampayuttā.
ဣဓ ဘိက္ခု ယသ္မိံ သမယေ ရူပူပပတ္တိယာ မဂ္ဂံ ဘာဝေတိ ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ အဝိတက္ကံ ဝိစာရမတ္တံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ မေတ္တာသဟဂတံ, ယာ တသ္မိံ သမယေ မေတ္တိ မေတ္တာယနာ မေတ္တာယိတတ္တံ မေတ္တာစေတောဝိမုတ္တိ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘မေတ္တာ’’။ အဝသေသာ ဓမ္မာ မေတ္တာယ သမ္ပယုတ္တာ။
Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi avitakkaṃ vicāramattaṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati mettāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye metti mettāyanā mettāyitattaṃ mettācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘mettā’’. Avasesā dhammā mettāya sampayuttā.
ဣဓ ဘိက္ခု ယသ္မိံ သမယေ ရူပူပပတ္တိယာ မဂ္ဂံ ဘာဝေတိ ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ။ပေ.။ တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ မေတ္တာသဟဂတံ, ယာ တသ္မိံ သမယေ မေတ္တိ မေတ္တာယနာ မေတ္တာယိတတ္တံ မေတ္တာစေတောဝိမုတ္တိ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘မေတ္တာ’’။ အဝသေသာ ဓမ္မာ မေတ္တာယ သမ္ပယုတ္တာ။
Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati mettāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye metti mettāyanā mettāyitattaṃ mettācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘mettā’’. Avasesā dhammā mettāya sampayuttā.
ဣဓ ဘိက္ခု ယသ္မိံ သမယေ ရူပူပပတ္တိယာ မဂ္ဂံ ဘာဝေတိ ပီတိယာ စ ဝိရာဂာ။ပေ.။ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ မေတ္တာသဟဂတံ, ယာ တသ္မိံ သမယေ မေတ္တိ မေတ္တာယနာ မေတ္တာယိတတ္တံ မေတ္တာစေတောဝိမုတ္တိ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘မေတ္တာ’’။ အဝသေသာ ဓမ္မာ မေတ္တာယ သမ္ပယုတ္တာ။
Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti pītiyā ca virāgā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati mettāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye metti mettāyanā mettāyitattaṃ mettācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘mettā’’. Avasesā dhammā mettāya sampayuttā.
၆၈၆. တတ္ထ ကတမာ ကရုဏာ? ဣဓ ဘိက္ခု ယသ္မိံ သမယေ ရူပူပပတ္တိယာ မဂ္ဂံ ဘာဝေတိ ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ။ပေ.။ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ ကရုဏာသဟဂတံ, ယာ တသ္မိံ သမယေ ကရုဏာ ကရုဏာယနာ ကရုဏာယိတတ္တံ ကရုဏာစေတောဝိမုတ္တိ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ကရုဏာ’’။ အဝသေသာ ဓမ္မာ ကရုဏာယ သမ္ပယုတ္တာ။
686. Tattha katamā karuṇā? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati karuṇāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye karuṇā karuṇāyanā karuṇāyitattaṃ karuṇācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘karuṇā’’. Avasesā dhammā karuṇāya sampayuttā.
တတ္ထ ကတမာ ကရုဏာ? ဣဓ ဘိက္ခု ယသ္မိံ သမယေ ရူပူပပတ္တိယာ မဂ္ဂံ ဘာဝေတိ ပီတိယာ စ ဝိရာဂာ။ပေ.။ ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ ကရုဏာသဟဂတံ, ယာ တသ္မိံ သမယေ ကရုဏာ ကရုဏာယနာ ကရုဏာယိတတ္တံ ကရုဏာစေတောဝိမုတ္တိ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ကရုဏာ’’။ အဝသေသာ ဓမ္မာ ကရုဏာယ သမ္ပယုတ္တာ။
Tattha katamā karuṇā? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti pītiyā ca virāgā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati karuṇāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye karuṇā karuṇāyanā karuṇāyitattaṃ karuṇācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘karuṇā’’. Avasesā dhammā karuṇāya sampayuttā.
တတ္ထ ကတမာ ကရုဏာ? ဣဓ ဘိက္ခု ယသ္မိံ သမယေ ရူပူပပတ္တိယာ မဂ္ဂံ ဘာဝေတိ ပီတိယာ စ ဝိရာဂာ။ပေ.။ တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ ကရုဏာသဟဂတံ, ယာ တသ္မိံ သမယေ ကရုဏာ ကရုဏာယနာ ကရုဏာယိတတ္တံ ကရုဏာစေတောဝိမုတ္တိ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ကရုဏာ’’။ အဝသေသာ ဓမ္မာ ကရုဏာယ သမ္ပယုတ္တာ။
Tattha katamā karuṇā? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti pītiyā ca virāgā…pe… tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati karuṇāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye karuṇā karuṇāyanā karuṇāyitattaṃ karuṇācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘karuṇā’’. Avasesā dhammā karuṇāya sampayuttā.
၆၈၇. ဣဓ ဘိက္ခု ယသ္မိံ သမယေ ရူပူပပတ္တိယာ မဂ္ဂံ ဘာဝေတိ ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ။ပေ.။ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ ကရုဏာသဟဂတံ, ယာ တသ္မိံ သမယေ ကရုဏာ ကရုဏာယနာ ကရုဏာယိတတ္တံ ကရုဏာစေတောဝိမုတ္တိ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ကရုဏာ’’။ အဝသေသာ ဓမ္မာ ကရုဏာယ သမ္ပယုတ္တာ။
687. Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati karuṇāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye karuṇā karuṇāyanā karuṇāyitattaṃ karuṇācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘karuṇā’’. Avasesā dhammā karuṇāya sampayuttā.
