| Library / Tipiṭaka / д̇ибидага • Tipiṭaka / ан̇г̇уд̇д̇аранигааяа (дийгаа) • Aṅguttaranikāya (ṭīkā) |
18. абараажчараасан̇гхаад̇аваг̇г̇аван̣н̣анаа
18. Aparaaccharāsaṅghātavaggavaṇṇanā
382. ид̣̇амби суд̇д̇анд̇и зд̇т̇а би-сад̣̇д̣̇о хздтаа вуд̇д̇ажуул̣ажчараасан̇гхаад̇асуд̇д̇ам̣ самбин̣д̣зд̇и. жуул̣ажчараасан̇гхаад̇асуд̇д̇з аббанам̣ аббад̇д̇ааяа мзд̇д̇ааяа д̇аавамаханд̇о вибааго д̣̇ассид̇о, гиман̇г̇ам̣ бана имиссаа аббанааббад̇д̇ааяа мзд̇д̇ааяаад̇и д̣̇ассзд̇ум̣ – ‘‘аббанааббад̇д̇ааяа хий’’д̇иаад̣̇имааха. вибаагагат̇ааязва над̇т̇ийд̇и вибаагз гат̇ааязва над̇т̇и, аяамзва ваа баато. г̇ан̣анаанубуб̣б̣ад̇аад̇и г̇ан̣анаанубуб̣б̣ад̇ааяа. батамам̣ уббаннанд̇иби батамам̣, батамам̣ самаабаж̇ж̇ад̇ийд̇и ид̣̇ам̣ бана на зганд̇алагкан̣ам̣. жин̣н̣авасийбхааво хи адтасамаабад̇д̇илаабхий аад̣̇ид̇о бадтааяа мад̇т̇агам̣ баабзнд̇оби самаабаж̇ж̇ид̇ум̣ саггод̇и, мад̇т̇агад̇о бадтааяа аад̣̇им̣ баабзнд̇оби, анд̇аранд̇араа огганд̇оби самаабаж̇ж̇ид̇ум̣ саггод̇и зва. буб̣б̣уббад̇д̇ияадтзна бана батамам̣ наама ход̇и. вибхан̇г̇зд̇и жхаанавибхан̇г̇з. вибассанам̣ гаяирамаанам̣ лагкан̣уубаниж̇жхаанагижжам̣ маг̇г̇зна сиж̇жхад̇и д̇аг̇г̇ад̇асаммохавид̣̇д̇хам̣санад̇о . абижа вибассанааяа лагкан̣уубаниж̇жхаанам̣ маг̇г̇зна уббаннзна сиж̇жхад̇и ид̇арат̇аа баривад̇д̇анад̇о, д̇асмаа маг̇г̇о лагкан̣уубаниж̇жхаанам̣, на анижжаад̣̇илагкан̣аанам̣ аарамман̣агаран̣ад̇о. яат̇аа палам̣ ниб̣б̣аанасса асан̇кад̇алагкан̣ам̣ аарамман̣агаран̣авасзна убаниж̇жхааяад̇и, звам̣ маг̇г̇оби. звамбисса лагкан̣уубаниж̇жхаанад̇ам̣ взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣. вад̇д̇аб̣б̣амзва над̇т̇и арид̇д̇аж̇жхаанад̇ааяа. сзсам̣ висзсам̣, арид̇д̇аж̇жхаанаа зваад̇и ад̇т̇о.
382.Idampisuttanti ettha pi-saddo heṭṭhā vuttacūḷaccharāsaṅghātasuttaṃ sampiṇḍeti. Cūḷaccharāsaṅghātasutte appanaṃ appattāya mettāya tāvamahanto vipāko dassito, kimaṅgaṃ pana imissā appanāppattāya mettāyāti dassetuṃ – ‘‘appanāppattāya hī’’tiādimāha. Vipākakathāyeva natthīti vipāke kathāyeva natthi, ayameva vā pāṭho. Gaṇanānupubbatāti gaṇanānupubbatāya. Paṭhamaṃ uppannantipi paṭhamaṃ, paṭhamaṃ samāpajjatīti idaṃ pana na ekantalakkhaṇaṃ. Ciṇṇavasībhāvo hi aṭṭhasamāpattilābhī ādito paṭṭhāya matthakaṃ pāpentopi samāpajjituṃ sakkoti, matthakato paṭṭhāya ādiṃ pāpentopi, antarantarā okkantopi samāpajjituṃ sakkoti eva. Pubbuppattiyaṭṭhena pana paṭhamaṃ nāma hoti. Vibhaṅgeti jhānavibhaṅge. Vipassanaṃ kayiramānaṃ lakkhaṇūpanijjhānakiccaṃ maggena sijjhati taggatasammohaviddhaṃsanato . Apica vipassanāya lakkhaṇūpanijjhānaṃ maggena uppannena sijjhati itarathā parivattanato, tasmā maggo lakkhaṇūpanijjhānaṃ, na aniccādilakkhaṇānaṃ ārammaṇakaraṇato. Yathā phalaṃ nibbānassa asaṅkhatalakkhaṇaṃ ārammaṇakaraṇavasena upanijjhāyati, evaṃ maggopi. Evampissa lakkhaṇūpanijjhānataṃ veditabbaṃ. Vattabbameva natthi arittajjhānatāya. Sesaṃ visesaṃ, arittajjhānā evāti attho.
386-387. хид̇апаран̣анд̇и сад̇д̇зсу хид̇аануруубам̣ жхаанасса парид̇ваа бавад̇д̇анам̣. жзд̇обадибагкад̇о вимужжад̇и зд̇ааяаад̇и жзд̇овимуд̇д̇и, аббанааббад̇д̇аа мзд̇д̇аа. д̇знааха – ‘‘ид̇хаа’’д̇иаад̣̇и. зсзва наяод̇и иминаа гарун̣аад̣̇ийнамби аббанааббад̇д̇ад̇ам̣ ад̇ид̣̇исад̇и. ваддам̣ хонд̇и гаммаваддабхаавад̇о. ваддабаад̣̇аа хонд̇ийд̇и вибаагаваддасса гааран̣ам̣ хонд̇и.
386-387.Hitapharaṇanti sattesu hitānurūpaṃ jhānassa pharitvā pavattanaṃ. Cetopaṭipakkhato vimuccati etāyāti cetovimutti, appanāppattā mettā. Tenāha – ‘‘idhā’’tiādi. Eseva nayoti iminā karuṇādīnampi appanāppattataṃ atidisati. Vaṭṭaṃ honti kammavaṭṭabhāvato. Vaṭṭapādā hontīti vipākavaṭṭassa kāraṇaṃ honti.
390. аж̇жхад̇д̇абаригаммавасзнаад̇и ад̇д̇ано гзсаад̣̇ийсу баригаммагаран̣авасзна. адтаарасавид̇хзд̇и адтаарасаббабхзд̣̇з. гааязд̇и руубагааяз. руубагааяо хи ид̇ха ан̇г̇абажжан̇г̇аанам̣ гзсаад̣̇ийнан̃жа д̇хаммаанам̣ самуухадтзна хад̇т̇игааяарат̇агааяаад̣̇аяо вияа гааяод̇и ад̇хиббзд̇о. самуухависаяад̇ааяа жасса гааяасад̣̇д̣̇асса самуд̣̇ааяуубаад̣̇анад̇ааяа жа асубхаагаарасса ‘‘гааяз’’д̇и згаважанам̣. д̇ат̇аа аарамман̣аад̣̇ивибхааг̇зна анзгабхзд̣̇абхиннамби жид̇д̇ам̣ жид̇д̇абхаавасааман̃н̃зна згаж̇жхам̣ г̇ахзд̇ваа ‘‘жид̇д̇з’’д̇и згаважанам̣ гад̇ам̣. гааяаанубассийд̇и имасса ад̇т̇ам̣ д̣̇ассзд̇ум̣ – ‘‘д̇амзва гааяам̣ бан̃н̃ааяа анубассанд̇о’’д̇и ааха. д̇амзва гааяанд̇и жа авад̇хааран̣зна взд̣̇анаад̣̇ианубассанам̣ нивад̇д̇зд̇и. д̇зна жа буна гааяаг̇г̇ахан̣асса баяож̇анам̣ суужид̇анд̇и д̣̇адтаб̣б̣ам̣. ‘‘гааяз’’д̇и хи вад̇вааби буна ‘‘гааяаанубассий’’д̇и д̣̇уд̇ияам̣ гааяаг̇г̇ахан̣ам̣ асаммиссад̇о вавад̇т̇аанагханавиниб̣бхог̇аад̣̇ид̣̇ассанад̇т̇ам̣ гад̇ам̣. д̇зна взд̣̇анаад̣̇аяоби зд̇т̇а сид̇аа, зд̇т̇а бадиб̣ад̣̇д̇хаад̇и гааяавзд̣̇анаад̣̇ианубассанаббасан̇г̇зби аабаннз на гааяз взд̣̇анаанубассий жид̇д̇аанубассий д̇хаммаанубассий ваа. ат̇а ко гааяаанубассийязваад̇и гааяасан̇каад̇авад̇т̇усмим̣ гааяаанубассанаагаарассзва д̣̇ассанзна асаммиссад̇о вавад̇т̇аанам̣ д̣̇ассид̇ам̣ ход̇и. д̇ат̇аа на гааяз ан̇г̇абажжан̇г̇авинимуд̇д̇азгад̇хаммаанубассий, нааби гзсаломаад̣̇ивинимуд̇д̇аид̇т̇ибурисаанубассий. яоби жзд̇т̇а гзсаломаад̣̇иго бхууд̇убаад̣̇ааяасамуухасан̇каад̇о гааяо, гад̇т̇аби на бхууд̇убаад̣̇ааяавинимуд̇д̇азгад̇хаммаанубассий, ат̇а ко рат̇асамбхаараанубассаго вияа ан̇г̇абажжан̇г̇асамуухаанубассий , нааг̇арааваяаваанубассаго вияа гзсаломаад̣̇исамуухаанубассий, гад̣̇алигканд̇хабад̇д̇аваддивиниб̣бхуж̇ж̇аго рид̇д̇амудтивинивзтаго вияа жа бхууд̇убаад̣̇ааяасамуухаанубассийязваад̇и наанаббагаарад̇о самуухавасзнзва гааяасан̇каад̇асса вад̇т̇уно д̣̇ассанзна гханавиниб̣бхог̇о д̣̇ассид̇о ход̇и. на хзд̇т̇а яат̇аавуд̇д̇асамуухавинимуд̇д̇о гааяо ваа ид̇т̇ий ваа бурисо ваа ан̃н̃о ваа гожи д̇хаммо д̣̇иссад̇и, яат̇аавуд̇д̇ад̇хаммасамуухамад̇д̇зязва бана д̇ат̇аа д̇ат̇аа сад̇д̇аа мижчаабхинивзсам̣ гаронд̇и.
390.Ajjhattaparikammavasenāti attano kesādīsu parikammakaraṇavasena. Aṭṭhārasavidheti aṭṭhārasappabhede. Kāyeti rūpakāye. Rūpakāyo hi idha aṅgapaccaṅgānaṃ kesādīnañca dhammānaṃ samūhaṭṭhena hatthikāyarathakāyādayo viya kāyoti adhippeto. Samūhavisayatāya cassa kāyasaddassa samudāyūpādanatāya ca asubhākārassa ‘‘kāye’’ti ekavacanaṃ. Tathā ārammaṇādivibhāgena anekabhedabhinnampi cittaṃ cittabhāvasāmaññena ekajjhaṃ gahetvā ‘‘citte’’ti ekavacanaṃ kataṃ. Kāyānupassīti imassa atthaṃ dassetuṃ – ‘‘tameva kāyaṃ paññāya anupassanto’’ti āha. Tameva kāyanti ca avadhāraṇena vedanādianupassanaṃ nivatteti. Tena ca puna kāyaggahaṇassa payojanaṃ sūcitanti daṭṭhabbaṃ. ‘‘Kāye’’ti hi vatvāpi puna ‘‘kāyānupassī’’ti dutiyaṃ kāyaggahaṇaṃ asammissato vavatthānaghanavinibbhogādidassanatthaṃ kataṃ. Tena vedanādayopi ettha sitā, ettha paṭibaddhāti kāyavedanādianupassanappasaṅgepi āpanne na kāye vedanānupassī cittānupassī dhammānupassī vā. Atha kho kāyānupassīyevāti kāyasaṅkhātavatthusmiṃ kāyānupassanākārasseva dassanena asammissato vavatthānaṃ dassitaṃ hoti. Tathā na kāye aṅgapaccaṅgavinimuttaekadhammānupassī, nāpi kesalomādivinimuttaitthipurisānupassī. Yopi cettha kesalomādiko bhūtupādāyasamūhasaṅkhāto kāyo, katthapi na bhūtupādāyavinimuttaekadhammānupassī, atha kho rathasambhārānupassako viya aṅgapaccaṅgasamūhānupassī , nāgarāvayavānupassako viya kesalomādisamūhānupassī, kadalikkhandhapattavaṭṭivinibbhujjako rittamuṭṭhiviniveṭhako viya ca bhūtupādāyasamūhānupassīyevāti nānappakārato samūhavaseneva kāyasaṅkhātassa vatthuno dassanena ghanavinibbhogo dassito hoti. Na hettha yathāvuttasamūhavinimutto kāyo vā itthī vā puriso vā añño vā koci dhammo dissati, yathāvuttadhammasamūhamatteyeva pana tathā tathā sattā micchābhinivesaṃ karonti.
адтаарасавид̇хзнаад̇и адтаарасавид̇хаа. сад̇ибадтаанабхаавагассаад̇и сад̇ибадтаанабхаавам̣ бхаавзнд̇асса. д̇ийсу бхавзсу гилзсз аад̇абзд̇ийд̇и аад̇аабо, вийрияассзд̇ам̣ наамам̣. яад̣̇иби хи гилзсаанам̣ бахаанам̣ аад̇аабананд̇и, д̇ам̣ саммаад̣̇идтиаад̣̇ийнамби ад̇т̇зва. аад̇абасад̣̇д̣̇о вияа бана аад̇аабасад̣̇д̣̇оби вийриязва нирул̣хо. ат̇а ваа бадибагкаббахаанз самбаяуд̇д̇ад̇хаммаанам̣ аб̣бхуссаханавасзна бавад̇д̇амаанасса вийрияасса саад̇исаяам̣ д̇ад̣̇аад̇аабананд̇и вийрияамзва д̇ат̇аа вужжад̇и, на ан̃н̃ад̇хаммаа, д̇асмаа аад̇аабод̇и вийрияасса наамам̣, со асса ад̇т̇ийд̇и аад̇аабий. аяан̃жа ийгааро басам̣сааяа ад̇исаяасса ваа д̣̇ийбагод̇и аад̇аабиг̇г̇ахан̣зна саммаббад̇хаанасаман̇г̇ид̇ам̣ д̣̇ассзд̇и. д̇знзвааха – ‘‘аад̇аабийд̇и…бз… вийриязна вийрияаваа’’д̇и. самбаж̇аанод̇и самбаж̇ан̃н̃асан̇каад̇зна н̃аан̣зна саманнааг̇ад̇о. д̇знааха – ‘‘адтаарасавид̇хзна…бз… саммаа баж̇аананд̇о’’д̇и. аяам̣ банзд̇т̇а важанад̇т̇о – саммаа саманд̇ад̇о сааман̃жа баж̇аананд̇о самбаж̇аано, асаммиссад̇о вавад̇т̇аанз ан̃н̃ад̇хаммаанубассид̇аабхаавзна саммаа авибарийд̇ам̣ саб̣б̣аагаараббаж̇аанзна саманд̇ад̇о убаруубаривисзсаавахабхаавзна бавад̇д̇ияаа саммаа баж̇аананд̇од̇и ад̇т̇о.
Aṭṭhārasavidhenāti aṭṭhārasavidhā. Satipaṭṭhānabhāvakassāti satipaṭṭhānabhāvaṃ bhāventassa. Tīsu bhavesu kilese ātapetīti ātāpo, vīriyassetaṃ nāmaṃ. Yadipi hi kilesānaṃ pahānaṃ ātāpananti, taṃ sammādiṭṭhiādīnampi attheva. Ātapasaddo viya pana ātāpasaddopi vīriyeva niruḷho. Atha vā paṭipakkhappahāne sampayuttadhammānaṃ abbhussahanavasena pavattamānassa vīriyassa sātisayaṃ tadātāpananti vīriyameva tathā vuccati, na aññadhammā, tasmā ātāpoti vīriyassa nāmaṃ, so assa atthīti ātāpī. Ayañca īkāro pasaṃsāya atisayassa vā dīpakoti ātāpiggahaṇena sammappadhānasamaṅgitaṃ dasseti. Tenevāha – ‘‘ātāpīti…pe… vīriyena vīriyavā’’ti. Sampajānoti sampajaññasaṅkhātena ñāṇena samannāgato. Tenāha – ‘‘aṭṭhārasavidhena…pe… sammā pajānanto’’ti. Ayaṃ panettha vacanattho – sammā samantato sāmañca pajānanto sampajāno, asammissato vavatthāne aññadhammānupassitābhāvena sammā aviparītaṃ sabbākārappajānena samantato uparūparivisesāvahabhāvena pavattiyā sammā pajānantoti attho.
гааяо жа ид̇ха луж̇ж̇анаббалуж̇ж̇анадтзна логод̇и ад̇хиббзд̇од̇и ааха – ‘‘д̇асмим̣язва гааяасан̇каад̇з логз’’д̇и. бан̃жагаамаг̇ун̣игад̇ан̣ханд̇и руубаад̣̇ийсу бан̃жасу гаамаг̇ун̣зсу бавад̇д̇амаанам̣ д̇ан̣хам̣ . яасмаа банзд̇т̇а абхиж̇жхааг̇ахан̣зна гаамажчанд̣̇о, д̣̇оманассаг̇г̇ахан̣зна б̣яаабаад̣̇о сан̇г̇ахам̣ г̇ажчад̇и, д̇асмаа нийваран̣абарияаабаннаб̣алавад̇хаммад̣̇ваяад̣̇ассанзна нийваран̣аббахаанам̣ вуд̇д̇ам̣ ход̇ийд̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣. висзсзна жзд̇т̇а абхиж̇жхаавинаязна гааяасамбад̇д̇имуулагасса анурод̇хасса, д̣̇оманассавинаязна гааяавибад̇д̇имуулагасса вирод̇хасса, абхиж̇жхаавинаязна жа гааяз абхирад̇ияаа, д̣̇оманассавинаязна гааяабхааванааяа анабхирад̇ияаа, абхиж̇жхаавинаязна гааяз абхууд̇аанам̣ субхасукабхааваад̣̇ийнам̣ багкзбасса, д̣̇оманассавинаязна гааяз бхууд̇аанам̣ асубхаасукабхааваад̣̇ийнам̣ абанаяанасса жа бахаанам̣ вуд̇д̇ам̣. д̇зна яог̇ааважарасса яог̇аанубхааво яог̇асамад̇т̇ад̇аа жа д̣̇ийбид̇аа ход̇и. яог̇аанубхааво хи зса, яад̣̇ид̣̇ам̣ анурод̇хавирод̇хавиббамуд̇д̇о арад̇ирад̇исахо абхууд̇абагкзбабхууд̇аабанаяанавирахид̇о жа ход̇и. анурод̇хавирод̇хавиббамуд̇д̇о жзса арад̇ирад̇исахо абхууд̇ам̣ абагкибанд̇о бхууд̇ан̃жа анабанзнд̇о яог̇асамад̇т̇о ход̇ийд̇и. суд̣̇д̇харуубасаммасанамзва гат̇ид̇анд̇и гзвалам̣ гааяаанубассанаабхаавад̇о вуд̇д̇ам̣.
Kāyo ca idha lujjanappalujjanaṭṭhena lokoti adhippetoti āha – ‘‘tasmiṃyeva kāyasaṅkhāte loke’’ti. Pañcakāmaguṇikataṇhanti rūpādīsu pañcasu kāmaguṇesu pavattamānaṃ taṇhaṃ . Yasmā panettha abhijjhāgahaṇena kāmacchando, domanassaggahaṇena byāpādo saṅgahaṃ gacchati, tasmā nīvaraṇapariyāpannabalavadhammadvayadassanena nīvaraṇappahānaṃ vuttaṃ hotīti veditabbaṃ. Visesena cettha abhijjhāvinayena kāyasampattimūlakassa anurodhassa, domanassavinayena kāyavipattimūlakassa virodhassa, abhijjhāvinayena ca kāye abhiratiyā, domanassavinayena kāyabhāvanāya anabhiratiyā, abhijjhāvinayena kāye abhūtānaṃ subhasukhabhāvādīnaṃ pakkhepassa, domanassavinayena kāye bhūtānaṃ asubhāsukhabhāvādīnaṃ apanayanassa ca pahānaṃ vuttaṃ. Tena yogāvacarassa yogānubhāvo yogasamatthatā ca dīpitā hoti. Yogānubhāvo hi esa, yadidaṃ anurodhavirodhavippamutto aratiratisaho abhūtapakkhepabhūtāpanayanavirahito ca hoti. Anurodhavirodhavippamutto cesa aratiratisaho abhūtaṃ apakkhipanto bhūtañca anapanento yogasamattho hotīti. Suddharūpasammasanameva kathitanti kevalaṃ kāyānupassanābhāvato vuttaṃ.
сукаад̣̇ибхзд̣̇аасу взд̣̇анаасууд̇и сукад̣̇угкаад̣̇угкамасукасаамисанираамисабхзд̣̇аасу взд̣̇анаасу. д̇ад̇т̇а сукаяад̇ийд̇и сукаа, самбаяуд̇д̇ад̇хаммз гааяан̃жа лад̣̇д̇хассаад̣̇з гарод̇ийд̇и ад̇т̇о. судту ваа каад̣̇ад̇и, канад̇и ваа гааяигам̣ жзд̇асиган̃жа ааб̣аад̇ханд̇и сукаа, сугарам̣ огаасад̣̇аанам̣ зд̇иссаад̇и ваа сукаа. д̣̇угкаяад̇ийд̇и д̣̇угкаа, самбаяуд̇д̇ад̇хаммз гааяан̃жа бийл̣зд̇и виб̣аад̇хад̇ийд̇и ад̇т̇о. д̣̇удту ваа каад̣̇ад̇и, канад̇и ваа гааяигам̣ жзд̇асиган̃жа саад̇анд̇и д̣̇угкаа, д̣̇уггарам̣ огаасад̣̇аанам̣ зд̇иссаад̇и ваа д̣̇угкаа. д̣̇угкасукаббадигкзбзна ад̣̇угкамасукаад̇и убзгкаа вуд̇д̇аа. взд̣̇ияад̇и аарамман̣арасам̣ анубхавад̇ийд̇и взд̣̇анаа. взд̣̇ияамаанод̇и анубхавамаано. сукам̣ взд̣̇анам̣ взд̣̇ияаамийд̇и баж̇аанаад̇ийд̇и гааяигам̣ ваа жзд̇асигам̣ ваа сукам̣ взд̣̇анам̣ взд̣̇ияамаано ‘‘ахам̣ сукам̣ взд̣̇анам̣ взд̣̇ияаамий’’д̇и баж̇аанаад̇ийд̇и ад̇т̇о. д̇ад̇т̇а гаамам̣ уд̇д̇аанасзяяагааби д̣̇аарагаа т̇ан̃н̃абиванаад̣̇игаалз сукам̣ взд̣̇анам̣ взд̣̇ияамаанаа ‘‘сукам̣ взд̣̇анам̣ взд̣̇ияаамаа’’д̇и баж̇аананд̇и, на банзд̇ам̣ зваруубам̣ баж̇аананам̣ санд̇хааяа вуд̇д̇ам̣. зваруубан̃хи ж̇аананам̣ сад̇д̇убалад̣̇д̇хим̣ на ж̇ахад̇и, ад̇д̇асан̃н̃ам̣ на уг̇гхаадзд̇и, гаммадтаанам̣ ваа сад̇ибадтаанабхааванаа ваа на ход̇и. имасса бана бхигкуно ж̇аананам̣ сад̇д̇убалад̣̇д̇хим̣ ж̇ахад̇и, ад̇д̇асан̃н̃ам̣ уг̇гхаадзд̇и, гаммадтаанан̃жзва сад̇ибадтаанабхааванаа жа ход̇и. ид̣̇ан̃хи ‘‘го взд̣̇ияад̇и, д̇асса взд̣̇анаа, гим̣ гааран̣аа взд̣̇анаа’’д̇и звам̣ самбаж̇аананд̇асса взд̣̇ияанам̣ санд̇хааяа вуд̇д̇ам̣.
Sukhādibhedāsu vedanāsūti sukhadukkhaadukkhamasukhasāmisanirāmisabhedāsu vedanāsu. Tattha sukhayatīti sukhā, sampayuttadhamme kāyañca laddhassāde karotīti attho. Suṭṭhu vā khādati, khanati vā kāyikaṃ cetasikañca ābādhanti sukhā, sukaraṃ okāsadānaṃ etissāti vā sukhā. Dukkhayatīti dukkhā, sampayuttadhamme kāyañca pīḷeti vibādhatīti attho. Duṭṭhu vā khādati, khanati vā kāyikaṃ cetasikañca sātanti dukkhā, dukkaraṃ okāsadānaṃ etissāti vā dukkhā. Dukkhasukhappaṭikkhepena adukkhamasukhāti upekkhā vuttā. Vediyati ārammaṇarasaṃ anubhavatīti vedanā. Vediyamānoti anubhavamāno. Sukhaṃ vedanaṃ vediyāmīti pajānātīti kāyikaṃ vā cetasikaṃ vā sukhaṃ vedanaṃ vediyamāno ‘‘ahaṃ sukhaṃ vedanaṃ vediyāmī’’ti pajānātīti attho. Tattha kāmaṃ uttānaseyyakāpi dārakā thaññapivanādikāle sukhaṃ vedanaṃ vediyamānā ‘‘sukhaṃ vedanaṃ vediyāmā’’ti pajānanti, na panetaṃ evarūpaṃ pajānanaṃ sandhāya vuttaṃ. Evarūpañhi jānanaṃ sattupaladdhiṃ na jahati, attasaññaṃ na ugghāṭeti, kammaṭṭhānaṃ vā satipaṭṭhānabhāvanā vā na hoti. Imassa pana bhikkhuno jānanaṃ sattupaladdhiṃ jahati, attasaññaṃ ugghāṭeti, kammaṭṭhānañceva satipaṭṭhānabhāvanā ca hoti. Idañhi ‘‘ko vediyati, tassa vedanā, kiṃ kāraṇā vedanā’’ti evaṃ sampajānantassa vediyanaṃ sandhāya vuttaṃ.
д̇ад̇т̇а го взд̣̇ияад̇ийд̇и? на гожи сад̇д̇о ваа буг̇г̇ало ваа взд̣̇ияад̇и. гасса взд̣̇анаад̇и? на гассажи сад̇д̇асса ваа буг̇г̇аласса ваа взд̣̇анаа. гим̣ гааран̣аа взд̣̇анаад̇и? вад̇т̇уаарамман̣аа жа банасса взд̣̇анаад̇и. д̇асмаа зса звам̣ баж̇аанаад̇и ‘‘д̇ам̣ д̇ам̣ сукаад̣̇ийнам̣ вад̇т̇убхууд̇ам̣ руубаад̣̇им̣ аарамман̣ам̣ гад̇ваа взд̣̇анаава взд̣̇ияад̇и, д̇ам̣ бана взд̣̇анаабавад̇д̇им̣ убаад̣̇ааяа ‘ахам̣ взд̣̇ияаамий’д̇и вохаарамад̇д̇ам̣ ход̇ий’’д̇и. звам̣ ‘‘сукаад̣̇ийнам̣ вад̇т̇убхууд̇ам̣ руубаад̣̇им̣ аарамман̣ам̣ гад̇ваа взд̣̇анаава взд̣̇ияад̇ий’’д̇и саллагкзнд̇о зса ‘‘сукам̣ взд̣̇анам̣ взд̣̇ияаамий’’д̇и баж̇аанаад̇ийд̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣о.
Tattha ko vediyatīti? Na koci satto vā puggalo vā vediyati. Kassa vedanāti? Na kassaci sattassa vā puggalassa vā vedanā. Kiṃ kāraṇā vedanāti? Vatthuārammaṇā ca panassa vedanāti. Tasmā esa evaṃ pajānāti ‘‘taṃ taṃ sukhādīnaṃ vatthubhūtaṃ rūpādiṃ ārammaṇaṃ katvā vedanāva vediyati, taṃ pana vedanāpavattiṃ upādāya ‘ahaṃ vediyāmī’ti vohāramattaṃ hotī’’ti. Evaṃ ‘‘sukhādīnaṃ vatthubhūtaṃ rūpādiṃ ārammaṇaṃ katvā vedanāva vediyatī’’ti sallakkhento esa ‘‘sukhaṃ vedanaṃ vediyāmī’’ti pajānātīti veditabbo.
ат̇а ваа сукам̣ взд̣̇анам̣ взд̣̇ияаамийд̇и баж̇аанаад̇ийд̇и сукавзд̣̇анаагкан̣з д̣̇угкааяа взд̣̇анааяа абхаавад̇о сукам̣ взд̣̇анам̣ взд̣̇ияамаано ‘‘сукам̣ взд̣̇анам̣язва взд̣̇ияаамий’’д̇и баж̇аанаад̇и. д̇зна яаа буб̣б̣з бхууд̇абуб̣б̣аа д̣̇угкаа взд̣̇анаа, д̇ассаа ид̣̇аани абхаавад̇о имиссаа жа сукааяа взд̣̇анааяа ид̇о барам̣ батамам̣ абхаавад̇о ‘‘взд̣̇анаа наама анижжаа ад̣̇д̇хуваа вибарин̣аамад̇хаммаа’’д̇и ид̇иха д̇ад̇т̇а самбаж̇аано ход̇и. д̣̇угкам̣ взд̣̇анам̣ взд̣̇ияаамийд̇и баж̇аанаад̇ийд̇иаад̣̇ийсуби зсзва наяо.
Atha vā sukhaṃ vedanaṃ vediyāmīti pajānātīti sukhavedanākkhaṇe dukkhāya vedanāya abhāvato sukhaṃ vedanaṃ vediyamāno ‘‘sukhaṃ vedanaṃyeva vediyāmī’’ti pajānāti. Tena yā pubbe bhūtapubbā dukkhā vedanā, tassā idāni abhāvato imissā ca sukhāya vedanāya ito paraṃ paṭhamaṃ abhāvato ‘‘vedanā nāma aniccā addhuvā vipariṇāmadhammā’’ti itiha tattha sampajāno hoti. Dukkhaṃ vedanaṃ vediyāmīti pajānātītiādīsupi eseva nayo.
саамисам̣ ваа суканд̇иаад̣̇ийсу яасмаа гилзсзхи аамасид̇аб̣б̣ад̇о аамисаа наама бан̃жа гаамаг̇ун̣аа. аарамман̣агаран̣авасзна саха аамисзхийд̇и саамисаа, д̇асмаа саамисаа сукаа наама бан̃жагаамаг̇ун̣аамисаниссид̇аа часу д̣̇ваарзсу уббаннаа чаг̇зхассид̇аа соманассавзд̣̇анаа. саамисаа д̣̇угкаа наама чаг̇зхассид̇аа д̣̇оманассавзд̣̇анаа. саа жа часу д̣̇ваарзсу ‘‘идтаарамман̣ам̣ наанубхависсаами наанубхаваамий’’д̇и вид̇аггаяад̇о уббаннаа гаамаг̇ун̣аниссид̇аа д̣̇оманассавзд̣̇анаа взд̣̇ид̇аб̣б̣аа. нираамисаа сукаа наама чанзгкаммассид̇аа соманассавзд̣̇анаа. саа жа часу д̣̇ваарзсу идтаарамман̣з аабаат̇аг̇ад̇з анижжаад̣̇ивасзна вибассанам̣ бадтабзд̇ваа уссуггаабзд̇ум̣ саггонд̇асса ‘‘уссаггид̇аа мз вибассанаа’’д̇и соманассаж̇аад̇асса уббаннаа соманассавзд̣̇анаа д̣̇адтаб̣б̣аа.
Sāmisaṃ vā sukhantiādīsu yasmā kilesehi āmasitabbato āmisā nāma pañca kāmaguṇā. Ārammaṇakaraṇavasena saha āmisehīti sāmisā, tasmā sāmisā sukhā nāma pañcakāmaguṇāmisanissitā chasu dvāresu uppannā chagehassitā somanassavedanā. Sāmisā dukkhā nāma chagehassitā domanassavedanā. Sā ca chasu dvāresu ‘‘iṭṭhārammaṇaṃ nānubhavissāmi nānubhavāmī’’ti vitakkayato uppannā kāmaguṇanissitā domanassavedanā veditabbā. Nirāmisā sukhā nāma chanekkhammassitā somanassavedanā. Sā ca chasu dvāresu iṭṭhārammaṇe āpāthagate aniccādivasena vipassanaṃ paṭṭhapetvā ussukkāpetuṃ sakkontassa ‘‘ussakkitā me vipassanā’’ti somanassajātassa uppannā somanassavedanā daṭṭhabbā.
нираамисаа д̣̇угкаа наама чанзгкаммассид̇аа д̣̇оманассавзд̣̇анаа. саа бана часу д̣̇ваарзсу идтаарамман̣з аабаат̇аг̇ад̇з ануд̇д̇аравимогкасан̇каад̇аарияапалад̇хаммзсу бихам̣ бадтабзд̇ваа д̇ад̣̇ад̇хиг̇амааяа анижжаад̣̇ивасзна вибассанам̣ бадтабзд̇ваа уссуггаабзд̇ум̣ асаггонд̇асса ‘‘имамби багкам̣ имамби маасам̣ имамби сам̣важчарам̣ вибассанам̣ уссуггаабзд̇ваа арияабхуумим̣ баабун̣ид̇ум̣ наасагки’’нд̇и анусожад̇о уббаннаа д̣̇оманассавзд̣̇анаа.
Nirāmisā dukkhā nāma chanekkhammassitā domanassavedanā. Sā pana chasu dvāresu iṭṭhārammaṇe āpāthagate anuttaravimokkhasaṅkhātaariyaphaladhammesu pihaṃ paṭṭhapetvā tadadhigamāya aniccādivasena vipassanaṃ paṭṭhapetvā ussukkāpetuṃ asakkontassa ‘‘imampi pakkhaṃ imampi māsaṃ imampi saṃvaccharaṃ vipassanaṃ ussukkāpetvā ariyabhūmiṃ pāpuṇituṃ nāsakkhi’’nti anusocato uppannā domanassavedanā.
саамисаа ад̣̇угкамасукаа наама чаг̇зхассид̇аа убзгкаавзд̣̇анаа. саа жа часу д̣̇ваарзсу идтаарамман̣з аабаат̇аг̇ад̇з г̇ул̣абин̣д̣агз нилийнамагкигаа вияа руубаад̣̇ийни анувад̇д̇амаанаа д̇ад̇т̇зва лаг̇г̇аа лаг̇г̇ид̇аа худ̇ваа уббаннаа гаамаг̇ун̣аниссид̇аа убзгкаавзд̣̇анаа. нираамисаа ад̣̇угкамасукаа наама чанзгкаммассид̇аа убзгкаавзд̣̇анаа. саа бана часу д̣̇ваарзсу идтаад̣̇иаарамман̣з аабаат̇аг̇ад̇з идтз араж̇ж̇анд̇асса, анидтз ад̣̇уссанд̇асса, асамабзгканзна амуяханд̇асса уббаннаа вибассанаан̃аан̣асамбаяуд̇д̇аа убзгкаавзд̣̇анаа. звам̣ вуд̇д̇анд̇и махаасад̇ибадтаанасуд̇д̇з вуд̇д̇ам̣. саава взд̣̇анаа взд̣̇ид̇аб̣б̣аад̇и луж̇ж̇анаббалуж̇ж̇анадтзна саа взд̣̇анаа ‘‘лого’’д̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣аа.
Sāmisā adukkhamasukhā nāma chagehassitā upekkhāvedanā. Sā ca chasu dvāresu iṭṭhārammaṇe āpāthagate guḷapiṇḍake nilīnamakkhikā viya rūpādīni anuvattamānā tattheva laggā laggitā hutvā uppannā kāmaguṇanissitā upekkhāvedanā. Nirāmisā adukkhamasukhā nāma chanekkhammassitā upekkhāvedanā. Sā pana chasu dvāresu iṭṭhādiārammaṇe āpāthagate iṭṭhe arajjantassa, aniṭṭhe adussantassa, asamapekkhanena amuyhantassa uppannā vipassanāñāṇasampayuttā upekkhāvedanā. Evaṃ vuttanti mahāsatipaṭṭhānasutte vuttaṃ. Sāva vedanā veditabbāti lujjanappalujjanaṭṭhena sā vedanā ‘‘loko’’ti veditabbā.
звам̣ вид̇т̇аарид̇зд̇и ‘‘сарааг̇ам̣ ваа жид̇д̇ам̣ сарааг̇ам̣ жид̇д̇анд̇и баж̇аанаад̇и, вийд̇арааг̇ам̣ ваа жид̇д̇ам̣…бз… сад̣̇осам̣ ваа жид̇д̇ам̣, вийд̇ад̣̇осам̣ ваа жид̇д̇ам̣, самохам̣ ваа жид̇д̇ам̣, вийд̇амохам̣ ваа жид̇д̇ам̣, сам̣кид̇д̇ам̣ ваа жид̇д̇ам̣, вигкид̇д̇ам̣ ваа жид̇д̇ам̣, махаг̇г̇ад̇ам̣ ваа жид̇д̇ам̣, амахаг̇г̇ад̇ам̣ ваа жид̇д̇ам̣, сауд̇д̇арам̣ ваа жид̇д̇ам̣, ануд̇д̇арам̣ ваа жид̇д̇ам̣, самаахид̇ам̣ ваа жид̇д̇ам̣, асамаахид̇ам̣ ваа жид̇д̇ам̣, вимуд̇д̇ам̣ ваа жид̇д̇ам̣, авимуд̇д̇ам̣ ваа жид̇д̇анд̇и баж̇аанаад̇ий’’д̇и звам̣ сад̇ибадтаанасуд̇д̇з (д̣̇ий. ни. 2.381; ма. ни. 1.114) вид̇т̇аарзд̇ваа д̣̇ассид̇з сол̣асавид̇хз жид̇д̇з.
Evaṃ vitthāriteti ‘‘sarāgaṃ vā cittaṃ sarāgaṃ cittanti pajānāti, vītarāgaṃ vā cittaṃ…pe… sadosaṃ vā cittaṃ, vītadosaṃ vā cittaṃ, samohaṃ vā cittaṃ, vītamohaṃ vā cittaṃ, saṃkhittaṃ vā cittaṃ, vikkhittaṃ vā cittaṃ, mahaggataṃ vā cittaṃ, amahaggataṃ vā cittaṃ, sauttaraṃ vā cittaṃ, anuttaraṃ vā cittaṃ, samāhitaṃ vā cittaṃ, asamāhitaṃ vā cittaṃ, vimuttaṃ vā cittaṃ, avimuttaṃ vā cittanti pajānātī’’ti evaṃ satipaṭṭhānasutte (dī. ni. 2.381; ma. ni. 1.114) vitthāretvā dassite soḷasavidhe citte.
д̇ад̇т̇а сарааг̇анд̇и адтавид̇хам̣ лобхасахаг̇ад̇ам̣. вийд̇арааг̇анд̇и логияагусалааб̣яаагад̇ам̣. ид̣̇ам̣ бана яасмаа саммасанам̣ на д̇хаммасамод̇хаанам̣, д̇асмаа ид̇ха згабад̣̇зби логуд̇д̇арам̣ на лаб̣бхад̇и. сзсаани жад̇д̇аари агусалажид̇д̇аани нзва буримабад̣̇ам̣, на бажчимабад̣̇ам̣ бхаж̇анд̇и. сад̣̇осанд̇и д̣̇увид̇хам̣ д̣̇оманассасахаг̇ад̇ам̣. вийд̇ад̣̇осанд̇и логияагусалааб̣яаагад̇ам̣. сзсаани д̣̇аса агусалажид̇д̇аани нзва буримабад̣̇ам̣, на бажчимабад̣̇ам̣ бхаж̇анд̇и. самоханд̇и вижигижчаасахаг̇ад̇ан̃жзва уд̣̇д̇хажжасахаг̇ад̇ан̃жаад̇и д̣̇увид̇хам̣. яасмаа бана мохо саб̣б̣аагусалзсу уббаж̇ж̇ад̇и, д̇асмаа сзсааниби ид̇ха вад̇д̇анд̇иязва. имасмин̃н̃зва хи д̣̇угз д̣̇ваад̣̇асаагусалажид̇д̇аани барияаад̣̇иннаанийд̇и. вийд̇амоханд̇и логияагусалааб̣яаагад̇ам̣.
Tattha sarāganti aṭṭhavidhaṃ lobhasahagataṃ. Vītarāganti lokiyakusalābyākataṃ. Idaṃ pana yasmā sammasanaṃ na dhammasamodhānaṃ, tasmā idha ekapadepi lokuttaraṃ na labbhati. Sesāni cattāri akusalacittāni neva purimapadaṃ, na pacchimapadaṃ bhajanti. Sadosanti duvidhaṃ domanassasahagataṃ. Vītadosanti lokiyakusalābyākataṃ. Sesāni dasa akusalacittāni neva purimapadaṃ, na pacchimapadaṃ bhajanti. Samohanti vicikicchāsahagatañceva uddhaccasahagatañcāti duvidhaṃ. Yasmā pana moho sabbākusalesu uppajjati, tasmā sesānipi idha vattantiyeva. Imasmiññeva hi duke dvādasākusalacittāni pariyādinnānīti. Vītamohanti lokiyakusalābyākataṃ.
