Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / থেরগাথা-অট্ঠকথা • Theragāthā-aṭṭhakathā

৩. তিকনিপাতো

3. Tikanipāto

১. অঙ্গণিকভারদ্ৰাজত্থেরগাথাৰণ্ণনা

1. Aṅgaṇikabhāradvājattheragāthāvaṇṇanā

তিকনিপাতে অযোনি সুদ্ধিমন্ৰেসন্তি আযস্মতো অঙ্গণিকভারদ্ৰাজত্থেরস্স গাথা। কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুরিমবুদ্ধেসু কতাধিকারো তত্থ তত্থ ভৰে ৰিৰট্টূপনিস্সযং পুঞ্ঞং উপচিনন্তো ইতো একতিংসে কপ্পে সিখিস্স ভগৰতো কালে কুলগেহে নিব্বত্তিত্ৰা ৰিঞ্ঞুতং পত্তো একদিৰসং সত্থারং পিণ্ডায চরন্তং দিস্ৰা পসন্নমানসো পঞ্চপতিট্ঠিতেন ৰন্দিত্ৰা অঞ্জলিং পগ্গণ্হি। সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৰমনুস্সেসু সংসরন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে হিমৰন্তসমীপে উক্কট্ঠে নাম নগরে ৰিভৰসম্পন্নস্স ব্রাহ্মণস্স গেহে নিব্বত্তিত্ৰা অঙ্গণিকভারদ্ৰাজোতি লদ্ধনামো ৰযপ্পত্তো ৰিজ্জাসিপ্পেসু নিপ্ফত্তিং গতো নেক্খম্মজ্ঝাসযতায পরিব্বাজকপব্বজ্জং পব্বজিত্ৰা অমরং তপং চরন্তো তত্থ তত্থ ৰিচরন্তো সম্মাসম্বুদ্ধং জনপদচারিকং চরন্তং দিস্ৰা পসন্নমানসো সত্থু সন্তিকে ধম্মং সুত্ৰা তং মিচ্ছাতপং পহায সাসনে পব্বজিত্ৰা ৰিপস্সনায কম্মং করোন্তো নচিরস্সেৰ ছল়ভিঞ্ঞো অহোসি। তেন ৰুত্তং অপদানে (অপ॰ থের ১.২৩.৪৮-৫১) –

Tikanipāte ayoni suddhimanvesanti āyasmato aṅgaṇikabhāradvājattherassa gāthā. Kā uppatti? Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ puññaṃ upacinanto ito ekatiṃse kappe sikhissa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto ekadivasaṃ satthāraṃ piṇḍāya carantaṃ disvā pasannamānaso pañcapatiṭṭhitena vanditvā añjaliṃ paggaṇhi. So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde himavantasamīpe ukkaṭṭhe nāma nagare vibhavasampannassa brāhmaṇassa gehe nibbattitvā aṅgaṇikabhāradvājoti laddhanāmo vayappatto vijjāsippesu nipphattiṃ gato nekkhammajjhāsayatāya paribbājakapabbajjaṃ pabbajitvā amaraṃ tapaṃ caranto tattha tattha vicaranto sammāsambuddhaṃ janapadacārikaṃ carantaṃ disvā pasannamānaso satthu santike dhammaṃ sutvā taṃ micchātapaṃ pahāya sāsane pabbajitvā vipassanāya kammaṃ karonto nacirasseva chaḷabhiñño ahosi. Tena vuttaṃ apadāne (apa. thera 1.23.48-51) –

‘‘উসভং পৰরং ৰীরং, ৰেস্সভুং ৰিজিতাৰিনং।

‘‘Usabhaṃ pavaraṃ vīraṃ, vessabhuṃ vijitāvinaṃ;

পসন্নচিত্তো সুমনো, বুদ্ধসেট্ঠমৰন্দহং॥

Pasannacitto sumano, buddhaseṭṭhamavandahaṃ.