ဣဓ ဘိက္ခု ယသ္မိံ သမယေ ရူပူပပတ္တိယာ မဂ္ဂံ ဘာဝေတိ ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ အဝိတက္ကံ ဝိစာရမတ္တံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ ကရုဏာသဟဂတံ, ယာ တသ္မိံ သမယေ ကရုဏာ ကရုဏာယနာ ကရုဏာယိတတ္တံ ကရုဏာစေတောဝိမုတ္တိ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ကရုဏာ’’။ အဝသေသာ ဓမ္မာ ကရုဏာယ သမ္ပယုတ္တာ။
Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi avitakkaṃ vicāramattaṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati karuṇāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye karuṇā karuṇāyanā karuṇāyitattaṃ karuṇācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘karuṇā’’. Avasesā dhammā karuṇāya sampayuttā.
ဣဓ ဘိက္ခု ယသ္မိံ သမယေ ရူပူပပတ္တိယာ မဂ္ဂံ ဘာဝေတိ ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ။ပေ.။ တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ ကရုဏာသဟဂတံ, ယာ တသ္မိံ သမယေ ကရုဏာ ကရုဏာယနာ ကရုဏာယိတတ္တံ ကရုဏာစေတောဝိမုတ္တိ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ကရုဏာ’’။ အဝသေသာ ဓမ္မာ ကရုဏာယ သမ္ပယုတ္တာ။
Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati karuṇāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye karuṇā karuṇāyanā karuṇāyitattaṃ karuṇācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘karuṇā’’. Avasesā dhammā karuṇāya sampayuttā.
ဣဓ ဘိက္ခု ယသ္မိံ သမယေ ရူပူပပတ္တိယာ မဂ္ဂံ ဘာဝေတိ ပီတိယာ စ ဝိရာဂာ။ပေ.။ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ ကရုဏာသဟဂတံ, ယာ တသ္မိံ သမယေ ကရုဏာ ကရုဏာယနာ ကရုဏာယိတတ္တံ ကရုဏာစေတောဝိမုတ္တိ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ကရုဏာ’’။ အဝသေသာ ဓမ္မာ ကရုဏာယ သမ္ပယုတ္တာ။
Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti pītiyā ca virāgā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati karuṇāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye karuṇā karuṇāyanā karuṇāyitattaṃ karuṇācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘karuṇā’’. Avasesā dhammā karuṇāya sampayuttā.
၆၈၈. တတ္ထ ကတမာ မုဒိတာ? ဣဓ ဘိက္ခု ယသ္မိံ သမယေ ရူပူပပတ္တိယာ မဂ္ဂံ ဘာဝေတိ ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ။ပေ.။ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ မုဒိတာသဟဂတံ, ယာ တသ္မိံ သမယေ မုဒိတာ မုဒိတာယနာ မုဒိတာယိတတ္တံ မုဒိတာစေတောဝိမုတ္တိ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘မုဒိတာ’’။ အဝသေသာ ဓမ္မာ မုဒိတာယ သမ္ပယုတ္တာ။
688. Tattha katamā muditā? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati muditāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye muditā muditāyanā muditāyitattaṃ muditācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘muditā’’. Avasesā dhammā muditāya sampayuttā.
တတ္ထ ကတမာ မုဒိတာ? ဣဓ ဘိက္ခု ယသ္မိံ သမယေ ရူပူပပတ္တိယာ မဂ္ဂံ ဘာဝေတိ ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ။ပေ.။ ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ မုဒိတာသဟဂတံ, ယာ တသ္မိံ သမယေ မုဒိတာ မုဒိတာယတနာ မုဒိတာယိတတ္တံ မုဒိတာစေတောဝိမုတ္တိ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘မုဒိတာ’’။ အဝသေသာ ဓမ္မာ မုဒိတာယ သမ္ပယုတ္တာ။
Tattha katamā muditā? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati muditāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye muditā muditāyatanā muditāyitattaṃ muditācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘muditā’’. Avasesā dhammā muditāya sampayuttā.
တတ္ထ ကတမာ မုဒိတာ? ဣဓ ဘိက္ခု ယသ္မိံ သမယေ ရူပူပပတ္တိယာ မဂ္ဂံ ဘာဝေတိ ပီတိယာ စ ဝိရာဂာ။ပေ.။ တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ မုဒိတာသဟဂတံ, ယာ တသ္မိံ သမယေ မုဒိတာ မုဒိတာယနာ မုဒိတာယိတတ္တံ မုဒိတာစေတောဝိမုတ္တိ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘မုဒိတာ’’။ အဝသေသာ ဓမ္မာ မုဒိတာယ သမ္ပယုတ္တာ။
Tattha katamā muditā? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti pītiyā ca virāgā…pe… tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati muditāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye muditā muditāyanā muditāyitattaṃ muditācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘muditā’’. Avasesā dhammā muditāya sampayuttā.
၆၈၉. ဣဓ ဘိက္ခု ယသ္မိံ သမယေ ရူပူပပတ္တိယာ မဂ္ဂံ ဘာဝေတိ ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ။ပေ.။ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ မုဒိတာသဟဂတံ, ယာ တသ္မိံ သမယေ မုဒိတာ မုဒိတာယနာ မုဒိတာယိတတ္တံ မုဒိတာစေတောဝိမုတ္တိ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘မုဒိတာ’’။ အဝသေသာ ဓမ္မာ မုဒိတာယ သမ္ပယုတ္တာ။
689. Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati muditāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye muditā muditāyanā muditāyitattaṃ muditācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘muditā’’. Avasesā dhammā muditāya sampayuttā.