сам̣кид̇д̇анд̇и т̇инамид̣̇д̇хаанубад̇ид̇ам̣. зд̇ан̃хи сан̇гужид̇ажид̇д̇ам̣ наама аарамман̣з сан̇гожавасзна бавад̇д̇анад̇о. вигкид̇д̇анд̇и уд̣̇д̇хажжасахаг̇ад̇ам̣. зд̇ан̃хи басадажид̇д̇ам̣ наама аарамман̣з сависзсам̣ вигкзбавасзна висадабхаавзна бавад̇д̇анад̇о. махаг̇г̇ад̇анд̇и руубааважарам̣ аруубааважаран̃жа. амахаг̇г̇ад̇анд̇и гаамааважарам̣. сауд̇д̇аранд̇и гаамааважарам̣. ануд̇д̇аранд̇и руубааважарам̣ аруубааважаран̃жа. д̇ад̇рааби сауд̇д̇арам̣ руубааважарам̣, ануд̇д̇арам̣ аруубааважарамзва. самаахид̇анд̇и яасса аббанаасамаад̇хи ваа убажаарасамаад̇хи ваа ад̇т̇и. асамаахид̇анд̇и убхаяасамаад̇хивирахид̇ам̣. вимуд̇д̇анд̇и д̇ад̣̇ан̇г̇авигкамбханавимуд̇д̇ийхи вимуд̇д̇ам̣. авимуд̇д̇анд̇и убхаяавимуд̇д̇ирахид̇ам̣. самужчзд̣̇аббадиббассад̣̇д̇хиниссаран̣авимуд̇д̇ийнам̣ бана ид̇ха огаасова над̇т̇и, огаасаабхааво жа саммасанажаарасса ад̇хиббзд̇ад̇д̇аа взд̣̇ид̇аб̣б̣о.
Saṃkhittanti thinamiddhānupatitaṃ. Etañhi saṅkucitacittaṃ nāma ārammaṇe saṅkocavasena pavattanato. Vikkhittanti uddhaccasahagataṃ. Etañhi pasaṭacittaṃ nāma ārammaṇe savisesaṃ vikkhepavasena visaṭabhāvena pavattanato. Mahaggatanti rūpāvacaraṃ arūpāvacarañca. Amahaggatanti kāmāvacaraṃ. Sauttaranti kāmāvacaraṃ. Anuttaranti rūpāvacaraṃ arūpāvacarañca. Tatrāpi sauttaraṃ rūpāvacaraṃ, anuttaraṃ arūpāvacarameva. Samāhitanti yassa appanāsamādhi vā upacārasamādhi vā atthi. Asamāhitanti ubhayasamādhivirahitaṃ. Vimuttanti tadaṅgavikkhambhanavimuttīhi vimuttaṃ. Avimuttanti ubhayavimuttirahitaṃ. Samucchedappaṭippassaddhinissaraṇavimuttīnaṃ pana idha okāsova natthi, okāsābhāvo ca sammasanacārassa adhippetattā veditabbo.
убаад̣̇аанасса канд̇хаа убаад̣̇аанагканд̇хаа, убаад̣̇аанасса бажжаяабхууд̇аа д̇хаммабун̃ж̇аа д̇хаммараасаяод̇и ад̇т̇о. убаад̣̇аанзхи аарамман̣агаран̣аад̣̇ивасзна убаад̣̇аад̇аб̣б̣аа ваа канд̇хаа убаад̣̇аанагканд̇хаа. ча аж̇жхад̇д̇игаб̣аахирааяад̇анаанийд̇и жагку сод̇ам̣ гхаанам̣ ж̇ивхаа гааяо манод̇и имаани ча аж̇жхад̇д̇игааяад̇анаани жзва, руубам̣ сад̣̇д̣̇о г̇анд̇хо расо подтаб̣б̣о д̇хаммаад̇и имаани ча б̣аахирааяад̇анаани жа. зд̇т̇а бана логуд̇д̇арад̇хаммаа на г̇ахзд̇аб̣б̣аа саммасанажаарасса ад̇хиббзд̇ад̇д̇аа. сад̇д̇а самб̣ож̇жхан̇г̇аад̇и сад̇исамб̣ож̇жхан̇г̇аад̣̇аяо сад̇д̇а самб̣ож̇жхан̇г̇аа. сад̇иаад̣̇аяо хи самб̣од̇хисса, самб̣од̇хияаа ваа ан̇г̇аад̇и самб̣ож̇жхан̇г̇аа. д̇ат̇аа хи самб̣уж̇жхад̇и аарад̣̇д̇хавибассагад̇о бадтааяа яог̇ааважарод̇и самб̣од̇хи, яааяа ваа со сад̇иаад̣̇игааяа сад̇д̇ад̇хаммасаамаг̇г̇ияаа самб̣уж̇жхад̇и, гилзсанид̣̇д̣̇аад̇о удтаад̇и, сажжаани ваа бадивиж̇жхад̇и, саа д̇хаммасаамаг̇г̇ий самб̣од̇хи, д̇асса самб̣од̇хисса, д̇ассаа ваа самб̣од̇хияаа ан̇г̇аад̇и самб̣ож̇жхан̇г̇аа.
Upādānassa khandhā upādānakkhandhā, upādānassa paccayabhūtā dhammapuñjā dhammarāsayoti attho. Upādānehi ārammaṇakaraṇādivasena upādātabbā vā khandhā upādānakkhandhā. Cha ajjhattikabāhirāyatanānīti cakkhu sotaṃ ghānaṃ jivhā kāyo manoti imāni cha ajjhattikāyatanāni ceva, rūpaṃ saddo gandho raso phoṭṭhabbo dhammāti imāni cha bāhirāyatanāni ca. Ettha pana lokuttaradhammā na gahetabbā sammasanacārassa adhippetattā. Satta sambojjhaṅgāti satisambojjhaṅgādayo satta sambojjhaṅgā. Satiādayo hi sambodhissa, sambodhiyā vā aṅgāti sambojjhaṅgā. Tathā hi sambujjhati āraddhavipassakato paṭṭhāya yogāvacaroti sambodhi, yāya vā so satiādikāya sattadhammasāmaggiyā sambujjhati, kilesaniddāto uṭṭhāti, saccāni vā paṭivijjhati, sā dhammasāmaggī sambodhi, tassa sambodhissa, tassā vā sambodhiyā aṅgāti sambojjhaṅgā.
жад̇д̇аари арияасажжаанийд̇и ‘‘д̣̇угкам̣ д̣̇угкасамуд̣̇аяо д̣̇угканирод̇хо д̣̇угканирод̇хаг̇ааминибадибад̣̇аа’’д̇и (сам̣. ни. 5.1071-1072) звам̣ вуд̇д̇аани жад̇д̇аари арияасажжаани. д̇ад̇т̇а буримаани д̣̇вз сажжаани ваддам̣ бавад̇д̇ихзд̇убхаавад̇о. бажчимаани виваддам̣ ниваддад̇ад̣̇ад̇хиг̇амуубааяабхаавад̇о. д̇зсу бхигкуно ваддз гаммадтаанаабхинивзсо ход̇и саруубад̇о бариг̇г̇ахасамбхавад̇о. виваддз над̇т̇и абхинивзсо ависаяад̇д̇аа ависаяад̇д̇з жа баяож̇анаабхаавад̇о. бан̃жад̇хаа вуд̇д̇зсууд̇и сад̇ибадтаанасуд̇д̇з вуд̇д̇зсу. суд̣̇д̇хааруубасаммасанамзваад̇и руубзна амиссид̇ад̇д̇аа гзвалам̣ аруубасаммасанамзва. канд̇хааяад̇анасажжагодтаасаанам̣ бан̃жагканд̇хасан̇г̇ахад̇о ‘‘руубааруубасаммасана’’нд̇и вуд̇д̇ам̣. буб̣б̣абхааг̇ияаанамби сад̇ибадтаанаанам̣ сан̇г̇ахид̇ад̇д̇аа ‘‘логияалогуд̇д̇арамиссагаанзва гат̇ид̇ааний’’д̇и ааха.
Cattāri ariyasaccānīti ‘‘dukkhaṃ dukkhasamudayo dukkhanirodho dukkhanirodhagāminipaṭipadā’’ti (saṃ. ni. 5.1071-1072) evaṃ vuttāni cattāri ariyasaccāni. Tattha purimāni dve saccāni vaṭṭaṃ pavattihetubhāvato. Pacchimāni vivaṭṭaṃ nivaṭṭatadadhigamūpāyabhāvato. Tesu bhikkhuno vaṭṭe kammaṭṭhānābhiniveso hoti sarūpato pariggahasambhavato. Vivaṭṭe natthi abhiniveso avisayattā avisayatte ca payojanābhāvato. Pañcadhā vuttesūti satipaṭṭhānasutte vuttesu. Suddhaarūpasammasanamevāti rūpena amissitattā kevalaṃ arūpasammasanameva. Khandhāyatanasaccakoṭṭhāsānaṃ pañcakkhandhasaṅgahato ‘‘rūpārūpasammasana’’nti vuttaṃ. Pubbabhāgiyānampi satipaṭṭhānānaṃ saṅgahitattā ‘‘lokiyalokuttaramissakāneva kathitānī’’ti āha.
394. аниб̣б̣ад̇д̇аананд̇и аж̇аад̇аанам̣. баяог̇ам̣ бараггаманд̇и зд̇т̇а бхусам̣ яог̇о баяог̇о, баяог̇ова бараггамо, баяог̇асан̇каад̇ам̣ бараггаманд̇и ад̇т̇о. жид̇д̇ам̣ угкибад̇ийд̇и госаж̇ж̇абагкз бад̇ид̇ум̣ абад̣̇аанавасзна угкибад̇и. бад̇хаанавийрияанд̇и саммаббад̇хааналагкан̣аббад̇д̇авийрияам̣. логияаад̇и логияасаммаббад̇хаанагат̇аа. саб̣б̣абуб̣б̣абхааг̇зд̇и саб̣б̣амаг̇г̇аанам̣ буб̣б̣абхааг̇з. гассабасам̣яуд̇д̇абарияааязнаад̇и гассабасам̣яуд̇д̇з ааг̇ад̇асуд̇д̇зна ‘‘уббаннаа мз баабагаа агусалаа д̇хаммаа аббахийяамаанаа анад̇т̇ааяа сам̣вад̇д̇зяяу’’нд̇и (сам̣. ни. 2.145) ааг̇ад̇ад̇д̇аа. саа логияаад̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣аа.
394.Anibbattānanti ajātānaṃ. Payogaṃ parakkamanti ettha bhusaṃ yogo payogo, payogova parakkamo, payogasaṅkhātaṃ parakkamanti attho. Cittaṃ ukkhipatīti kosajjapakkhe patituṃ apadānavasena ukkhipati. Padhānavīriyanti sammappadhānalakkhaṇappattavīriyaṃ. Lokiyāti lokiyasammappadhānakathā. Sabbapubbabhāgeti sabbamaggānaṃ pubbabhāge. Kassapasaṃyuttapariyāyenāti kassapasaṃyutte āgatasuttena ‘‘uppannā me pāpakā akusalā dhammā appahīyamānā anatthāya saṃvatteyyu’’nti (saṃ. ni. 2.145) āgatattā. Sā lokiyāti veditabbā.
самат̇авибассанааваад̇и авад̇хааран̣зна маг̇г̇ам̣ нивад̇д̇зд̇ваа д̇асса нивад̇д̇анз гааран̣ам̣ д̣̇ассзнд̇о, ‘‘маг̇г̇о банаа’’д̇иаад̣̇имааха. сагим̣ уббаж̇ж̇ид̇ваад̇и ид̣̇ам̣ бхууд̇агат̇анамад̇д̇ам̣. нируд̣̇д̇хасса буна ануббаж̇ж̇анад̇о ‘‘на гожи г̇ун̣о’’д̇и аасан̇гзяяаад̇и ааха – ‘‘со хий’’д̇иаад̣̇и. ананд̇арамзва яат̇аа палам̣ уббаж̇ж̇ад̇и, д̇ат̇аа бавад̇д̇иязвасса бажжаяад̣̇аанам̣. буримасмимбийд̇и ‘‘ануббаннаа мз гусалаа д̇хаммаа уббаж̇ж̇амаанаа анад̇т̇ааяа сам̣вад̇д̇зяяу’’нд̇и зд̇т̇аби. вуд̇д̇анд̇и бораан̣адтагат̇ааяам̣. д̇ам̣ бана д̇ат̇аавуд̇д̇аважанам̣ на яуд̇д̇ам̣ д̣̇уд̇ияасмим̣ вияа буримасмим̣ маг̇г̇асса аг̇г̇ахан̣з гааран̣аабхаавад̇о. буримасмим̣ аг̇г̇ахид̇з маг̇г̇з ануббаж̇ж̇амаано маг̇г̇о анад̇т̇ааяа сам̣вад̇д̇зяяаад̇и аабаж̇ж̇зяяа, на жзд̇ам̣ яуд̇д̇ам̣ аабаж̇ж̇амаанз д̇асмим̣ бад̇хаанад̇т̇асамбхавад̇о. жад̇угижжасаад̇ханавасзнаад̇и ануббаннаагусалаануббаад̣̇анаад̣̇ижад̇угижжасаад̇ханавасзна.
Samathavipassanāvāti avadhāraṇena maggaṃ nivattetvā tassa nivattane kāraṇaṃ dassento, ‘‘maggo panā’’tiādimāha. Sakiṃ uppajjitvāti idaṃ bhūtakathanamattaṃ. Niruddhassa puna anuppajjanato ‘‘na koci guṇo’’ti āsaṅkeyyāti āha – ‘‘so hī’’tiādi. Anantarameva yathā phalaṃ uppajjati, tathā pavattiyevassa paccayadānaṃ. Purimasmimpīti ‘‘anuppannā me kusalā dhammā uppajjamānā anatthāya saṃvatteyyu’’nti etthapi. Vuttanti porāṇaṭṭhakathāyaṃ. Taṃ pana tathāvuttavacanaṃ na yuttaṃ dutiyasmiṃ viya purimasmiṃ maggassa aggahaṇe kāraṇābhāvato. Purimasmiṃ aggahite magge anuppajjamāno maggo anatthāya saṃvatteyyāti āpajjeyya, na cetaṃ yuttaṃ āpajjamāne tasmiṃ padhānatthasambhavato. Catukiccasādhanavasenāti anuppannākusalānuppādanādicatukiccasādhanavasena.
вуд̇д̇анаязнаад̇и ‘‘асамуд̣̇аажааравасзна ваа ананубхууд̇аарамман̣авасзна ваа’’д̇иаад̣̇инаа вуд̇д̇анаязна. виж̇ж̇амаанаад̇и д̇харамаанасабхааваа. кан̣ад̇д̇аяабарияаабаннад̇д̇аа уббаад̣̇аад̣̇исаман̇г̇ино вад̇д̇амаанабхаавзна уббаннам̣ вад̇д̇амаануббаннам̣. д̇ан̃хи уббаад̣̇ад̇о бадтааяа яаава бхан̇г̇аа уд̣̇д̇хам̣ баннам̣ бад̇д̇анд̇и ниббарияааяад̇о ‘‘уббанна’’нд̇и вужжад̇и. анубхавид̇ваа бхавид̇ваа жа виг̇ад̇ам̣ бхуд̇ваавиг̇ад̇ам̣. анубхаванабхаванаани хи бхаванасааман̃н̃зна бхуд̇ваа-сад̣̇д̣̇зна вуд̇д̇аани. сааман̃н̃амзва хи убасаг̇г̇зна висзсийяад̇и. ид̇ха вибаагаанубхаванавасзна д̇ад̣̇аарамман̣ам̣ авибаггавибаагасса саб̣б̣ат̇аа авиг̇ад̇ад̇д̇аа бхавид̇ваавиг̇ад̇амад̇д̇авасзна гамман̃жа ‘‘бхуд̇ваавиг̇ад̇уббанна’’нд̇и вуд̇д̇ам̣. на адтасаалинияам̣ вияа раж̇ж̇анаад̣̇ивасзна анубхууд̇аабаг̇ад̇ам̣ ж̇аванам̣ уббаж̇ж̇ид̇ваа нируд̣̇д̇хад̇аавасзна бхууд̇аабаг̇ад̇ан̃жа сан̇кад̇ам̣ бхууд̇аабаг̇ад̇уббаннанд̇и. д̇асмаа ид̇ха огаасагад̇уббаннам̣ вибаагамзва вад̣̇ад̇и, на д̇ад̇т̇а вияа гаммамби. адтасаалинияан̃хи бхууд̇аавиг̇ад̇уббаннам̣ огаасагад̇уббаннан̃жа ан̃н̃ат̇аа д̣̇ассид̇ам̣. вуд̇д̇ан̃хи д̇ад̇т̇а (д̇ха. са. адта. 1 гаамааважарагусалабад̣̇абхааж̇анийяа) –
Vuttanayenāti ‘‘asamudācāravasena vā ananubhūtārammaṇavasena vā’’tiādinā vuttanayena. Vijjamānāti dharamānasabhāvā. Khaṇattayapariyāpannattā uppādādisamaṅgino vattamānabhāvena uppannaṃ vattamānuppannaṃ. Tañhi uppādato paṭṭhāya yāva bhaṅgā uddhaṃ pannaṃ pattanti nippariyāyato ‘‘uppanna’’nti vuccati. Anubhavitvā bhavitvā ca vigataṃ bhutvāvigataṃ. Anubhavanabhavanāni hi bhavanasāmaññena bhutvā-saddena vuttāni. Sāmaññameva hi upasaggena visesīyati. Idha vipākānubhavanavasena tadārammaṇaṃ avipakkavipākassa sabbathā avigatattā bhavitvāvigatamattavasena kammañca ‘‘bhutvāvigatuppanna’’nti vuttaṃ. Na aṭṭhasāliniyaṃ viya rajjanādivasena anubhūtāpagataṃ javanaṃ uppajjitvā niruddhatāvasena bhūtāpagatañca saṅkhataṃ bhūtāpagatuppannanti. Tasmā idha okāsakatuppannaṃ vipākameva vadati, na tattha viya kammampi. Aṭṭhasāliniyañhi bhūtāvigatuppannaṃ okāsakatuppannañca aññathā dassitaṃ. Vuttañhi tattha (dha. sa. aṭṭha. 1 kāmāvacarakusalapadabhājanīya) –
‘‘аарамман̣арасам̣ анубхавид̇ваа нируд̣̇д̇хам̣ анубхууд̇аабаг̇ад̇асан̇каад̇ам̣ гусалаагусалам̣, убаад̣̇аад̣̇ид̇д̇аяам̣ ануббад̇ваа нируд̣̇д̇хам̣ бхууд̇аабаг̇ад̇асан̇каад̇ам̣ сзсасан̇кад̇ан̃жа бхууд̇аабаг̇ад̇уббаннам̣ наама. ‘яаанисса д̇аани буб̣б̣з гад̇аани гаммааний’д̇и звамаад̣̇инаа наязна вуд̇д̇ам̣ гаммам̣ ад̇ийд̇амби самаанам̣ ан̃н̃ам̣ вибаагам̣ бадиб̣аахид̇ваа ад̇д̇ано вибаагассогаасам̣ гад̇ваа тид̇ад̇д̇аа, д̇ат̇аагад̇огаасан̃жа вибаагам̣ ануббаннамби самаанам̣ звам̣ гад̇з огаасз зганд̇зна уббаж̇ж̇анад̇о огаасагад̇уббаннам̣ наамаа’’д̇и.
‘‘Ārammaṇarasaṃ anubhavitvā niruddhaṃ anubhūtāpagatasaṅkhātaṃ kusalākusalaṃ, upādādittayaṃ anuppatvā niruddhaṃ bhūtāpagatasaṅkhātaṃ sesasaṅkhatañca bhūtāpagatuppannaṃ nāma. ‘Yānissa tāni pubbe katāni kammānī’ti evamādinā nayena vuttaṃ kammaṃ atītampi samānaṃ aññaṃ vipākaṃ paṭibāhitvā attano vipākassokāsaṃ katvā ṭhitattā, tathākatokāsañca vipākaṃ anuppannampi samānaṃ evaṃ kate okāse ekantena uppajjanato okāsakatuppannaṃ nāmā’’ti.
ид̇ха бана саммохавинод̣̇анияам̣ вуд̇д̇анаязнзва бхуд̇ваавиг̇ад̇уббаннам̣ огаасагад̇уббаннан̃жа д̣̇ассид̇ам̣. вуд̇д̇ан̃хи, саммохавинод̣̇анияам̣ (вибха. адта. 406) –
Idha pana sammohavinodaniyaṃ vuttanayeneva bhutvāvigatuppannaṃ okāsakatuppannañca dassitaṃ. Vuttañhi, sammohavinodaniyaṃ (vibha. aṭṭha. 406) –
‘‘гаммз бана ж̇ахид̇з аарамман̣арасам̣ анубхавид̇ваа нируд̣̇д̇хо вибааго бхуд̇ваавиг̇ад̇ам̣ наама. гаммам̣ уббаж̇ж̇ид̇ваа нируд̣̇д̇хам̣ бхуд̇ваавиг̇ад̇ам̣ наама. д̇ад̣̇убхаяамби бхуд̇ваавиг̇ад̇уббаннанд̇и сан̇кяам̣ г̇ажчад̇и. гусалаагусалам̣ гаммам̣ ан̃н̃агаммасса вибаагам̣ бадиб̣аахид̇ваа ад̇д̇ано вибаагасса огаасам̣ гарод̇и. звам̣ гад̇з огаасз вибааго уббаж̇ж̇амаано огаасагаран̣ад̇о бадтааяа уббаннод̇и вужжад̇и. ид̣̇ам̣ огаасагад̇уббаннам̣ наамаа’’д̇и.
‘‘Kamme pana jahite ārammaṇarasaṃ anubhavitvā niruddho vipāko bhutvāvigataṃ nāma. Kammaṃ uppajjitvā niruddhaṃ bhutvāvigataṃ nāma. Tadubhayampi bhutvāvigatuppannanti saṅkhyaṃ gacchati. Kusalākusalaṃ kammaṃ aññakammassa vipākaṃ paṭibāhitvā attano vipākassa okāsaṃ karoti. Evaṃ kate okāse vipāko uppajjamāno okāsakaraṇato paṭṭhāya uppannoti vuccati. Idaṃ okāsakatuppannaṃ nāmā’’ti.
д̇ад̇т̇а адтасаалинияаа аяамад̇хиббааяо – ‘‘сад̇иби саб̣б̣зсамби жид̇д̇уббаад̣̇аанам̣ сам̣взд̣̇аяид̇асабхааваа аарамман̣аанубхаванз савибаллаасз бана санд̇аанз жид̇д̇аабхисан̇кааравасзна бавад̇д̇ид̇о аб̣яаагад̇зхи висидто гусалаагусалаанам̣ саад̇исаяо висаяаанубхаванаагааро. яат̇аа вигаббаг̇г̇аахавасзна рааг̇аад̣̇ийхи д̇аб̣б̣ибагкзхи жа агусалам̣ гусалан̃жа ниббарияааяад̇о аарамман̣арасам̣ анубхавад̇и, на д̇ат̇аа вибааго гаммавзг̇агкид̇д̇ад̇д̇аа, нааби гирияаа ахзд̇угаанам̣ ад̇ид̣̇уб̣б̣алад̇ааяа, сахзд̇угаанан̃жа кийн̣агилзсасса чал̣ан̇г̇убзгкаавад̇о уббаж̇ж̇амаанаанам̣ ад̇исанд̇авуд̇д̇ид̇д̇аа, д̇асмаа раж̇ж̇анаад̣̇ивасзна аарамман̣арасаанубхаванам̣ саад̇исаяанд̇и агусалам̣ гусалан̃жа уббаж̇ж̇ид̇ваа нируд̣̇д̇хад̇аасааман̃н̃зна сзсасан̇кад̇ан̃жа бхууд̇аабаг̇ад̇а’’нд̇и вуд̇д̇ам̣. саммохавинод̣̇анияаа бана вибаагаанубхаванавасзна д̇ад̣̇аарамман̣ам̣ авибаггабаагасса саб̣б̣ат̇аа авиг̇ад̇ад̇д̇аа бхавид̇ваавиг̇ад̇амад̇д̇авасзна гамман̃жа бхуд̇ваабаг̇ад̇анд̇и вуд̇д̇ам̣. д̇знзва д̇ад̇т̇а огаасагад̇уббаннанд̇и вибаагамзвааха, на гаммамби, д̇асмаа ид̇хааби саммохавинод̣̇анияам̣ вуд̇д̇анаязнзва бхуд̇ваабаг̇ад̇уббаннам̣ огаасагад̇уббаннан̃жа вибхад̇д̇анд̇и д̣̇адтаб̣б̣ам̣.
Tattha aṭṭhasāliniyā ayamadhippāyo – ‘‘satipi sabbesampi cittuppādānaṃ saṃvedayitasabhāvā ārammaṇānubhavane savipallāse pana santāne cittābhisaṅkhāravasena pavattito abyākatehi visiṭṭho kusalākusalānaṃ sātisayo visayānubhavanākāro. Yathā vikappaggāhavasena rāgādīhi tabbipakkhehi ca akusalaṃ kusalañca nippariyāyato ārammaṇarasaṃ anubhavati, na tathā vipāko kammavegakkhittattā, nāpi kiriyā ahetukānaṃ atidubbalatāya, sahetukānañca khīṇakilesassa chaḷaṅgupekkhāvato uppajjamānānaṃ atisantavuttittā, tasmā rajjanādivasena ārammaṇarasānubhavanaṃ sātisayanti akusalaṃ kusalañca uppajjitvā niruddhatāsāmaññena sesasaṅkhatañca bhūtāpagata’’nti vuttaṃ. Sammohavinodaniyā pana vipākānubhavanavasena tadārammaṇaṃ avipakkapākassa sabbathā avigatattā bhavitvāvigatamattavasena kammañca bhutvāpagatanti vuttaṃ. Teneva tattha okāsakatuppannanti vipākamevāha, na kammampi, tasmā idhāpi sammohavinodaniyaṃ vuttanayeneva bhutvāpagatuppannaṃ okāsakatuppannañca vibhattanti daṭṭhabbaṃ.
бан̃жагканд̇хаа бана вибассанааяа бхууми наамаад̇и саммасанасса таанабхаавад̇о вуд̇д̇ам̣. д̇зсууд̇и ад̇ийд̇аад̣̇ибхзд̣̇зсу. анусаяид̇агилзсаад̇и аббахийнаа маг̇г̇зна бахаад̇аб̣б̣аа ад̇хиббзд̇аа. д̇знааха – ‘‘ад̇ийд̇аа ваа…бз… на вад̇д̇аб̣б̣аа’’д̇и. хонд̇у д̇аава ‘‘ад̇ийд̇аа’’д̇и ваа ‘‘бажжуббаннаа’’д̇и ваа на вад̇д̇аб̣б̣аа, ‘‘анааг̇ад̇аа’’д̇и бана гасмаа на вад̇д̇аб̣б̣аа, нану гааран̣алаабхз уббаж̇ж̇анаарахаа аббахийнадтзна т̇аамаг̇ад̇аа гилзсаа анусаяаад̇и вужжанд̇ийд̇и? сажжамзд̇ам̣, анааг̇ад̇абхаавоби нзсам̣ на барижчинно ид̇араанааг̇ад̇агканд̇хаанам̣ вияаад̇и ‘‘анааг̇ад̇аа ваад̇и на вад̇д̇аб̣б̣аа’’д̇и вуд̇д̇ам̣. яад̣̇и хи нзсам̣ барижчинно анааг̇ад̇абхааво сияаа, д̇ад̇о ‘‘бажжуббаннаа, ад̇ийд̇аа’’д̇и жа вад̇д̇аб̣б̣аа сияум̣, бажжаяасамавааяз бана уббаж̇ж̇анаарахад̇ам̣ убаад̣̇ааяа анааг̇ад̇авохааро д̇ад̇т̇а взд̣̇ид̇аб̣б̣о.
Pañcakkhandhā pana vipassanāya bhūmi nāmāti sammasanassa ṭhānabhāvato vuttaṃ. Tesūti atītādibhedesu. Anusayitakilesāti appahīnā maggena pahātabbā adhippetā. Tenāha – ‘‘atītā vā…pe… na vattabbā’’ti. Hontu tāva ‘‘atītā’’ti vā ‘‘paccuppannā’’ti vā na vattabbā, ‘‘anāgatā’’ti pana kasmā na vattabbā, nanu kāraṇalābhe uppajjanārahā appahīnaṭṭhena thāmagatā kilesā anusayāti vuccantīti? Saccametaṃ, anāgatabhāvopi nesaṃ na paricchinno itarānāgatakkhandhānaṃ viyāti ‘‘anāgatā vāti na vattabbā’’ti vuttaṃ. Yadi hi nesaṃ paricchinno anāgatabhāvo siyā, tato ‘‘paccuppannā, atītā’’ti ca vattabbā siyuṃ, paccayasamavāye pana uppajjanārahataṃ upādāya anāgatavohāro tattha veditabbo.
ид̣̇ам̣ бхуумилад̣̇д̇хуббаннам̣ наамаад̇и ид̣̇ам̣ яат̇аавуд̇д̇ам̣ гилзсаж̇аад̇ам̣ аббахийнадтзна бхуумилад̣̇д̇хуббаннам̣ наама гааран̣алаабхз сад̇и виж̇ж̇амаанагижжагаран̣ад̇о. д̇аасу д̇аасу бхуумисууд̇и мануссад̣̇зваад̣̇иад̇д̇абхаавасан̇каад̇зсу убаад̣̇аанагканд̇хзсу. аарамман̣агаран̣авасзна хи бхаванд̇и зд̇т̇а гилзсаад̇и бхуумияо, убаад̣̇аанагканд̇хаа. асамуг̇гхаад̇аг̇ад̇аад̇и д̇асмим̣ д̇асмим̣ санд̇аанз ануббад̇д̇ид̇хаммад̇ам̣ анаабаад̣̇ид̇ад̇ааяа самуг̇гхаад̇ам̣ самужчзд̣̇ам̣ на г̇ад̇аад̇и асамуг̇гхаад̇аг̇ад̇аа. бхуумилад̣̇д̇хуббаннам̣ наамаад̇и зд̇т̇а лад̣̇д̇хабхуумигам̣ бхуумилад̣̇д̇ханд̇и вуд̇д̇ам̣ аг̇г̇иаахид̇о вияа. огаасагад̇уббаннасад̣̇д̣̇зби жа адтасаалинияам̣ (д̇ха. са. адта. 1 гаамааважарагусалабад̣̇абхааж̇анийяа) ааг̇ад̇анаязна огаасо гад̇о зд̇зна гусалаагусалагаммзна, огаасо гад̇о зд̇асса вибаагассаад̇и жа д̣̇увид̇хад̇т̇зби звамзва гад̇асад̣̇д̣̇асса баранибаад̇о взд̣̇ид̇аб̣б̣о. ид̇ха бана огаасагад̇уббаннасад̣̇д̣̇зна вибаагассзва г̇ахид̇ад̇д̇аа ‘‘огаасо гад̇о зд̇асса вибаагассаа’’д̇и звам̣ виг̇г̇ахо д̣̇адтаб̣б̣о.
Idaṃ bhūmiladdhuppannaṃ nāmāti idaṃ yathāvuttaṃ kilesajātaṃ appahīnaṭṭhena bhūmiladdhuppannaṃ nāma kāraṇalābhe sati vijjamānakiccakaraṇato. Tāsu tāsu bhūmisūti manussadevādiattabhāvasaṅkhātesu upādānakkhandhesu. Ārammaṇakaraṇavasena hi bhavanti ettha kilesāti bhūmiyo, upādānakkhandhā. Asamugghātagatāti tasmiṃ tasmiṃ santāne anuppattidhammataṃ anāpāditatāya samugghātaṃ samucchedaṃ na gatāti asamugghātagatā. Bhūmiladdhuppannaṃ nāmāti ettha laddhabhūmikaṃ bhūmiladdhanti vuttaṃ aggiāhito viya. Okāsakatuppannasaddepi ca aṭṭhasāliniyaṃ (dha. sa. aṭṭha. 1 kāmāvacarakusalapadabhājanīya) āgatanayena okāso kato etena kusalākusalakammena, okāso kato etassa vipākassāti ca duvidhatthepi evameva katasaddassa paranipāto veditabbo. Idha pana okāsakatuppannasaddena vipākasseva gahitattā ‘‘okāso kato etassa vipākassā’’ti evaṃ viggaho daṭṭhabbo.
кан̣ад̇д̇аяасаман̇г̇ид̇ааяа самуд̣̇аажаараббад̇д̇ам̣ самуд̣̇аажааруббаннам̣. д̇знааха – ‘‘самбад̇и вад̇д̇амаанам̣язваа’’д̇и. аарамман̣ам̣ ад̇хиг̇г̇аяха д̣̇ал̣хам̣ г̇ахзд̇ваа бавад̇д̇ам̣ аарамман̣аад̇хиг̇г̇ахид̇уббаннам̣. вигкамбханаббахаанавасзна аббахийнаа авигкамбхид̇аа. самужчзд̣̇аббахаанавасзна аббахийнаа асамуг̇гхаад̇ид̇аа. нимид̇д̇аг̇г̇аахавасзна аарамман̣асса ад̇хиг̇г̇ахид̇ад̇д̇аа д̇ам̣ аарамман̣ам̣ ануссарид̇аануссарид̇агкан̣з гилзсуббад̇д̇ихзд̇убхаавзна убад̇идтанад̇о ад̇хиг̇г̇ахид̇амзва наамам̣ ход̇ийд̇и ааха – ‘‘аарамман̣асса ад̇хиг̇г̇ахид̇ад̇д̇аа’’д̇и. зд̇т̇а жа аахадакийраругко вияа нимид̇д̇аг̇г̇аахавасзна ад̇хиг̇г̇ахид̇ам̣ аарамман̣ам̣, анаахадакийраругко вияа авигкамбхид̇ад̇ааяа анд̇ог̇ад̇агилзсааарамман̣ам̣ д̣̇адтаб̣б̣ам̣. нимид̇д̇аг̇г̇аахигаа авигкамбхид̇агилзсаа ваа буг̇г̇алаа ваа аахадаанаахадакийраругкасад̣̇исаа. буриманаязнзваад̇и авигкамбхид̇уббаннз вуд̇д̇анаязнзва. вид̇т̇аарзд̇аб̣б̣анд̇и ‘‘имасмим̣ наама таанз нуббаж̇ж̇иссанд̇ий’’д̇и на вад̇д̇аб̣б̣аа. гасмаа? асамуг̇гхаад̇ид̇ад̇д̇аа. яат̇аа гим̣? яат̇аа сажз кийраругкам̣ гутаарияаа ааханзяяум̣, имасмим̣ наама таанз кийрам̣ на нигкамзяяаад̇и на вад̇д̇аб̣б̣ам̣, звам̣. ид̣̇ам̣ асамуг̇гхаад̇ид̇уббаннам̣ наамаад̇и звам̣ яож̇зд̇ваа вид̇т̇аарзд̇аб̣б̣ам̣.
Khaṇattayasamaṅgitāya samudācārappattaṃ samudācāruppannaṃ. Tenāha – ‘‘sampati vattamānaṃyevā’’ti. Ārammaṇaṃ adhiggayha daḷhaṃ gahetvā pavattaṃ ārammaṇādhiggahituppannaṃ. Vikkhambhanappahānavasena appahīnā avikkhambhitā. Samucchedappahānavasena appahīnā asamugghātitā. Nimittaggāhavasena ārammaṇassa adhiggahitattā taṃ ārammaṇaṃ anussaritānussaritakkhaṇe kilesuppattihetubhāvena upatiṭṭhanato adhiggahitameva nāmaṃ hotīti āha – ‘‘ārammaṇassa adhiggahitattā’’ti. Ettha ca āhaṭakhīrarukkho viya nimittaggāhavasena adhiggahitaṃ ārammaṇaṃ, anāhaṭakhīrarukkho viya avikkhambhitatāya antogatakilesaārammaṇaṃ daṭṭhabbaṃ. Nimittaggāhikā avikkhambhitakilesā vā puggalā vā āhaṭānāhaṭakhīrarukkhasadisā. Purimanayenevāti avikkhambhituppanne vuttanayeneva. Vitthāretabbanti ‘‘imasmiṃ nāma ṭhāne nuppajjissantī’’ti na vattabbā. Kasmā? Asamugghātitattā. Yathā kiṃ? Yathā sace khīrarukkhaṃ kuṭhāriyā āhaneyyuṃ, imasmiṃ nāma ṭhāne khīraṃ na nikkhameyyāti na vattabbaṃ, evaṃ. Idaṃ asamugghātituppannaṃ nāmāti evaṃ yojetvā vitthāretabbaṃ.
имзсу уббаннзсууд̇и яат̇аавуд̇д̇зсу адтасу уббаннзсу. ид̣̇ам̣ на маг̇г̇аваж̇жхам̣ аббахаад̇аб̣б̣авад̇т̇уд̇д̇аа. маг̇г̇аваж̇жхам̣ маг̇г̇зна бахзяяавад̇т̇уд̇д̇аа. рад̇д̇од̇и рааг̇зна саманнааг̇ад̇о. зса наяо д̣̇удто муул̣ход̇и зд̇т̇ааби. виниб̣ад̣̇д̇ход̇и маанасам̣яож̇анзна вируубам̣ ниб̣анд̇хид̇о. бараамадтод̇и д̣̇идтибараамаасзна д̇хаммасабхаавам̣ ад̇иггамма барад̇о аамадто. анидтан̇г̇ад̇од̇и нидтам̣ аг̇ад̇о, сам̣саяаабаннод̇и ад̇т̇о. т̇аамаг̇ад̇од̇и анусаяавасзна д̣̇ал̣хад̇ам̣ убаг̇ад̇о. яуг̇анад̣̇д̇хаад̇и бахаад̇аб̣б̣аббахааяагаяуг̇з над̣̇д̇хаа вияа вад̇д̇анагаа згагаалигад̇д̇аа. сам̣гилзсигаад̇и сам̣гилзсад̇хаммасахид̇аа.
Imesu uppannesūti yathāvuttesu aṭṭhasu uppannesu. Idaṃ na maggavajjhaṃ appahātabbavatthuttā. Maggavajjhaṃ maggena paheyyavatthuttā. Rattoti rāgena samannāgato. Esa nayo duṭṭho mūḷhoti etthāpi. Vinibaddhoti mānasaṃyojanena virūpaṃ nibandhito. Parāmaṭṭhoti diṭṭhiparāmāsena dhammasabhāvaṃ atikkamma parato āmaṭṭho. Aniṭṭhaṅgatoti niṭṭhaṃ agato, saṃsayāpannoti attho. Thāmagatoti anusayavasena daḷhataṃ upagato. Yuganaddhāti pahātabbappahāyakayuge naddhā viya vattanakā ekakālikattā. Saṃkilesikāti saṃkilesadhammasahitā.
баал̣ияанд̇и бадисамбхид̣̇аабаал̣ияам̣ (бади. ма. 3.21). д̇игаалигзсуби гилзсзсу вааяаамаабхаавад̣̇ассанад̇т̇ам̣ аж̇аад̇апалад̇арун̣аругко баал̣ияам̣ нид̣̇ассид̇о, адтагат̇ааяам̣ бана ж̇аад̇о сад̇д̇о асамуд̣̇аахадагилзсо наама над̇т̇ийд̇и ‘‘ж̇аад̇апаларугкзна д̣̇ийбзд̇аб̣б̣а’’нд̇и вад̇ваа д̇амад̇т̇ам̣ виварид̇ум̣ ‘‘яат̇аа хий’’д̇иаад̣̇и вуд̇д̇ам̣. ат̇а ваа маг̇г̇зна бахийнагилзсаанамзва ад̇ийд̇аад̣̇ибхзд̣̇зна д̇ид̇хаа навад̇д̇аб̣б̣ад̇ам̣ баагадам̣ гаад̇ум̣ аж̇аад̇апаларугко убамаавасзна баал̣ияам̣ аабхад̇о, ад̇ийд̇аад̣̇ийнам̣ аббахийнад̇аад̣̇ассанад̇т̇амби ‘‘ж̇аад̇апаларугкзна д̣̇ийбзд̇аб̣б̣а’’нд̇и адтагат̇ааяам̣ вуд̇д̇ам̣. д̇ад̇т̇а яат̇аа ажчиннз ругкз ниб̣б̣ад̇д̇анаарахаани палаани чиннз ануббаж̇ж̇амаанаани гад̣̇аажи сасабхааваани ахзсум̣, хонд̇и, бхависсанд̇и ваад̇и ад̇ийд̇аад̣̇ибхаавзна на вад̇д̇аб̣б̣аани, звам̣ маг̇г̇зна бахийнагилзсаа жа д̣̇адтаб̣б̣аа маг̇г̇з ануббаннз уббад̇д̇ирахаанам̣ уббаннз саб̣б̣зна саб̣б̣ам̣ абхаавад̇о . яат̇аа жа чзд̣̇з асад̇и палаани уббаж̇ж̇иссанд̇ийд̇и чзд̣̇анасса саад̇т̇агад̇аа, звам̣ маг̇г̇абхааванааяа жа саад̇т̇агад̇аа яож̇зд̇аб̣б̣аа. нааби на баж̇ахад̇ийд̇и уббаж̇ж̇анаарахаанам̣ баж̇аханад̇о вуд̇д̇ам̣. уббаж̇ж̇ид̇ваад̇и лагкан̣з д̇ваа-сад̣̇д̣̇о. маг̇г̇асса уббаж̇ж̇анагирияааяа хи самуд̣̇аяаббахаананиб̣б̣аанасачигаран̣агирияаа вияа канд̇хаанам̣ бариж̇аананагирияаа лагкийяад̇и.
Pāḷiyanti paṭisambhidāpāḷiyaṃ (paṭi. ma. 3.21). Tikālikesupi kilesesu vāyāmābhāvadassanatthaṃ ajātaphalataruṇarukkho pāḷiyaṃ nidassito, aṭṭhakathāyaṃ pana jāto satto asamudāhaṭakileso nāma natthīti ‘‘jātaphalarukkhena dīpetabba’’nti vatvā tamatthaṃ vivarituṃ ‘‘yathā hī’’tiādi vuttaṃ. Atha vā maggena pahīnakilesānameva atītādibhedena tidhā navattabbataṃ pākaṭaṃ kātuṃ ajātaphalarukkho upamāvasena pāḷiyaṃ ābhato, atītādīnaṃ appahīnatādassanatthampi ‘‘jātaphalarukkhena dīpetabba’’nti aṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ. Tattha yathā acchinne rukkhe nibbattanārahāni phalāni chinne anuppajjamānāni kadāci sasabhāvāni ahesuṃ, honti, bhavissanti vāti atītādibhāvena na vattabbāni, evaṃ maggena pahīnakilesā ca daṭṭhabbā magge anuppanne uppattirahānaṃ uppanne sabbena sabbaṃ abhāvato . Yathā ca chede asati phalāni uppajjissantīti chedanassa sātthakatā, evaṃ maggabhāvanāya ca sātthakatā yojetabbā. Nāpi na pajahatīti uppajjanārahānaṃ pajahanato vuttaṃ. Uppajjitvāti lakkhaṇe tvā-saddo. Maggassa uppajjanakiriyāya hi samudayappahānanibbānasachikaraṇakiriyā viya khandhānaṃ parijānanakiriyā lakkhīyati.
