| Library / Tipiṭaka / तिपिटक • Tipiṭaka / सारत्थदीपनी-टीका • Sāratthadīpanī-ṭīkā |
अनुपञ्ञत्तिकथावण्णना
Anupaññattikathāvaṇṇanā
१६८. इत्थीसु पटिबद्धचित्तता नाम छन्दरागेन सारत्तता सापेक्खभावोति आह ‘‘सारत्ता अपेक्खवन्तो’’ति। मरणस्स गुणकित्तनं जीविते आदीनवदस्सनपुब्बङ्गमन्ति आह ‘‘जीविते आदीनवं दस्सेत्वा’’ति। ‘‘किं तुय्हिमिना पापकेन दुज्जीवितेना’’ति इदं जीविते आदीनवदस्सनं। ‘‘मतं ते जीविता सेय्यो’’तिआदि पन मरणगुणकित्तनन्ति दट्ठब्बं। लोभादीनं अतिविय उस्सन्नत्ता अनुपपरिक्खित्वा कतं साहसिककम्मं किब्बिसन्ति वुच्चतीति आह – ‘‘किब्बिसं साहसिककम्मं लोभादिकिलेसुस्सद’’न्ति। कस्मा इदं वुच्चतीति छब्बग्गियानंयेवेदं वचनं। मत-सद्दो ‘‘गत’’न्तिआदीसु विय भाववचनोति आह ‘‘तव मरण’’न्ति। कतकालोति कतमरणकालो। अथ वा कालोति मरणस्सेतं अधिवचनं, तस्मा कतकालोति कतमरणोति अत्थो। तेनेवाह ‘‘कालं कत्वा, मरित्वा’’ति। दिवि भवा दिब्बाति आह ‘‘देवलोके उप्पन्नेही’’ति। समप्पितोति युत्तो। समङ्गीभूतोति सम्मदेव एकीभावं गतो।
168. Itthīsu paṭibaddhacittatā nāma chandarāgena sārattatā sāpekkhabhāvoti āha ‘‘sārattā apekkhavanto’’ti. Maraṇassa guṇakittanaṃ jīvite ādīnavadassanapubbaṅgamanti āha ‘‘jīvite ādīnavaṃ dassetvā’’ti. ‘‘Kiṃ tuyhiminā pāpakena dujjīvitenā’’ti idaṃ jīvite ādīnavadassanaṃ. ‘‘Mataṃ te jīvitā seyyo’’tiādi pana maraṇaguṇakittananti daṭṭhabbaṃ. Lobhādīnaṃ ativiya ussannattā anupaparikkhitvā kataṃ sāhasikakammaṃ kibbisanti vuccatīti āha – ‘‘kibbisaṃ sāhasikakammaṃ lobhādikilesussada’’nti. Kasmā idaṃ vuccatīti chabbaggiyānaṃyevedaṃ vacanaṃ. Mata-saddo ‘‘gata’’ntiādīsu viya bhāvavacanoti āha ‘‘tava maraṇa’’nti. Katakāloti katamaraṇakālo. Atha vā kāloti maraṇassetaṃ adhivacanaṃ, tasmā katakāloti katamaraṇoti attho. Tenevāha ‘‘kālaṃ katvā, maritvā’’ti. Divi bhavā dibbāti āha ‘‘devaloke uppannehī’’ti. Samappitoti yutto. Samaṅgībhūtoti sammadeva ekībhāvaṃ gato.
Related texts:
तिपिटक (मूल) • Tipiṭaka (Mūla) / विनयपिटक • Vinayapiṭaka / महाविभङ्ग • Mahāvibhaṅga / ३. ततियपाराजिकं • 3. Tatiyapārājikaṃ
अट्ठकथा • Aṭṭhakathā / विनयपिटक (अट्ठकथा) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / महाविभङ्ग-अट्ठकथा • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā / ३. ततियपाराजिकं • 3. Tatiyapārājikaṃ
टीका • Tīkā / विनयपिटक (टीका) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / वजिरबुद्धि-टीका • Vajirabuddhi-ṭīkā / आनापानस्सतिसमाधिकथावण्णना • Ānāpānassatisamādhikathāvaṇṇanā