ဣဓ ဘိက္ခု ယသ္မိံ သမယေ ရူပူပပတ္တိယာ မဂ္ဂံ ဘာဝေတိ ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ အဝိတက္ကံ ဝိစာရမတ္တံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ မုဒိတာသဟဂတံ, ယာ တသ္မိံ သမယေ မုဒိတာ မုဒိတာယနာ မုဒိတာယိတတ္တံ မုဒိတာစေတောဝိမုတ္တိ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘မုဒိတာ’’။ အဝသေသာ ဓမ္မာ မုဒိတာယ သမ္ပယုတ္တာ။
Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi avitakkaṃ vicāramattaṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati muditāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye muditā muditāyanā muditāyitattaṃ muditācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘muditā’’. Avasesā dhammā muditāya sampayuttā.
ဣဓ ဘိက္ခု ယသ္မိံ သမယေ ရူပူပပတ္တိယာ မဂ္ဂံ ဘာဝေတိ ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ။ပေ.။ တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ မုဒိတာသဟဂတံ, ယာ တသ္မိံ သမယေ မုဒိတာ မုဒိတာယနာ မုဒိတာယိတတ္တံ မုဒိတာစေတောဝိမုတ္တိ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘မုဒိတာ’’။ အဝသေသာ ဓမ္မာ မုဒိတာယ သမ္ပယုတ္တာ။
Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati muditāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye muditā muditāyanā muditāyitattaṃ muditācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘muditā’’. Avasesā dhammā muditāya sampayuttā.
ဣဓ ဘိက္ခု ယသ္မိံ သမယေ ရူပူပပတ္တိယာ မဂ္ဂံ ဘာဝေတိ ပီတိယာ စ ဝိရာဂာ။ပေ.။ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ မုဒိတာသဟဂတံ, ယာ တသ္မိံ သမယေ မုဒိတာ မုဒိတာယနာ မုဒိတာယိတတ္တံ မုဒိတာစေတောဝိမုတ္တိ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘မုဒိတာ’’။ အဝသေသာ ဓမ္မာ မုဒိတာယ သမ္ပယုတ္တာ။
Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti pītiyā ca virāgā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati muditāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye muditā muditāyanā muditāyitattaṃ muditācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘muditā’’. Avasesā dhammā muditāya sampayuttā.
၆၉၀. တတ္ထ ကတမာ ဥပေက္ခာ? ဣဓ ဘိက္ခု ယသ္မိံ သမယေ ရူပူပပတ္တိယာ မဂ္ဂံ ဘာဝေတိ သုခသ္သ စ ပဟာနာ။ပေ.။ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ ဥပေက္ခာသဟဂတံ, ယာ တသ္မိံ သမယေ ဥပေက္ခာ ဥပေက္ခာယနာ ဥပေက္ခာယိတတ္တံ ဥပေက္ခာစေတောဝိမုတ္တိ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ဥပေက္ခာ’’။ အဝသေသာ ဓမ္မာ ဥပေက္ခာယ သမ္ပယုတ္တာ။
690. Tattha katamā upekkhā? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti sukhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati upekkhāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye upekkhā upekkhāyanā upekkhāyitattaṃ upekkhācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘upekkhā’’. Avasesā dhammā upekkhāya sampayuttā.
၆၉၁. စတသ္သော အပ္ပမညာယော – မေတ္တာ, ကရုဏာ, မုဒိတာ, ဥပေက္ခာ။
691. Catasso appamaññāyo – mettā, karuṇā, muditā, upekkhā.
၆၉၂. တတ္ထ ကတမာ မေတ္တာ? ဣဓ ဘိက္ခု ယသ္မိံ သမယေ ရူပူပပတ္တိယာ မဂ္ဂံ ဘာဝေတိ ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ။ပေ.။ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ မေတ္တာသဟဂတံ, တသ္မိံ သမယေ ဖသ္သော ဟောတိ။ပေ.။ အဝိက္ခေပော ဟောတိ။ ဣမေ ဓမ္မာ ကုသလာ။ တသ္သေဝ ရူပာဝစရသ္သ ကုသလသ္သ ကမ္မသ္သ ကတတ္တာ ဥပစိတတ္တာ ဝိပာကံ ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ။ပေ.။ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ မေတ္တာသဟဂတံ, ယာ တသ္မိံ သမယေ မေတ္တိ မေတ္တာယနာ မေတ္တာယိတတ္တံ မေတ္တာစေတောဝိမုတ္တိ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘မေတ္တာ’’။ အဝသေသာ ဓမ္မာ မေတ္တာယ သမ္ပယုတ္တာ။
692. Tattha katamā mettā? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati mettāsahagataṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti. Ime dhammā kusalā. Tasseva rūpāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṃ vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati mettāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye metti mettāyanā mettāyitattaṃ mettācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘mettā’’. Avasesā dhammā mettāya sampayuttā.
တတ္ထ ကတမာ မေတ္တာ? ဣဓ ဘိက္ခု ယသ္မိံ သမယေ ရူပူပပတ္တိယာ မဂ္ဂံ ဘာဝေတိ ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ။ပေ.။ ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ မေတ္တာသဟဂတံ , တသ္မိံ သမယေ ဖသ္သော ဟောတိ။ပေ.။ အဝိက္ခေပော ဟောတိ။ ဣမေ ဓမ္မာ ကုသလာ။ တသ္သေဝ ရူပာဝစရသ္သ ကုသလသ္သ ကမ္မသ္သ ကတတ္တာ ဥပစိတတ္တာ ဝိပာကံ ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ။ပေ.။ ဒုတိယံ ဈာနံ။ပေ.။ တတိယံ ဈာနံ။ပေ.။ ပဌမံ ဈာနံ။ပေ.။ ဒုတိယံ ဈာနံ။ပေ.။ တတိယံ ဈာနံ။ပေ.။ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ မေတ္တာသဟဂတံ, ယာ တသ္မိံ သမယေ မေတ္တိ မေတ္တာယနာ မေတ္တာယိတတ္တံ မေတ္တာစေတောဝိမုတ္တိ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘မေတ္တာ’’။ အဝသေသာ ဓမ္မာ မေတ္တာယ သမ္ပယုတ္တာ။
Tattha katamā mettā? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati mettāsahagataṃ , tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti. Ime dhammā kusalā. Tasseva rūpāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṃ vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati mettāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye metti mettāyanā mettāyitattaṃ mettācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘mettā’’. Avasesā dhammā mettāya sampayuttā.