д̇зби баж̇ахад̇иязваад̇и яз д̇зхи гилзсзхи ж̇анзд̇аб̣б̣аа убаад̣̇иннагканд̇хаа, д̇зби баж̇ахад̇иязва д̇аннимид̇д̇асса абхисан̇кааравин̃н̃аан̣асса нирод̇ханад̇о. д̇знааха – ‘‘вуд̇д̇амби жзд̇а’’нд̇иаад̣̇и. абхисан̇кааравин̃н̃аан̣асса нирод̇хзнаад̇и гаммавин̃н̃аан̣асса ануббад̇д̇ид̇хаммад̇аабаад̣̇анзна. зд̇т̇аад̇и зд̇асмим̣ сод̇аабад̇д̇имаг̇г̇ан̃аан̣з хзд̇убхууд̇з. зд̇зд̇и наамаруубасан̃н̃ид̇аа сан̇каараа. саб̣б̣абхавзхи вудтаад̇иязваад̇иби вад̣̇анд̇ийд̇и арахад̇д̇амаг̇г̇о саб̣б̣абхавзхи вудтаад̇иязваад̇и вад̣̇анд̇и д̇ад̣̇уббад̇д̇ид̇о уд̣̇д̇хам̣ бхавуубабад̇д̇ияаа гилзсассаби абхаавад̇о.
Tepi pajahatiyevāti ye tehi kilesehi janetabbā upādinnakkhandhā, tepi pajahatiyeva tannimittassa abhisaṅkhāraviññāṇassa nirodhanato. Tenāha – ‘‘vuttampi ceta’’ntiādi. Abhisaṅkhāraviññāṇassa nirodhenāti kammaviññāṇassa anuppattidhammatāpādanena. Etthāti etasmiṃ sotāpattimaggañāṇe hetubhūte. Eteti nāmarūpasaññitā saṅkhārā. Sabbabhavehi vuṭṭhātiyevātipi vadantīti arahattamaggo sabbabhavehi vuṭṭhātiyevāti vadanti taduppattito uddhaṃ bhavūpapattiyā kilesassapi abhāvato.
згажид̇д̇агкан̣игад̇д̇аа маг̇г̇ассаад̇и ад̇хиббааязна ‘‘гат̇ам̣ ануббаннаанам̣…бз… тид̇ияаа бхааванаа ход̇ий’’д̇и бужчад̇и. маг̇г̇аббавад̇д̇ияааязва убхаяагижжасид̣̇д̇хид̇о ааха – ‘‘маг̇г̇аббавад̇д̇ияааязваа’’д̇и. маг̇г̇о хийд̇иаад̣̇инаа д̇амад̇т̇ам̣ виварад̇и. ануббанно наама вужжад̇и, д̇асмаа д̇асса бхааванаа ануббаннаанам̣ уббаад̣̇ааяа бхааванаа вуд̇д̇аад̇и яож̇зд̇аб̣б̣аа. вад̇д̇ум̣ ваддад̇ийд̇и яаавад̇аа маг̇г̇асса бавад̇д̇иязва тид̇и, д̇ад̇д̇агаанзва ниб̣б̣ад̇д̇ид̇алогуд̇д̇араани.
Ekacittakkhaṇikattā maggassāti adhippāyena ‘‘kathaṃ anuppannānaṃ…pe… ṭhitiyā bhāvanā hotī’’ti pucchati. Maggappavattiyāyeva ubhayakiccasiddhito āha – ‘‘maggappavattiyāyevā’’ti. Maggo hītiādinā tamatthaṃ vivarati. Anuppanno nāma vuccati, tasmā tassa bhāvanā anuppannānaṃ uppādāya bhāvanā vuttāti yojetabbā. Vattuṃ vaṭṭatīti yāvatā maggassa pavattiyeva ṭhiti, tattakāneva nibbattitalokuttarāni.
398-401. гад̇д̇угамяад̇аачанд̣̇ам̣ ад̇хибад̇им̣ гарид̇ваа бадилад̣̇д̇хасамаад̇хи чанд̣̇асамаад̇хийд̇и ааха – ‘‘чанд̣̇ам̣ ниссааяа бавад̇д̇о самаад̇хи чанд̣̇асамаад̇хий’’д̇и бад̇хаанасан̇каараад̇и жад̇угижжасаад̇хагасса саммаббад̇хаанавийрияассзд̇ам̣ ад̇хиважанам̣. д̇знааха – ‘‘бад̇хаанабхууд̇аа сан̇каараа бад̇хаанасан̇каараа’’д̇и. д̇ад̇т̇а бад̇хаанабхууд̇аад̇и вийрияабхууд̇аа. сан̇кад̇асан̇каараад̣̇инивад̇д̇анад̇т̇ам̣ бад̇хаанаг̇г̇ахан̣анд̇и. ат̇а ваа д̇ам̣ д̇ам̣ висзсам̣ сан̇карод̇ийд̇и сан̇кааро, саб̣б̣ам̣ вийрияам̣. д̇ад̇т̇а жад̇угижжасаад̇хагад̇о сзсанивад̇д̇анад̇т̇ам̣ бад̇хаанаг̇г̇ахан̣анд̇и, бад̇хаанабхууд̇аа сздтабхууд̇аад̇и ад̇т̇о. жад̇уб̣б̣ид̇хасса бана вийрияасса ад̇хиббзд̇ад̇д̇аа б̣ахуважананид̣̇д̣̇зсо гад̇о. д̇зхи д̇хаммзхийд̇и чанд̣̇асамаад̇хинаа бад̇хаанасан̇каарзхи жа. ид̣̇д̇хибаад̣̇анд̇и зд̇т̇а иж̇жхад̇ийд̇и ид̣̇д̇хи, самиж̇жхад̇и нибпаж̇ж̇ад̇ийд̇и ад̇т̇о. иж̇жханд̇и ваа зд̇ааяа сад̇д̇аа ид̣̇д̇хаа вуд̣̇д̇хаа уггам̣саг̇ад̇аа хонд̇ийд̇иби ид̣̇д̇хи. батамзнад̇т̇зна ид̣̇д̇хи зва баад̣̇о ид̣̇д̇хибаад̣̇о, ид̣̇д̇хигодтаасод̇и ад̇т̇о. д̣̇уд̇иязнад̇т̇зна ид̣̇д̇хияаа баад̣̇од̇и ид̣̇д̇хибаад̣̇о, баад̣̇од̇и бад̇идтаа, ад̇хиг̇амуубааяод̇и ад̇т̇о. д̇зна хи яасмаа убаруубаривисзсасан̇каад̇ам̣ ид̣̇д̇хим̣ баж̇ж̇анд̇и баабун̣анд̇и, д̇асмаа баад̣̇од̇и вужжад̇и. д̇знааха – ‘‘ид̣̇д̇хияаа баад̣̇ам̣, ид̣̇д̇хибхууд̇ам̣ ваа баад̣̇ам̣ ид̣̇д̇хибаад̣̇а’’нд̇и.
398-401. Kattukamyatāchandaṃ adhipatiṃ karitvā paṭiladdhasamādhi chandasamādhīti āha – ‘‘chandaṃ nissāya pavatto samādhi chandasamādhī’’ti padhānasaṅkhārāti catukiccasādhakassa sammappadhānavīriyassetaṃ adhivacanaṃ. Tenāha – ‘‘padhānabhūtā saṅkhārā padhānasaṅkhārā’’ti. Tattha padhānabhūtāti vīriyabhūtā. Saṅkhatasaṅkhārādinivattanatthaṃ padhānaggahaṇanti. Atha vā taṃ taṃ visesaṃ saṅkharotīti saṅkhāro, sabbaṃ vīriyaṃ. Tattha catukiccasādhakato sesanivattanatthaṃ padhānaggahaṇanti, padhānabhūtā seṭṭhabhūtāti attho. Catubbidhassa pana vīriyassa adhippetattā bahuvacananiddeso kato. Tehi dhammehīti chandasamādhinā padhānasaṅkhārehi ca. Iddhipādanti ettha ijjhatīti iddhi, samijjhati nipphajjatīti attho. Ijjhanti vā etāya sattā iddhā vuddhā ukkaṃsagatā hontītipi iddhi. Paṭhamenatthena iddhi eva pādo iddhipādo, iddhikoṭṭhāsoti attho. Dutiyenatthena iddhiyā pādoti iddhipādo, pādoti patiṭṭhā, adhigamūpāyoti attho. Tena hi yasmā uparūparivisesasaṅkhātaṃ iddhiṃ pajjanti pāpuṇanti, tasmā pādoti vuccati. Tenāha – ‘‘iddhiyā pādaṃ, iddhibhūtaṃ vā pādaṃ iddhipāda’’nti.
ат̇а ваа ид̣̇д̇хибаад̣̇анд̇и нибпад̇д̇ибарияааязна иж̇жханадтзна, иж̇жханд̇и зд̇ааяа сад̇д̇аа ид̣̇д̇хаа вуд̣̇д̇хаа уггам̣саг̇ад̇аа хонд̇ийд̇и иминаа ваа барияааязна ид̣̇д̇хийд̇и сан̇кам̣ г̇ад̇аанам̣ убажаараж̇жхаанаад̣̇игусалажид̇д̇асамбаяуд̇д̇аанам̣ чанд̣̇асамаад̇хибад̇хаанасан̇каараанам̣ ад̇хидтаанадтзна баад̣̇абхууд̇ам̣ сзсажид̇д̇ажзд̇асигараасинд̇и ад̇т̇о. д̇знзва ид̣̇д̇хибаад̣̇авибхан̇г̇з (вибха. 434-437) ‘‘ид̣̇д̇хибаад̣̇од̇и д̇ат̇аабхууд̇асса взд̣̇анаагканд̇хо…бз… вин̃н̃аан̣агканд̇хо’’д̇и вуд̇д̇ам̣. саа зва жа д̇ат̇аавуд̇д̇аа ид̣̇д̇хи яасмаа хздтимаа хздтимаа убаримааяа убаримааяа д̇аяо чанд̣̇асамаад̇хиббад̇хаанасан̇каараа баад̣̇абхууд̇аа ад̇хидтаанабхууд̇аа, д̇асмаа вуд̇д̇ам̣ ‘‘ид̣̇д̇хибхууд̇ам̣ ваа баад̣̇а’’нд̇и. д̇ат̇аа хздтаа д̇хаммаа ид̣̇д̇хиби хонд̇и ид̣̇д̇хибаад̣̇ааби, сзсаа бана самбаяуд̇д̇агаа жад̇д̇ааро канд̇хаа ид̣̇д̇хибаад̣̇ааязва. вийрияажид̇д̇авиймам̣саасамаад̇хиббад̇хаанасан̇каарасан̇каад̇ааби д̇аяо д̇аяо д̇хаммаа ид̣̇д̇хиби хонд̇и ид̣̇д̇хибаад̣̇ааби, сзсаа бана самбаяуд̇д̇агаа жад̇д̇ааро канд̇хаа ид̣̇д̇хибаад̣̇ааязва.
Atha vā iddhipādanti nipphattipariyāyena ijjhanaṭṭhena, ijjhanti etāya sattā iddhā vuddhā ukkaṃsagatā hontīti iminā vā pariyāyena iddhīti saṅkhaṃ gatānaṃ upacārajjhānādikusalacittasampayuttānaṃ chandasamādhipadhānasaṅkhārānaṃ adhiṭṭhānaṭṭhena pādabhūtaṃ sesacittacetasikarāsinti attho. Teneva iddhipādavibhaṅge (vibha. 434-437) ‘‘iddhipādoti tathābhūtassa vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho’’ti vuttaṃ. Sā eva ca tathāvuttā iddhi yasmā heṭṭhimā heṭṭhimā uparimāya uparimāya tayo chandasamādhippadhānasaṅkhārā pādabhūtā adhiṭṭhānabhūtā, tasmā vuttaṃ ‘‘iddhibhūtaṃ vā pāda’’nti. Tathā heṭṭhā dhammā iddhipi honti iddhipādāpi, sesā pana sampayuttakā cattāro khandhā iddhipādāyeva. Vīriyacittavīmaṃsāsamādhippadhānasaṅkhārasaṅkhātāpi tayo tayo dhammā iddhipi honti iddhipādāpi, sesā pana sampayuttakā cattāro khandhā iddhipādāyeva.
абижа буб̣б̣абхааг̇о буб̣б̣абхааг̇о ид̣̇д̇хибаад̣̇о наама, бадилаабхо бадилаабхо ид̣̇д̇хи наамаад̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣аа. аяамад̇т̇о убажаарзна ваа вибассанааяа ваа д̣̇ийбзд̇аб̣б̣о. батамаж̇жхаанабаригамман̃хи ид̣̇д̇хибаад̣̇о наама, батамаж̇жхаанам̣ ид̣̇д̇хи наама. д̣̇уд̇ияажхаана… д̇ад̇ияажхаана… жад̇уд̇т̇ажхаана… аагаасаанан̃жааяад̇ана… вин̃н̃аан̣ан̃жааяад̇ана… аагин̃жан̃н̃ааяад̇ана… нзвасан̃н̃аанаасан̃н̃ааяад̇анабаригаммам̣ ид̣̇д̇хибаад̣̇о наама, нзвасан̃н̃аанаасан̃н̃ааяад̇анам̣ ид̣̇д̇хи наама. сод̇аабад̇д̇имаг̇г̇асса вибассанаа ид̣̇д̇хибаад̣̇о наама, сод̇аабад̇д̇имаг̇г̇о ид̣̇д̇хи наама. сагад̣̇ааг̇аами-анааг̇аами-арахад̇д̇амаг̇г̇асса вибассанаа ид̣̇д̇хибаад̣̇о наама, арахад̇д̇амаг̇г̇о ид̣̇д̇хи наама. бадилаабхзнаби д̣̇ийбзд̇ум̣ ваддад̇иязва. батамаж̇жхаанан̃хи ид̣̇д̇хибаад̣̇о наама, д̣̇уд̇ияаж̇жхаанам̣ ид̣̇д̇хи наама. д̣̇уд̇ияаж̇жхаанам̣ ид̣̇д̇хибаад̣̇о наама, д̇ад̇ияаж̇жхаанам̣ ид̣̇д̇хи наама…бз… анааг̇аамимаг̇г̇о ид̣̇д̇хибаад̣̇о наама, арахад̇д̇амаг̇г̇о ид̣̇д̇хи наама.
Apica pubbabhāgo pubbabhāgo iddhipādo nāma, paṭilābho paṭilābho iddhi nāmāti veditabbā. Ayamattho upacārena vā vipassanāya vā dīpetabbo. Paṭhamajjhānaparikammañhi iddhipādo nāma, paṭhamajjhānaṃ iddhi nāma. Dutiyajhāna… tatiyajhāna… catutthajhāna… ākāsānañcāyatana… viññāṇañcāyatana… ākiñcaññāyatana… nevasaññānāsaññāyatanaparikammaṃ iddhipādo nāma, nevasaññānāsaññāyatanaṃ iddhi nāma. Sotāpattimaggassa vipassanā iddhipādo nāma, sotāpattimaggo iddhi nāma. Sakadāgāmi-anāgāmi-arahattamaggassa vipassanā iddhipādo nāma, arahattamaggo iddhi nāma. Paṭilābhenapi dīpetuṃ vaṭṭatiyeva. Paṭhamajjhānañhi iddhipādo nāma, dutiyajjhānaṃ iddhi nāma. Dutiyajjhānaṃ iddhipādo nāma, tatiyajjhānaṃ iddhi nāma…pe… anāgāmimaggo iddhipādo nāma, arahattamaggo iddhi nāma.
сзсзсубийд̇и вийрияасамаад̇хиаад̣̇ийсуби. д̇ад̇т̇а хи вийрияам̣, жид̇д̇ам̣, виймам̣сам̣ ад̇хибад̇им̣ гарид̇ваа бадилад̣̇д̇хасамаад̇хи вийрияасамаад̇хи, жид̇д̇асамаад̇хи, виймам̣саасамаад̇хийд̇и ад̇т̇о взд̣̇ид̇аб̣б̣о. чанд̣̇аад̣̇ийсу зганд̇и чанд̣̇аад̣̇ийсу жад̇уусу аад̣̇ид̇о вуд̇д̇ад̇д̇аа аад̣̇ибхууд̇ам̣ згам̣ бад̇хаанам̣ чанд̣̇анд̇и ад̇хиббааяо. д̇знзвааха – ‘‘д̇ад̣̇аасса батамид̣̇д̇хибаад̣̇о’’д̇и. звам̣ сзсаабийд̇и зд̇зна вийрияам̣ жид̇д̇ам̣ виймам̣сам̣ ниссааяа вибассанам̣ вад̣дхзд̇ваа арахад̇д̇ам̣ баабун̣анд̇аанам̣ васзна д̣̇уд̇ияавийрияид̣̇д̇хибаад̣̇аад̣̇аяо яож̇зд̇аб̣б̣аад̇и д̣̇ассзд̇и. иминаа хи суд̇д̇анд̇зна жад̇уннам̣ бхигкуунам̣ мад̇т̇агаббад̇д̇ам̣ гаммадтаанам̣ д̣̇ассид̇ам̣. зго хи бхигку чанд̣̇ам̣ авассаяад̇и, гад̇д̇угамяад̇аагусалад̇хаммажчанд̣̇зна ад̇т̇анибпад̇д̇ияам̣ сад̇и ‘‘ахам̣ логуд̇д̇арад̇хаммам̣ ниб̣б̣ад̇д̇зссаами, над̇т̇и маяхам̣ зд̇асса ниб̣б̣ад̇д̇анз бхааро’’д̇и чанд̣̇ам̣ ж̇здтагам̣ чанд̣̇ам̣ д̇хурам̣ чанд̣̇ам̣ буб̣б̣ан̇г̇амам̣ гад̇ваа логуд̇д̇арад̇хаммам̣ ниб̣б̣ад̇д̇зд̇и. зго вийрияам̣ авассаяад̇и, зго жид̇д̇ам̣, зго бан̃н̃ам̣ авассаяад̇и, бан̃н̃ааяа ад̇т̇анибпад̇д̇ияам̣ сад̇и ‘‘ахам̣ логуд̇д̇арад̇хаммам̣ ниб̣б̣ад̇д̇зссаами, над̇т̇и маяхам̣ зд̇асса ниб̣б̣ад̇д̇анз бхааро’’д̇и бан̃н̃ам̣ ж̇здтагам̣ бан̃н̃ам̣ д̇хурам̣ бан̃н̃ам̣ буб̣б̣ан̇г̇амам̣ гад̇ваа логуд̇д̇арад̇хаммам̣ ниб̣б̣ад̇д̇зд̇и.
Sesesupīti vīriyasamādhiādīsupi. Tattha hi vīriyaṃ, cittaṃ, vīmaṃsaṃ adhipatiṃ karitvā paṭiladdhasamādhi vīriyasamādhi, cittasamādhi, vīmaṃsāsamādhīti attho veditabbo. Chandādīsu ekanti chandādīsu catūsu ādito vuttattā ādibhūtaṃ ekaṃ padhānaṃ chandanti adhippāyo. Tenevāha – ‘‘tadāssa paṭhamiddhipādo’’ti. Evaṃ sesāpīti etena vīriyaṃ cittaṃ vīmaṃsaṃ nissāya vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pāpuṇantānaṃ vasena dutiyavīriyiddhipādādayo yojetabbāti dasseti. Iminā hi suttantena catunnaṃ bhikkhūnaṃ matthakappattaṃ kammaṭṭhānaṃ dassitaṃ. Eko hi bhikkhu chandaṃ avassayati, kattukamyatākusaladhammacchandena atthanipphattiyaṃ sati ‘‘ahaṃ lokuttaradhammaṃ nibbattessāmi, natthi mayhaṃ etassa nibbattane bhāro’’ti chandaṃ jeṭṭhakaṃ chandaṃ dhuraṃ chandaṃ pubbaṅgamaṃ katvā lokuttaradhammaṃ nibbatteti. Eko vīriyaṃ avassayati, eko cittaṃ, eko paññaṃ avassayati, paññāya atthanipphattiyaṃ sati ‘‘ahaṃ lokuttaradhammaṃ nibbattessāmi, natthi mayhaṃ etassa nibbattane bhāro’’ti paññaṃ jeṭṭhakaṃ paññaṃ dhuraṃ paññaṃ pubbaṅgamaṃ katvā lokuttaradhammaṃ nibbatteti.
гат̇ам̣? яат̇аа хи жад̇уусу амажжабуд̇д̇зсу таананд̇арам̣ бад̇т̇зд̇ваа вижаранд̇зсу зго убадтаанам̣ авассаяад̇и, зго суурабхаавам̣, зго ж̇аад̇им̣, зго манд̇ам̣. гат̇ам̣? д̇зсу хи батамо убадтаанз аббамаад̣̇агаарид̇ааяа ад̇т̇анибпад̇д̇ияаа сад̇и лаб̣бхамаанам̣ ‘‘лажчаамзд̇ам̣ таананд̇ара’’нд̇и убадтаанам̣ авассаяад̇и. д̣̇уд̇ияо убадтаанз аббамад̇д̇оби ‘‘згажжо сан̇г̇аамз бажжубадтид̇з сан̣таад̇ум̣ на саггод̇и, авассам̣ бана ран̃н̃о бажжанд̇о губбиссад̇и, д̇асмим̣ губбид̇з рат̇асса бурад̇о гаммам̣ гад̇ваа рааж̇аанам̣ аараад̇хзд̇ваа аахараабзссаамзд̇ам̣ таананд̇ара’’нд̇и суурабхаавам̣ авассаяад̇и. д̇ад̇ияо ‘‘суурабхаавзби сад̇и згажжо хийнаж̇аад̇иго ход̇и, ж̇аад̇им̣ сод̇хзд̇ваа таананд̇арам̣ д̣̇знд̇о маяхам̣ д̣̇ассад̇ий’’д̇и ж̇аад̇им̣ авассаяад̇и. жад̇уд̇т̇о ‘‘ж̇аад̇имааби зго аманд̇анийяо ход̇и, манд̇зна гад̇д̇аб̣б̣агижжз уббаннз аахараабзссаамзд̇ам̣ таананд̇ара’’нд̇и манд̇ам̣ авассаяад̇и. д̇з саб̣б̣зби ад̇д̇ано ад̇д̇ано авассаяаб̣алзна таананд̇араани баабун̣им̣су.
Kathaṃ? Yathā hi catūsu amaccaputtesu ṭhānantaraṃ patthetvā vicarantesu eko upaṭṭhānaṃ avassayati, eko sūrabhāvaṃ, eko jātiṃ, eko mantaṃ. Kathaṃ? Tesu hi paṭhamo upaṭṭhāne appamādakāritāya atthanipphattiyā sati labbhamānaṃ ‘‘lacchāmetaṃ ṭhānantara’’nti upaṭṭhānaṃ avassayati. Dutiyo upaṭṭhāne appamattopi ‘‘ekacco saṅgāme paccupaṭṭhite saṇṭhātuṃ na sakkoti, avassaṃ pana rañño paccanto kuppissati, tasmiṃ kuppite rathassa purato kammaṃ katvā rājānaṃ ārādhetvā āharāpessāmetaṃ ṭhānantara’’nti sūrabhāvaṃ avassayati. Tatiyo ‘‘sūrabhāvepi sati ekacco hīnajātiko hoti, jātiṃ sodhetvā ṭhānantaraṃ dento mayhaṃ dassatī’’ti jātiṃ avassayati. Catuttho ‘‘jātimāpi eko amantanīyo hoti, mantena kattabbakicce uppanne āharāpessāmetaṃ ṭhānantara’’nti mantaṃ avassayati. Te sabbepi attano attano avassayabalena ṭhānantarāni pāpuṇiṃsu.
д̇ад̇т̇а убадтаанз аббамад̇д̇о худ̇ваа таананд̇арам̣ бад̇д̇о вияа чанд̣̇ам̣ авассааяа гад̇д̇угамяад̇аагусалад̇хаммажчанд̣̇зна ‘‘ад̇т̇анибпад̇д̇ияам̣ сад̇и ахам̣ логуд̇д̇арад̇хаммам̣ ниб̣б̣ад̇д̇зссаами, над̇т̇и маяхам̣ зд̇асса ниб̣б̣ад̇д̇анз сааро’’д̇и чанд̣̇ам̣ ж̇здтагам̣ чанд̣̇ам̣ д̇хурам̣ чанд̣̇ам̣ буб̣б̣ан̇г̇амам̣ гад̇ваа логуд̇д̇арад̇хамманиб̣б̣ад̇д̇аго д̣̇адтаб̣б̣о радтабаалад̇т̇зро (ма. ни. 2.293 аад̣̇аяо) вияа. со хи ааяасмаа ‘‘чанд̣̇з сад̇и гат̇ам̣ наануж̇ааниссанд̇ий’’д̇и сад̇д̇аахамби бхад̇д̇аани абхун̃ж̇ид̇ваа маад̇аабид̇аро ануж̇аанаабзд̇ваа баб̣б̣аж̇ид̇ваа чанд̣̇амзва авассааяа логуд̇д̇арад̇хаммам̣ ниб̣б̣ад̇д̇зси. суурабхаавзна рааж̇аанам̣ аараад̇хзд̇ваа таананд̇арам̣ бад̇д̇о вияа вийрияам̣ ж̇здтагам̣ вийрияам̣ д̇хурам̣ вийрияам̣ буб̣б̣ан̇г̇амам̣ гад̇ваа логуд̇д̇арад̇хамманиб̣б̣ад̇д̇аго д̣̇адтаб̣б̣о сон̣ад̇т̇зро (махаава. 243 аад̣̇аяо) вияа. со хи ааяасмаа вийрияам̣ д̇хурам̣ гад̇ваа логуд̇д̇арад̇хаммам̣ ниб̣б̣ад̇д̇зси.
Tattha upaṭṭhāne appamatto hutvā ṭhānantaraṃ patto viya chandaṃ avassāya kattukamyatākusaladhammacchandena ‘‘atthanipphattiyaṃ sati ahaṃ lokuttaradhammaṃ nibbattessāmi, natthi mayhaṃ etassa nibbattane sāro’’ti chandaṃ jeṭṭhakaṃ chandaṃ dhuraṃ chandaṃ pubbaṅgamaṃ katvā lokuttaradhammanibbattako daṭṭhabbo raṭṭhapālatthero (ma. ni. 2.293 ādayo) viya. So hi āyasmā ‘‘chande sati kathaṃ nānujānissantī’’ti sattāhampi bhattāni abhuñjitvā mātāpitaro anujānāpetvā pabbajitvā chandameva avassāya lokuttaradhammaṃ nibbattesi. Sūrabhāvena rājānaṃ ārādhetvā ṭhānantaraṃ patto viya vīriyaṃ jeṭṭhakaṃ vīriyaṃ dhuraṃ vīriyaṃ pubbaṅgamaṃ katvā lokuttaradhammanibbattako daṭṭhabbo soṇatthero (mahāva. 243 ādayo) viya. So hi āyasmā vīriyaṃ dhuraṃ katvā lokuttaradhammaṃ nibbattesi.
ж̇аад̇исамбад̇д̇ияаа таананд̇арам̣ бад̇д̇овияа жид̇д̇ам̣ ж̇здтагам̣ жид̇д̇ам̣ д̇хурам̣ жид̇д̇ам̣ буб̣б̣ан̇г̇амам̣ гад̇ваа логуд̇д̇арад̇хамманиб̣б̣ад̇д̇аго д̣̇адтаб̣б̣о самбхууд̇ад̇т̇зро (т̇зраг̇аа. адта. 2 самбхууд̇ад̇т̇зраг̇аат̇ааван̣н̣анаа) вияа. со хи ааяасмаа жид̇д̇ам̣ ж̇здтагам̣ жид̇д̇ам̣ д̇хурам̣ жид̇д̇ам̣ буб̣б̣ан̇г̇амам̣ гад̇ваа логуд̇д̇арад̇хаммам̣ ниб̣б̣ад̇д̇зси. манд̇ам̣ авассааяа таананд̇арам̣ бад̇д̇о вияа виймам̣сам̣ ж̇здтагам̣ виймам̣сам̣ д̇хурам̣ виймам̣сам̣ буб̣б̣ан̇г̇амам̣ гад̇ваа логуд̇д̇арад̇хамманиб̣б̣ад̇д̇аго д̣̇адтаб̣б̣о т̇зро могхарааж̇аа (су. ни. 1122 аад̣̇аяо; жуул̣ани. могхарааж̇амаан̣авабужчаанид̣̇д̣̇зсо 85) вияа. со хи ааяасмаа виймам̣сам̣ ж̇здтагам̣ виймам̣сам̣ д̇хурам̣ виймам̣сам̣ буб̣б̣ан̇г̇амам̣ гад̇ваа логуд̇д̇арад̇хаммам̣ ниб̣б̣ад̇д̇зси. д̇асса хи бхаг̇аваа ‘‘сун̃н̃ад̇о логам̣ авзгкассуу’’д̇и (су. ни. 1125; жуул̣ани. могхарааж̇амаан̣авабужчаанид̣̇д̣̇зсо 88) сун̃н̃ад̇аагат̇ам̣ гат̇зси. бан̃н̃ааниссид̇амаананиг̇г̇ахад̇т̇ан̃жа д̣̇вигкад̇д̇ум̣ бужчид̇о бан̃хам̣ на гат̇зси. зд̇т̇а жа бунаббунам̣ чанд̣̇уббаад̣̇анам̣ д̇осанам̣ вияа ход̇ийд̇и чанд̣̇асса убадтаанасад̣̇исад̇аа вуд̇д̇аа, т̇аамабхаавад̇о вийрияасса суурад̇д̇асад̣̇исад̇аа, ‘‘чад̣̇ваараад̇хибад̇и рааж̇аа’’д̇и (д̇ха. ба. адта. 2.зрагабад̇д̇анааг̇арааж̇авад̇т̇у) важанад̇о буб̣б̣ан̇г̇амад̇аа жид̇д̇асса висидтаж̇аад̇исад̣̇исад̇аа.
Jātisampattiyā ṭhānantaraṃ pattoviya cittaṃ jeṭṭhakaṃ cittaṃ dhuraṃ cittaṃ pubbaṅgamaṃ katvā lokuttaradhammanibbattako daṭṭhabbo sambhūtatthero (theragā. aṭṭha. 2 sambhūtattheragāthāvaṇṇanā) viya. So hi āyasmā cittaṃ jeṭṭhakaṃ cittaṃ dhuraṃ cittaṃ pubbaṅgamaṃ katvā lokuttaradhammaṃ nibbattesi. Mantaṃ avassāya ṭhānantaraṃ patto viya vīmaṃsaṃ jeṭṭhakaṃ vīmaṃsaṃ dhuraṃ vīmaṃsaṃ pubbaṅgamaṃ katvā lokuttaradhammanibbattako daṭṭhabbo thero mogharājā (su. ni. 1122 ādayo; cūḷani. mogharājamāṇavapucchāniddeso 85) viya. So hi āyasmā vīmaṃsaṃ jeṭṭhakaṃ vīmaṃsaṃ dhuraṃ vīmaṃsaṃ pubbaṅgamaṃ katvā lokuttaradhammaṃ nibbattesi. Tassa hi bhagavā ‘‘suññato lokaṃ avekkhassū’’ti (su. ni. 1125; cūḷani. mogharājamāṇavapucchāniddeso 88) suññatākathaṃ kathesi. Paññānissitamānaniggahatthañca dvikkhattuṃ pucchito pañhaṃ na kathesi. Ettha ca punappunaṃ chanduppādanaṃ tosanaṃ viya hotīti chandassa upaṭṭhānasadisatā vuttā, thāmabhāvato vīriyassa sūrattasadisatā, ‘‘chadvārādhipati rājā’’ti (dha. pa. aṭṭha. 2.erakapattanāgarājavatthu) vacanato pubbaṅgamatā cittassa visiṭṭhajātisadisatā.
402-406. ад̇д̇ано сад̣̇д̇хаад̇хурзд̇и ад̇д̇ано сад̣̇д̇хаагижжз сад̣̇д̣̇аханагирияааяа. инд̣̇адтам̣ гаарзд̇ийд̇и анувад̇д̇анавасзна самбаяуд̇д̇ад̇хаммзсу инд̣̇адтам̣ гаарзд̇и, д̇асмаа аад̇хибад̇зяяадтзна сад̣̇д̇хаа зва инд̣̇рияанд̇и сад̣̇д̇хинд̣̇рияам̣. д̇ат̇аа вийрияаад̣̇ийнам̣ сагасагагижжзсууд̇и ааха – ‘‘вийрияинд̣̇рияаад̣̇ийсуби зсзва наяо’’д̇и. висод̇хзнд̇од̇и вибагкавиваж̇ж̇анасабагканисзванасаригкуубаниссаяасан̇г̇ан̣ханалагкан̣зхи д̇ийхи гааран̣зхи висод̇ханавасзна сод̇хзнд̇о.
402-406.Attano saddhādhureti attano saddhākicce saddahanakiriyāya. Indaṭṭhaṃ kāretīti anuvattanavasena sampayuttadhammesu indaṭṭhaṃ kāreti, tasmā ādhipateyyaṭṭhena saddhā eva indriyanti saddhindriyaṃ. Tathā vīriyādīnaṃ sakasakakiccesūti āha – ‘‘vīriyindriyādīsupi eseva nayo’’ti. Visodhentoti vipakkhavivajjanasapakkhanisevanasarikkhūpanissayasaṅgaṇhanalakkhaṇehi tīhi kāraṇehi visodhanavasena sodhento.
ассад̣̇д̇хз буг̇г̇алз бариваж̇ж̇аяад̇од̇и б̣уд̣̇д̇хаад̣̇ийсу басаад̣̇асинзхаабхаавзна сад̣̇д̇хаарахид̇з луукабуг̇г̇алз саб̣б̣асо важ̇ж̇аяад̇о. сад̣̇д̇хз буг̇г̇алз сзвад̇од̇и б̣уд̣̇д̇хаад̣̇ийсу сад̣̇д̇хаад̇химуд̇д̇з ваггалид̇т̇зрасад̣̇исз сзвад̇о. басаад̣̇анийязд̇и басаад̣̇аавахз самбасаад̣̇анийяасуд̇д̇аад̣̇игз (д̣̇ий. ни. 3.141 аад̣̇аяо). бажжавзгкад̇од̇и баал̣ид̇о ад̇т̇ад̇о жа бад̇и бад̇и авзгканд̇асса жинд̇знд̇асса. висуж̇жхад̇ийд̇и бадибагкамалавиг̇амад̇о бажжаяавасзна сабхаавасам̣суд̣̇д̇хид̇о висуд̣̇д̇хапаланиб̣б̣ад̇д̇ид̇о жа сад̣̇д̇хинд̣̇рияам̣ висуж̇жхад̇и. зса наяо сзсзсуби. саммаббад̇хаанзд̇и саммаббад̇хаанаббадисам̣яуд̇д̇з (сам̣. ни. 5.651-662 аад̣̇аяо) суд̇д̇анд̇з. зса наяо сзсзсуби. жхаанавимогкзд̇и батамаж̇жхаанаад̣̇иж̇жхаанаани жзва батамавимогкаад̣̇ивимогкз жа. гааман̃жзд̇т̇а жхаанааниязва вимогкаа, бавад̇д̇иаагааравасзна бана висум̣ г̇ахан̣ам̣.
Assaddhe puggale parivajjayatoti buddhādīsu pasādasinehābhāvena saddhārahite lūkhapuggale sabbaso vajjayato. Saddhe puggale sevatoti buddhādīsu saddhādhimutte vakkalittherasadise sevato. Pasādanīyeti pasādāvahe sampasādanīyasuttādike (dī. ni. 3.141 ādayo). Paccavekkhatoti pāḷito atthato ca pati pati avekkhantassa cintentassa. Visujjhatīti paṭipakkhamalavigamato paccayavasena sabhāvasaṃsuddhito visuddhaphalanibbattito ca saddhindriyaṃ visujjhati. Esa nayo sesesupi. Sammappadhāneti sammappadhānappaṭisaṃyutte (saṃ. ni. 5.651-662 ādayo) suttante. Esa nayo sesesupi. Jhānavimokkheti paṭhamajjhānādijjhānāni ceva paṭhamavimokkhādivimokkhe ca. Kāmañcettha jhānāniyeva vimokkhā, pavattiākāravasena pana visuṃ gahaṇaṃ.
г̇амбхийран̃аан̣ажарияанд̇и г̇амбхийраанам̣ н̃аан̣аанам̣ бавад̇д̇идтаанам̣. д̇знааха – ‘‘сан̣хасукума’’нд̇иаад̣̇и. канд̇ханд̇аранд̇и сабхааваж̇аад̇ибхуумиаад̣̇ивасзна канд̇хаанам̣ наанад̇д̇ам̣. зса наяо сзсзсуби. агад̇аабхинивзсод̇и буб̣б̣з агад̇абхааванаабхинивзсо. сад̣̇д̇хаад̇хураад̣̇ийсууд̇и сад̣̇д̇хаад̇хурз бан̃н̃аад̇хурз жа. авасаанзд̇и бхааванаабарияосаанз. виваддзд̇ваад̇и сан̇каараарамман̣ад̇о виваддзд̇ваа ниб̣б̣аанам̣ аарамман̣ам̣ гад̇ваа. арахад̇д̇ам̣ г̇ан̣хаад̇ийд̇и маг̇г̇абарамбарааяа арахад̇д̇ам̣ г̇ан̣хаад̇и. агамбияадтзнаад̇и бадибагкзхи агамбияабхаавзна. зд̇знзвасса самбаяуд̇д̇ад̇хаммзсу т̇ирабхаавоби вибхаавид̇о д̣̇адтаб̣б̣о. на хи самбаяуд̇д̇ад̇хаммзсу т̇ирабхаавзна винаа бадибагкзхи агамбияад̇аа самбхавад̇и. самбаяуд̇д̇ад̇хаммзсу т̇ирабхаавзнзва хи агусалаанам̣ аб̣яаагад̇аанан̃жа нзсам̣ б̣алавабхаавуубабад̇д̇и. ассад̣̇д̇хиязд̇и ассад̣̇д̇хияахзд̇у. нимид̇д̇ад̇т̇з хзд̇ам̣ бхуммаважанам̣. зса наяо сзсзсуби.
Gambhīrañāṇacariyanti gambhīrānaṃ ñāṇānaṃ pavattiṭṭhānaṃ. Tenāha – ‘‘saṇhasukhuma’’ntiādi. Khandhantaranti sabhāvajātibhūmiādivasena khandhānaṃ nānattaṃ. Esa nayo sesesupi. Akatābhinivesoti pubbe akatabhāvanābhiniveso. Saddhādhurādīsūti saddhādhure paññādhure ca. Avasāneti bhāvanāpariyosāne. Vivaṭṭetvāti saṅkhārārammaṇato vivaṭṭetvā nibbānaṃ ārammaṇaṃ katvā. Arahattaṃ gaṇhātīti maggaparamparāya arahattaṃ gaṇhāti. Akampiyaṭṭhenāti paṭipakkhehi akampiyabhāvena. Etenevassa sampayuttadhammesu thirabhāvopi vibhāvito daṭṭhabbo. Na hi sampayuttadhammesu thirabhāvena vinā paṭipakkhehi akampiyatā sambhavati. Sampayuttadhammesu thirabhāveneva hi akusalānaṃ abyākatānañca nesaṃ balavabhāvūpapatti. Assaddhiyeti assaddhiyahetu. Nimittatthe hetaṃ bhummavacanaṃ. Esa nayo sesesupi.
