| Library / Tipiṭaka / ತಿಪಿಟಕ • Tipiṭaka / ಸಾರತ್ಥದೀಪನೀ-ಟೀಕಾ • Sāratthadīpanī-ṭīkā |
ಅನುಪಞ್ಞತ್ತಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ
Anupaññattikathāvaṇṇanā
೧೬೮. ಇತ್ಥೀಸು ಪಟಿಬದ್ಧಚಿತ್ತತಾ ನಾಮ ಛನ್ದರಾಗೇನ ಸಾರತ್ತತಾ ಸಾಪೇಕ್ಖಭಾವೋತಿ ಆಹ ‘‘ಸಾರತ್ತಾ ಅಪೇಕ್ಖವನ್ತೋ’’ತಿ। ಮರಣಸ್ಸ ಗುಣಕಿತ್ತನಂ ಜೀವಿತೇ ಆದೀನವದಸ್ಸನಪುಬ್ಬಙ್ಗಮನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಜೀವಿತೇ ಆದೀನವಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ’’ತಿ। ‘‘ಕಿಂ ತುಯ್ಹಿಮಿನಾ ಪಾಪಕೇನ ದುಜ್ಜೀವಿತೇನಾ’’ತಿ ಇದಂ ಜೀವಿತೇ ಆದೀನವದಸ್ಸನಂ। ‘‘ಮತಂ ತೇ ಜೀವಿತಾ ಸೇಯ್ಯೋ’’ತಿಆದಿ ಪನ ಮರಣಗುಣಕಿತ್ತನನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ। ಲೋಭಾದೀನಂ ಅತಿವಿಯ ಉಸ್ಸನ್ನತ್ತಾ ಅನುಪಪರಿಕ್ಖಿತ್ವಾ ಕತಂ ಸಾಹಸಿಕಕಮ್ಮಂ ಕಿಬ್ಬಿಸನ್ತಿ ವುಚ್ಚತೀತಿ ಆಹ – ‘‘ಕಿಬ್ಬಿಸಂ ಸಾಹಸಿಕಕಮ್ಮಂ ಲೋಭಾದಿಕಿಲೇಸುಸ್ಸದ’’ನ್ತಿ। ಕಸ್ಮಾ ಇದಂ ವುಚ್ಚತೀತಿ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾನಂಯೇವೇದಂ ವಚನಂ। ಮತ-ಸದ್ದೋ ‘‘ಗತ’’ನ್ತಿಆದೀಸು ವಿಯ ಭಾವವಚನೋತಿ ಆಹ ‘‘ತವ ಮರಣ’’ನ್ತಿ। ಕತಕಾಲೋತಿ ಕತಮರಣಕಾಲೋ। ಅಥ ವಾ ಕಾಲೋತಿ ಮರಣಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ, ತಸ್ಮಾ ಕತಕಾಲೋತಿ ಕತಮರಣೋತಿ ಅತ್ಥೋ। ತೇನೇವಾಹ ‘‘ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ, ಮರಿತ್ವಾ’’ತಿ। ದಿವಿ ಭವಾ ದಿಬ್ಬಾತಿ ಆಹ ‘‘ದೇವಲೋಕೇ ಉಪ್ಪನ್ನೇಹೀ’’ತಿ। ಸಮಪ್ಪಿತೋತಿ ಯುತ್ತೋ। ಸಮಙ್ಗೀಭೂತೋತಿ ಸಮ್ಮದೇವ ಏಕೀಭಾವಂ ಗತೋ।
168. Itthīsu paṭibaddhacittatā nāma chandarāgena sārattatā sāpekkhabhāvoti āha ‘‘sārattā apekkhavanto’’ti. Maraṇassa guṇakittanaṃ jīvite ādīnavadassanapubbaṅgamanti āha ‘‘jīvite ādīnavaṃ dassetvā’’ti. ‘‘Kiṃ tuyhiminā pāpakena dujjīvitenā’’ti idaṃ jīvite ādīnavadassanaṃ. ‘‘Mataṃ te jīvitā seyyo’’tiādi pana maraṇaguṇakittananti daṭṭhabbaṃ. Lobhādīnaṃ ativiya ussannattā anupaparikkhitvā kataṃ sāhasikakammaṃ kibbisanti vuccatīti āha – ‘‘kibbisaṃ sāhasikakammaṃ lobhādikilesussada’’nti. Kasmā idaṃ vuccatīti chabbaggiyānaṃyevedaṃ vacanaṃ. Mata-saddo ‘‘gata’’ntiādīsu viya bhāvavacanoti āha ‘‘tava maraṇa’’nti. Katakāloti katamaraṇakālo. Atha vā kāloti maraṇassetaṃ adhivacanaṃ, tasmā katakāloti katamaraṇoti attho. Tenevāha ‘‘kālaṃ katvā, maritvā’’ti. Divi bhavā dibbāti āha ‘‘devaloke uppannehī’’ti. Samappitoti yutto. Samaṅgībhūtoti sammadeva ekībhāvaṃ gato.
Related texts:
ತಿಪಿಟಕ (ಮೂಲ) • Tipiṭaka (Mūla) / ವಿನಯಪಿಟಕ • Vinayapiṭaka / ಮಹಾವಿಭಙ್ಗ • Mahāvibhaṅga / ೩. ತತಿಯಪಾರಾಜಿಕಂ • 3. Tatiyapārājikaṃ
ಅಟ್ಠಕಥಾ • Aṭṭhakathā / ವಿನಯಪಿಟಕ (ಅಟ್ಠಕಥಾ) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / ಮಹಾವಿಭಙ್ಗ-ಅಟ್ಠಕಥಾ • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā / ೩. ತತಿಯಪಾರಾಜಿಕಂ • 3. Tatiyapārājikaṃ
ಟೀಕಾ • Tīkā / ವಿನಯಪಿಟಕ (ಟೀಕಾ) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / ವಜಿರಬುದ್ಧಿ-ಟೀಕಾ • Vajirabuddhi-ṭīkā / ಆನಾಪಾನಸ್ಸತಿಸಮಾಧಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ • Ānāpānassatisamādhikathāvaṇṇanā