၆၉၃. တတ္ထ ကတမာ ကရုဏာ? ဣဓ ဘိက္ခု ယသ္မိံ သမယေ ရူပူပပတ္တိယာ မဂ္ဂံ ဘာဝေတိ ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ။ပေ.။ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ ကရုဏာသဟဂတံ, တသ္မိံ သမယေ ဖသ္သော ဟောတိ။ပေ.။ အဝိက္ခေပော ဟောတိ။ ဣမေ ဓမ္မာ ကုသလာ။ တသ္သေဝ ရူပာဝစရသ္သ ကုသလသ္သ ကမ္မသ္သ ကတတ္တာ ဥပစိတတ္တာ ဝိပာကံ ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ။ပေ.။ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ ကရုဏာသဟဂတံ, ယာ တသ္မိံ သမယေ ကရုဏာ ကရုဏာယနာ ကရုဏာယိတတ္တံ ကရုဏာစေတောဝိမုတ္တိ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ကရုဏာ’’။ အဝသေသာ ဓမ္မာ ကရုဏာယ သမ္ပယုတ္တာ။
693. Tattha katamā karuṇā? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati karuṇāsahagataṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti. Ime dhammā kusalā. Tasseva rūpāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṃ vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati karuṇāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye karuṇā karuṇāyanā karuṇāyitattaṃ karuṇācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘karuṇā’’. Avasesā dhammā karuṇāya sampayuttā.
တတ္ထ ကတမာ ကရုဏာ? ဣဓ ဘိက္ခု ယသ္မိံ သမယေ ရူပူပပတ္တိယာ မဂ္ဂံ ဘာဝေတိ ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ။ပေ.။ ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ ကရုဏာသဟဂတံ, တသ္မိံ သမယေ ဖသ္သော ဟောတိ။ပေ.။ အဝိက္ခေပော ဟောတိ။ ဣမေ ဓမ္မာ ကုသလာ။ တသ္သေဝ ရူပာဝစရသ္သ ကုသလသ္သ ကမ္မသ္သ ကတတ္တာ ဥပစိတတ္တာ ဝိပာကံ ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ။ပေ.။ ဒုတိယံ ဈာနံ။ပေ.။ တတိယံ ဈာနံ။ပေ.။ ပဌမံ ဈာနံ။ပေ.။ ဒုတိယံ ဈာနံ။ပေ.။ တတိယံ ဈာနံ။ပေ.။ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ ကရုဏာသဟဂတံ, ယာ တသ္မိံ သမယေ ကရုဏာ ကရုဏာယနာ ကရုဏာယိတတ္တံ ကရုဏာစေတောဝိမုတ္တိ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ကရုဏာ’’။ အဝသေသာ ဓမ္မာ ကရုဏာယ သမ္ပယုတ္တာ။
Tattha katamā karuṇā? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati karuṇāsahagataṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti. Ime dhammā kusalā. Tasseva rūpāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṃ vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati karuṇāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye karuṇā karuṇāyanā karuṇāyitattaṃ karuṇācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘karuṇā’’. Avasesā dhammā karuṇāya sampayuttā.
၆၉၄. တတ္ထ ကတမာ မုဒိတာ? ဣဓ ဘိက္ခု ယသ္မိံ သမယေ ရူပူပပတ္တိယာ မဂ္ဂံ ဘာဝေတိ ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ။ပေ.။ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ မုဒိတာသဟဂတံ, တသ္မိံ သမယေ ဖသ္သော ဟောတိ။ပေ.။ အဝိက္ခေပော ဟောတိ။ ဣမေ ဓမ္မာ ကုသလာ။ တသ္သေဝ ရူပာဝစရသ္သ ကုသလသ္သ ကမ္မသ္သ ကတတ္တာ ဥပစိတတ္တာ ဝိပာကံ ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ။ပေ.။ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ မုဒိတာသဟဂတံ, ယာ တသ္မိံ သမယေ မုဒိတာ မုဒိတာယနာ မုဒိတာယိတတ္တံ မုဒိတာစေတောဝိမုတ္တိ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘မုဒိတာ’’။ အဝသေသာ ဓမ္မာ မုဒိတာယ သမ္ပယုတ္တာ။
694. Tattha katamā muditā? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati muditāsahagataṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti. Ime dhammā kusalā. Tasseva rūpāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṃ vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati muditāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye muditā muditāyanā muditāyitattaṃ muditācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘muditā’’. Avasesā dhammā muditāya sampayuttā.