418. аад̣̇ибад̣̇аананд̇и сад̇иаад̣̇ибад̣̇аанам̣. саран̣адтзнаад̇и жирагад̇ажирабхаасид̇аанам̣ ануссаран̣адтзна. убадтааналагкан̣аад̇и гааяаад̣̇ийсу асубхаагаараад̣̇исаллагкан̣амукзна д̇ад̇т̇а убад̇идтанасабхааваа. убад̇идтанан̃жа аарамман̣ам̣ убаг̇анд̇ваа таанам̣, ависсаж̇ж̇анам̣ ваа аарамман̣асса. абилаабаналагкан̣аад̇и асаммуссанасабхааваа, уд̣̇агз алааб̣у вияа аарамман̣з блавид̇ваа г̇анд̇ум̣ аббад̣̇аанам̣, баасаан̣асса вияа нижжаласса аарамман̣асса табанам̣ сааран̣ам̣ асаммудтагаран̣ам̣ абилаабанам̣. саабад̇зяяанд̇и санд̇агам̣. абилаабанам̣ асаммудтам̣ гарод̇и абилаабзд̇и, сааяам̣ баад̇ан̃жа рааж̇аанам̣ иссарияасамбад̇д̇им̣ саллагкаабзд̇и саарзд̇ийд̇и ад̇т̇о. ган̣хасуггасаббадибхааг̇з д̇хаммзд̇и ган̣хасуггасан̇каад̇з саббадибхааг̇з д̇хаммз. ган̣хо хи д̇хаммо суггзна, сугго жа ган̣хзна саббадибхааг̇о. вид̇т̇аара-сад̣̇д̣̇о аад̣̇исад̣̇д̣̇ад̇т̇о. д̇зна ‘‘имз жад̇д̇ааро д̇хаммаа саммаббад̇хаанаа, имз жад̇д̇ааро ид̣̇д̇хибаад̣̇аа, имаани бан̃жинд̣̇рияаани, имаани бан̃жа б̣алаани, имз сад̇д̇а б̣ож̇жхан̇г̇аа, аяам̣ арияо адтан̇г̇иго маг̇г̇о, аяам̣ самат̇о, аяам̣ вибассанаа, аяам̣ виж̇ж̇аа, аяам̣ вимуд̇д̇и, имз логуд̇д̇арад̇хаммаад̇и звам̣ ко, махаарааж̇а, абилаабаналагкан̣аа сад̇ий’’д̇и (ми. ба. 2.1.13) имам̣ баал̣исзсам̣ сан̇г̇ан̣хаад̇и. т̇зрзнаад̇и нааг̇асзнад̇т̇зрзна. со хи д̇хаммаанам̣ гижжам̣ лагкан̣ам̣ гад̇ваа ассзд̇и ‘‘абилаабаналагкан̣аа сад̇и, аагоданалагкан̣о вид̇агго’’д̇иаад̣̇инаа. зван̃хи д̇хаммаа суб̣од̇хаа хонд̇ийд̇и. саммосабажжанийгам̣ гижжам̣ асаммосо, на саммосаабхаавамад̇д̇анд̇и ааха – ‘‘асаммосарасаа ваа’’д̇и. яасса д̇хаммасса б̣алзна самбаяуд̇д̇ад̇хаммаа аарамман̣аабхимукаа бхаванд̇и, саа сад̇и. д̇асмаа саа д̇зсам̣ аарамман̣аабхимукабхаавам̣ бажжубадтаабзси, саяам̣ ваа аарамман̣аабхимукабхаавзна бажжубад̇идтад̇ийд̇и вуд̇д̇ам̣ – ‘‘г̇ожараабхимукийбхаавабажжубадтаанаа’’д̇и. саммаа басад̇т̇о б̣ож̇жхан̇г̇од̇и самб̣ож̇жхан̇г̇о. б̣од̇хияаа вагкамаанааяа д̇хаммасаамаг̇г̇ияаа, б̣од̇хисса ваа арияасаавагасса ан̇г̇од̇и б̣ож̇жхан̇г̇о. яаа хийд̇иаад̣̇инаа д̇амзва сан̇кзбад̇о вуд̇д̇амад̇т̇ам̣ виварад̇и. ‘‘яаа хи аяам̣ д̇хаммасаамаг̇г̇ий’’д̇и зд̇асса ‘‘б̣од̇хийд̇и вужжад̇ий’’д̇и иминаа самб̣анд̇хо. д̇хаммасаамаг̇г̇ияаад̇и д̇хаммасамуухзна, яааяа д̇хаммасаамаг̇г̇ияаад̇и самб̣анд̇хо. бад̇идтаанааяууханаа огхад̇аран̣асуд̇д̇аван̣н̣анааяам̣ (сам̣. ни. адта. 1.1.1) ‘‘гилзсавасзна бад̇идтаанам̣, абхисан̇кааравасзна ааяууханаа. д̇ан̣хаа д̣̇идтивасзна бад̇идтаанам̣, авасзсагилзсаабхисан̇каарзхи ааяууханаа. д̇ан̣хаавасзна бад̇идтаанам̣, д̣̇идтивасзна ааяууханаа. сассад̇ад̣̇идтияаа бад̇идтаанам̣, ужчзд̣̇ад̣̇идтияаа ааяууханаа. лийнавасзна бад̇идтаанам̣, уд̣̇д̇хажжавасзна ааяууханаа. гаамасукаллигаануяог̇авасзна бад̇идтаанам̣, ад̇д̇агиламат̇аануяог̇авасзна ааяууханаа. саб̣б̣аагусалаабхисан̇кааравасзна бад̇идтаанам̣, саб̣б̣алогияагусалаабхисан̇кааравасзна ааяууханаа’’д̇и звам̣ вуд̇д̇зсу сад̇д̇асу багаарзсу ид̇ха авуд̇д̇аанам̣ васзна взд̣̇ид̇аб̣б̣аа. бадибагкабхууд̇ааяаад̇и зд̇т̇а лийнаббад̇идтаанагаамасукаллигаануяог̇аужчзд̣̇аабхинивзсаанам̣ д̇хаммавижаяавийрияабийд̇иббад̇хаанаа д̇хаммасаамаг̇г̇ий бадибагко, уд̣̇д̇хажжааяууханаад̇д̇агиламат̇аануяог̇асассад̇аабхинивзсаанам̣ бассад̣̇д̇хисамаад̇хиубзгкаабад̇хаанаа д̇хаммасаамаг̇г̇ий бадибагко. сад̇и бана убхаяад̇т̇ааби ижчид̇аб̣б̣аа. д̇ат̇аа хи саа ‘‘саб̣б̣ад̇т̇игаа’’д̇и вуд̇д̇аа.
418.Ādipadānanti satiādipadānaṃ. Saraṇaṭṭhenāti cirakatacirabhāsitānaṃ anussaraṇaṭṭhena. Upaṭṭhānalakkhaṇāti kāyādīsu asubhākārādisallakkhaṇamukhena tattha upatiṭṭhanasabhāvā. Upatiṭṭhanañca ārammaṇaṃ upagantvā ṭhānaṃ, avissajjanaṃ vā ārammaṇassa. Apilāpanalakkhaṇāti asammussanasabhāvā, udake alābu viya ārammaṇe plavitvā gantuṃ appadānaṃ, pāsāṇassa viya niccalassa ārammaṇassa ṭhapanaṃ sāraṇaṃ asammuṭṭhakaraṇaṃ apilāpanaṃ. Sāpateyyanti santakaṃ. Apilāpanaṃ asammuṭṭhaṃ karoti apilāpeti, sāyaṃ pātañca rājānaṃ issariyasampattiṃ sallakkhāpeti sāretīti attho. Kaṇhasukkasappaṭibhāge dhammeti kaṇhasukkasaṅkhāte sappaṭibhāge dhamme. Kaṇho hi dhammo sukkena, sukko ca kaṇhena sappaṭibhāgo. Vitthāra-saddo ādisaddattho. Tena ‘‘ime cattāro dhammā sammappadhānā, ime cattāro iddhipādā, imāni pañcindriyāni, imāni pañca balāni, ime satta bojjhaṅgā, ayaṃ ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, ayaṃ samatho, ayaṃ vipassanā, ayaṃ vijjā, ayaṃ vimutti, ime lokuttaradhammāti evaṃ kho, mahārāja, apilāpanalakkhaṇā satī’’ti (mi. pa. 2.1.13) imaṃ pāḷisesaṃ saṅgaṇhāti. Therenāti nāgasenattherena. So hi dhammānaṃ kiccaṃ lakkhaṇaṃ katvā asseti ‘‘apilāpanalakkhaṇā sati, ākoṭanalakkhaṇo vitakko’’tiādinā. Evañhi dhammā subodhā hontīti. Sammosapaccanīkaṃ kiccaṃ asammoso, na sammosābhāvamattanti āha – ‘‘asammosarasā vā’’ti. Yassa dhammassa balena sampayuttadhammā ārammaṇābhimukhā bhavanti, sā sati. Tasmā sā tesaṃ ārammaṇābhimukhabhāvaṃ paccupaṭṭhāpesi, sayaṃ vā ārammaṇābhimukhabhāvena paccupatiṭṭhatīti vuttaṃ – ‘‘gocarābhimukhībhāvapaccupaṭṭhānā’’ti. Sammā pasattho bojjhaṅgoti sambojjhaṅgo. Bodhiyā vakkhamānāya dhammasāmaggiyā, bodhissa vā ariyasāvakassa aṅgoti bojjhaṅgo. Yā hītiādinā tameva saṅkhepato vuttamatthaṃ vivarati. ‘‘Yā hi ayaṃ dhammasāmaggī’’ti etassa ‘‘bodhīti vuccatī’’ti iminā sambandho. Dhammasāmaggiyāti dhammasamūhena, yāya dhammasāmaggiyāti sambandho. Patiṭṭhānāyūhanā oghataraṇasuttavaṇṇanāyaṃ (saṃ. ni. aṭṭha. 1.1.1) ‘‘kilesavasena patiṭṭhānaṃ, abhisaṅkhāravasena āyūhanā. Taṇhā diṭṭhivasena patiṭṭhānaṃ, avasesakilesābhisaṅkhārehi āyūhanā. Taṇhāvasena patiṭṭhānaṃ, diṭṭhivasena āyūhanā. Sassatadiṭṭhiyā patiṭṭhānaṃ, ucchedadiṭṭhiyā āyūhanā. Līnavasena patiṭṭhānaṃ, uddhaccavasena āyūhanā. Kāmasukhallikānuyogavasena patiṭṭhānaṃ, attakilamathānuyogavasena āyūhanā. Sabbākusalābhisaṅkhāravasena patiṭṭhānaṃ, sabbalokiyakusalābhisaṅkhāravasena āyūhanā’’ti evaṃ vuttesu sattasu pakāresu idha avuttānaṃ vasena veditabbā. Paṭipakkhabhūtāyāti ettha līnappatiṭṭhānakāmasukhallikānuyogaucchedābhinivesānaṃ dhammavicayavīriyapītippadhānā dhammasāmaggī paṭipakkho, uddhaccāyūhanaattakilamathānuyogasassatābhinivesānaṃ passaddhisamādhiupekkhāpadhānā dhammasāmaggī paṭipakkho. Sati pana ubhayatthāpi icchitabbā. Tathā hi sā ‘‘sabbatthikā’’ti vuttā.
гилзсасанд̇аананид̣̇д̣̇ааяа удтахад̇ийд̇и зд̇зна сикааббад̇д̇авибассанааяа сахаг̇ад̇аанамби сад̇иаад̣̇ийнам̣ б̣ож̇жхан̇г̇абхаавам̣ д̣̇ассзд̇и. вудтаанаг̇ааминивибассанаа хи гилзсз нирод̇хзнд̇ий зва бавад̇д̇ад̇ийд̇и. жад̇д̇аари ваад̇иаад̣̇инаа бана маг̇г̇апаласахаг̇ад̇аанам̣ б̣ож̇жхан̇г̇абхаавам̣ д̣̇ассзд̇и. сад̇д̇ахи б̣ож̇жхан̇г̇зхи бхаавид̇зхи сажжаббадивзд̇хо ход̇ийд̇и гат̇амид̣̇ам̣ ж̇аанид̇аб̣б̣анд̇и жод̣̇анам̣ санд̇хааяааха – ‘‘яат̇аахаа’’д̇иаад̣̇и. жхаанан̇г̇амаг̇г̇ан̇г̇аад̣̇аяо вияаад̇и зд̇зна б̣од̇хиб̣ож̇жхан̇г̇асад̣̇д̣̇аанам̣ самуд̣̇ааяааваяавависаяад̇ам̣ д̣̇ассзд̇и. сзнан̇г̇арат̇ан̇г̇аад̣̇аяо вияаад̇и зд̇зна буг̇г̇алабан̃н̃ад̇д̇ияаа авиж̇ж̇амаанабан̃н̃ад̇д̇ибхаавам̣ д̣̇ассзд̇и.
Kilesasantānaniddāyauṭṭhahatīti etena sikhāppattavipassanāya sahagatānampi satiādīnaṃ bojjhaṅgabhāvaṃ dasseti. Vuṭṭhānagāminivipassanā hi kilese nirodhentī eva pavattatīti. Cattāri vātiādinā pana maggaphalasahagatānaṃ bojjhaṅgabhāvaṃ dasseti. Sattahi bojjhaṅgehi bhāvitehi saccappaṭivedho hotīti kathamidaṃ jānitabbanti codanaṃ sandhāyāha – ‘‘yathāhā’’tiādi. Jhānaṅgamaggaṅgādayo viyāti etena bodhibojjhaṅgasaddānaṃ samudāyāvayavavisayataṃ dasseti. Senaṅgarathaṅgādayo viyāti etena puggalapaññattiyā avijjamānapaññattibhāvaṃ dasseti.
б̣од̇хааяа сам̣вад̇д̇анд̇ийд̇и б̣ож̇жхан̇г̇аад̇и гааран̣ад̇т̇о ан̇г̇асад̣̇д̣̇од̇и гад̇ваа вуд̇д̇ам̣. б̣уж̇жханд̇ийд̇и б̣од̇хияо, б̣од̇хияо зва ан̇г̇аани б̣ож̇жхан̇г̇аанийд̇и вуд̇д̇ам̣ – ‘‘б̣уж̇жханд̇ийд̇и б̣ож̇жхан̇г̇аа’’д̇и. вибассанаад̣̇ийнам̣ гааран̣аад̣̇ийнам̣ б̣уж̇жхид̇аб̣б̣аанан̃жа сажжаанам̣ ануруубам̣ бажжагкабхаавзна бадимукам̣ авибарийд̇ад̇ааяа саммаа жа б̣уж̇жханд̇ийд̇и звам̣ ад̇т̇ависзсад̣̇ийбагзхи убасаг̇г̇зхи ‘‘ануб̣уж̇жханд̇ий’’д̇иаад̣̇и вуд̇д̇ам̣. б̣од̇хисад̣̇д̣̇о хи саб̣б̣ависзсаяуд̇д̇аб̣уж̇жханам̣ сааман̃н̃зна сан̇г̇ан̣хаад̇и. сам̣-сад̣̇д̣̇о басам̣сааяам̣ сунд̣̇арабхаавз жа д̣̇иссад̇ийд̇и ааха – ‘‘басад̇т̇о сунд̣̇аро жа б̣ож̇жхан̇г̇о самб̣ож̇жхан̇г̇о’’д̇и.
Bodhāya saṃvattantīti bojjhaṅgāti kāraṇattho aṅgasaddoti katvā vuttaṃ. Bujjhantīti bodhiyo, bodhiyo eva aṅgāni bojjhaṅgānīti vuttaṃ – ‘‘bujjhantīti bojjhaṅgā’’ti. Vipassanādīnaṃ kāraṇādīnaṃ bujjhitabbānañca saccānaṃ anurūpaṃ paccakkhabhāvena paṭimukhaṃ aviparītatāya sammā ca bujjhantīti evaṃ atthavisesadīpakehi upasaggehi ‘‘anubujjhantī’’tiādi vuttaṃ. Bodhisaddo hi sabbavisesayuttabujjhanaṃ sāmaññena saṅgaṇhāti. Saṃ-saddo pasaṃsāyaṃ sundarabhāve ca dissatīti āha – ‘‘pasattho sundaro ca bojjhaṅgo sambojjhaṅgo’’ti.
д̇хаммз вижинад̇ийд̇и д̇хаммавижаяо. д̇ад̇т̇а д̇хаммзд̇и жад̇усажжад̇хаммз д̇аб̣б̣инимуд̇д̇асса сабхаавад̇хаммасса абхаавад̇о. д̇ад̇о зва со бавижаяалагкан̣о. обхаасанарасод̇и висаяобхаасанарасо. асаммуяханаагаарзна бажжубад̇идтад̇ийд̇и асаммохабажжубадтаано.
Dhamme vicinatīti dhammavicayo. Tattha dhammeti catusaccadhamme tabbinimuttassa sabhāvadhammassa abhāvato. Tato eva so pavicayalakkhaṇo. Obhāsanarasoti visayobhāsanaraso. Asammuyhanākārena paccupatiṭṭhatīti asammohapaccupaṭṭhāno.
вийрасса бхааво, гаммам̣ ваад̇и вийрияам̣. ийраяид̇аб̣б̣ад̇од̇и бавад̇д̇зд̇аб̣б̣ад̇о. баг̇г̇ахалагкан̣анд̇и госаж̇ж̇абагкз бад̇ид̇ум̣ ад̣̇ад̇ваа самбаяуд̇д̇ад̇хаммаанам̣ баг̇г̇ахалагкан̣ам̣. д̇ад̇о зва самбаяуд̇д̇ад̇хаммз убад̇т̇амбханарасам̣. аносийд̣̇анам̣ асам̣сийд̣̇анам̣.
Vīrassa bhāvo, kammaṃ vāti vīriyaṃ. Īrayitabbatoti pavattetabbato. Paggahalakkhaṇanti kosajjapakkhe patituṃ adatvā sampayuttadhammānaṃ paggahalakkhaṇaṃ. Tato eva sampayuttadhamme upatthambhanarasaṃ. Anosīdanaṃ asaṃsīdanaṃ.
бийн̣аяад̇ийд̇и д̇аббзд̇и. бийн̣анагижжзна самбаяуд̇д̇ад̇хаммаанам̣ вияа д̇ам̣самудтаанабан̣ийд̇аруубзхи гааяассааб̣яабанам̣. паран̣абийд̇ивасзна хзд̇ам̣ лагкан̣ам̣ вуд̇д̇ам̣, д̇ат̇аа расод̇и. уд̣̇аг̇г̇абхааво од̣̇аг̇яам̣, д̇ам̣ бажжубадтабзд̇ийд̇и од̣̇аг̇яабажжубадтаанаа. уб̣б̣зг̇абийд̇ивасзна жзд̇ам̣ вуд̇д̇ам̣.
Pīṇayatīti tappeti. Pīṇanakiccena sampayuttadhammānaṃ viya taṃsamuṭṭhānapaṇītarūpehi kāyassābyapanaṃ. Pharaṇapītivasena hetaṃ lakkhaṇaṃ vuttaṃ, tathā rasoti. Udaggabhāvo odagyaṃ, taṃ paccupaṭṭhapetīti odagyapaccupaṭṭhānā. Ubbegapītivasena cetaṃ vuttaṃ.
гааяажид̇д̇ад̣̇арат̇аббассамбханад̇од̇и гааяад̣̇арат̇асса жид̇д̇ад̣̇арат̇асса жа бассамбханад̇о вуубасаманад̇о. д̇знааха – ‘‘убасамалагкан̣аа’’д̇и, гааяажид̇д̇ад̣̇арат̇аанам̣ вуубасаманалагкан̣аад̇и ад̇т̇о. гааяод̇и жзд̇т̇а взд̣̇анаад̣̇аяо д̇аяо канд̇хаа. д̣̇арат̇о саарамбхо, д̣̇угкад̣̇оманассабажжаяаанам̣ уд̣̇д̇хажжаад̣̇игаанам̣ гилзсаанам̣, д̇ат̇аабавад̇д̇аанам̣ ваа жад̇уннам̣ канд̇хаанамзд̇ам̣ ад̇хиважанам̣. д̣̇арат̇аниммад̣̇д̣̇анзна барил̣аахабарибпанд̣̇анавирахид̇о сийд̇ибхааво абарибпанд̣̇анасийд̇ибхааво.
Kāyacittadarathappassambhanatoti kāyadarathassa cittadarathassa ca passambhanato vūpasamanato. Tenāha – ‘‘upasamalakkhaṇā’’ti, kāyacittadarathānaṃ vūpasamanalakkhaṇāti attho. Kāyoti cettha vedanādayo tayo khandhā. Daratho sārambho, dukkhadomanassapaccayānaṃ uddhaccādikānaṃ kilesānaṃ, tathāpavattānaṃ vā catunnaṃ khandhānametaṃ adhivacanaṃ. Darathanimmaddanena pariḷāhaparipphandanavirahito sītibhāvo aparipphandanasītibhāvo.
саммаа жид̇д̇асса табанам̣ самаад̇хаанам̣. авигкзбо самбаяуд̇д̇аанам̣ авигкид̇д̇ад̇аа. язна самбаяуд̇д̇аа авигкид̇д̇аа хонд̇и, со д̇хаммо авигкзбо. ависааро ад̇д̇ано зва ависаран̣абхааво. ат̇а ваа вигкзбаббадибагкад̇ааяа авигкзбалагкан̣о. нхаанийяажун̣н̣асса уд̣̇агам̣ вияа самбаяуд̇д̇ад̇хаммаанам̣ самбин̣д̣анагижжад̇ааяа ависаарабхаавзна лагкид̇аб̣б̣о ависааралагкан̣о. ниваад̇з д̣̇ийбажжидтид̇и вияа жзд̇асо тид̇ибхаавзна бажжубад̇идтад̇ийд̇и жид̇д̇адтид̇ибажжубадтаано.
Sammā cittassa ṭhapanaṃ samādhānaṃ. Avikkhepo sampayuttānaṃ avikkhittatā. Yena sampayuttā avikkhittā honti, so dhammo avikkhepo. Avisāro attano eva avisaraṇabhāvo. Atha vā vikkhepappaṭipakkhatāya avikkhepalakkhaṇo. Nhānīyacuṇṇassa udakaṃ viya sampayuttadhammānaṃ sampiṇḍanakiccatāya avisārabhāvena lakkhitabbo avisāralakkhaṇo. Nivāte dīpacciṭṭhiti viya cetaso ṭhitibhāvena paccupatiṭṭhatīti cittaṭṭhitipaccupaṭṭhāno.
аж̇жхубзгканад̇од̇и самаббавад̇д̇зсу ассзсу саарат̇и вияа самбаяуд̇д̇ад̇хаммаанам̣ аж̇жхубзгканад̇о. бадисан̇кааналагкан̣аад̇и маж̇жхад̇д̇абхаавз тад̇ваа виймам̣санасан̇каад̇аббадисан̇кааналагкан̣аа. самаваахид̇алагкан̣аад̇и самам̣ ависамам̣ яат̇аасагагижжзсу самбаяуд̇д̇ад̇хаммаанам̣ бавад̇д̇аналагкан̣аа. уд̣̇аасийнабхаавзна бавад̇д̇амаанааби сзсасамбаяуд̇д̇ад̇хаммз яат̇аасагагижжзсу бавад̇д̇зд̇и, яат̇аа рааж̇аа д̇ун̣хий нисинноби ад̇т̇агаран̣з д̇хаммадтз яат̇аасагам̣ гижжзсу аббамад̇д̇о бавад̇д̇зд̇и. алийнаануд̣̇д̇хад̇аббавад̇д̇ибажжаяад̇д̇аа уунаад̇хиганивааран̣арасаа. багкабаад̇убажчзд̣̇анарасаад̇и ‘‘ид̣̇ам̣ нихийнагижжам̣ ход̇у, ид̣̇ам̣ ад̇ирзгад̇арагижжа’’нд̇и звам̣ багкабаад̇анавасзна вияа бавад̇д̇и багкабаад̇о, д̇ам̣ убажчинд̣̇анд̇ий вияа ход̇ийд̇и багкабаад̇убажчзд̣̇анарасаа. самбаяуд̇д̇ад̇хаммаанам̣ сагасагагижжз маж̇жхад̇д̇абхаавзна бажжубад̇идтад̇ийд̇и маж̇жхад̇д̇абхаавабажжубадтаано. б̣ож̇жхан̇г̇аанам̣ убаруубари уббаад̣̇анамзва б̣рууханам̣ вад̣дханан̃жаад̇и ааха – ‘‘уббаад̣̇зд̇ий’’д̇и.
Ajjhupekkhanatoti samappavattesu assesu sārathi viya sampayuttadhammānaṃ ajjhupekkhanato. Paṭisaṅkhānalakkhaṇāti majjhattabhāve ṭhatvā vīmaṃsanasaṅkhātappaṭisaṅkhānalakkhaṇā. Samavāhitalakkhaṇāti samaṃ avisamaṃ yathāsakakiccesu sampayuttadhammānaṃ pavattanalakkhaṇā. Udāsīnabhāvena pavattamānāpi sesasampayuttadhamme yathāsakakiccesu pavatteti, yathā rājā tuṇhī nisinnopi atthakaraṇe dhammaṭṭhe yathāsakaṃ kiccesu appamatto pavatteti. Alīnānuddhatappavattipaccayattā ūnādhikanivāraṇarasā. Pakkhapātupacchedanarasāti ‘‘idaṃ nihīnakiccaṃ hotu, idaṃ atirekatarakicca’’nti evaṃ pakkhapātanavasena viya pavatti pakkhapāto, taṃ upacchindantī viya hotīti pakkhapātupacchedanarasā. Sampayuttadhammānaṃ sakasakakicce majjhattabhāvena paccupatiṭṭhatīti majjhattabhāvapaccupaṭṭhāno. Bojjhaṅgānaṃ uparūpari uppādanameva brūhanaṃ vaḍḍhanañcāti āha – ‘‘uppādetī’’ti.
сад̇и жа самбаж̇ан̃н̃ан̃жа сад̇исамбаж̇ан̃н̃ам̣, сад̇ибад̇хаанам̣ ваа самбаж̇ан̃н̃ам̣ сад̇исамбаж̇ан̃н̃ам̣. д̇ам̣ саб̣б̣ад̇т̇а сад̇огаарибхааваавахад̇д̇аа сад̇исамб̣ож̇жхан̇г̇асса уббаад̣̇ааяа ход̇и. яат̇аа бажжанийгад̇хаммаббахаанам̣ ануруубад̇хаммасзванаа жа ануббаннаанам̣ гусалаанам̣ д̇хаммаанам̣ уббаад̣̇ааяа ход̇и, звам̣ сад̇ирахид̇абуг̇г̇алавиваж̇ж̇анаа, сад̇огаарибуг̇г̇аласзванаа, д̇ад̇т̇а жа яуд̇д̇ад̇аа сад̇исамб̣ож̇жхан̇г̇асса уббаад̣̇ааяа ход̇ийд̇и имамад̇т̇ам̣ д̣̇ассзд̇и, ‘‘сад̇исамбаж̇ан̃н̃а’’нд̇иаад̣̇инаа. сад̇д̇асу таанзсууд̇и ‘‘абхигганд̇з бадигганд̇з самбаж̇аанагаарий ход̇и, аалогид̇з вилогид̇з самбаж̇аанагаарий ход̇и, самин̃ж̇ид̇з басаарид̇з самбаж̇аанагаарий ход̇и, сан̇гхаадибад̇д̇ажийварад̇хааран̣з самбаж̇аанагаарий ход̇и, асид̇з бийд̇з кааяид̇з сааяид̇з самбаж̇аанагаарий ход̇и, ужжаарабассаавагаммз самбаж̇аанагаарий ход̇и, г̇ад̇з тид̇з нисиннз суд̇д̇з ж̇ааг̇арид̇з бхаасид̇з д̇ун̣хийбхаавз самбаж̇аанагаарий ход̇ий’’д̇и (д̣̇ий. ни. 2.376; ма. ни. 1.109) звам̣ вуд̇д̇зсу абхигганд̇аад̣̇ийсу сад̇д̇асу таанзсу. д̇иссад̣̇ад̇д̇ад̇т̇зро наама яо б̣од̇химан̣д̣з суван̣н̣асалаагам̣ г̇ахзд̇ваа ‘‘адтаарасасу бхаасаасу гад̇арабхаасааяа д̇хаммам̣ гат̇змий’’д̇и барисам̣ бад̇хаарзси. абхаяад̇т̇зрод̇и д̣̇ад̇д̇аабхаяад̇т̇зрамааха. абхинивзсанд̇и вибассанаабхинивзсам̣.
Sati ca sampajaññañca satisampajaññaṃ, satipadhānaṃ vā sampajaññaṃ satisampajaññaṃ. Taṃ sabbattha satokāribhāvāvahattā satisambojjhaṅgassa uppādāya hoti. Yathā paccanīkadhammappahānaṃ anurūpadhammasevanā ca anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāya hoti, evaṃ satirahitapuggalavivajjanā, satokāripuggalasevanā, tattha ca yuttatā satisambojjhaṅgassa uppādāya hotīti imamatthaṃ dasseti, ‘‘satisampajañña’’ntiādinā. Sattasu ṭhānesūti ‘‘abhikkante paṭikkante sampajānakārī hoti, ālokite vilokite sampajānakārī hoti, samiñjite pasārite sampajānakārī hoti, saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe sampajānakārī hoti, asite pīte khāyite sāyite sampajānakārī hoti, uccārapassāvakamme sampajānakārī hoti, gate ṭhite nisinne sutte jāgarite bhāsite tuṇhībhāve sampajānakārī hotī’’ti (dī. ni. 2.376; ma. ni. 1.109) evaṃ vuttesu abhikkantādīsu sattasu ṭhānesu. Tissadattatthero nāma yo bodhimaṇḍe suvaṇṇasalākaṃ gahetvā ‘‘aṭṭhārasasu bhāsāsu katarabhāsāya dhammaṃ kathemī’’ti parisaṃ padhāresi. Abhayattheroti dattābhayattheramāha. Abhinivesanti vipassanābhinivesaṃ.
барибужчагад̇аад̇и барияог̇аахзд̇ваа бужчагабхааво. аажарияз баяирубаасид̇ваа бан̃жаби нигааяз саха адтагат̇ааяа барияог̇аахзд̇ваа яам̣ яам̣ д̇ад̇т̇а г̇ан̣тидтаанабхууд̇ам̣, д̇ам̣ д̇ам̣ ‘‘ид̣̇ам̣, бханд̇з, гат̇ам̣, имасса го ад̇т̇о’’д̇и канд̇хааяад̇анаад̣̇иад̇т̇ам̣ бужчанд̇асса хи д̇хаммавижаяасамб̣ож̇жхан̇г̇о уббаж̇ж̇ад̇и. д̇знааха – ‘‘канд̇хад̇хаад̇у…бз… б̣ахулад̇аа’’д̇и.
Paripucchakatāti pariyogāhetvā pucchakabhāvo. Ācariye payirupāsitvā pañcapi nikāye saha aṭṭhakathāya pariyogāhetvā yaṃ yaṃ tattha gaṇṭhiṭṭhānabhūtaṃ, taṃ taṃ ‘‘idaṃ, bhante, kathaṃ, imassa ko attho’’ti khandhāyatanādiatthaṃ pucchantassa hi dhammavicayasambojjhaṅgo uppajjati. Tenāha – ‘‘khandhadhātu…pe… bahulatā’’ti.
вад̇т̇увисад̣̇агирияаад̇и зд̇т̇а жид̇д̇ажзд̇асигаанам̣ бавад̇д̇идтаанабхаавад̇о сарийрам̣ д̇аббадиб̣ад̣̇д̇хаани жийвараад̣̇ийни жа вад̇т̇уунийд̇и ад̇хиббзд̇аани. д̇аани яат̇аа жид̇д̇асса сукаавахаани хонд̇и, д̇ат̇аа гаран̣ам̣ д̇зсам̣ висад̣̇агирияаа. д̇знааха – ‘‘аж̇жхад̇д̇игаб̣аахираана’’нд̇иаад̣̇и. уссаннад̣̇осанд̇и ваад̇абид̇д̇аад̣̇ивасзна убажид̇ад̣̇осам̣. сзд̣̇амаламагкид̇анд̇и сзд̣̇зна жзва ж̇аллигаасан̇каад̇зна сарийрамалзна жа магкид̇ам̣. жа-сад̣̇д̣̇зна ан̃н̃амби сарийрасса бийл̣аавахам̣ ажжаасанаад̣̇им̣ сан̇г̇ан̣хаад̇и. сзнаасанам̣ ваад̇и ваа-сад̣̇д̣̇зна малаг̇г̇ахид̇абад̇д̇аад̣̇ийнам̣ сан̇г̇ахо д̣̇адтаб̣б̣о. барибхан̣д̣агаран̣аад̣̇ийхийд̇и аад̣̇и-сад̣̇д̣̇зна бад̇д̇абажанаад̣̇ийнам̣ сан̇г̇ахо д̣̇адтаб̣б̣о. ависад̣̇зд̇и вад̇т̇умхи ависад̣̇з сад̇и, висаяабхууд̇з ваа. гат̇ам̣ бхааванамануяуд̇д̇асса д̇аани аж̇жхад̇д̇игаб̣аахиравад̇т̇ууни висаяо? анд̇аранд̇араа бавад̇д̇анагажид̇д̇уббаад̣̇авасзнзва вуд̇д̇ам̣. д̇з хи жид̇д̇уббаад̣̇аа жид̇д̇згаг̇г̇ад̇ааяа абарисуд̣̇д̇хабхаавааяа сам̣вад̇д̇анд̇и. жид̇д̇ажзд̇асигзсууд̇и ниссаяаад̣̇ибажжаяабхууд̇зсу жид̇д̇ажзд̇асигзсу. н̃аан̣амбийд̇и аби-сад̣̇д̣̇о самбин̣д̣анад̇т̇о. д̇зна ‘‘на гзвалам̣ вад̇т̇уязва, ат̇а ко д̇асмим̣ абарисуд̣̇д̇хз н̃аан̣амби абарисуд̣̇д̇хам̣ ход̇ий’’д̇и ниссаяаабарисуд̣̇д̇хияаа д̇ам̣ниссид̇аабарисуд̣̇д̇хи вияа висаяасса абарисуд̣̇д̇хад̇ааяа висаяино абарисуд̣̇д̇хим̣ д̣̇ассзд̇и.
Vatthuvisadakiriyāti ettha cittacetasikānaṃ pavattiṭṭhānabhāvato sarīraṃ tappaṭibaddhāni cīvarādīni ca vatthūnīti adhippetāni. Tāni yathā cittassa sukhāvahāni honti, tathā karaṇaṃ tesaṃ visadakiriyā. Tenāha – ‘‘ajjhattikabāhirāna’’ntiādi. Ussannadosanti vātapittādivasena upacitadosaṃ. Sedamalamakkhitanti sedena ceva jallikāsaṅkhātena sarīramalena ca makkhitaṃ. Ca-saddena aññampi sarīrassa pīḷāvahaṃ accāsanādiṃ saṅgaṇhāti. Senāsanaṃ vāti vā-saddena malaggahitapattādīnaṃ saṅgaho daṭṭhabbo. Paribhaṇḍakaraṇādīhīti ādi-saddena pattapacanādīnaṃ saṅgaho daṭṭhabbo. Avisadeti vatthumhi avisade sati, visayabhūte vā. Kathaṃ bhāvanamanuyuttassa tāni ajjhattikabāhiravatthūni visayo? Antarantarā pavattanakacittuppādavaseneva vuttaṃ. Te hi cittuppādā cittekaggatāya aparisuddhabhāvāya saṃvattanti. Cittacetasikesūti nissayādipaccayabhūtesu cittacetasikesu. Ñāṇampīti api-saddo sampiṇḍanattho. Tena ‘‘na kevalaṃ vatthuyeva, atha kho tasmiṃ aparisuddhe ñāṇampi aparisuddhaṃ hotī’’ti nissayāparisuddhiyā taṃnissitāparisuddhi viya visayassa aparisuddhatāya visayino aparisuddhiṃ dasseti.
самабхаавагаран̣анд̇и гижжад̇о ануунаад̇хигабхаавагаран̣ам̣. сад̣̇д̇хинд̣̇рияам̣ б̣алавам̣ ход̇и, сад̣̇д̇хзяяавад̇т̇усмим̣ бажжаяавасзна ад̇химогкагижжасса бадуд̇арабхаавзна бан̃н̃ааяа ависад̣̇ад̇ааяа вийрияаад̣̇ийнан̃жа сит̇илад̇аад̣̇инаа сад̣̇д̇хинд̣̇рияам̣ б̣алавам̣ ход̇и. д̇знааха – ‘‘ид̇араани манд̣̇ааний’’д̇и. д̇ад̇од̇и д̇асмаа, сад̣̇д̇хинд̣̇рияасса б̣алавабхаавад̇о ид̇арзсан̃жа манд̣̇ад̇д̇аад̇и ад̇т̇о. госаж̇ж̇абагкз бад̇ид̇ум̣ ад̣̇ад̇ваа самбаяуд̇д̇ад̇хаммаанам̣ баг̇г̇ан̣ханам̣ ануб̣алаббад̣̇аанам̣ баг̇г̇ахо. баг̇г̇ахова гижжам̣ баг̇г̇ахагижжам̣. гаад̇ум̣ на саггод̇ийд̇и аанзд̇ваа самб̣анд̇хид̇аб̣б̣ам̣. аарамман̣ам̣ убаг̇анд̇ваа таанам̣, аниссаж̇ж̇анам̣ ваа убадтаанам̣. вигкзбаббадибагко, язна ваа самбаяуд̇д̇аа авигкид̇д̇аа хонд̇и, со авигкзбо. руубаг̇ад̇ам̣ вияа жагкунаа язна яаат̇аавад̇о висаяасабхаавам̣ бассад̇и, д̇ам̣ д̣̇ассанагижжам̣ гаад̇ум̣ на саггод̇и б̣алавад̇аа сад̣̇д̇хинд̣̇риязна ад̇хибхууд̇ад̇д̇аа. сахаж̇аад̇ад̇хаммзсу хи инд̣̇адтам̣ гаарзнд̇аанам̣ сахабавад̇д̇амаанаанам̣ д̇хаммаанам̣ згад̣̇зсад̇аавасзнзва ад̇т̇асид̣̇д̇хи, на ан̃н̃ат̇аа. д̇асмаад̇и вуд̇д̇амзвад̇т̇ам̣ гааран̣абхаавзна бажжаамасад̇и. д̇анд̇и сад̣̇д̇хинд̣̇рияам̣. д̇хаммасабхаавабажжавзгкан̣знаад̇и яасса сад̣̇д̇хзяяасса вад̇т̇уно ул̣аарад̇аад̣̇иг̇ун̣з ад̇химужжанасса саад̇исаяаббавад̇д̇ияаа сад̣̇д̇хинд̣̇рияам̣ б̣алавам̣ ж̇аад̇ам̣, д̇асса бажжаяабажжаяуббаннад̇аад̣̇ивибхааг̇ад̇о яаат̇аавад̇о виймам̣санзна. зван̃хи звам̣д̇хаммад̇аанаязна яаат̇аавасарасад̇о бариг̇г̇аяхамаанз савибпааро ад̇химогко на ход̇и ‘‘аяам̣ имзсам̣ д̇хаммаанам̣ сабхааво’’д̇и бариж̇аананавасзна бан̃н̃ааб̣яаабаарасса саад̇исаяад̇д̇аа. д̇хурияад̇хаммзсу хи яат̇аа сад̣̇д̇хааяа б̣алавабхаавз бан̃н̃ааяа манд̣̇абхааво ход̇и, звам̣ бан̃н̃ааяа б̣алавабхаавз сад̣̇д̇хааяа манд̣̇абхааво ход̇и. д̇зна вуд̇д̇ам̣ – ‘‘д̇ам̣ д̇хаммасабхаавабажжавзгкан̣зна хаабзд̇аб̣б̣а’’нд̇и.
Samabhāvakaraṇanti kiccato anūnādhikabhāvakaraṇaṃ. Saddhindriyaṃ balavaṃ hoti, saddheyyavatthusmiṃ paccayavasena adhimokkhakiccassa paṭutarabhāvena paññāya avisadatāya vīriyādīnañca sithilatādinā saddhindriyaṃ balavaṃ hoti. Tenāha – ‘‘itarāni mandānī’’ti. Tatoti tasmā, saddhindriyassa balavabhāvato itaresañca mandattāti attho. Kosajjapakkhe patituṃ adatvā sampayuttadhammānaṃ paggaṇhanaṃ anubalappadānaṃ paggaho. Paggahova kiccaṃ paggahakiccaṃ. Kātuṃ na sakkotīti ānetvā sambandhitabbaṃ. Ārammaṇaṃ upagantvā ṭhānaṃ, anissajjanaṃ vā upaṭṭhānaṃ. Vikkhepappaṭipakkho, yena vā sampayuttā avikkhittā honti, so avikkhepo. Rūpagataṃ viya cakkhunā yena yāthāvato visayasabhāvaṃ passati, taṃ dassanakiccaṃ kātuṃ na sakkoti balavatā saddhindriyena adhibhūtattā. Sahajātadhammesu hi indaṭṭhaṃ kārentānaṃ sahapavattamānānaṃ dhammānaṃ ekadesatāvaseneva atthasiddhi, na aññathā. Tasmāti vuttamevatthaṃ kāraṇabhāvena paccāmasati. Tanti saddhindriyaṃ. Dhammasabhāvapaccavekkhaṇenāti yassa saddheyyassa vatthuno uḷāratādiguṇe adhimuccanassa sātisayappavattiyā saddhindriyaṃ balavaṃ jātaṃ, tassa paccayapaccayuppannatādivibhāgato yāthāvato vīmaṃsanena. Evañhi evaṃdhammatānayena yāthāvasarasato pariggayhamāne savipphāro adhimokkho na hoti ‘‘ayaṃ imesaṃ dhammānaṃ sabhāvo’’ti parijānanavasena paññābyāpārassa sātisayattā. Dhuriyadhammesu hi yathā saddhāya balavabhāve paññāya mandabhāvo hoti, evaṃ paññāya balavabhāve saddhāya mandabhāvo hoti. Tena vuttaṃ – ‘‘taṃ dhammasabhāvapaccavekkhaṇena hāpetabba’’nti.
д̇ат̇аа аманасигаарзнаад̇и язнаагаарзна бхааванамануяун̃ж̇анд̇асса сад̣̇д̇хинд̣̇рияам̣ б̣алавам̣ ж̇аад̇ам̣, д̇знаагаарзна бхааванааяа анануяун̃ж̇анад̇од̇и вуд̇д̇ам̣ ход̇и. ид̇ха д̣̇увид̇хзна сад̣̇д̇хинд̣̇рияасса б̣алавабхааво ад̇д̇ано ваа бажжаяависзсзна гижжуд̇д̇арияад̇о вийрияаад̣̇ийнам̣ ваа манд̣̇агижжад̇ааяа. д̇ад̇т̇а батамавигаббз хаабанавид̇хи д̣̇ассид̇о, д̣̇уд̇ияавигаббз бана яат̇аа манасигарод̇о вийрияаад̣̇ийнам̣ манд̣̇агижжад̇ааяа сад̣̇д̇хинд̣̇рияам̣ б̣алавам̣ ж̇аад̇ам̣, д̇ат̇аа аманасигаарзна вийрияаад̣̇ийнам̣ бадугижжабхааваавахзна манасигаарзна сад̣̇д̇хинд̣̇рияам̣ д̇зхи самарасам̣ гаронд̇зна хаабзд̇аб̣б̣ам̣. иминаа наязна сзсинд̣̇риязсуби хаабанавид̇хи взд̣̇ид̇аб̣б̣о.
Tathā amanasikārenāti yenākārena bhāvanamanuyuñjantassa saddhindriyaṃ balavaṃ jātaṃ, tenākārena bhāvanāya ananuyuñjanatoti vuttaṃ hoti. Idha duvidhena saddhindriyassa balavabhāvo attano vā paccayavisesena kiccuttariyato vīriyādīnaṃ vā mandakiccatāya. Tattha paṭhamavikappe hāpanavidhi dassito, dutiyavikappe pana yathā manasikaroto vīriyādīnaṃ mandakiccatāya saddhindriyaṃ balavaṃ jātaṃ, tathā amanasikārena vīriyādīnaṃ paṭukiccabhāvāvahena manasikārena saddhindriyaṃ tehi samarasaṃ karontena hāpetabbaṃ. Iminā nayena sesindriyesupi hāpanavidhi veditabbo.
ваггалид̇т̇зравад̇т̇ууд̇и со хи ааяасмаа сад̣̇д̇хаад̇химуд̇д̇ад̇ааяа гад̇аад̇хигааро сад̇т̇у руубад̣̇ассанаббасуд̇о зва худ̇ваа вихаранд̇о сад̇т̇аараа ‘‘гим̣ д̇з, ваггали, иминаа бууд̇игааязна д̣̇идтзна, яо ко, ваггали, д̇хаммам̣ бассад̇и, со мам̣ бассад̇ий’’д̇иаад̣̇инаа (сам̣. ни. 3.87) наязна овад̣̇ид̇ваа гаммадтаанз нияож̇ид̇оби д̇ам̣ анануяун̃ж̇анд̇о бан̣аамид̇о ад̇д̇аанам̣ винибаад̇зд̇ум̣ бабаад̇адтаанам̣ абхирухи. ат̇а нам̣ сад̇т̇аа яат̇аанисиннова обхаасависсаж̇ж̇анзна ад̇д̇аанам̣ д̣̇ассзд̇ваа –
Vakkalittheravatthūti so hi āyasmā saddhādhimuttatāya katādhikāro satthu rūpadassanappasuto eva hutvā viharanto satthārā ‘‘kiṃ te, vakkali, iminā pūtikāyena diṭṭhena, yo kho, vakkali, dhammaṃ passati, so maṃ passatī’’tiādinā (saṃ. ni. 3.87) nayena ovaditvā kammaṭṭhāne niyojitopi taṃ ananuyuñjanto paṇāmito attānaṃ vinipātetuṃ papātaṭṭhānaṃ abhiruhi. Atha naṃ satthā yathānisinnova obhāsavissajjanena attānaṃ dassetvā –
‘‘баамож̇ж̇аб̣ахуло бхигку, басанно б̣уд̣̇д̇хасаасанз;
‘‘Pāmojjabahulo bhikkhu, pasanno buddhasāsane;
ад̇хиг̇ажчз бад̣̇ам̣ санд̇ам̣, сан̇кааруубасамам̣ сука’’нд̇и. (д̇ха. ба. 381) –
Adhigacche padaṃ santaṃ, saṅkhārūpasamaṃ sukha’’nti. (dha. pa. 381) –
г̇аат̇ам̣ вад̇ваа ‘‘зхи, ваггалий’’д̇и ааха. со д̇знзва амад̇зна абхисид̇д̇о хадтад̇удто худ̇ваа вибассанам̣ бадтабзси, сад̣̇д̇хааяа бана б̣алавабхаавзна вибассанаавийт̇им̣ на од̇ари. д̇ам̣ н̃ад̇ваа бхаг̇аваа д̇асса инд̣̇рияасамад̇д̇аббадибаад̣̇анааяа гаммадтаанам̣ сод̇хзд̇ваа ад̣̇ааси. со сад̇т̇аараа д̣̇иннанаяз тад̇ваа вибассанам̣ уссуггаабзд̇ваа маг̇г̇аббадибаадияаа арахад̇д̇ам̣ баабун̣и. д̇зна вуд̇д̇ам̣ – ‘‘ваггалид̇т̇зравад̇т̇у жзд̇т̇а нид̣̇ассана’’нд̇и. зд̇т̇аад̇и сад̣̇д̇хинд̣̇рияасса ад̇химад̇д̇абхаавз сзсинд̣̇рияаанам̣ сагижжаагаран̣з. ид̇арагижжабхзд̣̇анд̇и убадтаанаад̣̇игижжависзсам̣. бассад̣̇д̇хаад̣̇ийд̇и аад̣̇и-сад̣̇д̣̇зна самаад̇хиубзгкаасамб̣ож̇жхан̇г̇аанам̣ сан̇г̇ахо. хаабзд̇аб̣б̣анд̇и яат̇аа сад̣̇д̇хинд̣̇рияасса б̣алавабхааво д̇хаммасабхаавабажжавзгкан̣зна хааяад̇и, звам̣ вийрияинд̣̇рияасса ад̇химад̇д̇ад̇аа бассад̣̇д̇хиаад̣̇ибхааванааяа хааяад̇и самаад̇хибагкияад̇д̇аа д̇ассаа. д̇ат̇аа хи самаад̇хинд̣̇рияасса ад̇химад̇д̇ад̇ам̣ госаж̇ж̇абаад̇ад̇о рагканд̇ий вийрияаад̣̇ибхааванаа вияа вийрияинд̣̇рияасса ад̇химад̇д̇ад̇ам̣ уд̣̇д̇хажжабаад̇ад̇о рагканд̇ий бассад̣̇д̇хаад̣̇ибхааванаа згам̣сад̇о хаабзд̇и. д̇зна вуд̇д̇ам̣ – ‘‘бассад̣̇д̇хаад̣̇ибхааванааяа хаабзд̇аб̣б̣а’’нд̇и.
Gāthaṃ vatvā ‘‘ehi, vakkalī’’ti āha. So teneva amatena abhisitto haṭṭhatuṭṭho hutvā vipassanaṃ paṭṭhapesi, saddhāya pana balavabhāvena vipassanāvīthiṃ na otari. Taṃ ñatvā bhagavā tassa indriyasamattappaṭipādanāya kammaṭṭhānaṃ sodhetvā adāsi. So satthārā dinnanaye ṭhatvā vipassanaṃ ussukkāpetvā maggappaṭipāṭiyā arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ – ‘‘vakkalittheravatthu cettha nidassana’’nti. Etthāti saddhindriyassa adhimattabhāve sesindriyānaṃ sakiccākaraṇe. Itarakiccabhedanti upaṭṭhānādikiccavisesaṃ. Passaddhādīti ādi-saddena samādhiupekkhāsambojjhaṅgānaṃ saṅgaho. Hāpetabbanti yathā saddhindriyassa balavabhāvo dhammasabhāvapaccavekkhaṇena hāyati, evaṃ vīriyindriyassa adhimattatā passaddhiādibhāvanāya hāyati samādhipakkhiyattā tassā. Tathā hi samādhindriyassa adhimattataṃ kosajjapātato rakkhantī vīriyādibhāvanā viya vīriyindriyassa adhimattataṃ uddhaccapātato rakkhantī passaddhādibhāvanā ekaṃsato hāpeti. Tena vuttaṃ – ‘‘passaddhādibhāvanāya hāpetabba’’nti.
сон̣ад̇т̇зрасса вад̇т̇ууд̇и сукумааласон̣ад̇т̇зрасса вад̇т̇у. со хи ааяасмаа сад̇т̇у санд̇игз гаммадтаанам̣ г̇ахзд̇ваа сийд̇аванз вихаранд̇о ‘‘мама сарийрам̣ сукумаалам̣, на жа саггаа сукзнзва сукам̣ ад̇хиг̇анд̇ум̣, гиламзд̇вааби саман̣ад̇хаммо гаад̇аб̣б̣о’’д̇и таанажан̇гамамзва ад̇хидтааяа бад̇хаанамануяун̃ж̇анд̇о баад̣̇ад̇алзсу подзсу удтид̇зсуби взд̣̇анам̣ аж̇жхубзгкид̇ваа д̣̇ал̣хавийрияам̣ гаронд̇о ажжаарад̣̇д̇хавийрияад̇ааяа висзсам̣ ниб̣б̣ад̇д̇зд̇ум̣ наасагки. сад̇т̇аа д̇ад̇т̇а г̇анд̇ваа вийн̣уубамоваад̣̇зна овад̣̇ид̇ваа вийрияасамад̇ааяож̇анавид̇хим̣ д̣̇ассзнд̇о гаммадтаанам̣ висод̇хзд̇ваа г̇иж̇жхагуудам̣ г̇ад̇о. т̇зроби сад̇т̇аараа д̣̇иннанаязна вийрияасамад̇ам̣ яож̇зд̇ваа бхаавзнд̇о вибассанамби уссуггаабзд̇ваа арахад̇д̇з бад̇идтааси. д̇зна вуд̇д̇ам̣ – ‘‘сон̣ад̇т̇зрасса вад̇т̇у д̣̇ассзд̇аб̣б̣а’’нд̇и. сзсзсубийд̇и сад̇исамаад̇хибан̃н̃инд̣̇риязсуби.
Soṇattherassa vatthūti sukhumālasoṇattherassa vatthu. So hi āyasmā satthu santike kammaṭṭhānaṃ gahetvā sītavane viharanto ‘‘mama sarīraṃ sukhumālaṃ, na ca sakkā sukheneva sukhaṃ adhigantuṃ, kilametvāpi samaṇadhammo kātabbo’’ti ṭhānacaṅkamameva adhiṭṭhāya padhānamanuyuñjanto pādatalesu phoṭesu uṭṭhitesupi vedanaṃ ajjhupekkhitvā daḷhavīriyaṃ karonto accāraddhavīriyatāya visesaṃ nibbattetuṃ nāsakkhi. Satthā tattha gantvā vīṇūpamovādena ovaditvā vīriyasamatāyojanavidhiṃ dassento kammaṭṭhānaṃ visodhetvā gijjhakūṭaṃ gato. Theropi satthārā dinnanayena vīriyasamataṃ yojetvā bhāvento vipassanampi ussukkāpetvā arahatte patiṭṭhāsi. Tena vuttaṃ – ‘‘soṇattherassa vatthu dassetabba’’nti. Sesesupīti satisamādhipaññindriyesupi.
самад̇анд̇и сад̣̇д̇хаабан̃н̃аанам̣ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ ануунаад̇хигабхаавам̣, д̇ат̇аа самаад̇хивийрияаанам̣. яат̇аа хи сад̣̇д̇хаабан̃н̃аанам̣ висум̣ д̇хурияад̇хаммабхууд̇аанам̣ гижжад̇о ан̃н̃аман̃н̃аанад̇ивад̇д̇анам̣ висзсад̇о ижчид̇аб̣б̣ам̣, яад̇о нзсам̣ самад̇хурад̇ааяа аббанаа самбаж̇ж̇ад̇и, звам̣ самаад̇хивийрияаанам̣ госаж̇ж̇уд̣̇д̇хажжабагкигаанам̣ самарасад̇ааяа сад̇и ан̃н̃аман̃н̃уубад̇т̇амбханад̇о самбаяуд̇д̇ад̇хаммаанам̣ анд̇ад̣̇ваяабаад̇аабхаавзна саммад̣̇зва аббанаа иж̇жхад̇и. б̣алавасад̣̇д̇ход̇иаад̣̇и б̣яад̇ирзгамукзна вуд̇д̇ассзвад̇т̇асса самад̇т̇анам̣. д̇ассад̇т̇о – яо б̣алавад̇ияаа сад̣̇д̇хааяа саманнааг̇ад̇о ависад̣̇ан̃аан̣о, со муд̇хаббасанно ход̇и, на авзжжаббасанно. д̇ат̇аа хи авад̇т̇усмим̣ басийд̣̇ад̇и сзяяат̇ааби д̇ид̇т̇ияасаавагаа. гзраадигабагканд̇и саатзяяабагкам̣ бхаж̇ад̇и. сад̣̇д̇хаахийнааяа бан̃н̃ааяа ад̇ид̇хааванд̇о ‘‘д̣̇зяяавад̇т̇убарижжааг̇зна винаа жид̇д̇уббаад̣̇амад̇д̇знаби д̣̇аанамаяам̣ бун̃н̃ам̣ ход̇ий’’д̇иаад̣̇ийни баригаббзд̇и хзд̇уббадируубагзхи ван̃жид̇о, звам̣бхууд̇о сугкад̇аггавилуд̇д̇ажид̇д̇о бан̣д̣ид̇аанам̣ важанам̣ наад̣̇ияад̇и, сан̃н̃ад̇д̇им̣ на г̇ажчад̇и. д̇знааха – ‘‘бхзсаж̇ж̇асамудтид̇о вияа рог̇о ад̇згижчо ход̇ий’’д̇и. яат̇аа жзд̇т̇а сад̣̇д̇хаабан̃н̃аанам̣ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ самабхааво ад̇т̇аавахо, анад̇т̇аавахо висамабхааво, звам̣ самаад̇хивийрияаанам̣ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ авигкзбаавахо самабхааво, ид̇аро вигкзбаавахо жаад̇и госаж̇ж̇ам̣ абхибхавад̇и, д̇зна аббанам̣ на баабун̣аад̇ийд̇и ад̇хиббааяо. уд̣̇д̇хажжам̣ абхибхавад̇ийд̇и зд̇т̇ааби зсзва наяо. д̇ам̣ убхаяанд̇и сад̣̇д̇хаабан̃н̃аад̣̇ваяам̣ самаад̇хивийрияад̣̇ваяан̃жа. самам̣ гад̇д̇аб̣б̣анд̇и самарасам̣ гаад̇аб̣б̣ам̣.
Samatanti saddhāpaññānaṃ aññamaññaṃ anūnādhikabhāvaṃ, tathā samādhivīriyānaṃ. Yathā hi saddhāpaññānaṃ visuṃ dhuriyadhammabhūtānaṃ kiccato aññamaññānativattanaṃ visesato icchitabbaṃ, yato nesaṃ samadhuratāya appanā sampajjati, evaṃ samādhivīriyānaṃ kosajjuddhaccapakkhikānaṃ samarasatāya sati aññamaññūpatthambhanato sampayuttadhammānaṃ antadvayapātābhāvena sammadeva appanā ijjhati. Balavasaddhotiādi byatirekamukhena vuttassevatthassa samatthanaṃ. Tassattho – yo balavatiyā saddhāya samannāgato avisadañāṇo, so mudhappasanno hoti, na aveccappasanno. Tathā hi avatthusmiṃ pasīdati seyyathāpi titthiyasāvakā. Kerāṭikapakkhanti sāṭheyyapakkhaṃ bhajati. Saddhāhīnāya paññāya atidhāvanto ‘‘deyyavatthupariccāgena vinā cittuppādamattenapi dānamayaṃ puññaṃ hotī’’tiādīni parikappeti hetuppaṭirūpakehi vañcito, evaṃbhūto sukkhatakkaviluttacitto paṇḍitānaṃ vacanaṃ nādiyati, saññattiṃ na gacchati. Tenāha – ‘‘bhesajjasamuṭṭhito viya rogo atekiccho hotī’’ti. Yathā cettha saddhāpaññānaṃ aññamaññaṃ samabhāvo atthāvaho, anatthāvaho visamabhāvo, evaṃ samādhivīriyānaṃ aññamaññaṃ avikkhepāvaho samabhāvo, itaro vikkhepāvaho cāti kosajjaṃ abhibhavati, tena appanaṃ na pāpuṇātīti adhippāyo. Uddhaccaṃ abhibhavatīti etthāpi eseva nayo. Taṃ ubhayanti saddhāpaññādvayaṃ samādhivīriyadvayañca. Samaṃ kattabbanti samarasaṃ kātabbaṃ.
самаад̇хигаммигассаад̇и самат̇агаммадтаанигасса. званд̇и звам̣ санд̇з, сад̣̇д̇хааяа т̇огам̣ б̣алавабхаавз сад̇ийд̇и ад̇т̇о. сад̣̇д̣̇аханд̇од̇и ‘‘бат̇авий бат̇авийд̇и манасигаран̣амад̇д̇зна гат̇ам̣ жхаануббад̇д̇ий’’д̇и ажинд̇зд̇ваа ‘‘ад̣̇д̇хаа саммаасамб̣уд̣̇д̇хзна вуд̇д̇авид̇хи иж̇жхиссад̇ий’’д̇и сад̣̇д̣̇аханд̇о сад̣̇д̇хам̣ ж̇анзнд̇о. огаббзнд̇од̇и аарамман̣ам̣ ануббависид̇ваа вияа ад̇химужжанавасзна авагаббзнд̇о багканд̣̇анд̇о. згаг̇г̇ад̇аа б̣алавад̇ий ваддад̇и самаад̇хиббад̇хаанад̇д̇аа жхаанасса. убхиннанд̇и самаад̇хибан̃н̃аанам̣. самаад̇хигаммигасса самаад̇хино ад̇химад̇д̇ад̇аа вияа бан̃н̃ааяа ад̇химад̇д̇ад̇ааби ижчид̇аб̣б̣аад̇и ааха – ‘‘самад̇ааяабий’’д̇и, самабхаавзнабийд̇и ад̇т̇о. аббанаад̇и логияааббанаа. д̇ат̇аа хи ‘‘ход̇иязваа’’д̇и саасан̇гам̣ вад̣̇ад̇и. логуд̇д̇араббанаа бана д̇зсам̣ самабхаавзнзва ижчид̇аа. яат̇ааха – ‘‘самат̇авибассанам̣ яуг̇анад̣̇д̇хам̣ бхаавзд̇ий’’д̇и (а. ни. 4.170; бади. ма. 2.5).
Samādhikammikassāti samathakammaṭṭhānikassa. Evanti evaṃ sante, saddhāya thokaṃ balavabhāve satīti attho. Saddahantoti ‘‘pathavī pathavīti manasikaraṇamattena kathaṃ jhānuppattī’’ti acintetvā ‘‘addhā sammāsambuddhena vuttavidhi ijjhissatī’’ti saddahanto saddhaṃ janento. Okappentoti ārammaṇaṃ anuppavisitvā viya adhimuccanavasena avakappento pakkhandanto. Ekaggatā balavatī vaṭṭati samādhippadhānattā jhānassa. Ubhinnanti samādhipaññānaṃ. Samādhikammikassa samādhino adhimattatā viya paññāya adhimattatāpi icchitabbāti āha – ‘‘samatāyapī’’ti, samabhāvenapīti attho. Appanāti lokiyaappanā. Tathā hi ‘‘hotiyevā’’ti sāsaṅkaṃ vadati. Lokuttarappanā pana tesaṃ samabhāveneva icchitā. Yathāha – ‘‘samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāvetī’’ti (a. ni. 4.170; paṭi. ma. 2.5).
яад̣̇и висзсад̇о сад̣̇д̇хаабан̃н̃аанам̣ самаад̇хивийрияаанан̃жа самад̇аава ижчид̇аа, гат̇ам̣ сад̇ийд̇и ааха – ‘‘сад̇и бана саб̣б̣ад̇т̇а б̣алавад̇ий ваддад̇ий’’д̇и. саб̣б̣ад̇т̇аад̇и лийнуд̣̇д̇хажжабагкигзсу бан̃жасу инд̣̇риязсу. уд̣̇д̇хажжабагкигз г̇ан̣ханд̇о ‘‘сад̣̇д̇хаавийрияабан̃н̃аана’’нд̇и ааха. ан̃н̃ат̇аабийд̇и жа г̇ахзд̇аб̣б̣аа сияаа. д̇ат̇аа хи госаж̇ж̇абагкигзна жа самаад̇хинааижжзва вуд̇д̇ам̣, на ‘‘бассад̣̇д̇хисамаад̇хиубзгкаахий’’д̇и. саад̇и сад̇и. саб̣б̣зсу рааж̇агаммзсу нияуд̇д̇о саб̣б̣агаммиго. д̇знаад̇и д̇зна саб̣б̣ад̇т̇а ижчид̇аб̣б̣ад̇т̇зна гааран̣зна. ааха адтагат̇ааяам̣. саб̣б̣ад̇т̇а нияуд̇д̇аа саб̣б̣ад̇т̇игаа саб̣б̣ад̇т̇а лийнз уд̣̇д̇хад̇з жа жид̇д̇з ижчид̇аб̣б̣ад̇д̇аа, саб̣б̣зна ваа лийнуд̣̇д̇хажжабагкиязна б̣ож̇жхан̇г̇аг̇ан̣зна ад̇т̇зд̇аб̣б̣аад̇и саб̣б̣ад̇т̇аа, саава саб̣б̣ад̇т̇игаа. жид̇д̇анд̇и гусалажид̇д̇ам̣. д̇асса хи сад̇ибадисаран̣ам̣ барааяан̣ам̣ аббад̇д̇асса бад̇д̇ияаа анад̇хиг̇ад̇асса ад̇хиг̇амааяа. д̇знааха – ‘‘аарагкабажжубадтаанаа’’д̇иаад̣̇и.
Yadi visesato saddhāpaññānaṃ samādhivīriyānañca samatāva icchitā, kathaṃ satīti āha – ‘‘sati pana sabbattha balavatī vaṭṭatī’’ti. Sabbatthāti līnuddhaccapakkhikesu pañcasu indriyesu. Uddhaccapakkhike gaṇhanto ‘‘saddhāvīriyapaññāna’’nti āha. Aññathāpīti ca gahetabbā siyā. Tathā hi kosajjapakkhikena ca samādhināicceva vuttaṃ, na ‘‘passaddhisamādhiupekkhāhī’’ti. Sāti sati. Sabbesu rājakammesu niyutto sabbakammiko. Tenāti tena sabbattha icchitabbatthena kāraṇena. Āha aṭṭhakathāyaṃ. Sabbattha niyuttā sabbatthikā sabbattha līne uddhate ca citte icchitabbattā, sabbena vā līnuddhaccapakkhiyena bojjhaṅgagaṇena atthetabbāti sabbatthā, sāva sabbatthikā. Cittanti kusalacittaṃ. Tassa hi satipaṭisaraṇaṃ parāyaṇaṃ appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya. Tenāha – ‘‘ārakkhapaccupaṭṭhānā’’tiādi.
канд̇хаад̣̇ибхзд̣̇зсу аног̇аал̣хабан̃н̃аананд̇и барияад̇д̇иб̣аахусажжавасзнаби канд̇хааяад̇анаад̣̇ийсу аббад̇идтид̇аб̣уд̣̇д̇хийнам̣. б̣ахуссуд̇асзванаа хи суд̇амаяан̃аан̣аавахаа. д̇арун̣авибассанаасаман̇г̇ийби бхааванаамаяан̃аан̣з тид̇ад̇д̇аа згам̣сад̇о бан̃н̃аваа зва наама ход̇ийд̇и ааха – ‘‘самабан̃н̃ааса…бз… буг̇г̇аласзванаа’’д̇и. н̃зяяад̇хаммасса г̇амбхийрабхаававасзна д̇аббарижчзд̣̇аган̃аан̣асса г̇амбхийрабхааваг̇г̇ахан̣анд̇и ааха – ‘‘г̇амбхийрзсу канд̇хаад̣̇ийсу бавад̇д̇ааяа г̇амбхийрабан̃н̃ааяаа’’д̇и. д̇ан̃хи н̃зяяам̣ д̇аад̣̇исааяа бан̃н̃ааяа жарид̇аб̣б̣ад̇о г̇амбхийран̃аан̣ажарияам̣. д̇ассаа ваа бан̃н̃ааяа д̇ад̇т̇а бабхзд̣̇ад̇о бавад̇д̇и г̇амбхийран̃аан̣ажарияаа, д̇ассаа бажжавзгкан̣аад̇и ааха – ‘‘г̇амбхийрабан̃н̃ааяа бабхзд̣̇абажжавзгкан̣аа’’д̇и.
Khandhādibhedesu anogāḷhapaññānanti pariyattibāhusaccavasenapi khandhāyatanādīsu appatiṭṭhitabuddhīnaṃ. Bahussutasevanā hi sutamayañāṇāvahā. Taruṇavipassanāsamaṅgīpi bhāvanāmayañāṇe ṭhitattā ekaṃsato paññavā eva nāma hotīti āha – ‘‘samapaññāsa…pe… puggalasevanā’’ti. Ñeyyadhammassa gambhīrabhāvavasena tapparicchedakañāṇassa gambhīrabhāvaggahaṇanti āha – ‘‘gambhīresu khandhādīsu pavattāya gambhīrapaññāyā’’ti. Tañhi ñeyyaṃ tādisāya paññāya caritabbato gambhīrañāṇacariyaṃ. Tassā vā paññāya tattha pabhedato pavatti gambhīrañāṇacariyā, tassā paccavekkhaṇāti āha – ‘‘gambhīrapaññāya pabhedapaccavekkhaṇā’’ti.
бан̃жавид̇хаб̣анд̇ханагаммагааран̣ам̣ нираяз ниб̣б̣ад̇д̇асад̇д̇асса язбхуяязна саб̣б̣абатамам̣ гаронд̇ийд̇и д̣̇звад̣̇ууд̇асуд̇д̇аад̣̇ийсу аад̣̇ид̇о вуд̇д̇ад̇д̇аа жа ааха – ‘‘бан̃жавид̇хаб̣анд̇ханагаммагааран̣ад̇о бадтааяаа’’д̇и. сагадаваханаад̣̇игаалзд̇и аад̣̇и-сад̣̇д̣̇зна д̇ад̣̇ан̃н̃ам̣ мануссзхи д̇иражчаанзхи жа виб̣аад̇хид̇аб̣б̣агаалам̣ сан̇г̇ан̣хаад̇и. згам̣ б̣уд̣̇д̇ханд̇аранд̇и ид̣̇ам̣ абараабарзсу бзд̇зсуязва уббаж̇ж̇анагасад̇д̇авасзна вуд̇д̇ам̣, згажжаанам̣ ваа бзд̇аанам̣ згажжад̇иражчаанаанам̣ вияа д̣̇ийгхааяугад̇аа сияаад̇и д̇ат̇аа вуд̇д̇ам̣. д̇ат̇аа хи гаал̣о нааг̇арааж̇аа жад̇уннам̣ б̣уд̣̇д̇хаанам̣ саммукийбхаавам̣ лабхид̇ваа тид̇оби мзд̇д̇зяяассаби бхаг̇авад̇о саммукийбхаавам̣ лабхиссад̇ийд̇и вад̣̇анд̇и, яад̇асса габбааяугад̇аа вуд̇д̇аа.
Pañcavidhabandhanakammakāraṇaṃ niraye nibbattasattassa yebhuyyena sabbapaṭhamaṃ karontīti devadūtasuttādīsu ādito vuttattā ca āha – ‘‘pañcavidhabandhanakammakāraṇato paṭṭhāyā’’ti. Sakaṭavahanādikāleti ādi-saddena tadaññaṃ manussehi tiracchānehi ca vibādhitabbakālaṃ saṅgaṇhāti. Ekaṃ buddhantaranti idaṃ aparāparesu petesuyeva uppajjanakasattavasena vuttaṃ, ekaccānaṃ vā petānaṃ ekaccatiracchānānaṃ viya dīghāyukatā siyāti tathā vuttaṃ. Tathā hi kāḷo nāgarājā catunnaṃ buddhānaṃ sammukhībhāvaṃ labhitvā ṭhitopi metteyyassapi bhagavato sammukhībhāvaṃ labhissatīti vadanti, yatassa kappāyukatā vuttā.
звам̣ аанисам̣сад̣̇ассаавинод̇и вийрияааяад̇д̇о зва саб̣б̣о логияо логуд̇д̇аро жа висзсаад̇хиг̇амод̇и звам̣ вийрияз аанисам̣сад̣̇ассанасийласса. г̇аманавийт̇инд̇и сабуб̣б̣абхааг̇ам̣ ниб̣б̣аанаг̇ааминибадибад̣̇ам̣ , саха вибассанааяа арияамаг̇г̇аббадибаади, сад̇д̇ависуд̣̇д̇хибарамбараа ваа. саа хи ‘‘бхигкуно вадданияяаанааяа г̇анд̇аб̣б̣аа бадибаж̇ж̇ид̇аб̣б̣аа бадибад̣̇аа’’д̇и гад̇ваа г̇аманавийт̇и наама.
Evaṃ ānisaṃsadassāvinoti vīriyāyatto eva sabbo lokiyo lokuttaro ca visesādhigamoti evaṃ vīriye ānisaṃsadassanasīlassa. Gamanavīthinti sapubbabhāgaṃ nibbānagāminipaṭipadaṃ , saha vipassanāya ariyamaggappaṭipāṭi, sattavisuddhiparamparā vā. Sā hi ‘‘bhikkhuno vaṭṭaniyyānāya gantabbā paṭipajjitabbā paṭipadā’’ti katvā gamanavīthi nāma.
гааяад̣̇ал̣хийб̣ахулод̇и яат̇аа д̇ат̇аа гааяасса д̣̇ал̣хийгаммаббасуд̇о. бин̣д̣абаад̇анд̇и радтабин̣д̣ам̣. бажжаяад̣̇ааяагаанам̣ ад̇д̇ани гаарасса ад̇д̇ано саммаабадибад̇д̇ияаа махабпалабхаавасса гаран̣зна бин̣д̣асса бхигкааяа бадибууж̇анаа бин̣д̣абаад̇аабажааяанам̣.
Kāyadaḷhībahuloti yathā tathā kāyassa daḷhīkammappasuto. Piṇḍapātanti raṭṭhapiṇḍaṃ. Paccayadāyakānaṃ attani kārassa attano sammāpaṭipattiyā mahapphalabhāvassa karaṇena piṇḍassa bhikkhāya paṭipūjanā piṇḍapātāpacāyanaṃ.
нийхаранд̇од̇и бад̇д̇ад̇т̇авигад̇о нийхаранд̇о. д̇ам̣ сад̣̇д̣̇ам̣ суд̇ваад̇и д̇ам̣ убаасигааяа важанам̣ бан̣н̣асаалаад̣̇ваарз тид̇ова бан̃жаабхин̃н̃ад̇ааяа д̣̇иб̣б̣асод̇зна суд̇ваа. мануссасамбад̇д̇и, д̣̇иб̣б̣асамбад̇д̇и, ниб̣б̣аанасамбад̇д̇ийд̇и имаа д̇иссо самбад̇д̇ияо. д̣̇аад̇ум̣ сагкиссасийд̇и д̇аяи гад̇зна д̣̇аанамаязна взяяааважжамаязна жа бун̃н̃агаммзна кзд̇д̇ависзсабхаавуубаг̇аманзна абараабарам̣ д̣̇звамануссаанам̣ самбад̇д̇ияо анд̇з ниб̣б̣аанасамбад̇д̇ин̃жа д̣̇аад̇ум̣ сагкиссасийд̇и т̇зро ад̇д̇аанам̣ бужчад̇и. сид̇ам̣ гаронд̇од̇и ‘‘агижчзнзва маяаа ваддад̣̇угкам̣ самад̇игганд̇а’’нд̇и бажжавзгкан̣аавасаанз сан̃ж̇аад̇абаамож̇ж̇авасзна сид̇ам̣ гаронд̇о.
Nīharantoti pattatthavikato nīharanto. Taṃ saddaṃ sutvāti taṃ upāsikāya vacanaṃ paṇṇasālādvāre ṭhitova pañcābhiññatāya dibbasotena sutvā. Manussasampatti, dibbasampatti, nibbānasampattīti imā tisso sampattiyo. Dātuṃ sakkhissasīti tayi katena dānamayena veyyāvaccamayena ca puññakammena khettavisesabhāvūpagamanena aparāparaṃ devamanussānaṃ sampattiyo ante nibbānasampattiñca dātuṃ sakkhissasīti thero attānaṃ pucchati. Sitaṃ karontoti ‘‘akiccheneva mayā vaṭṭadukkhaṃ samatikkanta’’nti paccavekkhaṇāvasāne sañjātapāmojjavasena sitaṃ karonto.
ниббариссаяагаалод̇и нирубад̣̇д̣̇авагаало, д̇ад̣̇аа бхигкусан̇гхасса сулабхаа бажжаяаа хонд̇ийд̇и бажжаяахзд̇угаа жид̇д̇абийл̣аа над̇т̇ийд̇и ад̇хиббааяо. бассанд̇аанам̣язваад̇и анаад̣̇арз саамиважанам̣. кийрад̇хзнунд̇и кийрад̣̇ааяигам̣ д̇хзнум̣ . гин̃жид̣̇зва гад̇ваад̇и гин̃жид̣̇зва бхад̇игаммам̣ гад̇ваа. ужчуяанд̇агамманд̇и ужчуяанд̇асаалааяа гаад̇аб̣б̣ам̣ гижжам̣. д̇амзва маг̇г̇анд̇и убаасагзна бадибаннамаг̇г̇ам̣. убагадтааяаад̇и аасаннааяа. виббадибаннанд̇и ж̇аад̇ид̇хаммагулад̇хаммаад̣̇илан̇гханзна асаммаабадибаннам̣. званд̇и яат̇аа асаммаабадибанно буд̇д̇о д̇ааяа зва асаммаабадибад̇д̇ияаа гуласанд̇аанад̇о б̣аахиро худ̇ваа бид̇у санд̇игаа д̣̇ааяаж̇ж̇асса на бхааг̇ий, звам̣ гусийд̇оби д̇знзва гусийд̇абхаавзна на саммаабадибанно сад̇т̇у санд̇игаа лад̣̇д̇хаб̣б̣аарияад̇ханад̣̇ааяаж̇ж̇асса на бхааг̇ий. аарад̣̇д̇хавийрияова лабхад̇и саммаабадибаж̇ж̇анад̇о. уббаж̇ж̇ад̇и вийрияасамб̣ож̇жхан̇г̇од̇и яож̇анаа, звам̣ саб̣б̣ад̇т̇а.
Nipparissayakāloti nirupaddavakālo, tadā bhikkhusaṅghassa sulabhā paccayā hontīti paccayahetukā cittapīḷā natthīti adhippāyo. Passantānaṃyevāti anādare sāmivacanaṃ. Khīradhenunti khīradāyikaṃ dhenuṃ . Kiñcideva katvāti kiñcideva bhatikammaṃ katvā. Ucchuyantakammanti ucchuyantasālāya kātabbaṃ kiccaṃ. Tameva magganti upāsakena paṭipannamaggaṃ. Upakaṭṭhāyāti āsannāya. Vippaṭipannanti jātidhammakuladhammādilaṅghanena asammāpaṭipannaṃ. Evanti yathā asammāpaṭipanno putto tāya eva asammāpaṭipattiyā kulasantānato bāhiro hutvā pitu santikā dāyajjassa na bhāgī, evaṃ kusītopi teneva kusītabhāvena na sammāpaṭipanno satthu santikā laddhabbaariyadhanadāyajjassa na bhāgī. Āraddhavīriyova labhati sammāpaṭipajjanato. Uppajjati vīriyasambojjhaṅgoti yojanā, evaṃ sabbattha.
махаад̇и сийлаад̣̇иг̇ун̣зхи маханд̇о вибуло анан̃н̃асаад̇хааран̣о. д̇ам̣ банасса г̇ун̣амахад̇д̇ам̣ д̣̇асасахассилогад̇хаад̇угамбанзна логз баагаданд̇и д̣̇ассзнд̇о ‘‘сад̇т̇уно хий’’д̇иаад̣̇имааха.
Mahāti sīlādiguṇehi mahanto vipulo anaññasādhāraṇo. Taṃ panassa guṇamahattaṃ dasasahassilokadhātukampanena loke pākaṭanti dassento ‘‘satthuno hī’’tiādimāha.
яасмаа сад̇т̇усаасанз баб̣б̣аж̇ид̇асса баб̣б̣аж̇ж̇уубаг̇аманзна сагяабуд̇д̇ияабхааво сан̃ж̇ааяад̇и, д̇асмаа б̣уд̣̇д̇хабуд̇д̇абхаавам̣ д̣̇ассзнд̇о ‘‘асамбхиннааяаа’’д̇иаад̣̇имааха.
Yasmā satthusāsane pabbajitassa pabbajjūpagamanena sakyaputtiyabhāvo sañjāyati, tasmā buddhaputtabhāvaṃ dassento ‘‘asambhinnāyā’’tiādimāha.
аласаанам̣ бхааванааяа наамамад̇д̇амби аж̇аананд̇аанам̣ гааяад̣̇ал̣хийб̣ахулаанам̣ яаавад̣̇ад̇т̇ам̣ бхун̃ж̇ид̇ваа сзяяасукаад̣̇иануяун̃ж̇анагаанам̣ д̇иражчаанаг̇ад̇игаанам̣ буг̇г̇алаанам̣ д̣̇уурад̇о важ̇ж̇анаа гусийд̇абуг̇г̇алабариваж̇ж̇анаад̇и ааха – ‘‘гужчим̣ буурзд̇ваа тид̇ааж̇аг̇арасад̣̇исз’’д̇иаад̣̇и. ‘‘д̣̇ивасам̣ жан̇гамзна нисаж̇ж̇ааяа ааваран̣ийязхи д̇хаммзхи жид̇д̇ам̣ барисод̇хзссаамаа’’д̇иаад̣̇инаа бхааванаарамбхавасзна аарад̣̇д̇хавийрияаанам̣ д̣̇ал̣хабараггамаанам̣ гаалзна гаалам̣ убасан̇гаманаа аарад̣̇д̇хавийрияабуг̇г̇аласзванаад̇и ааха – ‘‘аарад̣̇д̇хавийрияз’’д̇иаад̣̇и. висуд̣̇д̇химаг̇г̇з (висуд̣̇д̇хи. 1.64-65) бана ж̇аад̇имахад̇д̇абажжавзгкан̣аа саб̣рахмажааримахад̇д̇абажжавзгкан̣аад̇и ид̣̇ам̣ д̣̇ваяам̣ на г̇ахид̇ам̣, т̇инамид̣̇д̇хавинод̣̇анад̇аа саммаббад̇хаанабажжавзгкан̣ад̇аад̇и ид̣̇ам̣ д̣̇ваяам̣ г̇ахид̇ам̣. д̇ад̇т̇а аанисам̣сад̣̇ассаавид̇ааяа зва саммаббад̇хаанабажжавзгкан̣аа г̇ахид̇аа ход̇и логияалогуд̇д̇арависзсаад̇хиг̇амасса вийрияааяад̇д̇ад̇аад̣̇ассанабхаавад̇о, т̇инамид̣̇д̇хавинод̣̇анам̣ бана д̇ад̣̇ад̇химуд̇д̇ад̇ааяа зва г̇ахид̇ам̣ ход̇и. вийрияуббаад̣̇анз яуд̇д̇аббаяуд̇д̇асса т̇инамид̣̇д̇хавинод̣̇анам̣ ад̇т̇асид̣̇д̇хамзваад̇и. д̇ад̇т̇а т̇инамид̣̇д̇хавинод̣̇анагусийд̇абуг̇г̇алабариваж̇ж̇анааарад̣̇д̇хавийрияабуг̇г̇аласзванад̇ад̣̇ад̇хи- муд̇д̇ад̇аабадибагкавид̇хаманабажжаяуубасам̣хааравасзна абааяабхаяабажжавзгкан̣аад̣̇аяо самуд̇д̇зж̇анавасзна вийрияасамб̣ож̇жхан̇г̇асса уббаад̣̇агаа д̣̇адтаб̣б̣аа.
Alasānaṃ bhāvanāya nāmamattampi ajānantānaṃ kāyadaḷhībahulānaṃ yāvadatthaṃ bhuñjitvā seyyasukhādianuyuñjanakānaṃ tiracchānagatikānaṃ puggalānaṃ dūrato vajjanā kusītapuggalaparivajjanāti āha – ‘‘kucchiṃ pūretvā ṭhitaajagarasadise’’tiādi. ‘‘Divasaṃ caṅkamena nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṃ parisodhessāmā’’tiādinā bhāvanārambhavasena āraddhavīriyānaṃ daḷhaparakkamānaṃ kālena kālaṃ upasaṅkamanā āraddhavīriyapuggalasevanāti āha – ‘‘āraddhavīriye’’tiādi. Visuddhimagge (visuddhi. 1.64-65) pana jātimahattapaccavekkhaṇā sabrahmacārimahattapaccavekkhaṇāti idaṃ dvayaṃ na gahitaṃ, thinamiddhavinodanatā sammappadhānapaccavekkhaṇatāti idaṃ dvayaṃ gahitaṃ. Tattha ānisaṃsadassāvitāya eva sammappadhānapaccavekkhaṇā gahitā hoti lokiyalokuttaravisesādhigamassa vīriyāyattatādassanabhāvato, thinamiddhavinodanaṃ pana tadadhimuttatāya eva gahitaṃ hoti. Vīriyuppādane yuttappayuttassa thinamiddhavinodanaṃ atthasiddhamevāti. Tattha thinamiddhavinodanakusītapuggalaparivajjanaāraddhavīriyapuggalasevanatadadhi- muttatāpaṭipakkhavidhamanapaccayūpasaṃhāravasena apāyabhayapaccavekkhaṇādayo samuttejanavasena vīriyasambojjhaṅgassa uppādakā daṭṭhabbā.
б̣уд̣̇д̇хаануссад̇ияаа убажаарасамаад̇хинидтад̇д̇аа вуд̇д̇ам̣ – ‘‘яаава убажаараа’’д̇и. сагаласарийрам̣ парамаанод̇и бийд̇исамудтаанзхи бан̣ийд̇аруубзхи сагаласарийрам̣ парамаано, д̇хаммасан̇гхаг̇ун̣з ануссаранд̇ассаби яаава убажаараа сагаласарийрам̣ парамаано бийд̇исамб̣ож̇жхан̇г̇о уббаж̇ж̇ад̇ийд̇и звам̣ сзсаануссад̇ийсу, басаад̣̇анийяасуд̇д̇анд̇абажжавзгкан̣ааяа жа яож̇зд̇аб̣б̣ам̣ д̇ассааби вимуд̇д̇ааяад̇анабхаавзна д̇аг̇г̇ад̇игад̇д̇аа. зваруубз гаалзд̇и ‘‘д̣̇уб̣бхигкабхаяаад̣̇ийсуу’’д̇и вуд̇д̇агаалз. самаабад̇д̇и…бз… на самуд̣̇аажаранд̇ийд̇и ид̣̇ам̣ убасамаануссад̇ияаа васзна вуд̇д̇ам̣. сан̇каараанан̃хи васзна саббад̣̇зсавуубасамзби ниббад̣̇зсавуубасамз вияа д̇ат̇аа сан̃н̃ааяа бавад̇д̇ид̇о бхааванааманасигааро гилзсавигкамбханасамад̇т̇о худ̇ваа убажаарасамаад̇хим̣ ааваханд̇о д̇ат̇ааруубабийд̇исоманассасаманнааг̇ад̇о бийд̇исамб̣ож̇жхан̇г̇асса убаад̣̇ааяа ход̇ийд̇и. д̇ад̇т̇а ‘‘вигкамбхид̇аа гилзсаа’’д̇и баато. на самуд̣̇аажаранд̇ийд̇и ид̇и-сад̣̇д̣̇о гааран̣ад̇т̇о. яасмаа на самуд̣̇аажаранд̇и, д̇асмаа д̇ам̣ нзсам̣ асамуд̣̇аажаарам̣ бажжавзгканд̇ассаад̇и яож̇анаа. на хи гилзсз бажжавзгканд̇асса б̣ож̇жхан̇г̇уббад̇д̇и яуд̇д̇аа, басаад̣̇анийязсу таанзсу басаад̣̇асинзхаабхаавзна луукахад̣̇аяад̇ааяа луукад̇аа. саа д̇ад̇т̇а аад̣̇араг̇аараваагаран̣зна вин̃н̃ааяад̇ийд̇и ааха – ‘‘асаггажжагирияааяа сам̣суужид̇алуукабхаавз’’д̇и.