တတ္ထ ကတမာ မုဒိတာ? ဣဓ ဘိက္ခု ယသ္မိံ သမယေ ရူပူပပတ္တိယာ မဂ္ဂံ ဘာဝေတိ ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ။ပေ.။ ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ မုဒိတာသဟဂတံ, တသ္မိံ သမယေ ဖသ္သော ဟောတိ။ပေ.။ အဝိက္ခေပော ဟောတိ။ ဣမေ ဓမ္မာ ကုသလာ။ တသ္သေဝ ရူပာဝစရသ္သ ကုသလသ္သ ကမ္မသ္သ ကတတ္တာ ဥပစိတတ္တာ ဝိပာကံ ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ။ပေ.။ ဒုတိယံ ဈာနံ။ပေ.။ တတိယံ ဈာနံ။ပေ.။ ပဌမံ ဈာနံ။ပေ.။ ဒုတိယံ ဈာနံ။ပေ.။ တတိယံ ဈာနံ။ပေ.။ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ မုဒိတာသဟဂတံ, ယာ တသ္မိံ သမယေ မုဒိတာ မုဒိတာယနာ မုဒိတာယိတတ္တံ မုဒိတာစေတောဝိမုတ္တိ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘မုဒိတာ’’။ အဝသေသာ ဓမ္မာ မုဒိတာယ သမ္ပယုတ္တာ။
Tattha katamā muditā? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati muditāsahagataṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti. Ime dhammā kusalā. Tasseva rūpāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṃ vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati muditāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye muditā muditāyanā muditāyitattaṃ muditācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘muditā’’. Avasesā dhammā muditāya sampayuttā.
၆၉၅. တတ္ထ ကတမာ ဥပေက္ခာ? ဣဓ ဘိက္ခု ယသ္မိံ သမယေ ရူပူပပတ္တိယာ မဂ္ဂံ ဘာဝေတိ သုခသ္သ စ ပဟာနာ။ပေ.။ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ ဥပေက္ခာသဟဂတံ, တသ္မိံ သမယေ ဖသ္သော ဟောတိ။ပေ.။ အဝိက္ခေပော ဟောတိ။ ဣမေ ဓမ္မာ ကုသလာ။ တသ္သေဝ ရူပာဝစရသ္သ ကုသလသ္သ ကမ္မသ္သ ကတတ္တာ ဥပစိတတ္တာ ဝိပာကံ သုခသ္သ စ ပဟာနာ ဒုက္ခသ္သ စ ပဟာနာ။ပေ.။ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ ဥပေက္ခာသဟဂတံ, ယာ တသ္မိံ သမယေ ဥပေက္ခာ ဥပေက္ခာယနာ ဥပေက္ခာယိတတ္တံ ဥပေက္ခာစေတောဝိမုတ္တိ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ဥပေက္ခာ’’။ အဝသေသာ ဓမ္မာ ဥပေက္ခာယ သမ္ပယုတ္တာ။
695. Tattha katamā upekkhā? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti sukhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati upekkhāsahagataṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti. Ime dhammā kusalā. Tasseva rūpāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṃ sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati upekkhāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye upekkhā upekkhāyanā upekkhāyitattaṃ upekkhācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘upekkhā’’. Avasesā dhammā upekkhāya sampayuttā.
၆၉၆. စတသ္သော အပ္ပမညာယော – မေတ္တာ, ကရုဏာ, မုဒိတာ, ဥပေက္ခာ။
696. Catasso appamaññāyo – mettā, karuṇā, muditā, upekkhā.
၆၉၇. တတ္ထ ကတမာ မေတ္တာ? ဣဓ ဘိက္ခု ယသ္မိံ သမယေ ရူပာဝစရံ ဈာနံ ဘာဝေတိ ကိရိယံ နေဝ ကုသလံ နာကုသလံ န စ ကမ္မဝိပာကံ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရံ ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ။ပေ.။ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ မေတ္တာသဟဂတံ, ယာ တသ္မိံ သမယေ မေတ္တိ မေတ္တာယနာ မေတ္တာယိတတ္တံ မေတ္တာစေတောဝိမုတ္တိ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘မေတ္တာ’’။ အဝသေသာ ဓမ္မာ မေတ္တာယ သမ္ပယုတ္တာ။
697. Tattha katamā mettā? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpāvacaraṃ jhānaṃ bhāveti kiriyaṃ neva kusalaṃ nākusalaṃ na ca kammavipākaṃ diṭṭhadhammasukhavihāraṃ vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati mettāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye metti mettāyanā mettāyitattaṃ mettācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘mettā’’. Avasesā dhammā mettāya sampayuttā.
တတ္ထ ကတမာ မေတ္တာ? ဣဓ ဘိက္ခု ယသ္မိံ သမယေ ရူပာဝစရံ ဈာနံ ဘာဝေတိ ကိရိယံ နေဝ ကုသလံ နာကုသလံ န စ ကမ္မဝိပာကံ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရံ ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ။ပေ.။ ဒုတိယံ ဈာနံ။ပေ.။ တတိယံ ဈာနံ။ပေ.။ ပဌမံ ဈာနံ။ပေ.။ ဒုတိယံ ဈာနံ။ပေ.။ တတိယံ ဈာနံ။ပေ.။ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ မေတ္တာသဟဂတံ, ယာ တသ္မိံ သမယေ မေတ္တိ မေတ္တာယနာ မေတ္တာယိတတ္တံ မေတ္တာစေတောဝိမုတ္တိ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘မေတ္တာ’’။ အဝသေသာ ဓမ္မာ မေတ္တာယ သမ္ပယုတ္တာ။
Tattha katamā mettā? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpāvacaraṃ jhānaṃ bhāveti kiriyaṃ neva kusalaṃ nākusalaṃ na ca kammavipākaṃ diṭṭhadhammasukhavihāraṃ vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati mettāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye metti mettāyanā mettāyitattaṃ mettācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘mettā’’. Avasesā dhammā mettāya sampayuttā.