Buddhānussatiyā upacārasamādhiniṭṭhattā vuttaṃ – ‘‘yāva upacārā’’ti. Sakalasarīraṃ pharamānoti pītisamuṭṭhānehi paṇītarūpehi sakalasarīraṃ pharamāno, dhammasaṅghaguṇe anussarantassapi yāva upacārā sakalasarīraṃ pharamāno pītisambojjhaṅgo uppajjatīti evaṃ sesaanussatīsu, pasādanīyasuttantapaccavekkhaṇāya ca yojetabbaṃ tassāpi vimuttāyatanabhāvena taggatikattā. Evarūpe kāleti ‘‘dubbhikkhabhayādīsū’’ti vuttakāle. Samāpatti…pe… na samudācarantīti idaṃ upasamānussatiyā vasena vuttaṃ. Saṅkhārānañhi vasena sappadesavūpasamepi nippadesavūpasame viya tathā saññāya pavattito bhāvanāmanasikāro kilesavikkhambhanasamattho hutvā upacārasamādhiṃ āvahanto tathārūpapītisomanassasamannāgato pītisambojjhaṅgassa upādāya hotīti. Tattha ‘‘vikkhambhitā kilesā’’ti pāṭho. Na samudācarantīti iti-saddo kāraṇattho. Yasmā na samudācaranti, tasmā taṃ nesaṃ asamudācāraṃ paccavekkhantassāti yojanā. Na hi kilese paccavekkhantassa bojjhaṅguppatti yuttā, pasādanīyesu ṭhānesu pasādasinehābhāvena lūkhahadayatāya lūkhatā. Sā tattha ādaragāravākaraṇena viññāyatīti āha – ‘‘asakkaccakiriyāya saṃsūcitalūkhabhāve’’ti.
бан̣ийд̇абхож̇анасзванад̇аад̇и бан̣ийд̇асаббааяабхож̇анасзванад̇аа. уд̇уирияаабат̇асукаг̇г̇ахан̣зна саббааяауд̇уирияаабат̇аг̇г̇ахан̣ам̣ д̣̇адтаб̣б̣ам̣. д̇ан̃хи д̇ивид̇хамби саббааяам̣ сзвияамаанам̣ гааяасса галяад̇аабаад̣̇анавасзна жид̇д̇асса галяад̇ам̣ ааваханд̇ам̣ д̣̇увид̇хааяаби бассад̣̇д̇хияаа гааран̣ам̣ ход̇и. ахзд̇угасад̇д̇зсу лаб̣бхамаанам̣ сукад̣̇угканд̇и аяамзго анд̇о, иссараад̣̇ивисамахзд̇уганд̇и бана аяам̣ д̣̇уд̇ияо. зд̇з убхо анд̇з анубаг̇амма яат̇аасагам̣ гаммунаа ход̇ийд̇и аяам̣ маж̇жхимаа бадибад̇д̇и. маж̇жхад̇д̇о баяог̇о яасса со маж̇жхад̇д̇абаяог̇о, д̇асса бхааво маж̇жхад̇д̇абаяог̇ад̇аа. аяан̃хи сабхааваасаарад̣̇д̇хад̇ааяа д̇ам̣бассад̣̇д̇хагааяад̇ааяа гааран̣ам̣ ход̇и, бассад̣̇д̇хид̣̇ваяам̣ аавахад̇и. зд̇знзва саарад̣̇д̇хагааяабуг̇г̇алабариваж̇ж̇анабассад̣̇д̇хагааяабуг̇г̇аласзванаанам̣ д̇ад̣̇ааваханад̇аа сам̣ван̣н̣ид̇аад̇и д̣̇адтаб̣б̣ам̣.
Paṇītabhojanasevanatāti paṇītasappāyabhojanasevanatā. Utuiriyāpathasukhaggahaṇena sappāyautuiriyāpathaggahaṇaṃ daṭṭhabbaṃ. Tañhi tividhampi sappāyaṃ seviyamānaṃ kāyassa kalyatāpādanavasena cittassa kalyataṃ āvahantaṃ duvidhāyapi passaddhiyā kāraṇaṃ hoti. Ahetukasattesu labbhamānaṃ sukhadukkhanti ayameko anto, issarādivisamahetukanti pana ayaṃ dutiyo. Ete ubho ante anupagamma yathāsakaṃ kammunā hotīti ayaṃ majjhimā paṭipatti. Majjhatto payogo yassa so majjhattapayogo, tassa bhāvo majjhattapayogatā. Ayañhi sabhāvāsāraddhatāya taṃpassaddhakāyatāya kāraṇaṃ hoti, passaddhidvayaṃ āvahati. Eteneva sāraddhakāyapuggalaparivajjanapassaddhakāyapuggalasevanānaṃ tadāvahanatā saṃvaṇṇitāti daṭṭhabbaṃ.
вад̇т̇увисад̣̇агирияаа инд̣̇рияасамад̇д̇аббадибаад̣̇анаа жа бан̃н̃аавахаа вуд̇д̇аа, самаад̇хаанаавахааби д̇аа хонд̇и. самаад̇хаанаавахабхаавзнзва бан̃н̃аавахабхаавад̇од̇и вуд̇д̇ам̣ – ‘‘вад̇т̇увисад̣̇агирияаа…бз… взд̣̇ид̇аб̣б̣аа’’д̇и.
Vatthuvisadakiriyā indriyasamattappaṭipādanā ca paññāvahā vuttā, samādhānāvahāpi tā honti. Samādhānāvahabhāveneva paññāvahabhāvatoti vuttaṃ – ‘‘vatthuvisadakiriyā…pe… veditabbā’’ti.
гааран̣агосаллабхааванаагосаллаанам̣ наананд̇арияабхаавад̇о рагканаагосалласса жа д̇ам̣муулагад̇д̇аа ‘‘нимид̇д̇агусалад̇аа наама гасин̣анимид̇д̇асса уг̇г̇ахагусалад̇аа’’ижжзва вуд̇д̇ам̣. гасин̣анимид̇д̇ассаад̇и жа нид̣̇ассанамад̇д̇ам̣ д̣̇адтаб̣б̣ам̣. асубханимид̇д̇аад̣̇игассаби хи яасса гассажи жхаануббад̇д̇инимид̇д̇асса уг̇г̇ахагосаллам̣ нимид̇д̇агусалад̇аа зваад̇и. ад̇исит̇илавийрияад̇аад̣̇ийхийд̇и аад̣̇и-сад̣̇д̣̇зна бан̃н̃аабаяог̇аманд̣̇ад̇ам̣ баяог̇авзгаллан̃жа сан̇г̇ан̣хаад̇и. д̇асса баг̇г̇ан̣хананд̇и д̇асса лийнасса жид̇д̇асса д̇хаммавижаяасамб̣ож̇жхан̇г̇аад̣̇исамудтаабанзна лаяаабад̇д̇ид̇о самуд̣̇д̇харан̣ам̣. вуд̇д̇ан̃хзд̇ам̣ бхаг̇авад̇аа –
Kāraṇakosallabhāvanākosallānaṃ nānantariyabhāvato rakkhanākosallassa ca taṃmūlakattā ‘‘nimittakusalatā nāma kasiṇanimittassa uggahakusalatā’’icceva vuttaṃ. Kasiṇanimittassāti ca nidassanamattaṃ daṭṭhabbaṃ. Asubhanimittādikassapi hi yassa kassaci jhānuppattinimittassa uggahakosallaṃ nimittakusalatā evāti. Atisithilavīriyatādīhīti ādi-saddena paññāpayogamandataṃ payogavekallañca saṅgaṇhāti. Tassa paggaṇhananti tassa līnassa cittassa dhammavicayasambojjhaṅgādisamuṭṭhāpanena layāpattito samuddharaṇaṃ. Vuttañhetaṃ bhagavatā –
‘‘яасмин̃жа ко, бхигкавз, самаяз лийнам̣ жид̇д̇ам̣ ход̇и, гаало д̇асмим̣ самаяз д̇хаммавижаяасамб̣ож̇жхан̇г̇асса бхааванааяа, гаало вийрияасамб̣ож̇жхан̇г̇асса бхааванааяа, гаало бийд̇исамб̣ож̇жхан̇г̇асса бхааванааяа. д̇ам̣ гисса хзд̇у? лийнам̣, бхигкавз, жид̇д̇ам̣, д̇ам̣ зд̇зхи д̇хаммзхи сусамудтаабаяам̣ ход̇и. сзяяат̇ааби, бхигкавз, бурисо барид̇д̇ам̣ аг̇г̇им̣ уж̇ж̇аалзд̇угаамо асса. со д̇ад̇т̇а сугкаани жзва д̇ин̣аани багкибзяяа, сугкаани жа г̇омаяаани багкибзяяа, сугкаани жа гадтаани багкибзяяа, мукаваад̇ан̃жа д̣̇ад̣̇зяяа, на жа бам̣сугзна огирзяяа, бхаб̣б̣о ну ко со бурисо барид̇д̇ам̣ аг̇г̇им̣ уж̇ж̇аалзд̇унд̇и? звам̣, бханд̇з’’д̇и (сам̣. ни. 5.234).
‘‘Yasmiñca kho, bhikkhave, samaye līnaṃ cittaṃ hoti, kālo tasmiṃ samaye dhammavicayasambojjhaṅgassa bhāvanāya, kālo vīriyasambojjhaṅgassa bhāvanāya, kālo pītisambojjhaṅgassa bhāvanāya. Taṃ kissa hetu? Līnaṃ, bhikkhave, cittaṃ, taṃ etehi dhammehi susamuṭṭhāpayaṃ hoti. Seyyathāpi, bhikkhave, puriso parittaṃ aggiṃ ujjāletukāmo assa. So tattha sukkhāni ceva tiṇāni pakkhipeyya, sukkhāni ca gomayāni pakkhipeyya, sukkhāni ca kaṭṭhāni pakkhipeyya, mukhavātañca dadeyya, na ca paṃsukena okireyya, bhabbo nu kho so puriso parittaṃ aggiṃ ujjāletunti? Evaṃ, bhante’’ti (saṃ. ni. 5.234).
зд̇т̇а жа яат̇аасагам̣ аахааравасзна д̇хаммавижаяасамб̣ож̇жхан̇г̇аад̣̇ийнам̣ бхааванаа самудтаабанаад̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣аа, саа ананд̇арам̣ вибхаавид̇аа зва.
Ettha ca yathāsakaṃ āhāravasena dhammavicayasambojjhaṅgādīnaṃ bhāvanā samuṭṭhāpanāti veditabbā, sā anantaraṃ vibhāvitā eva.
ажжаарад̣̇д̇хавийрияад̇аад̣̇ийхийд̇и аад̣̇и-сад̣̇д̣̇зна бан̃н̃аабаяог̇аб̣алавад̇ам̣ бамод̣̇уббилаабанан̃жа сан̇г̇ан̣хаад̇и. д̇асса ниг̇г̇ан̣хананд̇и д̇асса уд̣̇д̇хад̇асса жид̇д̇асса самаад̇хисамб̣ож̇жхан̇г̇аад̣̇исамудтаабанзна уд̣̇д̇хад̇аабад̇д̇ид̇о нисзд̇ханам̣. вуд̇д̇амби жзд̇ам̣ бхаг̇авад̇аа –
Accāraddhavīriyatādīhīti ādi-saddena paññāpayogabalavataṃ pamoduppilāpanañca saṅgaṇhāti. Tassa niggaṇhananti tassa uddhatassa cittassa samādhisambojjhaṅgādisamuṭṭhāpanena uddhatāpattito nisedhanaṃ. Vuttampi cetaṃ bhagavatā –
‘‘яасмин̃жа ко, бхигкавз, самаяз уд̣̇д̇хад̇ам̣ жид̇д̇ам̣ ход̇и, гаало д̇асмим̣ самаяз бассад̣̇д̇хисамб̣ож̇жхан̇г̇асса бхааванааяа, гаало самаад̇хисамб̣ож̇жхан̇г̇асса бхааванааяа, гаало убзгкаасамб̣ож̇жхан̇г̇асса бхааванааяа. д̇ам̣ гисса хзд̇у? уд̣̇д̇хад̇ам̣, бхигкавз, жид̇д̇ам̣, д̇ам̣ зд̇зхи д̇хаммзхи сувуубасамам̣ ход̇и. сзяяат̇ааби, бхигкавз, бурисо маханд̇ам̣ аг̇г̇игканд̇хам̣ ниб̣б̣аабзд̇угаамо асса, со д̇ад̇т̇а аллаани жзва д̇ин̣аани багкибзяяа, аллаани жа г̇омаяаани нигкибзяяа, аллаани жа гадтаани багкибзяяа, мукаваад̇ан̃жа на д̣̇ад̣̇зяяа, бам̣сугзна жа огирзяяа, бхаб̣б̣о ну ко со бурисо маханд̇ам̣ аг̇г̇игканд̇хам̣ ниб̣б̣аабзд̇унд̇и? звам̣, бханд̇з’’д̇и (сам̣. ни. 5.234).
‘‘Yasmiñca kho, bhikkhave, samaye uddhataṃ cittaṃ hoti, kālo tasmiṃ samaye passaddhisambojjhaṅgassa bhāvanāya, kālo samādhisambojjhaṅgassa bhāvanāya, kālo upekkhāsambojjhaṅgassa bhāvanāya. Taṃ kissa hetu? Uddhataṃ, bhikkhave, cittaṃ, taṃ etehi dhammehi suvūpasamaṃ hoti. Seyyathāpi, bhikkhave, puriso mahantaṃ aggikkhandhaṃ nibbāpetukāmo assa, so tattha allāni ceva tiṇāni pakkhipeyya, allāni ca gomayāni nikkhipeyya, allāni ca kaṭṭhāni pakkhipeyya, mukhavātañca na dadeyya, paṃsukena ca okireyya, bhabbo nu kho so puriso mahantaṃ aggikkhandhaṃ nibbāpetunti? Evaṃ, bhante’’ti (saṃ. ni. 5.234).
зд̇т̇ааби яат̇аасагам̣ аахааравасзна бассад̣̇д̇хисамб̣ож̇жхан̇г̇аад̣̇ийнам̣ бхааванаа самудтаабанаад̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣аа. д̇ад̇т̇а бассад̣̇д̇хисамб̣ож̇жхан̇г̇асса бхааванаа вуд̇д̇аа зва, самаад̇хисамб̣ож̇жхан̇г̇асса вужжамаанаа, ид̇арасса ананд̇арам̣ вагкад̇и.
Etthāpi yathāsakaṃ āhāravasena passaddhisambojjhaṅgādīnaṃ bhāvanā samuṭṭhāpanāti veditabbā. Tattha passaddhisambojjhaṅgassa bhāvanā vuttā eva, samādhisambojjhaṅgassa vuccamānā, itarassa anantaraṃ vakkhati.
бан̃н̃аабаяог̇аманд̣̇ад̇ааяаад̇и бан̃н̃ааб̣яаабаарасса аббагабхаавзна. яат̇аа хи д̣̇аанам̣ алобхаббад̇хаанам̣, сийлам̣ ад̣̇осаббад̇хаанам̣, звам̣ бхааванаа амохаббад̇хаанаа. д̇ад̇т̇а яад̣̇аа бан̃н̃аа на б̣алавад̇ий ход̇и, д̇ад̣̇аа бхааванаа буб̣б̣знаабарам̣ висзсаавахаа на ход̇и. анабхисан̇г̇ад̇о вияа аахааро бурисасса, яог̇ино жид̇д̇асса абхиружим̣ на ж̇анзд̇и, д̇зна д̇ам̣ нирассаад̣̇ам̣ ход̇и. д̇ат̇аа бхааванааяа саммад̣̇зва авийт̇ибадибад̇д̇ияаа убасамасукам̣ на винд̣̇ад̇и, д̇знаби жид̇д̇ам̣ нирассаад̣̇ам̣ ход̇и. д̇зна вуд̇д̇ам̣ – ‘‘бан̃н̃аабаяог̇аманд̣̇ад̇ааяаа…бз… нирассаад̣̇ам̣ ход̇ий’’д̇и. д̇асса сам̣взг̇уббаад̣̇анам̣ басаад̣̇уббаад̣̇анан̃жа д̇игижчананд̇и д̇ам̣ д̣̇ассзнд̇о, ‘‘адта сам̣взг̇авад̇т̇ууний’’д̇иаад̣̇имааха. д̇ад̇т̇а ж̇аад̇иж̇арааб̣яаад̇химаран̣аани яат̇аарахам̣ суг̇ад̇ияам̣ д̣̇уг̇г̇ад̇ияан̃жа хонд̇ийд̇и д̇ад̣̇ан̃н̃амзва бан̃жавид̇хаб̣анд̇ханаад̣̇икуббибаасаад̣̇иан̃н̃аман̃н̃авихзтанаад̣̇ихзд̇угам̣ абааяад̣̇угкам̣ д̣̇адтаб̣б̣ам̣. д̇аяид̣̇ам̣ саб̣б̣ам̣ д̇зсам̣ д̇зсам̣ сад̇д̇аанам̣ бажжуббаннабхаваниссид̇ам̣ г̇ахид̇анд̇и ад̇ийд̇з анааг̇ад̇з жа гаалз ваддамуулагад̣̇угкаани висум̣ г̇ахид̇аани . яз бана сад̇д̇аа аахааруубаж̇ийвино, д̇ад̇т̇а жа удтаанапалуубаж̇ийвино, д̇зсам̣ ан̃н̃зхи асаад̇хааран̣аж̇ийвид̇ад̣̇угкам̣ адтамам̣ сам̣взг̇авад̇т̇у г̇ахид̇анд̇и д̣̇адтаб̣б̣ам̣. аяам̣ вужжад̇и самаяз самбахам̣санад̇аад̇и аяам̣ бхааванаажид̇д̇асса самбахам̣сид̇аб̣б̣асамаяз вуд̇д̇анаязнзва сам̣взг̇аж̇ананавасзна жзва басаад̣̇уббаад̣̇анавасзна жа саммад̣̇зва бахам̣санаа, сам̣взг̇аж̇ананабуб̣б̣агабасаад̣̇уббаад̣̇анзна д̇осанаад̇и ад̇т̇о.
Paññāpayogamandatāyāti paññābyāpārassa appakabhāvena. Yathā hi dānaṃ alobhappadhānaṃ, sīlaṃ adosappadhānaṃ, evaṃ bhāvanā amohappadhānā. Tattha yadā paññā na balavatī hoti, tadā bhāvanā pubbenāparaṃ visesāvahā na hoti. Anabhisaṅgato viya āhāro purisassa, yogino cittassa abhiruciṃ na janeti, tena taṃ nirassādaṃ hoti. Tathā bhāvanāya sammadeva avīthipaṭipattiyā upasamasukhaṃ na vindati, tenapi cittaṃ nirassādaṃ hoti. Tena vuttaṃ – ‘‘paññāpayogamandatāyā…pe… nirassādaṃ hotī’’ti. Tassa saṃveguppādanaṃ pasāduppādanañca tikicchananti taṃ dassento, ‘‘aṭṭha saṃvegavatthūnī’’tiādimāha. Tattha jātijarābyādhimaraṇāni yathārahaṃ sugatiyaṃ duggatiyañca hontīti tadaññameva pañcavidhabandhanādikhuppipāsādiaññamaññaviheṭhanādihetukaṃ apāyadukkhaṃ daṭṭhabbaṃ. Tayidaṃ sabbaṃ tesaṃ tesaṃ sattānaṃ paccuppannabhavanissitaṃ gahitanti atīte anāgate ca kāle vaṭṭamūlakadukkhāni visuṃ gahitāni . Ye pana sattā āhārūpajīvino, tattha ca uṭṭhānaphalūpajīvino, tesaṃ aññehi asādhāraṇajīvitadukkhaṃ aṭṭhamaṃ saṃvegavatthu gahitanti daṭṭhabbaṃ. Ayaṃ vuccati samaye sampahaṃsanatāti ayaṃ bhāvanācittassa sampahaṃsitabbasamaye vuttanayeneva saṃvegajananavasena ceva pasāduppādanavasena ca sammadeva pahaṃsanā, saṃvegajananapubbakapasāduppādanena tosanāti attho.
саммаабадибад̇д̇им̣ ааг̇аммаад̇и лийнуд̣̇д̇хажжавирахзна самат̇авийт̇ибадибад̇д̇ияаа жа саммаа ависамам̣ саммад̣̇зва бхааванаабадибад̇д̇им̣ ааг̇амма. алийнанд̇иаад̣̇ийсу госаж̇ж̇абагкияаанам̣ д̇хаммаанам̣ анад̇химад̇д̇ад̇ааяа алийнам̣, уд̣̇д̇хажжабагкигаанам̣ анад̇химад̇д̇ад̇ааяа ануд̣̇д̇хад̇ам̣, бан̃н̃аабаяог̇асамбад̇д̇ияаа убасамасукаад̇хиг̇амзна жа анирассаад̣̇ам̣, д̇ад̇о зва аарамман̣з самаббавад̇д̇ам̣ самат̇авийт̇ибадибаннам̣. алийнаануд̣̇д̇хад̇аахи ваа аарамман̣з самаббавад̇д̇ам̣, анирассаад̣̇ад̇ааяа самат̇авийт̇ибадибаннам̣. самаббавад̇д̇ияаа ваа алийнам̣ ануд̣̇д̇хад̇ам̣, самат̇авийт̇ибадибад̇д̇ияаа анирассаад̣̇анд̇и д̣̇адтаб̣б̣ам̣. д̇ад̇т̇а алийнад̇ааяа баг̇г̇ахз, ануд̣̇д̇хад̇ад̇ааяа ниг̇г̇ахз, анирассаад̣̇ад̇ааяа самбахам̣санз на б̣яаабаарам̣ аабаж̇ж̇ад̇и. аяам̣ вужжад̇и самаяз аж̇жхубзгканад̇аад̇и аяам̣ аж̇жхубзгкид̇аб̣б̣асамаяз бхааванаажид̇д̇асса баг̇г̇аханиг̇г̇ахасамбахам̣санзсу б̣яаавадад̇аасан̇каад̇ам̣ бадибагкам̣ абхибхуяяа аж̇жхубзгканаа вужжад̇и. бадибагкавигкамбханад̇о вибассанааяа ад̇хидтаанабхаавуубаг̇аманад̇о жа убажаараж̇жхаанамби самаад̇хаанагижжанибпад̇д̇ияаа буг̇г̇аласса самаахид̇абхаавасаад̇ханамзваад̇и д̇ад̇т̇а самад̇хурабхаавзнааха – ‘‘убажаарам̣ ваа аббанам̣ ваа’’д̇и. зса уббаж̇ж̇ад̇ийд̇и зса самаад̇хисамб̣ож̇жхан̇г̇о ануббанно уббаж̇ж̇ад̇и.
Sammāpaṭipattiṃ āgammāti līnuddhaccavirahena samathavīthipaṭipattiyā ca sammā avisamaṃ sammadeva bhāvanāpaṭipattiṃ āgamma. Alīnantiādīsu kosajjapakkhiyānaṃ dhammānaṃ anadhimattatāya alīnaṃ, uddhaccapakkhikānaṃ anadhimattatāya anuddhataṃ, paññāpayogasampattiyā upasamasukhādhigamena ca anirassādaṃ, tato eva ārammaṇe samappavattaṃ samathavīthipaṭipannaṃ. Alīnānuddhatāhi vā ārammaṇe samappavattaṃ, anirassādatāya samathavīthipaṭipannaṃ. Samappavattiyā vā alīnaṃ anuddhataṃ, samathavīthipaṭipattiyā anirassādanti daṭṭhabbaṃ. Tattha alīnatāya paggahe, anuddhatatāya niggahe, anirassādatāya sampahaṃsane na byāpāraṃ āpajjati. Ayaṃ vuccati samaye ajjhupekkhanatāti ayaṃ ajjhupekkhitabbasamaye bhāvanācittassa paggahaniggahasampahaṃsanesu byāvaṭatāsaṅkhātaṃ paṭipakkhaṃ abhibhuyya ajjhupekkhanā vuccati. Paṭipakkhavikkhambhanato vipassanāya adhiṭṭhānabhāvūpagamanato ca upacārajjhānampi samādhānakiccanipphattiyā puggalassa samāhitabhāvasādhanamevāti tattha samadhurabhāvenāha – ‘‘upacāraṃ vā appanaṃ vā’’ti. Esa uppajjatīti esa samādhisambojjhaṅgo anuppanno uppajjati.
анурод̇хавирод̇хаббахаанавасзна маж̇жхад̇д̇абхааво убзгкаасамб̣ож̇жхан̇г̇асса гааран̣ам̣ д̇асмим̣ сад̇и сиж̇жханад̇о, асад̇и жа асиж̇жханад̇о, со жа маж̇жхад̇д̇абхааво висаяавасзна д̣̇увид̇ход̇и ааха – ‘‘сад̇д̇амаж̇жхад̇д̇ад̇аа сан̇каарамаж̇жхад̇д̇ад̇аа’’д̇и. д̇ад̣̇убхаязна жа вируж̇жханам̣ бассад̣̇д̇хисамб̣ож̇жхан̇г̇абхааванааяа зва д̣̇уурийгад̇анд̇и ануруж̇жханассзва бахаанавид̇хим̣ д̣̇ассзд̇ум̣ – ‘‘сад̇д̇амаж̇жхад̇д̇ад̇аа’’д̇иаад̣̇и вуд̇д̇ам̣. д̇знааха – ‘‘сад̇д̇асан̇каарагзлааяанабуг̇г̇алабариваж̇ж̇анад̇аа’’д̇и. убзгкааяа хи висзсад̇о рааг̇о бадибагко. д̇ат̇аа жааха – ‘‘убзгкаа рааг̇аб̣ахуласса висуд̣̇д̇химаг̇г̇о’’д̇и (висуд̣̇д̇хи. 1.269). д̣̇вийхаагаарзхийд̇и гаммассагад̇аабажжавзгкан̣ам̣, ад̇д̇асун̃н̃ад̇аабажжавзгкан̣анд̇и, имзхи д̣̇вийхи гааран̣зхи. д̣̇вийхзваад̇и авад̇хааран̣ам̣ сан̇кяаасамаанад̇аад̣̇ассанад̇т̇ам̣. сан̇кяаа зва хзд̇т̇а самаанаа, на сан̇кязяяам̣ саб̣б̣ат̇аа самаананд̇и. ассаамигабхааво анад̇д̇анияад̇аа. сад̇и хи ад̇д̇ани д̇асса гин̃жанабхаавзна жийварам̣ ан̃н̃ам̣ ваа гин̃жи ад̇д̇анияам̣ наама сияаа, со бана гожи над̇т̇зваад̇и ад̇хиббааяо. анад̣̇д̇ханияанд̇и на ад̣̇д̇хаанагкамам̣, на жирадтааяий ид̇д̇арам̣ анижжанд̇и ад̇т̇о. д̇аавагаалиганд̇и д̇ассзва взважанам̣.
Anurodhavirodhappahānavasena majjhattabhāvo upekkhāsambojjhaṅgassa kāraṇaṃ tasmiṃ sati sijjhanato, asati ca asijjhanato, so ca majjhattabhāvo visayavasena duvidhoti āha – ‘‘sattamajjhattatā saṅkhāramajjhattatā’’ti. Tadubhayena ca virujjhanaṃ passaddhisambojjhaṅgabhāvanāya eva dūrīkatanti anurujjhanasseva pahānavidhiṃ dassetuṃ – ‘‘sattamajjhattatā’’tiādi vuttaṃ. Tenāha – ‘‘sattasaṅkhārakelāyanapuggalaparivajjanatā’’ti. Upekkhāya hi visesato rāgo paṭipakkho. Tathā cāha – ‘‘upekkhā rāgabahulassa visuddhimaggo’’ti (visuddhi. 1.269). Dvīhākārehīti kammassakatāpaccavekkhaṇaṃ, attasuññatāpaccavekkhaṇanti, imehi dvīhi kāraṇehi. Dvīhevāti avadhāraṇaṃ saṅkhyāsamānatādassanatthaṃ. Saṅkhyā eva hettha samānā, na saṅkhyeyyaṃ sabbathā samānanti. Assāmikabhāvo anattaniyatā. Sati hi attani tassa kiñcanabhāvena cīvaraṃ aññaṃ vā kiñci attaniyaṃ nāma siyā, so pana koci natthevāti adhippāyo. Anaddhaniyanti na addhānakkhamaṃ, na ciraṭṭhāyī ittaraṃ aniccanti attho. Tāvakālikanti tasseva vevacanaṃ.
мамааяад̇ийд̇и мамад̇д̇ам̣ гарод̇и, мамаад̇и д̇ан̣хааяа бариг̇г̇аяха д̇идтад̇и. д̇ханааяанд̇аад̇и д̇ханам̣ д̣̇аб̣б̣ам̣ гаронд̇аа.
Mamāyatīti mamattaṃ karoti, mamāti taṇhāya pariggayha tiṭṭhati. Dhanāyantāti dhanaṃ dabbaṃ karontā.
419. саммаад̣̇ассаналагкан̣аад̇и саммаа авибарийд̇ам̣ анижжаад̣̇ивасзна д̣̇ассанасабхааваа. саммааабхиниробаналагкан̣од̇и саммад̣̇зва аарамман̣з жид̇д̇асса абхиниробанасабхааво. жад̇уран̇г̇асаманнааг̇ад̇аа ваажаа ж̇анам̣ сан̇г̇ан̣хаад̇ийд̇и д̇аб̣б̣ибагкавирад̇исабхааваа саммааваажаа бхзд̣̇агарамижчааваажаабахаанзна ж̇анз самбаяуд̇д̇з жа бариг̇г̇ан̣ханагижжавад̇ий ход̇ийд̇и ‘‘бариг̇г̇ахалагкан̣аа’’д̇и вуд̇д̇аа. висам̣ваад̣̇анаад̣̇игижжад̇ааяа хи луукаанам̣ абариг̇г̇аахагаанам̣ мусааваад̣̇аад̣̇ийнам̣ бадибагкабхууд̇аа синид̣̇д̇хабхаавзна бариг̇г̇ахан̣асабхааваа саммааж̇аббанагижжаа саммааваажаа д̇аббажжаяасубхаасид̇асамбадиг̇г̇аахагз ж̇анз самбаяуд̇д̇ад̇хаммз жа бариг̇г̇ан̣ханд̇ий бавад̇д̇ад̇ийд̇и бариг̇г̇ахалагкан̣аа. яат̇аа жийварагаммаад̣̇иббаяог̇асан̇каад̇о гамманд̇о гаад̇аб̣б̣ам̣ жийварараж̇анаад̣̇игам̣ самудтаабзд̇и нибпаад̣̇зд̇и, д̇ам̣д̇ам̣гирияаанибпаад̣̇аго ваа жзд̇анаасан̇каад̇о гамманд̇о хад̇т̇ажаланаад̣̇игам̣ гирияам̣ самудтаабзд̇и, звам̣ сааваж̇ж̇агад̇д̇аб̣б̣агирияаасамудтаабагамижчаагамманд̇аббахаанзна саммаагамманд̇о нираваж̇ж̇асса гад̇д̇аб̣б̣асса нираваж̇ж̇аагаарзна самудтаабанагижжаваа ход̇ийд̇и ааха – ‘‘саммаасамудтаабаналагкан̣о’’д̇и. самбаяуд̇д̇ад̇хаммаанам̣ ваа угкибанам̣ самудтаабанам̣ гааяигагирияааяа бхааругкибанам̣ вияа. саммаавод̣̇аабаналагкан̣од̇и ж̇ийвамаанасса буг̇г̇аласса, самбаяуд̇д̇ад̇хаммаанам̣ ваа ж̇ийвид̇инд̣̇рияавуд̇д̇ияаа, ааж̇ийвассзва ваа саммад̣̇зва сод̇ханам̣ вод̣̇аабанам̣ лагкан̣ам̣ зд̇ассаад̇и саммаавод̣̇аабаналагкан̣о. ат̇а ваа гааяаваажаанам̣ канд̇хасанд̇аанасса жа сам̣гилзсабхууд̇амижчааааж̇ийваббахаанзна саммааааж̇ийво ‘‘вод̣̇аабаналагкан̣о’’д̇и вуд̇д̇о. саммаавааяаамасад̇исамаад̇хийсу вад̇д̇аб̣б̣ам̣ хздтаа вуд̇д̇амзва.
419.Sammādassanalakkhaṇāti sammā aviparītaṃ aniccādivasena dassanasabhāvā. Sammāabhiniropanalakkhaṇoti sammadeva ārammaṇe cittassa abhiniropanasabhāvo. Caturaṅgasamannāgatā vācā janaṃ saṅgaṇhātīti tabbipakkhaviratisabhāvā sammāvācā bhedakaramicchāvācāpahānena jane sampayutte ca pariggaṇhanakiccavatī hotīti ‘‘pariggahalakkhaṇā’’ti vuttā. Visaṃvādanādikiccatāya hi lūkhānaṃ apariggāhakānaṃ musāvādādīnaṃ paṭipakkhabhūtā siniddhabhāvena pariggahaṇasabhāvā sammājappanakiccā sammāvācā tappaccayasubhāsitasampaṭiggāhake jane sampayuttadhamme ca pariggaṇhantī pavattatīti pariggahalakkhaṇā. Yathā cīvarakammādippayogasaṅkhāto kammanto kātabbaṃ cīvararajanādikaṃ samuṭṭhāpeti nipphādeti, taṃtaṃkiriyānipphādako vā cetanāsaṅkhāto kammanto hatthacalanādikaṃ kiriyaṃ samuṭṭhāpeti, evaṃ sāvajjakattabbakiriyāsamuṭṭhāpakamicchākammantappahānena sammākammanto niravajjassa kattabbassa niravajjākārena samuṭṭhāpanakiccavā hotīti āha – ‘‘sammāsamuṭṭhāpanalakkhaṇo’’ti. Sampayuttadhammānaṃ vā ukkhipanaṃ samuṭṭhāpanaṃ kāyikakiriyāya bhārukkhipanaṃ viya. Sammāvodāpanalakkhaṇoti jīvamānassa puggalassa, sampayuttadhammānaṃ vā jīvitindriyavuttiyā, ājīvasseva vā sammadeva sodhanaṃ vodāpanaṃ lakkhaṇaṃ etassāti sammāvodāpanalakkhaṇo. Atha vā kāyavācānaṃ khandhasantānassa ca saṃkilesabhūtamicchāājīvappahānena sammāājīvo ‘‘vodāpanalakkhaṇo’’ti vutto. Sammāvāyāmasatisamādhīsu vattabbaṃ heṭṭhā vuttameva.
бан̃н̃ааяа гусалаанам̣ д̇хаммаанам̣ буб̣б̣ан̇г̇амабхаавад̇о саб̣б̣зби агусалаа д̇хаммаа д̇ассаа бадибагкааваад̇и вуд̇д̇ам̣ – ‘‘ан̃н̃зхиби ад̇д̇ано бажжанийгагилзсзхи сад̣̇д̇хи’’нд̇и. ат̇а ваа ад̇д̇ано бажжанийгагилзсаа д̣̇идтзгадтаа авиж̇ж̇аад̣̇аяо бан̃н̃ааяа уж̇убажжанийгабхаавад̇о. бассад̇ийд̇и бассанд̇ий вияа ход̇и виб̣анд̇хаабхаавад̇о. д̇знааха – ‘‘д̇аббадижчаад̣̇ага…бз… асаммохад̇о’’д̇и. саммаасан̇габбаад̣̇ийнам̣ мижчаасан̇габбаад̣̇аяо уж̇увибажжанийгаад̇и ааха – ‘‘саммаасан̇габбаад̣̇аяо…бз… баж̇аханд̇ий’’д̇и. д̇ат̇зваад̇и иминаа ад̇д̇ано бажжанийгагилзсзхи сад̣̇д̇хинд̇и имамад̇т̇ам̣ анугад̣дхад̇и. висзсад̇од̇и саммаад̣̇идтияаа вуд̇д̇агижжад̇о висзсзна. зд̇т̇аад̇и зд̇зсу саммаасан̇габбаад̣̇ийсу.
Paññāya kusalānaṃ dhammānaṃ pubbaṅgamabhāvato sabbepi akusalā dhammā tassā paṭipakkhāvāti vuttaṃ – ‘‘aññehipi attano paccanīkakilesehi saddhi’’nti. Atha vā attano paccanīkakilesā diṭṭhekaṭṭhā avijjādayo paññāya ujupaccanīkabhāvato. Passatīti passantī viya hoti vibandhābhāvato. Tenāha – ‘‘tappaṭicchādaka…pe… asammohato’’ti. Sammāsaṅkappādīnaṃ micchāsaṅkappādayo ujuvipaccanīkāti āha – ‘‘sammāsaṅkappādayo…pe… pajahantī’’ti. Tathevāti iminā attano paccanīkakilesehi saddhinti imamatthaṃ anukaḍḍhati. Visesatoti sammādiṭṭhiyā vuttakiccato visesena. Etthāti etesu sammāsaṅkappādīsu.
зсаа саммаад̣̇идти наамаад̇и логияам̣ логуд̇д̇аран̃жа згаж̇жхам̣ гад̇ваа вад̣̇ад̇и миссагад̇аабхаавад̇о . д̇знааха – ‘‘буб̣б̣абхааг̇з’’д̇иаад̣̇и. згаарамман̣аа ниб̣б̣аанаарамман̣ад̇д̇аа. гижжад̇од̇и буб̣б̣абхааг̇з д̣̇угкаад̣̇ийхи н̃аан̣зхи гаад̇аб̣б̣агижжасса ид̇ха нибпад̇д̇ид̇о, имассзва ваа н̃аан̣асса д̣̇угкаад̣̇иббагаасанагижжад̇о. жад̇д̇аари наамаани лабхад̇и д̣̇угкабарин̃н̃аад̣̇ижад̇угижжасаад̇ханад̇о. д̇ийн̣и наамаани лабхад̇и гаамасан̇габбаад̣̇иббахаанагижжанибпад̇д̇ид̇о. сигкаабад̣̇авибхан̇г̇з (вибха. 703 аад̣̇аяо) ‘‘вирад̇ижзд̇анаа д̇ам̣самбаяуд̇д̇аа жа д̇хаммаа сигкаабад̣̇ааний’’д̇и вуд̇д̇аани, д̇ад̇т̇а бад̇хаанаанам̣ вирад̇ижзд̇анаанам̣ васзна ‘‘вирад̇ияоби хонд̇и жзд̇анаад̣̇аяобий’’д̇и ааха. ‘‘саммаа вад̣̇ад̇и зд̇ааяаа’’д̇иаад̣̇инаа ад̇т̇асамбхавад̇о саммааваажаад̣̇аяо д̇аяо вирад̇ияоби хонд̇и жзд̇анаад̣̇аяоби. мусааваад̣̇аад̣̇ийхи вираман̣агаалз вирад̇ияо, субхаасид̇аад̣̇иваажаабхаасанаад̣̇игаалз жзд̇анаад̣̇аяо яож̇зд̇аб̣б̣аа. маг̇г̇агкан̣з бана вирад̇ияова маг̇г̇алагкан̣аббад̇д̇ид̇о. на хи жзд̇анаа нияяаанасабхааваа. ат̇а ваа згасса н̃аан̣асса д̣̇угкаад̣̇ин̃аан̣ад̇аа вияа згааяа вирад̇ияаа мусааваад̣̇аад̣̇ивирад̇ибхааво вияа жа згааяа жзд̇анааяа саммааваажаад̣̇игижжад̇д̇аяасаад̇ханасабхааваа саммааваажаад̣̇ибхааваасид̣̇д̇хид̇о ‘‘маг̇г̇агкан̣з вирад̇ияоваа’’д̇и вуд̇д̇ам̣.
Esā sammādiṭṭhi nāmāti lokiyaṃ lokuttarañca ekajjhaṃ katvā vadati missakatābhāvato . Tenāha – ‘‘pubbabhāge’’tiādi. Ekārammaṇā nibbānārammaṇattā. Kiccatoti pubbabhāge dukkhādīhi ñāṇehi kātabbakiccassa idha nipphattito, imasseva vā ñāṇassa dukkhādippakāsanakiccato. Cattāri nāmāni labhati dukkhapariññādicatukiccasādhanato. Tīṇi nāmāni labhati kāmasaṅkappādippahānakiccanipphattito. Sikkhāpadavibhaṅge (vibha. 703 ādayo) ‘‘viraticetanā taṃsampayuttā ca dhammā sikkhāpadānī’’ti vuttāni, tattha padhānānaṃ viraticetanānaṃ vasena ‘‘viratiyopi honti cetanādayopī’’ti āha. ‘‘Sammā vadati etāyā’’tiādinā atthasambhavato sammāvācādayo tayo viratiyopi honti cetanādayopi. Musāvādādīhi viramaṇakāle viratiyo, subhāsitādivācābhāsanādikāle cetanādayo yojetabbā. Maggakkhaṇe pana viratiyova maggalakkhaṇappattito. Na hi cetanā niyyānasabhāvā. Atha vā ekassa ñāṇassa dukkhādiñāṇatā viya ekāya viratiyā musāvādādiviratibhāvo viya ca ekāya cetanāya sammāvācādikiccattayasādhanasabhāvā sammāvācādibhāvāsiddhito ‘‘maggakkhaṇe viratiyovā’’ti vuttaṃ.
жад̇д̇аари наамаани лабхад̇ийд̇и жад̇усаммаббад̇хаанажад̇усад̇ибадтаанавасзна лабхад̇и. маг̇г̇агкан̣зд̇и аанзд̇ваа самб̣анд̇хо. буб̣б̣абхааг̇зби маг̇г̇агкан̣зби саммаасамаад̇хи зваад̇и яад̣̇иби самаад̇хиубагаарагаанам̣ абхиниробанаанумаж̇ж̇анасамбияааяанаб̣рууханасанд̇асукаанам̣ вид̇аггаад̣̇ийнам̣ васзна жад̇уухи жхаанзхи саммаасамаад̇хи вибхад̇д̇о, д̇ат̇ааби вааяаамо вияа ануббаннаагусалаануббаад̣̇анаад̣̇ижад̇увааяаамагижжам̣, сад̇и вияа жа асубхаасукаанижжаанад̇д̇зсу гааяаад̣̇ийсу субхаад̣̇исан̃н̃аабахааналагкан̣ам̣ жад̇усад̇игижжам̣, зго самаад̇хи жад̇уж̇жхаанасамаад̇хигижжам̣ на саад̇хзд̇ийд̇и буб̣б̣абхааг̇зби батамаж̇жхаанасамаад̇хи, батамаж̇жхаанасамаад̇хи зва маг̇г̇агкан̣зби, д̇ат̇аа буб̣б̣абхааг̇зби жад̇уд̇т̇аж̇жхаанасамаад̇хи, жад̇уд̇т̇аж̇жхаанасамаад̇хи зва маг̇г̇агкан̣збийд̇и ад̇т̇о.