၆၉၈. တတ္ထ ကတမာ ကရုဏာ။ပေ.။ တတ္ထ ကတမာ မုဒိတာ။ပေ.။ တတ္ထ ကတမာ ဥပေက္ခာ? ဣဓ ဘိက္ခု ယသ္မိံ သမယေ ရူပာဝစရံ ဈာနံ ဘာဝေတိ ကိရိယံ နေဝ ကုသလံ နာကုသလံ န စ ကမ္မဝိပာကံ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရံ သုခသ္သ စ ပဟာနာ ဒုက္ခသ္သ စ ပဟာနာ။ပေ.။ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ ဥပေက္ခာသဟဂတံ, ယာ တသ္မိံ သမယေ ဥပေက္ခာ ဥပေက္ခာယနာ ဥပေက္ခာယိတတ္တံ ဥပေက္ခာစေတောဝိမုတ္တိ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ဥပေက္ခာ’’။ အဝသေသာ ဓမ္မာ ဥပေက္ခာယ သမ္ပယုတ္တာ။
698. Tattha katamā karuṇā…pe… tattha katamā muditā…pe… tattha katamā upekkhā? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye rūpāvacaraṃ jhānaṃ bhāveti kiriyaṃ neva kusalaṃ nākusalaṃ na ca kammavipākaṃ diṭṭhadhammasukhavihāraṃ sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati upekkhāsahagataṃ, yā tasmiṃ samaye upekkhā upekkhāyanā upekkhāyitattaṃ upekkhācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘upekkhā’’. Avasesā dhammā upekkhāya sampayuttā.
အဘိဓမ္မဘာဇနီယံ။
Abhidhammabhājanīyaṃ.
၃. ပဉ္ဟာပုစ္ဆကံ
3. Pañhāpucchakaṃ
၆၉၉. စတသ္သော အပ္ပမညာယော – ဣဓ ဘိက္ခု မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတ္ဝာ ဝိဟရတိ တထာ ဒုတိယံ တထာ တတိယံ တထာ စတုတ္ထံ, ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗ္ယာပဇ္ဇေန ဖရိတ္ဝာ ဝိဟရတိ; ကရုဏာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတ္ဝာ ဝိဟရတိ တထာ ဒုတိယံ တထာ တတိယံ တထာ စတုတ္ထံ, ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ ကရုဏာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗ္ယာပဇ္ဇေန ဖရိတ္ဝာ ဝိဟရတိ; မုဒိတာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတ္ဝာ ဝိဟရတိ တထာ ဒုတိယံ တထာ တတိယံ တထာ စတုတ္ထံ, ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ မုဒိတာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗ္ယာပဇ္ဇေန ဖရိတ္ဝာ ဝိဟရတိ; ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတ္ဝာ ဝိဟရတိ တထာ ဒုတိယံ တထာ တတိယံ တထာ စတုတ္ထံ, ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗ္ယာပဇ္ဇေန ဖရိတ္ဝာ ဝိဟရတိ။
699. Catasso appamaññāyo – idha bhikkhu mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati tathā dutiyaṃ tathā tatiyaṃ tathā catutthaṃ, iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati; karuṇāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati tathā dutiyaṃ tathā tatiyaṃ tathā catutthaṃ, iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ karuṇāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati; muditāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati tathā dutiyaṃ tathā tatiyaṃ tathā catutthaṃ, iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ muditāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati; upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati tathā dutiyaṃ tathā tatiyaṃ tathā catutthaṃ, iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.
၇၀၀. စတုန္နံ အပ္ပမညာနံ ကတိ ကုသလာ, ကတိ အကုသလာ, ကတိ အဗ္ယာကတာ။ပေ.။ ကတိ သရဏာ, ကတိ အရဏာ?
700. Catunnaṃ appamaññānaṃ kati kusalā, kati akusalā, kati abyākatā…pe… kati saraṇā, kati araṇā?
၁. တိကံ
1. Tikaṃ