Cattāri nāmāni labhatīti catusammappadhānacatusatipaṭṭhānavasena labhati. Maggakkhaṇeti ānetvā sambandho. Pubbabhāgepi maggakkhaṇepi sammāsamādhi evāti yadipi samādhiupakārakānaṃ abhiniropanānumajjanasampiyāyanabrūhanasantasukhānaṃ vitakkādīnaṃ vasena catūhi jhānehi sammāsamādhi vibhatto, tathāpi vāyāmo viya anuppannākusalānuppādanādicatuvāyāmakiccaṃ, sati viya ca asubhāsukhāniccānattesu kāyādīsu subhādisaññāpahānalakkhaṇaṃ catusatikiccaṃ, eko samādhi catujjhānasamādhikiccaṃ na sādhetīti pubbabhāgepi paṭhamajjhānasamādhi, paṭhamajjhānasamādhi eva maggakkhaṇepi, tathā pubbabhāgepi catutthajjhānasamādhi, catutthajjhānasamādhi eva maggakkhaṇepīti attho.
‘‘гим̣ банааяам̣ маг̇г̇ад̇хаммаанам̣ д̣̇зсанаануггамо, гзвалам̣ ваажааяа гамавад̇д̇инибхаавад̇о, уд̣̇ааху ган̃жи висзсам̣ убаад̣̇ааяаа’’д̇и вижааран̣ааяам̣ ган̃жи висзсам̣ убаад̣̇ааяаад̇и д̣̇ассзнд̇о ааха – ‘‘имзсуу’’д̇иаад̣̇и. д̇ад̇т̇а бхааванаанубхааваа хид̇апалааяа саад̇исаяам̣ д̇игкависад̣̇абхааваббад̇д̇ияаа ажчарияаб̣бхуд̇асамад̇т̇ад̇ааяог̇зна саб̣б̣асо бадибагкавид̇хаманзна яаат̇аавад̇о д̇хаммасабхааваб̣од̇ханзна жа саммаад̣̇идтияаа б̣ахугаарад̇аа взд̣̇ид̇аб̣б̣аа. д̇знааха – ‘‘аяам̣ хий’’д̇иаад̣̇и.
‘‘Kiṃ panāyaṃ maggadhammānaṃ desanānukkamo, kevalaṃ vācāya kamavattinibhāvato, udāhu kañci visesaṃ upādāyā’’ti vicāraṇāyaṃ kañci visesaṃ upādāyāti dassento āha – ‘‘imesū’’tiādi. Tattha bhāvanānubhāvā hitaphalāya sātisayaṃ tikkhavisadabhāvappattiyā acchariyabbhutasamatthatāyogena sabbaso paṭipakkhavidhamanena yāthāvato dhammasabhāvabodhanena ca sammādiṭṭhiyā bahukāratā veditabbā. Tenāha – ‘‘ayaṃ hī’’tiādi.
д̇ассаад̇и саммаад̣̇идтияаа. б̣ахугаарод̇и д̇хаммасамбадивзд̇хз б̣ахуубагааро. ид̣̇аани д̇амад̇т̇ам̣ убамаахи вибхаавзд̇ум̣, ‘‘яат̇аа хий’’д̇иаад̣̇и вуд̇д̇ам̣.
Tassāti sammādiṭṭhiyā. Bahukāroti dhammasampaṭivedhe bahūpakāro. Idāni tamatthaṃ upamāhi vibhāvetuṃ, ‘‘yathā hī’’tiādi vuttaṃ.
важийбхзд̣̇асса гаараго вид̇агго сааваж̇ж̇аанаваж̇ж̇аважийбхзд̣̇анивад̇д̇анаббавад̇д̇анаагаарааяа саммааваажааяаби убагаараго зваад̇и ааха – ‘‘свааяам̣…бз… саммааваажааяаби убагаараго’’д̇и. саммаасан̇габбо хи сажжаваажааяа вирад̇иваажааяаби висзсабажжаяо мижчаасан̇габбад̇ад̣̇згадтагилзсаббахаанад̇о.
Vacībhedassa kārako vitakko sāvajjānavajjavacībhedanivattanappavattanākārāya sammāvācāyapi upakārako evāti āha – ‘‘svāyaṃ…pe… sammāvācāyapi upakārako’’ti. Sammāsaṅkappo hi saccavācāya virativācāyapi visesapaccayo micchāsaṅkappatadekaṭṭhakilesappahānato.
сам̣вид̣̇ахид̇ваад̇иаад̣̇ийсу саммаа вид̣̇аханам̣ гамманд̇аббаяож̇анан̃жа зганд̇аанаваж̇ж̇аважийгааяагаммавасзна ижчид̇аб̣б̣анд̇и вирад̇иваажаавасзна сам̣вид̣̇аханам̣ вирад̇игамманд̇ассзва баяож̇анан̃жа нид̣̇ассид̇анд̇и д̣̇адтаб̣б̣ам̣. звам̣ хисса саммааваажааяа саммаагамманд̇ассааби б̣ахугаарад̇аа ж̇од̇ид̇аа сияаа. важийбхзд̣̇анияаамигаа хи важийд̣̇ужжарид̇авирад̇и гааяигагирияанияаамигааяа гааяад̣̇ужжарид̇авирад̇ияаа убагааригаа. д̇ат̇аа хи висам̣ваад̣̇анаад̣̇имижчааваажад̇о авирад̇о мижчаагамманд̇ад̇оби на вирамад̇зва. яат̇ааха – ‘‘згам̣ д̇хаммам̣ ад̇ийд̇асса…бз… над̇т̇и баабам̣ агаарияа’’нд̇и. д̇асмаа ависам̣ваад̣̇анаад̣̇исаммааваажааяа тид̇о саммаагамманд̇амби буурзд̇иязваад̇и важийд̣̇ужжарид̇авирад̇и гааяад̣̇ужжарид̇авирад̇ияаа убагааригаа.
Saṃvidahitvātiādīsu sammā vidahanaṃ kammantappayojanañca ekantānavajjavacīkāyakammavasena icchitabbanti virativācāvasena saṃvidahanaṃ viratikammantasseva payojanañca nidassitanti daṭṭhabbaṃ. Evaṃ hissa sammāvācāya sammākammantassāpi bahukāratā jotitā siyā. Vacībhedaniyāmikā hi vacīduccaritavirati kāyikakiriyaniyāmikāya kāyaduccaritaviratiyā upakārikā. Tathā hi visaṃvādanādimicchāvācato avirato micchākammantatopi na viramateva. Yathāha – ‘‘ekaṃ dhammaṃ atītassa…pe… natthi pāpaṃ akāriya’’nti. Tasmā avisaṃvādanādisammāvācāya ṭhito sammākammantampi pūretiyevāti vacīduccaritavirati kāyaduccaritaviratiyā upakārikā.
яасмаа ааж̇ийвабаарисуд̣̇д̇хи наама д̣̇уссийляаббахаанабуб̣б̣игаа, д̇асмаа саммааваажаагамманд̇аананд̇арам̣ саммааааж̇ийво д̣̇зсид̇од̇и д̣̇ассзд̇ум̣ – ‘‘жад̇уб̣б̣ид̇хам̣ банаа’’д̇иаад̣̇и вуд̇д̇ам̣. зд̇д̇аавад̇аад̇и барисуд̣̇д̇хасийлааж̇ийвигаамад̇д̇зна. ид̣̇ам̣ вийрияанд̇и жад̇усаммаббад̇хаанавийрияам̣.
Yasmā ājīvapārisuddhi nāma dussīlyappahānapubbikā, tasmā sammāvācākammantānantaraṃ sammāājīvo desitoti dassetuṃ – ‘‘catubbidhaṃ panā’’tiādi vuttaṃ. Ettāvatāti parisuddhasīlājīvikāmattena. Idaṃ vīriyanti catusammappadhānavīriyaṃ.
вийрияаарамбхоби саммаасад̇ибариг̇г̇ахид̇о зва ниб̣б̣аанаавахо, на гзвалод̇и д̣̇ассзд̇ум̣ – ‘‘д̇ад̇о’’д̇иаад̣̇и вуд̇д̇ам̣. суубадтид̇аад̇и б̣ахид̣̇д̇хаавигкзбам̣ бахааяа судту убадтид̇аа гаад̇аб̣б̣аа. самаад̇хисса убагаарад̇хаммаа наама яат̇аавуд̇д̇авад̇т̇увисад̣̇агирияаад̣̇аяо. д̇аббадибагкад̇о анубагаарад̇хаммаа взд̣̇ид̇аб̣б̣аа. г̇ад̇ияод̇и нибпад̇д̇ияо. саманвзсид̇ваад̇и саммаа бариязсид̇ваа.
Vīriyārambhopi sammāsatipariggahito eva nibbānāvaho, na kevaloti dassetuṃ – ‘‘tato’’tiādi vuttaṃ. Sūpaṭṭhitāti bahiddhāvikkhepaṃ pahāya suṭṭhu upaṭṭhitā kātabbā. Samādhissa upakāradhammā nāma yathāvuttavatthuvisadakiriyādayo. Tappaṭipakkhato anupakāradhammā veditabbā. Gatiyoti nipphattiyo. Samanvesitvāti sammā pariyesitvā.
427. яат̇аа ид̇т̇ийсу гат̇аа бавад̇д̇аа ад̇хид̇т̇ийд̇и вужжад̇и, звам̣ ад̇д̇аанам̣ ад̇хигижжа бавад̇д̇аа аж̇жхад̇д̇ам̣. ‘‘звам̣ бавад̇д̇амаанаа маяам̣ ‘ад̇д̇аа’д̇и г̇ахан̣ам̣ г̇амиссаамаа’’д̇и иминаа вияа ад̇хиббааязна ад̇д̇аанам̣ ад̇хигижжа уд̣̇д̣̇исса бавад̇д̇аа сад̇д̇асанд̇ад̇ибарияаабаннаа аж̇жхад̇д̇ам̣. д̇асмим̣ аж̇жхад̇д̇аруубз, ад̇д̇ано гзсаад̣̇ивад̇т̇угз гасин̣аруубзд̇и ад̇т̇о. баригаммавасзна аж̇жхад̇д̇ам̣ руубасан̃н̃ийд̇и баригаммагаран̣авасзна аж̇жхад̇д̇ам̣ руубасан̃н̃ий, на аббанаавасзна. на хи бадибхааг̇анимид̇д̇аарамман̣аа аббанаа аж̇жхад̇д̇ависаяаа самбхавад̇и. д̇ам̣ бана аж̇жхад̇д̇ам̣ баригаммавасзна лад̣̇д̇хам̣ гасин̣анимид̇д̇ам̣ ависуд̣̇д̇хамзва ход̇и, на б̣ахид̣̇д̇хаа баригаммавасзна лад̣̇д̇хам̣ вияа висуд̣̇д̇хам̣. д̇знааха – ‘‘д̇ам̣ банаа’’д̇иаад̣̇и.
427. Yathā itthīsu kathā pavattā adhitthīti vuccati, evaṃ attānaṃ adhikicca pavattā ajjhattaṃ. ‘‘Evaṃ pavattamānā mayaṃ ‘attā’ti gahaṇaṃ gamissāmā’’ti iminā viya adhippāyena attānaṃ adhikicca uddissa pavattā sattasantatipariyāpannā ajjhattaṃ. Tasmiṃ ajjhattarūpe, attano kesādivatthuke kasiṇarūpeti attho. Parikammavasena ajjhattaṃrūpasaññīti parikammakaraṇavasena ajjhattaṃ rūpasaññī, na appanāvasena. Na hi paṭibhāganimittārammaṇā appanā ajjhattavisayā sambhavati. Taṃ pana ajjhattaṃ parikammavasena laddhaṃ kasiṇanimittaṃ avisuddhameva hoti, na bahiddhā parikammavasena laddhaṃ viya visuddhaṃ. Tenāha – ‘‘taṃ panā’’tiādi.
яассзвам̣ баригаммам̣ аж̇жхад̇д̇ам̣ уббаннанд̇и яасса буг̇г̇аласса звам̣ вуд̇д̇аббагаарзна аж̇жхад̇д̇ам̣ баригаммам̣ ж̇аад̇ам̣. нимид̇д̇ам̣ бана б̣ахид̣̇д̇хаад̇и бадибхааг̇анимид̇д̇ам̣ сасанд̇ад̇ибарияаабаннам̣ на ход̇ийд̇и б̣ахид̣̇д̇хаа. барид̇д̇аанийд̇и яат̇аалад̣̇д̇хаани суббасараавамад̇д̇аани. д̇знааха – ‘‘авад̣дхид̇ааний’’д̇и. барид̇д̇авасзнзваад̇и ван̣н̣авасзна аабхог̇з виж̇ж̇амаанзби барид̇д̇авасзнзва ид̣̇ам̣ абхибхааяад̇анам̣ вуд̇д̇ам̣ барид̇д̇ад̇аа хзд̇т̇а абхибхаванасса гааран̣ам̣. ван̣н̣аабхог̇з сад̇иби асад̇иби абхибхавад̇ийд̇и абхибху, баригаммам̣, н̃аан̣ам̣ ваа. абхибху ааяад̇анам̣ зд̇ассаад̇и абхибхааяад̇анам̣, жхаанам̣. абхибхавид̇аб̣б̣ам̣ ваа аарамман̣асан̇каад̇ам̣ ааяад̇анам̣ зд̇ассаад̇и абхибхааяад̇анам̣. ат̇а ваа аарамман̣аабхибхаванад̇о абхибху жа д̇ам̣ ааяад̇анан̃жа яог̇ино сукависзсаанам̣ ад̇хидтаанабхаавад̇о манааяад̇анад̇хаммааяад̇анабхаавад̇о жаад̇и сасамбаяуд̇д̇аж̇жхаанам̣ абхибхааяад̇анам̣. абхибхааяад̇анабхааванаа наама д̇игкабан̃н̃ассзва самбхавад̇и, на ид̇арассаад̇и ааха – ‘‘н̃аан̣уд̇д̇ариго буг̇г̇ало’’д̇и. абхибхавид̇ваа самаабаж̇ж̇ад̇ийд̇и зд̇т̇а абхибхаванам̣ самаабаж̇ж̇анан̃жа убажаараж̇жхаанаад̇хиг̇аманасамананд̇арамзва аббанаажхаануббаад̣̇ананд̇и ааха – ‘‘саха нимид̇д̇уббаад̣̇знзвзд̇т̇а аббанам̣ баабзд̇ий’’д̇и. саха нимид̇д̇уббаад̣̇знаад̇и жа аббанаабариваасаабхаавасса лагкан̣аважанамзд̇ам̣. яо киббаабхин̃н̃од̇и вужжад̇и, д̇ад̇оби н̃аан̣уд̇д̇арассзва абхибхааяад̇анабхааванаа. зд̇т̇аад̇и зд̇асмим̣ нимид̇д̇з. аббанам̣ баабзд̇ийд̇и бхааванаааббанам̣ нзд̇и.
Yassevaṃ parikammaṃ ajjhattaṃ uppannanti yassa puggalassa evaṃ vuttappakārena ajjhattaṃ parikammaṃ jātaṃ. Nimittaṃ pana bahiddhāti paṭibhāganimittaṃ sasantatipariyāpannaṃ na hotīti bahiddhā. Parittānīti yathāladdhāni suppasarāvamattāni. Tenāha – ‘‘avaḍḍhitānī’’ti. Parittavasenevāti vaṇṇavasena ābhoge vijjamānepi parittavaseneva idaṃ abhibhāyatanaṃ vuttaṃ parittatā hettha abhibhavanassa kāraṇaṃ. Vaṇṇābhoge satipi asatipi abhibhavatīti abhibhu, parikammaṃ, ñāṇaṃ vā. Abhibhu āyatanaṃ etassāti abhibhāyatanaṃ, jhānaṃ. Abhibhavitabbaṃ vā ārammaṇasaṅkhātaṃ āyatanaṃ etassāti abhibhāyatanaṃ. Atha vā ārammaṇābhibhavanato abhibhu ca taṃ āyatanañca yogino sukhavisesānaṃ adhiṭṭhānabhāvato manāyatanadhammāyatanabhāvato cāti sasampayuttajjhānaṃ abhibhāyatanaṃ. Abhibhāyatanabhāvanā nāma tikkhapaññasseva sambhavati, na itarassāti āha – ‘‘ñāṇuttariko puggalo’’ti. Abhibhavitvā samāpajjatīti ettha abhibhavanaṃ samāpajjanañca upacārajjhānādhigamanasamanantarameva appanājhānuppādananti āha – ‘‘saha nimittuppādenevettha appanaṃ pāpetī’’ti. Saha nimittuppādenāti ca appanāparivāsābhāvassa lakkhaṇavacanametaṃ. Yo khippābhiññoti vuccati, tatopi ñāṇuttarasseva abhibhāyatanabhāvanā. Etthāti etasmiṃ nimitte. Appanaṃ pāpetīti bhāvanāappanaṃ neti.
зд̇т̇а жа гзжи ‘‘уббаннз убажаараж̇жхаанз д̇ам̣ аараб̣бха яз хздтиманд̇зна д̣̇вз д̇аяо ж̇аванаваараа бавад̇д̇анд̇и, д̇з убажаараж̇жхаанабагкигаа зва, д̇ад̣̇ананд̇арам̣ бхаван̇г̇абариваасзна убажаарасзванааяа жа винаа аббанаа ход̇и, саха нимид̇д̇уббаад̣̇знзва аббанам̣ баабзд̇ий’’д̇и вад̣̇анд̇и, д̇ам̣ д̇зсам̣ мад̇имад̇д̇ам̣. на хи баариваасигабаригаммзна аббанаавааро ижчид̇о, нааби махаг̇г̇ад̇аббамаан̣аж̇жхаанзсу вияа убажаараж̇жхаанз зганд̇ад̇о бажжавзгкан̣аа ижчид̇аб̣б̣аа. д̇асмаа убажаараж̇жхаанаад̇хиг̇амад̇о барам̣ гад̇ибаяабхаван̇г̇ажид̇д̇аавасаанз аббанам̣ баабун̣анд̇о ‘‘саха нимид̇д̇уббаад̣̇знзвзд̇т̇а аббанам̣ баабзд̇ий’’д̇и вуд̇д̇о. саха нимид̇д̇уббаад̣̇знаад̇и жа ад̇хиббааяигамид̣̇ам̣ важанам̣, на нийд̇ад̇т̇ам̣, д̇ад̇т̇а ад̇хиббааяо вуд̇д̇анаязнзва взд̣̇ид̇аб̣б̣о. на анд̇осамаабад̇д̇ияам̣ д̇ад̣̇аа д̇ат̇ааруубасса аабхог̇асса асамбхавад̇о. самаабад̇д̇ид̇о вудтид̇асса аабхог̇о буб̣б̣абхааг̇абхааванаавасзна жхаанагкан̣з бавад̇д̇ам̣ абхибхаванаагаарам̣ г̇ахзд̇ваа бавад̇д̇од̇и д̣̇адтаб̣б̣ам̣. абхид̇хаммадтагат̇ааяам̣ бана ‘‘иминаасса буб̣б̣аабхог̇о гат̇ид̇о’’д̇и вуд̇д̇ам̣. анд̇осамаабад̇д̇ияам̣ д̇ад̣̇аа д̇ат̇аа аабхог̇аабхаавз гасмаа жхаанасан̃н̃ааяабийд̇и вуд̇д̇анд̇и ааха – ‘‘абхибхавасан̃н̃аа хисса анд̇осамаабад̇д̇ияамби ад̇т̇ий’’д̇и.
Ettha ca keci ‘‘uppanne upacārajjhāne taṃ ārabbha ye heṭṭhimantena dve tayo javanavārā pavattanti, te upacārajjhānapakkhikā eva, tadanantaraṃ bhavaṅgaparivāsena upacārasevanāya ca vinā appanā hoti, saha nimittuppādeneva appanaṃ pāpetī’’ti vadanti, taṃ tesaṃ matimattaṃ. Na hi pārivāsikaparikammena appanāvāro icchito, nāpi mahaggatappamāṇajjhānesu viya upacārajjhāne ekantato paccavekkhaṇā icchitabbā. Tasmā upacārajjhānādhigamato paraṃ katipayabhavaṅgacittāvasāne appanaṃ pāpuṇanto ‘‘saha nimittuppādenevettha appanaṃ pāpetī’’ti vutto. Saha nimittuppādenāti ca adhippāyikamidaṃ vacanaṃ, na nītatthaṃ, tattha adhippāyo vuttanayeneva veditabbo. Na antosamāpattiyaṃ tadā tathārūpassa ābhogassa asambhavato. Samāpattito vuṭṭhitassa ābhogo pubbabhāgabhāvanāvasena jhānakkhaṇe pavattaṃ abhibhavanākāraṃ gahetvā pavattoti daṭṭhabbaṃ. Abhidhammaṭṭhakathāyaṃ pana ‘‘imināssa pubbābhogo kathito’’ti vuttaṃ. Antosamāpattiyaṃ tadā tathā ābhogābhāve kasmā jhānasaññāyapīti vuttanti āha – ‘‘abhibhavasaññā hissa antosamāpattiyampi atthī’’ti.
вад̣дхид̇аббамаан̣аанийд̇и вибулаббамаан̣аанийд̇и ад̇т̇о, на зган̇г̇улад̣̇ван̇г̇улаад̣̇ивад̣дхим̣ баабид̇аани д̇ат̇аа вад̣дханассзвзд̇т̇а асамбхавад̇о. д̇знааха – ‘‘маханд̇ааний’’д̇и. бхад̇д̇авад̣дхид̇аганд̇и бхун̃ж̇анабхааж̇анз вад̣дхзд̇ваа д̣̇иннам̣ бхад̇д̇ам̣, згаасанз бурисзна бхун̃ж̇ид̇аб̣б̣абхад̇д̇ад̇о убад̣дхабхад̇д̇анд̇и ад̇т̇о.
Vaḍḍhitappamāṇānīti vipulappamāṇānīti attho, na ekaṅguladvaṅgulādivaḍḍhiṃ pāpitāni tathā vaḍḍhanassevettha asambhavato. Tenāha – ‘‘mahantānī’’ti. Bhattavaḍḍhitakanti bhuñjanabhājane vaḍḍhetvā dinnaṃ bhattaṃ, ekāsane purisena bhuñjitabbabhattato upaḍḍhabhattanti attho.
руубз сан̃н̃аа руубасан̃н̃аа, саа асса ад̇т̇ийд̇и руубасан̃н̃ий, на руубасан̃н̃ий аруубасан̃н̃ий. сан̃н̃аасийсзна жхаанам̣ вад̣̇ад̇и. руубасан̃н̃ааяа ануббаад̣̇анамзвзд̇т̇а алаабхид̇аа. б̣ахид̣̇д̇хаава уббаннанд̇и б̣ахид̣̇д̇хаавад̇т̇усмим̣язва уббаннам̣. зд̇т̇а жа –
Rūpe saññā rūpasaññā, sā assa atthīti rūpasaññī, na rūpasaññī arūpasaññī. Saññāsīsena jhānaṃ vadati. Rūpasaññāya anuppādanamevettha alābhitā. Bahiddhāva uppannanti bahiddhāvatthusmiṃyeva uppannaṃ. Ettha ca –
‘‘аж̇жхад̇д̇ам̣ руубасан̃н̃ий б̣ахид̣̇д̇хаа руубаани бассад̇и барид̇д̇аани суван̣н̣ад̣̇уб̣б̣ан̣н̣аани. аж̇жхад̇д̇ам̣ руубасан̃н̃ий б̣ахид̣̇д̇хаа руубаани бассад̇и аббамаан̣аани суван̣н̣ад̣̇уб̣б̣ан̣н̣аани . аж̇жхад̇д̇ам̣ аруубасан̃н̃ий б̣ахид̣̇д̇хаа руубаани бассад̇и барид̇д̇аани суван̣н̣ад̣̇уб̣б̣ан̣н̣аани. аж̇жхад̇д̇ам̣ аруубасан̃н̃ий б̣ахид̣̇д̇хаа руубаани бассад̇и аббамаан̣аани суван̣н̣ад̣̇уб̣б̣ан̣н̣ааний’’д̇и (д̣̇ий. ни. 3.338, 358; а. ни. 8.65; 10.29) –
‘‘Ajjhattaṃ rūpasaññī bahiddhā rūpāni passati parittāni suvaṇṇadubbaṇṇāni. Ajjhattaṃ rūpasaññī bahiddhā rūpāni passati appamāṇāni suvaṇṇadubbaṇṇāni . Ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati parittāni suvaṇṇadubbaṇṇāni. Ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati appamāṇāni suvaṇṇadubbaṇṇānī’’ti (dī. ni. 3.338, 358; a. ni. 8.65; 10.29) –
звамид̇ха жад̇д̇аари абхибхааяад̇анаани ааг̇ад̇аани. абхид̇хаммз (д̇ха. са. 244-245) бана ‘‘аж̇жхад̇д̇ам̣ аруубасан̃н̃ий б̣ахид̣̇д̇хаа руубаани бассад̇и барид̇д̇аани суван̣н̣ад̣̇уб̣б̣ан̣н̣аани, аббамаан̣аани суван̣н̣ад̣̇уб̣б̣ан̣н̣ааний’’д̇и звамааг̇ад̇аани. д̇ад̇т̇а жа гааран̣ам̣ абхид̇хаммадтагат̇ааяам̣ вуд̇д̇амзва. д̇ат̇аа хи вуд̇д̇ам̣ адтасаалинияам̣ (д̇ха. са. адта. 204) –
Evamidha cattāri abhibhāyatanāni āgatāni. Abhidhamme (dha. sa. 244-245) pana ‘‘ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati parittāni suvaṇṇadubbaṇṇāni, appamāṇāni suvaṇṇadubbaṇṇānī’’ti evamāgatāni. Tattha ca kāraṇaṃ abhidhammaṭṭhakathāyaṃ vuttameva. Tathā hi vuttaṃ aṭṭhasāliniyaṃ (dha. sa. aṭṭha. 204) –
‘‘гасмаа бана яат̇аа суд̇д̇анд̇з ‘аж̇жхад̇д̇ам̣ руубасан̃н̃ий зго б̣ахид̣̇д̇хаа руубаани бассад̇и барид̇д̇ааний’д̇иаад̣̇и вуд̇д̇ам̣, звам̣ авад̇ваа ид̇ха жад̇уусуби абхибхааяад̇анзсу аж̇жхад̇д̇ам̣ аруубасан̃н̃ид̇аава вуд̇д̇аад̇и. аж̇жхад̇д̇аруубаанам̣ анабхибхаванийяад̇о. д̇ад̇т̇а ваа хи ид̇ха ваа б̣ахид̣̇д̇хаа руубаанзва абхибхавид̇аб̣б̣аани, д̇асмаа д̇аани нияамад̇о вад̇д̇аб̣б̣ааний’’д̇и.
‘‘Kasmā pana yathā suttante ‘ajjhattaṃ rūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati parittānī’tiādi vuttaṃ, evaṃ avatvā idha catūsupi abhibhāyatanesu ajjhattaṃ arūpasaññitāva vuttāti. Ajjhattarūpānaṃ anabhibhavanīyato. Tattha vā hi idha vā bahiddhā rūpāneva abhibhavitabbāni, tasmā tāni niyamato vattabbānī’’ti.
д̇ад̇рааби ид̇хаби вуд̇д̇аани ‘‘аж̇жхад̇д̇ам̣ руубасан̃н̃ий аж̇жхад̇д̇ам̣ аруубасан̃н̃ийд̇и ид̣̇ам̣ бана сад̇т̇у д̣̇зсанаавилаасамад̇д̇амзваа’’д̇и. аяам̣ банзд̇т̇а ад̇хиббааяо – ид̇ха ван̣н̣аабхог̇арахид̇аани сахид̇аани жа саб̣б̣аани барид̇д̇аани суван̣н̣ад̣̇уб̣б̣ан̣н̣аани абхибхуяяаад̇и. барияааяагат̇аа хи суд̇д̇анд̇ад̣̇зсанаад̇и. абхид̇хаммз бана ниббарияааяад̣̇зсанад̇д̇аа ван̣н̣аабхог̇арахид̇аани висум̣ вуд̇д̇аани, д̇ат̇аа сахид̇аани. ад̇т̇и хи убхаяад̇т̇а абхибхаванависзсод̇и. д̇ат̇аа ид̇ха барияааяад̣̇зсанад̇д̇аа вимогкаанамби абхибхаванабарияааяо ад̇т̇ийд̇и ‘‘аж̇жхад̇д̇ам̣ руубасан̃н̃ий’’д̇иаад̣̇инаа батамад̣̇уд̇ияаабхибхааяад̇анзсу батамавимогко, д̇ад̇ияажад̇уд̇т̇аабхибхааяад̇анзсу д̣̇уд̇ияавимогко, ван̣н̣аабхибхааяад̇анзсу д̇ад̇ияавимогко жа абхибхаванабад̇д̇ид̇о сан̇г̇ахид̇о. абхид̇хаммз бана ниббарияааяад̣̇зсанад̇д̇аа вимогкаабхибхааяад̇анаани асан̇гарад̇о д̣̇зсзд̇ум̣ вимогкз важ̇ж̇зд̇ваа абхибхааяад̇анаани гат̇ид̇аани. саб̣б̣аани жа вимогкагижжаани жхаанаани вимогкад̣̇зсанааяам̣ вуд̇д̇аани. д̇ад̣̇зд̇ам̣ ‘‘аж̇жхад̇д̇ам̣ руубасан̃н̃ий’’д̇и ааг̇ад̇асса абхибхааяад̇анад̣̇ваяасса абхид̇хаммз абхибхааяад̇анзсу аважанад̇о ‘‘руубий руубаани бассад̇ий’’д̇иаад̣̇ийнан̃жа саб̣б̣авимогкагижжасаад̇хааран̣аважанабхаавад̇о вавад̇т̇аанам̣ гад̇анд̇и вин̃н̃ааяад̇и.
Tatrāpi idhapi vuttāni ‘‘ajjhattaṃ rūpasaññī ajjhattaṃ arūpasaññīti idaṃ pana satthu desanāvilāsamattamevā’’ti. Ayaṃ panettha adhippāyo – idha vaṇṇābhogarahitāni sahitāni ca sabbāni parittāni suvaṇṇadubbaṇṇāni abhibhuyyāti. Pariyāyakathā hi suttantadesanāti. Abhidhamme pana nippariyāyadesanattā vaṇṇābhogarahitāni visuṃ vuttāni, tathā sahitāni. Atthi hi ubhayattha abhibhavanavisesoti. Tathā idha pariyāyadesanattā vimokkhānampi abhibhavanapariyāyo atthīti ‘‘ajjhattaṃ rūpasaññī’’tiādinā paṭhamadutiyaabhibhāyatanesu paṭhamavimokkho, tatiyacatutthaabhibhāyatanesu dutiyavimokkho, vaṇṇābhibhāyatanesu tatiyavimokkho ca abhibhavanapattito saṅgahito. Abhidhamme pana nippariyāyadesanattā vimokkhābhibhāyatanāni asaṅkarato desetuṃ vimokkhe vajjetvā abhibhāyatanāni kathitāni. Sabbāni ca vimokkhakiccāni jhānāni vimokkhadesanāyaṃ vuttāni. Tadetaṃ ‘‘ajjhattaṃ rūpasaññī’’ti āgatassa abhibhāyatanadvayassa abhidhamme abhibhāyatanesu avacanato ‘‘rūpī rūpāni passatī’’tiādīnañca sabbavimokkhakiccasādhāraṇavacanabhāvato vavatthānaṃ katanti viññāyati.
аж̇жхад̇д̇аруубаанам̣ анабхибхаванийяад̇од̇и ид̣̇ам̣ абхид̇хаммз гад̇т̇ажиби ‘‘аж̇жхад̇д̇аруубаани бассад̇ий’’д̇и авад̇ваа саб̣б̣ад̇т̇а яам̣ вуд̇д̇ам̣ – ‘‘б̣ахид̣̇д̇хаа руубаани бассад̇ий’’д̇и, д̇асса гааран̣аважанам̣. д̇зна яам̣ ан̃н̃ахзд̇угам̣ суд̇д̇анд̇з ‘‘б̣ахид̣̇д̇хаа руубаани бассад̇ий’’д̇и важанам̣, д̇ам̣ д̇зна хзд̇унаа вуд̇д̇ам̣. яам̣ бана д̣̇зсанаавилаасахзд̇угам̣ аж̇жхад̇д̇ам̣ аруубасан̃н̃ид̇ааяа зва абхид̇хаммз важанам̣, на д̇асса ан̃н̃ам̣ гааран̣ам̣ маг̇г̇ид̇аб̣б̣анд̇и д̣̇ассзд̇и. аж̇жхад̇д̇аруубаанам̣ анабхибхаванийяад̇аа жа д̇зсам̣ б̣ахид̣̇д̇хааруубаанам̣ вияа авибхууд̇ад̇д̇аа. д̣̇зсанаавилаасо жа яат̇аавуд̇д̇ававад̇т̇аанавасзна взд̣̇ид̇аб̣б̣о взнзяяаж̇жхаасаяавасзна виж̇ж̇амаанабарияааяагат̇анабхаавад̇о. д̣̇зсанаавилаасо хи наама взнзяяаж̇жхаасаяаануруубам̣ виж̇ж̇амаанасса жа барияааяасса вибхааванам̣, на яасса гассажи, д̇асмаа ‘‘ид̇ха барияааяад̣̇зсанад̇д̇аа’’д̇иаад̣̇инаа вуд̇д̇аббагаарам̣ вавад̇т̇аанам̣ д̣̇зсанаавилаасаниб̣анд̇хананд̇и д̣̇адтаб̣б̣ам̣.
Ajjhattarūpānaṃanabhibhavanīyatoti idaṃ abhidhamme katthacipi ‘‘ajjhattarūpāni passatī’’ti avatvā sabbattha yaṃ vuttaṃ – ‘‘bahiddhā rūpāni passatī’’ti, tassa kāraṇavacanaṃ. Tena yaṃ aññahetukaṃ suttante ‘‘bahiddhā rūpāni passatī’’ti vacanaṃ, taṃ tena hetunā vuttaṃ. Yaṃ pana desanāvilāsahetukaṃ ajjhattaṃ arūpasaññitāya eva abhidhamme vacanaṃ, na tassa aññaṃ kāraṇaṃ maggitabbanti dasseti. Ajjhattarūpānaṃ anabhibhavanīyatā ca tesaṃ bahiddhārūpānaṃ viya avibhūtattā. Desanāvilāso ca yathāvuttavavatthānavasena veditabbo veneyyajjhāsayavasena vijjamānapariyāyakathanabhāvato. Desanāvilāso hi nāma veneyyajjhāsayānurūpaṃ vijjamānassa ca pariyāyassa vibhāvanaṃ, na yassa kassaci, tasmā ‘‘idha pariyāyadesanattā’’tiādinā vuttappakāraṃ vavatthānaṃ desanāvilāsanibandhananti daṭṭhabbaṃ.
суван̣н̣ад̣̇уб̣б̣ан̣н̣аанийд̇и зд̇знзва сид̣̇д̇хад̇д̇аа на нийлаад̣̇иабхибхааяад̇анаани вад̇д̇аб̣б̣аанийд̇и жз? на нийлаад̣̇ийсу гад̇аад̇хигаараанам̣ нийлаад̣̇ибхаавассзва абхибхаванагааран̣ад̇д̇аа. на хи д̇зсам̣ барисуд̣̇д̇хаабарисуд̣̇д̇хаван̣н̣аанам̣ барид̇д̇ад̇аа аббамаан̣ад̇аа ваа абхибхаванагааран̣ам̣, ат̇а ко нийлаад̣̇ибхааво зваад̇и. зд̇зсу жа барид̇д̇аад̣̇игасин̣аруубзсу яам̣яам̣жарид̇асса имаани абхибхааяад̇анаани иж̇жханд̇и, д̇ам̣ д̣̇ассзд̇ум̣ – ‘‘имзсу банаа’’д̇иаад̣̇и вуд̇д̇ам̣.
Suvaṇṇadubbaṇṇānīti eteneva siddhattā na nīlādiabhibhāyatanāni vattabbānīti ce? Na nīlādīsu katādhikārānaṃ nīlādibhāvasseva abhibhavanakāraṇattā. Na hi tesaṃ parisuddhāparisuddhavaṇṇānaṃ parittatā appamāṇatā vā abhibhavanakāraṇaṃ, atha kho nīlādibhāvo evāti. Etesu ca parittādikasiṇarūpesu yaṃyaṃcaritassa imāni abhibhāyatanāni ijjhanti, taṃ dassetuṃ – ‘‘imesu panā’’tiādi vuttaṃ.
саб̣б̣асан̇г̇аахигавасзнаад̇и нийлаван̣н̣анийланид̣̇ассананийланибхаасаанам̣ саад̇хааран̣авасзна. ван̣н̣авасзнаад̇и сабхаававан̣н̣авасзна. нид̣̇ассанавасзнаад̇и бассид̇аб̣б̣ад̇аавасзна, жагкувин̃н̃аан̣авийт̇ияаа г̇ахзд̇аб̣б̣ад̇аавасзна . обхаасавасзнаад̇и саббабхаасад̇ааяа авабхаасанавасзна. ван̣н̣ад̇хаад̇уяаа ваад̇и ан̃ж̇анараж̇ад̇авад̇т̇аад̣̇иван̣н̣ад̇хаад̇уяаа. логияаанзва руубааважараж̇жхаанабхаавад̇о.
Sabbasaṅgāhikavasenāti nīlavaṇṇanīlanidassananīlanibhāsānaṃ sādhāraṇavasena. Vaṇṇavasenāti sabhāvavaṇṇavasena. Nidassanavasenāti passitabbatāvasena, cakkhuviññāṇavīthiyā gahetabbatāvasena . Obhāsavasenāti sappabhāsatāya avabhāsanavasena. Vaṇṇadhātuyā vāti añjanarajatavatthādivaṇṇadhātuyā. Lokiyāneva rūpāvacarajjhānabhāvato.
435. руубийд̇и зд̇т̇а язнааяам̣ сасанд̇ад̇ибарияаабаннзна руубзна саманнааг̇ад̇о, д̇ам̣ яасса жхаанасса хзд̇убхаавзна висидтаруубам̣ ход̇и. язна висидтзна руубийд̇и вужжзяяа, д̇ад̣̇зва сасанд̇ад̇ибарияаабаннаруубанимид̇д̇ам̣ жхаанам̣. ид̇ха бана барамад̇т̇ад̇о руубибхаавасаад̇хаганд̇и ааха – ‘‘аж̇жхад̇д̇ам̣ гзсаад̣̇ийсуу’’д̇иаад̣̇и. руубаж̇жхаанам̣ руубанд̇и уд̇д̇арабад̣̇алобзна вуд̇д̇ам̣ – ‘‘руубуубабад̇д̇ияаа’’д̇иаад̣̇ийсу (д̇ха. са. 160-161, 185-190 аад̣̇аяо, 244-245 аад̣̇аяо; вибха. 625) вияа.
435.Rūpīti ettha yenāyaṃ sasantatipariyāpannena rūpena samannāgato, taṃ yassa jhānassa hetubhāvena visiṭṭharūpaṃ hoti. Yena visiṭṭhena rūpīti vucceyya, tadeva sasantatipariyāpannarūpanimittaṃ jhānaṃ. Idha pana paramatthato rūpibhāvasādhakanti āha – ‘‘ajjhattaṃ kesādīsū’’tiādi. Rūpajjhānaṃ rūpanti uttarapadalopena vuttaṃ – ‘‘rūpūpapattiyā’’tiādīsu (dha. sa. 160-161, 185-190 ādayo, 244-245 ādayo; vibha. 625) viya.
субханд̇взва ад̇химуд̇д̇о ход̇ийд̇и аяам̣ д̇ад̇ияавимогко. ид̇ха субарисуд̣̇д̇ханийлаад̣̇иван̣н̣агасин̣аж̇жхаанавасзна вуд̇д̇од̇и д̣̇ассзд̇ваа ид̣̇аани бадисамбхид̣̇аабаал̣ияам̣ д̇асса б̣рахмавихаараж̇жхаанавасзна ааг̇ад̇абхаавам̣ д̣̇ассзд̇ум̣ – ‘‘бадисамбхид̣̇аамаг̇г̇з банаа’’д̇иаад̣̇и аарад̣̇д̇хам̣. ид̇ха бана убарибаал̣ияам̣язва б̣рахмавихаараанам̣ ааг̇ад̇ад̇д̇аа д̇ам̣ наяам̣ бадигкибид̇ваа барисуд̣̇д̇ханийлаад̣̇иван̣н̣агасин̣авасзнзва субхавимогко анун̃н̃аад̇о.
Subhantvevaadhimutto hotīti ayaṃ tatiyavimokkho. Idha suparisuddhanīlādivaṇṇakasiṇajjhānavasena vuttoti dassetvā idāni paṭisambhidāpāḷiyaṃ tassa brahmavihārajjhānavasena āgatabhāvaṃ dassetuṃ – ‘‘paṭisambhidāmagge panā’’tiādi āraddhaṃ. Idha pana uparipāḷiyaṃyeva brahmavihārānaṃ āgatattā taṃ nayaṃ paṭikkhipitvā parisuddhanīlādivaṇṇakasiṇavaseneva subhavimokkho anuññāto.
443. баригаммабат̇авияаабийд̇и агад̇ааяа ваа гад̇ааяа ваа д̣̇ал̣хаман̣д̣алаад̣̇исан̇каад̇абаригаммабат̇авияааби. уг̇г̇аханимид̇д̇аад̣̇ийнам̣ бат̇авийгасин̣анд̇и наамам̣ ниссид̇з ниссаяавохааравасзна вуд̇д̇анд̇и д̣̇адтаб̣б̣ам̣, яат̇аа ‘‘ман̃жаа уггудтим̣ гаронд̇ий’’д̇и.
443.Parikammapathaviyāpīti akatāya vā katāya vā daḷhamaṇḍalādisaṅkhātaparikammapathaviyāpi. Uggahanimittādīnaṃ pathavīkasiṇanti nāmaṃ nissite nissayavohāravasena vuttanti daṭṭhabbaṃ, yathā ‘‘mañcā ukkuṭṭhiṃ karontī’’ti.
сийлаанийд̇и баад̇имогкасам̣вараад̣̇ийни жад̇д̇аари сийлаани. сод̇хзд̇ваад̇и анаабаж̇ж̇анзна аабаннавудтаабанзна гилзсзхи аббадибийл̣анзна жа висод̇хзд̇ваа. д̇ивид̇хан̃хи сийласса висод̇ханам̣ наама – анаабаж̇ж̇анам̣ аабаннавудтаабанам̣ гилзсзхи жа аббадибийл̣ананд̇и. гаммадтаанабхааванам̣ бариб̣унд̇хзд̇и убарод̇хзд̇и бавад̇д̇ид̇ум̣ на д̣̇зд̇ийд̇и балиб̣од̇хо рагаарасса лагаарам̣ гад̇ваа, бариб̣анд̇ход̇и ад̇т̇о. убажчинд̣̇ид̇ваад̇и самаабаннзна сан̇г̇аахан̣зна ваа убарунд̇хид̇ваа, абалиб̣од̇хам̣ гад̇ваад̇и ад̇т̇о. галяаан̣амид̇д̇ам̣ убасан̇гамид̇ваад̇и –
Sīlānīti pātimokkhasaṃvarādīni cattāri sīlāni. Sodhetvāti anāpajjanena āpannavuṭṭhāpanena kilesehi appaṭipīḷanena ca visodhetvā. Tividhañhi sīlassa visodhanaṃ nāma – anāpajjanaṃ āpannavuṭṭhāpanaṃ kilesehi ca appaṭipīḷananti. Kammaṭṭhānabhāvanaṃ paribundheti uparodheti pavattituṃ na detīti palibodho rakārassa lakāraṃ katvā, paribandhoti attho. Upacchinditvāti samāpannena saṅgāhaṇena vā uparundhitvā, apalibodhaṃ katvāti attho. Kalyāṇamittaṃ upasaṅkamitvāti –
‘‘бияо г̇ару бхааванийяо, вад̇д̇аа жа важанагкамо;
‘‘Piyo garu bhāvanīyo, vattā ca vacanakkhamo;
г̇амбхийран̃жа гат̇ам̣ гад̇д̇аа, но жадтаанз нияож̇аго’’д̇и. (а. ни. 7.37) –
Gambhīrañca kathaṃ kattā, no caṭṭhāne niyojako’’ti. (a. ni. 7.37) –
звамаад̣̇иг̇ун̣асаманнааг̇ад̇ам̣ зганд̇ахид̇зсим̣ вуд̣̇д̇хибагкз тид̇ам̣ галяаан̣амид̇д̇ам̣ убасан̇гамид̇ваа.
Evamādiguṇasamannāgataṃ ekantahitesiṃ vuddhipakkhe ṭhitaṃ kalyāṇamittaṃ upasaṅkamitvā.
анануруубам̣ вихааранд̇и адтаарасаннам̣ д̣̇осаанам̣ ан̃н̃ад̇арзна саманнааг̇ад̇ам̣. вуд̇д̇ан̃хзд̇ам̣ адтагат̇аасу –
Ananurūpaṃvihāranti aṭṭhārasannaṃ dosānaṃ aññatarena samannāgataṃ. Vuttañhetaṃ aṭṭhakathāsu –
‘‘махааваасам̣ навааваасам̣, ж̇арааваасан̃жа бант̇аним̣;
‘‘Mahāvāsaṃ navāvāsaṃ, jarāvāsañca panthaniṃ;
сон̣д̣им̣ бан̣н̣ан̃жа бубпан̃жа, палам̣ бад̇т̇ид̇амзва жа.
Soṇḍiṃ paṇṇañca pupphañca, phalaṃ patthitameva ca.
‘‘наг̇арам̣ д̣̇аарунаа кзд̇д̇ам̣, висабхааг̇зна бадданам̣;
‘‘Nagaraṃ dārunā khettaṃ, visabhāgena paṭṭanaṃ;
бажжанд̇асиймаа саббааяам̣, яад̇т̇а мид̇д̇о на лаб̣бхад̇и.
Paccantasīmā sappāyaṃ, yattha mitto na labbhati.
‘‘адтаарасзд̇аани таанаани, ид̇и вин̃н̃ааяа бан̣д̣ид̇о;
‘‘Aṭṭhārasetāni ṭhānāni, iti viññāya paṇḍito;
аарагаа бариваж̇ж̇зяяа, маг̇г̇ам̣ саббадибхаяам̣ яат̇аа’’д̇и. (висуд̣̇д̇хи. 1.52);
Ārakā parivajjeyya, maggaṃ sappaṭibhayaṃ yathā’’ti. (visuddhi. 1.52);
ануруубзд̇и г̇ожараг̇аамад̇о наад̇ид̣̇ууранажжаасаннад̇аад̣̇ийхи бан̃жахи ан̇г̇зхи саманнааг̇ад̇з. вуд̇д̇ан̃хзд̇ам̣ бхаг̇авад̇аа –
Anurūpeti gocaragāmato nātidūranaccāsannatādīhi pañcahi aṅgehi samannāgate. Vuttañhetaṃ bhagavatā –
‘‘гат̇ан̃жа, бхигкавз, сзнаасанам̣ бан̃жан̇г̇асаманнааг̇ад̇ам̣ ход̇и? ид̇ха, бхигкавз, сзнаасанам̣ наад̇ид̣̇уурам̣ ход̇и нажжаасаннам̣ г̇аманааг̇аманасамбаннам̣ д̣̇иваа аббаагин̣н̣ам̣ рад̇д̇им̣ аббасад̣̇д̣̇ам̣ аббаниг̇гхосам̣ аббад̣ам̣самагасаваад̇аад̇абасарийсабасампассам̣. д̇асмим̣ ко бана сзнаасанз вихаранд̇асса аббагасирзна уббаж̇ж̇анд̇и жийварабин̣д̣абаад̇асзнаасанаг̇илаанабажжаяабхзсаж̇ж̇абаригкаараа. д̇асмим̣ ко бана сзнаасанз т̇зраа бхигкуу вихаранд̇и б̣ахуссуд̇аа ааг̇ад̇ааг̇амаа д̇хаммад̇хараа винаяад̇хараа маад̇игаад̇хараа. д̇з гаалзна гаалам̣ убасан̇гамид̇ваа барибужчад̇и барибан̃хад̇и ‘ид̣̇ам̣, бханд̇з, гат̇ам̣ имасса го ад̇т̇о’д̇и. д̇асса д̇з ааяасманд̇о авивадан̃жзва виваранд̇и, ануд̇д̇аанийгад̇ан̃жа уд̇д̇ааним̣ гаронд̇и, анзгавихид̇зсу жа ган̇каатааниязсу д̇хаммзсу ган̇кам̣ бадивинод̣̇знд̇и. звам̣ ко, бхигкавз, сзнаасанам̣ бан̃жан̇г̇асаманнааг̇ад̇ам̣ ход̇ий’’д̇и (а. ни. 10.11).
‘‘Kathañca, bhikkhave, senāsanaṃ pañcaṅgasamannāgataṃ hoti? Idha, bhikkhave, senāsanaṃ nātidūraṃ hoti naccāsannaṃ gamanāgamanasampannaṃ divā appākiṇṇaṃ rattiṃ appasaddaṃ appanigghosaṃ appaḍaṃsamakasavātātapasarīsapasamphassaṃ. Tasmiṃ kho pana senāsane viharantassa appakasirena uppajjanti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārā. Tasmiṃ kho pana senāsane therā bhikkhū viharanti bahussutā āgatāgamā dhammadharā vinayadharā mātikādharā. Te kālena kālaṃ upasaṅkamitvā paripucchati paripañhati ‘idaṃ, bhante, kathaṃ imassa ko attho’ti. Tassa te āyasmanto avivaṭañceva vivaranti, anuttānīkatañca uttāniṃ karonti, anekavihitesu ca kaṅkhāṭhāniyesu dhammesu kaṅkhaṃ paṭivinodenti. Evaṃ kho, bhikkhave, senāsanaṃ pañcaṅgasamannāgataṃ hotī’’ti (a. ni. 10.11).
зд̇т̇а жа наад̇ид̣̇уурам̣ нажжаасаннам̣ г̇аманааг̇аманасамбаннанд̇и згам̣ ан̇г̇ам̣, д̣̇иваа аббаагин̣н̣ам̣ рад̇д̇им̣ аббасад̣̇д̣̇ам̣ аббаниг̇гхосанд̇и згам̣, аббад̣ам̣самагасаваад̇аад̇абасарийсабасампассанд̇и згам̣, д̇асмим̣ ко бана сзнаасанз вихаранд̇асса…бз… баригкаараад̇и згам̣, д̇асмим̣ ко бана сзнаасанз т̇зраа…бз… ган̇кам̣ бадивинод̣̇знд̇ийд̇и зганд̇и звам̣ бан̃жан̇г̇аани взд̣̇ид̇аб̣б̣аани.
Ettha ca nātidūraṃ naccāsannaṃ gamanāgamanasampannanti ekaṃ aṅgaṃ, divā appākiṇṇaṃ rattiṃ appasaddaṃ appanigghosanti ekaṃ, appaḍaṃsamakasavātātapasarīsapasamphassanti ekaṃ, tasmiṃ kho pana senāsane viharantassa…pe… parikkhārāti ekaṃ, tasmiṃ kho pana senāsane therā…pe… kaṅkhaṃ paṭivinodentīti ekanti evaṃ pañcaṅgāni veditabbāni.
куд̣̇д̣̇агабалиб̣од̇хам̣ убажчинд̣̇ид̇ваад̇и д̣̇ийгхагзсанакаломаанам̣ чзд̣̇анзна жийварагаммажийварараж̇анабад̇д̇абажанаман̃жабийтаад̣̇исод̇ханавасзна куд̣̇д̣̇агабалиб̣од̇хам̣ убажчинд̣̇ид̇ваа.
Khuddakapalibodhaṃupacchinditvāti dīghakesanakhalomānaṃ chedanena cīvarakammacīvararajanapattapacanamañcapīṭhādisodhanavasena khuddakapalibodhaṃ upacchinditvā.
453. уд̣̇д̇хумаад̇агаад̣̇ийсууд̇и зд̇т̇а аад̣̇и-сад̣̇д̣̇зна винийлагавибуб̣б̣агавижчид̣̇д̣̇агавигкааяид̇агахад̇авигкид̇д̇агалохид̇агабул̣авагаадтигаанам̣ сан̇г̇ахо д̣̇адтаб̣б̣о. д̇ад̇т̇а бхасд̇аа вияа вааяунаа уд̣̇д̇хам̣ ж̇ийвид̇абарияаад̣̇аанаа яат̇аануггамам̣ самуг̇г̇ад̇зна суунабхаавзна д̇хумаад̇ад̇д̇аа уд̣̇д̇хумаад̇ам̣, уд̣̇д̇хумаад̇амзва уд̣̇д̇хумаад̇агам̣, бадигуулад̇д̇аа ваа гужчид̇ам̣ уд̣̇д̇хумаад̇анд̇и уд̣̇д̇хумаад̇агам̣, д̇ат̇ааруубасса чавасарийрассзд̇ам̣ ад̇хиважанам̣. винийлам̣ вужжад̇и вибарибхиннанийлаван̣н̣ам̣, винийламзва винийлагам̣, бадигуулад̇д̇аа ваа гужчид̇ам̣ винийланд̇и винийлагам̣, мам̣суссад̣̇адтаанзсу рад̇д̇аван̣н̣асса , буб̣б̣асаннижаяадтаанзсу сзд̇аван̣н̣асса, язбхуяязна жа нийлаван̣н̣асса ниладтаанз нийласаадагабааруд̇ассзва чавасарийрассзд̇ам̣ ад̇хиважанам̣. барибхиннадтаанзсу виссанд̣̇амаанабуб̣б̣ам̣ вибуб̣б̣ам̣, вибуб̣б̣амзва вибуб̣б̣агам̣, бадигуулад̇д̇аа ваа гужчид̇ам̣ вибуб̣б̣анд̇и вибуб̣б̣агам̣, д̇ат̇ааруубасса чавасарийрассзд̇ам̣ ад̇хиважанам̣. вижчид̣̇д̣̇ам̣ вужжад̇и д̣̇вид̇хаа чинд̣̇анзна абад̇хаарид̇ам̣, вижчид̣̇д̣̇амзва вижчид̣̇д̣̇агам̣, бадигуулад̇д̇аа ваа гужчид̇ам̣ вижчид̣̇д̣̇анд̇и вижчид̣̇д̣̇агам̣, взмаж̇жхз чиннасса чавасарийрассзд̇ам̣ ад̇хиважанам̣. ид̇о жа зд̇д̇о жа вивид̇хаагаарзна сон̣асин̇г̇аалаад̣̇ийхи кааяид̇ам̣ вигкааяид̇ам̣, вигкааяид̇амзва вигкааяид̇агам̣, бадигуулад̇д̇аа ваа гужчид̇ам̣ вигкааяид̇анд̇и вигкааяид̇агам̣, д̇ат̇ааруубасса чавасарийрассзд̇ам̣ ад̇хиважанам̣.
453.Uddhumātakādīsūti ettha ādi-saddena vinīlakavipubbakavicchiddakavikkhāyitakahatavikkhittakalohitakapuḷavakaaṭṭhikānaṃ saṅgaho daṭṭhabbo. Tattha bhastā viya vāyunā uddhaṃ jīvitapariyādānā yathānukkamaṃ samuggatena sūnabhāvena dhumātattā uddhumātaṃ, uddhumātameva uddhumātakaṃ, paṭikūlattā vā kucchitaṃ uddhumātanti uddhumātakaṃ, tathārūpassa chavasarīrassetaṃ adhivacanaṃ. Vinīlaṃ vuccati viparibhinnanīlavaṇṇaṃ, vinīlameva vinīlakaṃ, paṭikūlattā vā kucchitaṃ vinīlanti vinīlakaṃ, maṃsussadaṭṭhānesu rattavaṇṇassa , pubbasannicayaṭṭhānesu setavaṇṇassa, yebhuyyena ca nīlavaṇṇassa nilaṭṭhāne nīlasāṭakapārutasseva chavasarīrassetaṃ adhivacanaṃ. Paribhinnaṭṭhānesu vissandamānapubbaṃ vipubbaṃ, vipubbameva vipubbakaṃ, paṭikūlattā vā kucchitaṃ vipubbanti vipubbakaṃ, tathārūpassa chavasarīrassetaṃ adhivacanaṃ. Vicchiddaṃ vuccati dvidhā chindanena apadhāritaṃ, vicchiddameva vicchiddakaṃ, paṭikūlattā vā kucchitaṃ vicchiddanti vicchiddakaṃ, vemajjhe chinnassa chavasarīrassetaṃ adhivacanaṃ. Ito ca etto ca vividhākārena soṇasiṅgālādīhi khāyitaṃ vikkhāyitaṃ, vikkhāyitameva vikkhāyitakaṃ, paṭikūlattā vā kucchitaṃ vikkhāyitanti vikkhāyitakaṃ, tathārūpassa chavasarīrassetaṃ adhivacanaṃ.
вивид̇хаа кид̇д̇ам̣ вигкид̇д̇ам̣, вигкид̇д̇амзва вигкид̇д̇агам̣, бадигуулад̇д̇аа ваа гужчид̇ам̣ вигкид̇д̇анд̇и вигкид̇д̇агам̣, ан̃н̃зна хад̇т̇ам̣, ан̃н̃зна баад̣̇ам̣, ан̃н̃зна сийсанд̇и звам̣ д̇ад̇о д̇ад̇о вигкид̇д̇асса чавасарийрассзд̇ам̣ ад̇хиважанам̣. хад̇ан̃жа д̇ам̣ буриманаязнзва вигкид̇д̇аган̃жаад̇и хад̇авигкид̇д̇агам̣, гаагабад̣̇аагаарзна ан̇г̇абажжан̇г̇зсу сад̇т̇зна ханид̇ваа вуд̇д̇анаязнзва вигкид̇д̇асса чавасарийрассзд̇ам̣ ад̇хиважанам̣. лохид̇ам̣ гирад̇и вигкибад̇и ид̇о жид̇о жа баг̇гхарад̇ийд̇и лохид̇агам̣, баг̇гхарид̇алохид̇амагкид̇асса чавасарийрассзд̇ам̣ ад̇хиважанам̣. бул̣аваа вужжанд̇и гимаяо, бул̣авз гирад̇ийд̇и бул̣авагам̣, гимибарибун̣н̣асса чавасарийрассзд̇ам̣ ад̇хиважанам̣. адтиязва адтигам̣, бадигуулад̇д̇аа ваа гужчид̇ам̣ адтийд̇и адтигам̣, адтисан̇калигааяаби згадтигассаби зд̇ам̣ ад̇хиважанам̣. имзсу д̣̇асасу асубхзсу батамаж̇жхаанамзва уббаж̇ж̇ад̇и, на д̣̇уд̇ияаад̣̇ийни. д̇знааха – ид̇ха ‘‘батамаж̇жхаанасахаг̇ад̇аа сан̃н̃аа’’д̇и. д̇ат̇аа хи абарисан̣тид̇аж̇алааяа сийгхасод̇ааяа над̣̇ияаа арид̇д̇аб̣алзнзва нааваа д̇идтад̇и, винаа арид̇д̇зна на саггаа табзд̇ум̣. звамзвам̣ д̣̇уб̣б̣алад̇д̇аа аарамман̣асса вид̇аггаб̣алзнзва жид̇д̇ам̣ згаг̇г̇ам̣ худ̇ваа д̇идтад̇и, винаа вид̇аггзна на саггаа табзд̇ум̣ . д̇асмаа батамаж̇жхаанамзвзд̇т̇а ход̇и, на д̣̇уд̇ияаад̣̇ийни. аарамман̣асса д̣̇уб̣б̣алад̇аа жзд̇т̇а бадигуулабхаавзна жид̇д̇ам̣ табзд̇ум̣ асамад̇т̇ад̇аа.
Vividhā khittaṃ vikkhittaṃ, vikkhittameva vikkhittakaṃ, paṭikūlattā vā kucchitaṃ vikkhittanti vikkhittakaṃ, aññena hatthaṃ, aññena pādaṃ, aññena sīsanti evaṃ tato tato vikkhittassa chavasarīrassetaṃ adhivacanaṃ. Hatañca taṃ purimanayeneva vikkhittakañcāti hatavikkhittakaṃ, kākapadākārena aṅgapaccaṅgesu satthena hanitvā vuttanayeneva vikkhittassa chavasarīrassetaṃ adhivacanaṃ. Lohitaṃ kirati vikkhipati ito cito ca paggharatīti lohitakaṃ, paggharitalohitamakkhitassa chavasarīrassetaṃ adhivacanaṃ. Puḷavā vuccanti kimayo, puḷave kiratīti puḷavakaṃ, kimiparipuṇṇassa chavasarīrassetaṃ adhivacanaṃ. Aṭṭhiyeva aṭṭhikaṃ, paṭikūlattā vā kucchitaṃ aṭṭhīti aṭṭhikaṃ, aṭṭhisaṅkhalikāyapi ekaṭṭhikassapi etaṃ adhivacanaṃ. Imesu dasasu asubhesu paṭhamajjhānameva uppajjati, na dutiyādīni. Tenāha – idha ‘‘paṭhamajjhānasahagatā saññā’’ti. Tathā hi aparisaṇṭhitajalāya sīghasotāya nadiyā arittabaleneva nāvā tiṭṭhati, vinā arittena na sakkā ṭhapetuṃ. Evamevaṃ dubbalattā ārammaṇassa vitakkabaleneva cittaṃ ekaggaṃ hutvā tiṭṭhati, vinā vitakkena na sakkā ṭhapetuṃ . Tasmā paṭhamajjhānamevettha hoti, na dutiyādīni. Ārammaṇassa dubbalatā cettha paṭikūlabhāvena cittaṃ ṭhapetuṃ asamatthatā.
‘‘ругко мад̇о, лохам̣ мад̇а’’нд̇иаад̣̇ийсу яам̣ канд̇хаббаб̣анд̇хам̣ убаад̣̇ааяа ругкаад̣̇исаман̃н̃аа, д̇асмим̣ анубажчиннзби аллад̇аад̣̇ивиг̇аманам̣ ниссааяа мад̇авохааро саммуд̇имаран̣ам̣. сан̇каараанам̣ кан̣абхан̇г̇асан̇каад̇ам̣ кан̣игамаран̣ам̣. самужчзд̣̇амаран̣анд̇и арахад̇о санд̇аанасса саб̣б̣асо ужчзд̣̇абхууд̇ам̣ маран̣ам̣. вибассанаабхааванаавасзна жзд̇ам̣ вуд̇д̇ам̣. маран̣аануссад̇ибхааванааяам̣ бана д̇ивид̇хамбзд̇ам̣ наад̇хиббзд̇ам̣ асам̣взг̇авад̇т̇уд̇о анубадтаханад̇о аб̣аахуллад̇о жа. маран̣аануссад̇ияан̃хи згзна бхавзна барижчиннасса ж̇ийвид̇инд̣̇рияаббаб̣анд̇хасса вижчзд̣̇о маран̣анд̇и ад̇хиббзд̇о сам̣взг̇авад̇т̇уд̇о убадтаханад̇о б̣аахуллад̇о жа. ид̣̇аани имамзва маран̣ам̣ санд̇хааяа вигаббанд̇арам̣ д̣̇ассзнд̇о, ‘‘хздтаа вуд̇д̇алагкан̣аа ваа’’д̇иаад̣̇имааха.
‘‘Rukkho mato, lohaṃ mata’’ntiādīsu yaṃ khandhappabandhaṃ upādāya rukkhādisamaññā, tasmiṃ anupacchinnepi allatādivigamanaṃ nissāya matavohāro sammutimaraṇaṃ. Saṅkhārānaṃ khaṇabhaṅgasaṅkhātaṃ khaṇikamaraṇaṃ. Samucchedamaraṇanti arahato santānassa sabbaso ucchedabhūtaṃ maraṇaṃ. Vipassanābhāvanāvasena cetaṃ vuttaṃ. Maraṇānussatibhāvanāyaṃ pana tividhampetaṃ nādhippetaṃ asaṃvegavatthuto anupaṭṭhahanato abāhullato ca. Maraṇānussatiyañhi ekena bhavena paricchinnassa jīvitindriyappabandhassa vicchedo maraṇanti adhippeto saṃvegavatthuto upaṭṭhahanato bāhullato ca. Idāni imameva maraṇaṃ sandhāya vikappantaraṃ dassento, ‘‘heṭṭhā vuttalakkhaṇā vā’’tiādimāha.
асид̇абийд̇аад̣̇ибхзд̣̇зд̇и асид̇абийд̇акааяид̇асааяид̇аббабхзд̣̇з, асид̇аб̣б̣акаад̣̇ид̇аб̣б̣асааяид̇аб̣б̣авибхааг̇зд̇и ад̇т̇о гаалабхзд̣̇аважанижчааяа абхаавад̇о яат̇аа ‘‘д̣̇уд̣̇д̇ха’’нд̇и. габ̣ал̣ам̣ гарийяад̇ийд̇и габ̣ал̣ийгааро, аахарийяад̇ийд̇и аахааро, габ̣ал̣ийгааро жа со аахааро жаад̇и габ̣ал̣ийгаараахааро. вад̇т̇увасзна жзд̇ам̣ вуд̇д̇ам̣. савад̇т̇уго зва хи аахааро ид̇ха гаммадтаанабхаавзна ад̇хиббзд̇о. ож̇аалагкан̣о бана аахааро ож̇адтамагам̣ руубам̣ аахарад̇ийд̇и аахаарод̇и вужжад̇и. со ид̇ха наад̇хиббзд̇о бадигуулаагаараг̇г̇ахан̣асса асамбхавад̇о. нава бадигуулаанийд̇и г̇аманабариязсанабарибхог̇аасаяанид̣̇аанаабарибаггабарибаггапаланиссанд̣̇аббадигуулавасзна нава бадигуулаани. самагканаббадигуулам̣ бана барибхог̇аад̣̇ийсу лаб̣бхамаанад̇д̇аа ид̇ха висум̣ на г̇ахид̇ам̣, ан̃н̃ат̇аа д̇зна сад̣̇д̇хим̣ ‘‘д̣̇аса бадигуулааний’’д̇и вад̇д̇аб̣б̣ам̣. висуд̣̇д̇химаг̇г̇з (висуд̣̇д̇хи. 1.303-304) бана самагканам̣ барибхог̇аад̣̇ийсу лаб̣бхамаанамби ниссанд̣̇авасзна висзсад̇о бадигууланд̇и висум̣ г̇ахзд̇ваа д̣̇асахаагаарзхи бадигуулад̇аа вуд̇д̇аа.
Asitapītādibhedeti asitapītakhāyitasāyitappabhede, asitabbakhāditabbasāyitabbavibhāgeti attho kālabhedavacanicchāya abhāvato yathā ‘‘duddha’’nti. Kabaḷaṃ karīyatīti kabaḷīkāro, āharīyatīti āhāro, kabaḷīkāro ca so āhāro cāti kabaḷīkārāhāro. Vatthuvasena cetaṃ vuttaṃ. Savatthuko eva hi āhāro idha kammaṭṭhānabhāvena adhippeto. Ojālakkhaṇo pana āhāro ojaṭṭhamakaṃ rūpaṃ āharatīti āhāroti vuccati. So idha nādhippeto paṭikūlākāraggahaṇassa asambhavato. Nava paṭikūlānīti gamanapariyesanaparibhogāsayanidānaaparipakkaparipakkaphalanissandappaṭikūlavasena nava paṭikūlāni. Samakkhanappaṭikūlaṃ pana paribhogādīsu labbhamānattā idha visuṃ na gahitaṃ, aññathā tena saddhiṃ ‘‘dasa paṭikūlānī’’ti vattabbaṃ. Visuddhimagge (visuddhi. 1.303-304) pana samakkhanaṃ paribhogādīsu labbhamānampi nissandavasena visesato paṭikūlanti visuṃ gahetvā dasahākārehi paṭikūlatā vuttā.
уббаж̇ж̇анагасан̃н̃анд̇и бадигуулаагаараг̇г̇ахан̣авасзна уббаж̇ж̇анагасан̃н̃ам̣. сан̃н̃аасад̣̇д̣̇о жааяам̣ ‘‘руубасан̃н̃аа сад̣̇д̣̇асан̃н̃аа’’д̇иаад̣̇ийсу (сам̣. ни. 3.57) сан̃ж̇аананалагкан̣з д̇хаммз ааг̇ад̇о, ‘‘анижжасан̃н̃аа д̣̇угкасан̃н̃аа’’д̇иаад̣̇ийсу вибассанааяа ааг̇ад̇о, ‘‘уд̣̇д̇хумаад̇агасан̃н̃аад̇и ваа собаагаруубасан̃н̃аад̇и ваа имз д̇хаммаа згадтаа, уд̣̇ааху наанадтаа’’д̇иаад̣̇ийсу самат̇з ааг̇ад̇о. ид̇ха бана самат̇асса баригаммз д̣̇адтаб̣б̣о. аахаарзхи бадигуулаагаараг̇г̇ахан̣ам̣, д̇аббабхаавид̇ам̣ ваа убажаараж̇жхаанам̣ ид̇ха ‘‘аахаарз бадигууласан̃н̃аа’’д̇и ад̇хиббзд̇ам̣.
Uppajjanakasaññanti paṭikūlākāraggahaṇavasena uppajjanakasaññaṃ. Saññāsaddo cāyaṃ ‘‘rūpasaññā saddasaññā’’tiādīsu (saṃ. ni. 3.57) sañjānanalakkhaṇe dhamme āgato, ‘‘aniccasaññā dukkhasaññā’’tiādīsu vipassanāya āgato, ‘‘uddhumātakasaññāti vā sopākarūpasaññāti vā ime dhammā ekaṭṭhā, udāhu nānaṭṭhā’’tiādīsu samathe āgato. Idha pana samathassa parikamme daṭṭhabbo. Āhārehi paṭikūlākāraggahaṇaṃ, tappabhāvitaṃ vā upacārajjhānaṃ idha ‘‘āhāre paṭikūlasaññā’’ti adhippetaṃ.
угган̣тид̇асан̃н̃анд̇и ниб̣б̣инд̣̇анаагаарзна уббаж̇ж̇анагасан̃н̃ам̣. анижжасан̃н̃анд̇и зд̇т̇а анижжам̣ канд̇хабан̃жагам̣ уббаад̣̇аваяан̃н̃ат̇ад̇д̇абхаавад̇о, худ̇ваа абхаавад̇о ваа, д̇асмим̣ анижжз канд̇хабан̃жагз анижжанд̇и уббаж̇ж̇амаанаа анижжалагкан̣абариг̇г̇аахигаа сан̃н̃аа анижжасан̃н̃аа. д̇знааха – ‘‘бан̃жаннам̣ убаад̣̇аанагканд̇хаана’’нд̇иаад̣̇и. д̇ад̇т̇а уд̣̇аяо ниб̣б̣ад̇д̇илагкан̣ам̣, ваяо вибарин̣аамалагкан̣ам̣, ан̃н̃ат̇ад̇д̇ам̣ ж̇араа. уд̣̇аяаб̣б̣аяан̃н̃ат̇ад̇д̇аг̇г̇ахан̣зна анижжалагкан̣ам̣ д̣̇ассзд̇и. уббаад̣̇аваяан̃н̃ат̇ад̇д̇абхаавад̇о хи канд̇хабан̃жагам̣ анижжанд̇и вужжад̇и. яасса жа сабхаавзна канд̇хабан̃жагам̣ анижжанд̇и вужжад̇и, д̇ам̣ анижжалагкан̣ам̣. д̇зна хи д̇ам̣ анижжанд̇и лагкийяад̇и, анижжалагкан̣ан̃жа уд̣̇аяаб̣б̣аяаанам̣ аманасигаараа санд̇ад̇ияаа бадижчаннад̇д̇аа на убадтаад̇и, уд̣̇аяаб̣б̣аяам̣ бана бариг̇г̇ахзд̇ваа санд̇ад̇ияаа вигобид̇ааяа анижжалагкан̣ам̣ яаат̇аавасарасад̇о убадтаад̇и. на хи саммад̣̇зва уд̣̇аяаб̣б̣аяам̣ саллагкзнд̇асса буб̣б̣аабариязна бавад̇д̇амаанаанам̣ д̇хаммаанам̣ ан̃н̃он̃н̃абхаавам̣ саллагкан̣зна санд̇ад̇ияаа уг̇гхаадид̇ааяа д̇хаммаа самб̣анд̇хабхаавзна убадтаханд̇и, ат̇а ко аяосалаагаа вияа асамб̣анд̇хабхаавзнаад̇и судтуд̇арам̣ анижжалагкан̣ам̣ баагадам̣ ход̇и.
Ukkaṇṭhitasaññanti nibbindanākārena uppajjanakasaññaṃ. Aniccasaññanti ettha aniccaṃ khandhapañcakaṃ uppādavayaññathattabhāvato, hutvā abhāvato vā, tasmiṃ anicce khandhapañcake aniccanti uppajjamānā aniccalakkhaṇapariggāhikā saññā aniccasaññā. Tenāha – ‘‘pañcannaṃ upādānakkhandhāna’’ntiādi. Tattha udayo nibbattilakkhaṇaṃ, vayo vipariṇāmalakkhaṇaṃ, aññathattaṃ jarā. Udayabbayaññathattaggahaṇena aniccalakkhaṇaṃ dasseti. Uppādavayaññathattabhāvato hi khandhapañcakaṃ aniccanti vuccati. Yassa ca sabhāvena khandhapañcakaṃ aniccanti vuccati, taṃ aniccalakkhaṇaṃ. Tena hi taṃ aniccanti lakkhīyati, aniccalakkhaṇañca udayabbayānaṃ amanasikārā santatiyā paṭicchannattā na upaṭṭhāti, udayabbayaṃ pana pariggahetvā santatiyā vikopitāya aniccalakkhaṇaṃ yāthāvasarasato upaṭṭhāti. Na hi sammadeva udayabbayaṃ sallakkhentassa pubbāpariyena pavattamānānaṃ dhammānaṃ aññoññabhāvaṃ sallakkhaṇena santatiyā ugghāṭitāya dhammā sambandhabhāvena upaṭṭhahanti, atha kho ayosalākā viya asambandhabhāvenāti suṭṭhutaraṃ aniccalakkhaṇaṃ pākaṭaṃ hoti.
‘‘яад̣̇анижжам̣, д̇ам̣ д̣̇угка’’нд̇и (сам̣. ни. 3.15, 45, 46, 76, 77, 85; 2.4.1, 4) важанад̇о д̇ад̣̇зва канд̇хабан̃жагам̣ абхин̣хаббадибийл̣анад̇о д̣̇угкам̣, абхин̣хаббадибийл̣анаагааро бана д̣̇угкалагкан̣ам̣. д̇знзвааха – ‘‘анижжз канд̇хабан̃жагз…бз… сан̃н̃ам̣ бхаавзд̇ий’’д̇и. д̇ад̇т̇а бадибийл̣анам̣ наама яат̇аабариг̇г̇ахид̇ам̣ уд̣̇аяаваяавасзна сан̇каараанам̣ ниранд̇арам̣ бадибийл̣ияамаанад̇аа виб̣аад̇хияамаанад̇аа. д̣̇угкалагкан̣ан̃жа абхин̣хасамбадибийл̣анасса аманасигаараа ирияаабат̇зхи бадижчаннад̇д̇аа на убадтаад̇и, абхин̣хасамбадибийл̣анам̣ бана манаси гарид̇ваа ирияаабат̇з лаб̣бхамаанад̣̇угкаббадижчаад̣̇агабхаавз уг̇гхаадид̇з д̣̇угкалагкан̣ам̣ яаат̇аавасарасад̇о убадтаад̇и. д̇ат̇аа хи ирияаабат̇зхи бадижчаннад̇д̇аа д̣̇угкалагкан̣ам̣ на убадтаад̇и, д̇з жа ирияаабат̇аа абхин̣хасамбадибийл̣анааманасигаарзна бадижчаад̣̇агаа ж̇аад̇аа. згасмин̃хи ирияаабат̇з уббаннасса д̣̇угкасса винод̣̇агам̣ ирияаабат̇анд̇арам̣ д̇асса бадижчаад̣̇агам̣ вияа ход̇и, звам̣ сзсааби. ирияаабат̇аанам̣ бана д̇ам̣д̇ам̣д̣̇угкабад̇ид̇аагаарабхаавз яаат̇аавад̇о н̃аад̇з д̇зсам̣ д̣̇угкаббадижчаад̣̇агабхааво уг̇гхаадид̇о наама ход̇и сан̇каараанам̣ ниранд̇арам̣ д̣̇угкаабхид̇уннад̇ааяа баагадабхаавад̇о. д̇асмаа абхин̣хасамбадибийл̣анам̣ манаси гарид̇ваа ирияаабат̇з лаб̣бхамаанад̣̇угкаббадижчаад̣̇агабхаавз уг̇гхаадид̇з д̣̇угкалагкан̣ам̣ яаат̇аавасарасад̇о убадтаад̇и.
‘‘Yadaniccaṃ, taṃ dukkha’’nti (saṃ. ni. 3.15, 45, 46, 76, 77, 85; 2.4.1, 4) vacanato tadeva khandhapañcakaṃ abhiṇhappaṭipīḷanato dukkhaṃ, abhiṇhappaṭipīḷanākāro pana dukkhalakkhaṇaṃ. Tenevāha – ‘‘anicce khandhapañcake…pe… saññaṃ bhāvetī’’ti. Tattha paṭipīḷanaṃ nāma yathāpariggahitaṃ udayavayavasena saṅkhārānaṃ nirantaraṃ paṭipīḷiyamānatā vibādhiyamānatā. Dukkhalakkhaṇañca abhiṇhasampaṭipīḷanassa amanasikārā iriyāpathehi paṭicchannattā na upaṭṭhāti, abhiṇhasampaṭipīḷanaṃ pana manasi karitvā iriyāpathe labbhamānadukkhappaṭicchādakabhāve ugghāṭite dukkhalakkhaṇaṃ yāthāvasarasato upaṭṭhāti. Tathā hi iriyāpathehi paṭicchannattā dukkhalakkhaṇaṃ na upaṭṭhāti, te ca iriyāpathā abhiṇhasampaṭipīḷanāmanasikārena paṭicchādakā jātā. Ekasmiñhi iriyāpathe uppannassa dukkhassa vinodakaṃ iriyāpathantaraṃ tassa paṭicchādakaṃ viya hoti, evaṃ sesāpi. Iriyāpathānaṃ pana taṃtaṃdukkhapatitākārabhāve yāthāvato ñāte tesaṃ dukkhappaṭicchādakabhāvo ugghāṭito nāma hoti saṅkhārānaṃ nirantaraṃ dukkhābhitunnatāya pākaṭabhāvato. Tasmā abhiṇhasampaṭipīḷanaṃ manasi karitvā iriyāpathe labbhamānadukkhappaṭicchādakabhāve ugghāṭite dukkhalakkhaṇaṃ yāthāvasarasato upaṭṭhāti.
‘‘яам̣ д̣̇угкам̣, д̇ад̣̇анад̇д̇аа’’д̇и важанад̇о д̇ад̣̇зва канд̇хабан̃жагам̣ авасавад̇д̇анад̇о анад̇д̇аа, авасавад̇д̇анаагааро бана анад̇д̇алагкан̣ам̣. д̇знааха – ‘‘бадибийл̣анадтзнаа’’д̇иаад̣̇и . анад̇д̇алагкан̣ан̃жа наанаад̇хаад̇увиниб̣бхог̇асса аманасигаараа гханзна бадижчаннад̇д̇аа на убадтаад̇и, наанаад̇хаад̇уяо бана виниб̣бхуж̇ж̇ид̇ваа ‘‘ан̃н̃аа бат̇авийд̇хаад̇у, ан̃н̃аа аабод̇хаад̇уу’’д̇иаад̣̇инаа, ‘‘ан̃н̃о пассо, ан̃н̃аа взд̣̇анаа’’д̇иаад̣̇инаа жа висум̣ висум̣ гад̇ваа гханавиниб̣бхог̇з гад̇з самуухагханз гижжаарамман̣агханз жа бхзд̣̇ид̇з анад̇д̇алагкан̣ам̣ яаат̇аавасарасад̇о убадтаад̇и. яаа хзсаа ан̃н̃аман̃н̃уубад̇т̇амбхзсу самуд̣̇ид̇зсу руубааруубад̇хаммзсу згад̇д̇аабхинивзсавасзна абаримад̣̇д̣̇ид̇асан̇каарзхи мамааяамаанаа самуухагханад̇аа, д̇ат̇аа д̇зсам̣ д̇зсам̣ д̇хаммаанам̣ гижжабхзд̣̇асса сад̇иби бадинияад̇абхаавз згад̇о г̇аяхамаанаа гижжагханад̇аа, д̇ат̇аа саарамман̣ад̇хаммаанам̣ сад̇иби аарамман̣агаран̣абхзд̣̇з згад̇о г̇аяхамаанаа аарамман̣агханад̇аа. саа жад̇уусу д̇хаад̇уусу н̃аан̣зна виниб̣бхуж̇ид̇ваа д̣̇иссамаанаасу хад̇т̇зна баримад̣̇д̣̇ияамаано пзн̣абин̣д̣о вияа вилийнам̣ ааг̇ажчад̇и, яат̇аабажжаяам̣ бавад̇д̇амаанаа сун̃н̃аа зд̇з д̇хаммамад̇д̇аад̇и авасавад̇д̇анаагаарасан̇каад̇ам̣ анад̇д̇алагкан̣ам̣ баагадад̇арам̣ ход̇и.
‘‘Yaṃ dukkhaṃ, tadanattā’’ti vacanato tadeva khandhapañcakaṃ avasavattanato anattā, avasavattanākāro pana anattalakkhaṇaṃ. Tenāha – ‘‘paṭipīḷanaṭṭhenā’’tiādi . Anattalakkhaṇañca nānādhātuvinibbhogassa amanasikārā ghanena paṭicchannattā na upaṭṭhāti, nānādhātuyo pana vinibbhujjitvā ‘‘aññā pathavīdhātu, aññā āpodhātū’’tiādinā, ‘‘añño phasso, aññā vedanā’’tiādinā ca visuṃ visuṃ katvā ghanavinibbhoge kate samūhaghane kiccārammaṇaghane ca bhedite anattalakkhaṇaṃ yāthāvasarasato upaṭṭhāti. Yā hesā aññamaññūpatthambhesu samuditesu rūpārūpadhammesu ekattābhinivesavasena aparimadditasaṅkhārehi mamāyamānā samūhaghanatā, tathā tesaṃ tesaṃ dhammānaṃ kiccabhedassa satipi paṭiniyatabhāve ekato gayhamānā kiccaghanatā, tathā sārammaṇadhammānaṃ satipi ārammaṇakaraṇabhede ekato gayhamānā ārammaṇaghanatā. Sā catūsu dhātūsu ñāṇena vinibbhujitvā dissamānāsu hatthena parimaddiyamāno pheṇapiṇḍo viya vilīnaṃ āgacchati, yathāpaccayaṃ pavattamānā suññā ete dhammamattāti avasavattanākārasaṅkhātaṃ anattalakkhaṇaṃ pākaṭataraṃ hoti.
абараажчараасан̇гхаад̇аваг̇г̇аван̣н̣анаа нидтид̇аа.
Aparaaccharāsaṅghātavaggavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
д̇ибидага (муула) • Tipiṭaka (Mūla) / суд̇д̇абидага • Suttapiṭaka / ан̇г̇уд̇д̇аранигааяа • Aṅguttaranikāya / 18. абараажчараасан̇гхаад̇аваг̇г̇о • 18. Aparaaccharāsaṅghātavaggo
адтагат̇аа • Aṭṭhakathā / суд̇д̇абидага (адтагат̇аа) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / ан̇г̇уд̇д̇аранигааяа (адтагат̇аа) • Aṅguttaranikāya (aṭṭhakathā) / 18. абараажчараасан̇гхаад̇аваг̇г̇аван̣н̣анаа • 18. Aparaaccharāsaṅghātavaggavaṇṇanā