၇၀၁. သိယာ ကုသလာ, သိယာ အဗ္ယာကတာ။ တိသ္သော အပ္ပမညာယော သုခာယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာ, ဥပေက္ခာ အဒုက္ခမသုခာယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာ။ သိယာ ဝိပာကာ, သိယာ ဝိပာကဓမ္မဓမ္မာ, သိယာ နေဝဝိပာကနဝိပာကဓမ္မဓမ္မာ။ သိယာ ဥပာဒိန္နုပာဒာနိယာ, သိယာ အနုပာဒိန္နုပာဒာနိယာ။ အသံကိလိဋ္ဌသံကိလေသိကာ။ တိသ္သော အပ္ပမညာယော သိယာ သဝိတက္ကသဝိစာရာ, သိယာ အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တာ, သိယာ အဝိတက္ကအဝိစာရာ; ဥပေက္ခာ အဝိတက္ကအဝိစာရာ။ တိသ္သော အပ္ပမညာယော သိယာ ပီတိသဟဂတာ, သိယာ သုခသဟဂတာ, န ဥပေက္ခာသဟဂတာ, သိယာ န ဝတ္တဗ္ဗာ ပီတိသဟဂတာတိ; ဥပေက္ခာ ဥပေက္ခာသဟဂတာ။ နေဝ ဒသ္သနေန န ဘာဝနာယ ပဟာတဗ္ဗာ။ နေဝ ဒသ္သနေန န ဘာဝနာယ ပဟာတဗ္ဗဟေတုကာ။ သိယာ အာစယဂာမိနော, သိယာ နေဝာစယဂာမိနာပစယဂာမိနော, နေဝသေက္ခနာသေက္ခာ, မဟဂ္ဂတာ, န ဝတ္တဗ္ဗာ ပရိတ္တာရမ္မဏာတိပိ, မဟဂ္ဂတာရမ္မဏာတိပိ, အပ္ပမာဏာရမ္မဏာတိပိ။ မဇ္ဈိမာ, အနိယတာ, န ဝတ္တဗ္ဗာ မဂ္ဂာရမ္မဏာတိပိ, မဂ္ဂဟေတုကာတိပိ , မဂ္ဂာဓိပတိနောတိပိ။ သိယာ ဥပ္ပန္နာ, သိယာ အနုပ္ပန္နာ, သိယာ ဥပ္ပာဒိနော။ သိယာ အတီတာ, သိယာ အနာဂတာ, သိယာ ပစ္စုပ္ပန္နာ။ န ဝတ္တဗ္ဗာ အတီတာရမ္မဏာတိပိ, အနာဂတာရမ္မဏာတိပိ, ပစ္စုပ္ပန္နာရမ္မဏာတိပိ။ သိယာ အဇ္ဈတ္တာ, သိယာ ဗဟိဒ္ဓာ, သိယာ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓာ, ဗဟိဒ္ဓာရမ္မဏာ, အနိဒသ္သနအပ္ပဋိဃာ။
701. Siyā kusalā, siyā abyākatā. Tisso appamaññāyo sukhāya vedanāya sampayuttā, upekkhā adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā. Siyā vipākā, siyā vipākadhammadhammā, siyā nevavipākanavipākadhammadhammā. Siyā upādinnupādāniyā, siyā anupādinnupādāniyā. Asaṃkiliṭṭhasaṃkilesikā. Tisso appamaññāyo siyā savitakkasavicārā, siyā avitakkavicāramattā, siyā avitakkaavicārā; upekkhā avitakkaavicārā. Tisso appamaññāyo siyā pītisahagatā, siyā sukhasahagatā, na upekkhāsahagatā, siyā na vattabbā pītisahagatāti; upekkhā upekkhāsahagatā. Neva dassanena na bhāvanāya pahātabbā. Neva dassanena na bhāvanāya pahātabbahetukā. Siyā ācayagāmino, siyā nevācayagāmināpacayagāmino, nevasekkhanāsekkhā, mahaggatā, na vattabbā parittārammaṇātipi, mahaggatārammaṇātipi, appamāṇārammaṇātipi. Majjhimā, aniyatā, na vattabbā maggārammaṇātipi, maggahetukātipi , maggādhipatinotipi. Siyā uppannā, siyā anuppannā, siyā uppādino. Siyā atītā, siyā anāgatā, siyā paccuppannā. Na vattabbā atītārammaṇātipi, anāgatārammaṇātipi, paccuppannārammaṇātipi. Siyā ajjhattā, siyā bahiddhā, siyā ajjhattabahiddhā, bahiddhārammaṇā, anidassanaappaṭighā.
၂. ဒုကံ
2. Dukaṃ
၇၀၂. မေတ္တာ ဟေတု, တိသ္သော အပ္ပမညာယော န ဟေတူ, သဟေတုကာ, ဟေတုသမ္ပယုတ္တာ။ မေတ္တာ ဟေတု စေဝ သဟေတုကာ စ; တိသ္သော အပ္ပမညာယော န ဝတ္တဗ္ဗာ ဟေတူ စေဝ သဟေတုကာ စာတိ, သဟေတုကာ စေဝ န စ ဟေတူ။ မေတ္တာ ဟေတု စေဝ ဟေတုသမ္ပယုတ္တာ စ; တိသ္သော အပ္ပမညာယော န ဝတ္တဗ္ဗာ ဟေတူ စေဝ ဟေတုသမ္ပယုတ္တာ စာတိ, ဟေတုသမ္ပယုတ္တာ စေဝ န စ ဟေတူ။ တိသ္သော အပ္ပမညာယော န ဟေတူ သဟေတုကာ; မေတ္တာ န ဝတ္တဗ္ဗာ န ဟေတု သဟေတုကာတိပိ, န ဟေတု အဟေတုကာတိပိ။
702. Mettā hetu, tisso appamaññāyo na hetū, sahetukā, hetusampayuttā. Mettā hetu ceva sahetukā ca; tisso appamaññāyo na vattabbā hetū ceva sahetukā cāti, sahetukā ceva na ca hetū. Mettā hetu ceva hetusampayuttā ca; tisso appamaññāyo na vattabbā hetū ceva hetusampayuttā cāti, hetusampayuttā ceva na ca hetū. Tisso appamaññāyo na hetū sahetukā; mettā na vattabbā na hetu sahetukātipi, na hetu ahetukātipi.
သပ္ပစ္စယာ, သင္ခတာ, အနိဒသ္သနာ, အပ္ပဋိဃာ, အရူပာ, လောကိယာ, ကေနစိ ဝိညေယ္ယာ, ကေနစိ န ဝိညေယ္ယာ, နော အာသဝာ, သာသဝာ, အာသဝဝိပ္ပယုတ္တာ , န ဝတ္တဗ္ဗာ အာသဝာ စေဝ သာသဝာ စာတိ, သာသဝာ စေဝ နော စ အာသဝာ, န ဝတ္တဗ္ဗာ အာသဝာ စေဝ အာသဝသမ္ပယုတ္တာ စာတိပိ, အာသဝသမ္ပယုတ္တာ စေဝ နော စ အာသဝာတိပိ။ အာသဝဝိပ္ပယုတ္တာ သာသဝာ။
Sappaccayā, saṅkhatā, anidassanā, appaṭighā, arūpā, lokiyā, kenaci viññeyyā, kenaci na viññeyyā, no āsavā, sāsavā, āsavavippayuttā , na vattabbā āsavā ceva sāsavā cāti, sāsavā ceva no ca āsavā, na vattabbā āsavā ceva āsavasampayuttā cātipi, āsavasampayuttā ceva no ca āsavātipi. Āsavavippayuttā sāsavā.
နော သံယောဇနာ။ပေ.။ နော ဂန္ထာ။ပေ.။ နော ဩဃာ။ပေ.။ နော ယောဂာ။ပေ.။ နော နီဝရဏာ။ပေ.။ နော ပရာမာသာ ။ပေ.။ သာရမ္မဏာ, နော စိတ္တာ, စေတသိကာ, စိတ္တသမ္ပယုတ္တာ, စိတ္တသံသဋ္ဌာ, စိတ္တသမုဋ္ဌာနာ, စိတ္တသဟဘုနော, စိတ္တာနုပရိဝတ္တိနော, စိတ္တသံသဋ္ဌသမုဋ္ဌာနာ, စိတ္တသံသဋ္ဌသမုဋ္ဌာနသဟဘုနော, စိတ္တသံသဋ္ဌသမုဋ္ဌာနာနုပရိဝတ္တိနော, ဗာဟိရာ, နော ဥပာဒာ, သိယာ ဥပာဒိန္နာ, သိယာ အနုပာဒိန္နာ။
No saṃyojanā…pe… no ganthā…pe… no oghā…pe… no yogā…pe… no nīvaraṇā…pe… no parāmāsā …pe… sārammaṇā, no cittā, cetasikā, cittasampayuttā, cittasaṃsaṭṭhā, cittasamuṭṭhānā, cittasahabhuno, cittānuparivattino, cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānā, cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānasahabhuno, cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānānuparivattino, bāhirā, no upādā, siyā upādinnā, siyā anupādinnā.
နော ဥပာဒာနာ။ပေ.။ နော ကိလေသာ။ပေ.။ န ဒသ္သနေန ပဟာတဗ္ဗာ, န ဘာဝနာယ ပဟာတဗ္ဗာ, န ဒသ္သနေန ပဟာတဗ္ဗဟေတုကာ, န ဘာဝနာယ ပဟာတဗ္ဗဟေတုကာ။ တိသ္သော အပ္ပမညာယော သိယာ သဝိတက္ကာ, သိယာ အဝိတက္ကာ; ဥပေက္ခာ အဝိတက္ကာ။ တိသ္သော အပ္ပမညာယော သိယာ သဝိစာရာ, သိယာ အဝိစာရာ; ဥပေက္ခာ အဝိစာရာ။ တိသ္သော အပ္ပမညာယော သိယာ သပ္ပီတိကာ, သိယာ အပ္ပီတိကာ; ဥပေက္ခာ အပ္ပီတိကာ။ တိသ္သော အပ္ပမညာယော သိယာ ပီတိသဟဂတာ, သိယာ န ပီတိသဟဂတာ; ဥပေက္ခာ န ပီတိသဟဂတာ။ တိသ္သော အပ္ပမညာယော သုခသဟဂတာ, ဥပေက္ခာ န သုခသဟဂတာ။ ဥပေက္ခာ ဥပေက္ခာသဟဂတာ, တိသ္သော အပ္ပမညာယော န ဥပေက္ခာသဟဂတာ, န ကာမာဝစရာ, ရူပာဝစရာ, န အရူပာဝစရာ, ပရိယာပန္နာ, အနိယ္ယာနိကာ, အနိယတာ, သဥတ္တရာ, အရဏာတိ။
No upādānā…pe… no kilesā…pe… na dassanena pahātabbā, na bhāvanāya pahātabbā, na dassanena pahātabbahetukā, na bhāvanāya pahātabbahetukā. Tisso appamaññāyo siyā savitakkā, siyā avitakkā; upekkhā avitakkā. Tisso appamaññāyo siyā savicārā, siyā avicārā; upekkhā avicārā. Tisso appamaññāyo siyā sappītikā, siyā appītikā; upekkhā appītikā. Tisso appamaññāyo siyā pītisahagatā, siyā na pītisahagatā; upekkhā na pītisahagatā. Tisso appamaññāyo sukhasahagatā, upekkhā na sukhasahagatā. Upekkhā upekkhāsahagatā, tisso appamaññāyo na upekkhāsahagatā, na kāmāvacarā, rūpāvacarā, na arūpāvacarā, pariyāpannā, aniyyānikā, aniyatā, sauttarā, araṇāti.
ပဉ္ဟာပုစ္ဆကံ။
Pañhāpucchakaṃ.
အပ္ပမညာဝိဘင္ဂော နိဋ္ဌိတော။
Appamaññāvibhaṅgo niṭṭhito.
Footnotes:
Related texts:
အဋ္ဌကထာ • Aṭṭhakathā / အဘိဓမ္မပိဋက (အဋ္ဌကထာ) • Abhidhammapiṭaka (aṭṭhakathā) / သမ္မောဟဝိနောဒနီ-အဋ္ဌကထာ • Sammohavinodanī-aṭṭhakathā
၁. သုတ္တန္တဘာဇနီယဝဏ္ဏနာ • 1. Suttantabhājanīyavaṇṇanā
၂. အဘိဓမ္မဘာဇနီယဝဏ္ဏနာ • 2. Abhidhammabhājanīyavaṇṇanā
၃. ပဉ္ဟာပုစ္ဆကဝဏ္ဏနာ • 3. Pañhāpucchakavaṇṇanā
ဋီကာ • Tīkā / အဘိဓမ္မပိဋက (ဋီကာ) • Abhidhammapiṭaka (ṭīkā) / ဝိဘင္ဂ-မူလဋီကာ • Vibhaṅga-mūlaṭīkā / ၁၃. အပ္ပမညာဝိဘင္ဂော • 13. Appamaññāvibhaṅgo
ဋီကာ • Tīkā / အဘိဓမ္မပိဋက (ဋီကာ) • Abhidhammapiṭaka (ṭīkā) / ဝိဘင္ဂ-အနုဋီကာ • Vibhaṅga-anuṭīkā / ၁၃. အပ္ပမညာဝိဘင္ဂော • 13. Appamaññāvibhaṅgo