‘‘একতিংসে ইতো কপ্পে, যং কম্মমকরিং তদা।

‘‘Ekatiṃse ito kappe, yaṃ kammamakariṃ tadā;

দুগ্গতিং নাভিজানামি, ৰন্দনায ইদং ফলং॥

Duggatiṃ nābhijānāmi, vandanāya idaṃ phalaṃ.

‘‘চতুৰীসতিকপ্পম্হি, ৰিকতানন্দনামকো।

‘‘Catuvīsatikappamhi, vikatānandanāmako;

সত্তরতনসম্পন্নো, চক্কৰত্তী মহব্বলো॥

Sattaratanasampanno, cakkavattī mahabbalo.

‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে॰… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি॥

‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… kataṃ buddhassa sāsana’’nti.

ছল়ভিঞ্ঞো পন হুত্ৰা ৰিমুত্তিসুখেন ৰিহরন্তো ঞাতীনং অনুকম্পায অত্তনো জাতিভূমিং গন্ত্ৰা বহূ ঞাতকে সরণেসু চ সীলেসু চ পতিট্ঠাপেত্ৰা ততো নিৰত্তিত্ৰা কুরুরট্ঠে কুণ্ডিযস্স নাম নিগমস্স অৰিদূরে অরঞ্ঞে ৰসন্তো কেনচিদেৰ করণীযেন উগ্গারামং গতো উত্তরাপথতো আগতেহি সন্দিট্ঠেহি ব্রাহ্মণেহি সমাগতো তেহি, ‘‘ভো ভারদ্ৰাজ, কিং দিস্ৰা ব্রাহ্মণানং সমযং পহায ইমং সমযং গণ্হী’’তি পুচ্ছিতো তেসং ইতো বুদ্ধসাসনতো বহিদ্ধা সুদ্ধি নত্থীতি দস্সেন্তো –

Chaḷabhiñño pana hutvā vimuttisukhena viharanto ñātīnaṃ anukampāya attano jātibhūmiṃ gantvā bahū ñātake saraṇesu ca sīlesu ca patiṭṭhāpetvā tato nivattitvā kururaṭṭhe kuṇḍiyassa nāma nigamassa avidūre araññe vasanto kenacideva karaṇīyena uggārāmaṃ gato uttarāpathato āgatehi sandiṭṭhehi brāhmaṇehi samāgato tehi, ‘‘bho bhāradvāja, kiṃ disvā brāhmaṇānaṃ samayaṃ pahāya imaṃ samayaṃ gaṇhī’’ti pucchito tesaṃ ito buddhasāsanato bahiddhā suddhi natthīti dassento –

২১৯.

219.

‘‘অযোনি সুদ্ধিমন্ৰেসং, অগ্গিং পরিচরিং ৰনে।

‘‘Ayoni suddhimanvesaṃ, aggiṃ paricariṃ vane;

সুদ্ধিমগ্গং অজানন্তো, অকাসিং অমরং তপ’’ন্তি॥ – পঠমং গাথমাহ।

Suddhimaggaṃ ajānanto, akāsiṃ amaraṃ tapa’’nti. – paṭhamaṃ gāthamāha;

তত্থ অযোনীতি অযোনিসো অনুপাযেন। সুদ্ধিন্তি সংসারসুদ্ধিং ভৰনিস্সরণং। অন্ৰেসন্তি গৰেসন্তো। অগ্গিং পরিচরিং ৰনেতি ‘‘অযং সুদ্ধিমগ্গো’’তি অধিপ্পাযেন অরঞ্ঞাযতনে অগ্গিহুতসালাযং অগ্যাগারং কত্ৰা আহুতিং পগ্গণ্হন্তো অগ্গিদেৰং পরিচরিং ৰেদে ৰুত্তৰিধিনা পূজেসিং। সুদ্ধিমগ্গং অজানন্তো, অকাসিং অমরং তপন্তি সুদ্ধিযা নিব্বানস্স মগ্গং অজানন্তো অগ্গিপরিচরণং ৰিয পঞ্চতপতপ্পনাদিঅত্তকিলমথানুযোগং ‘‘সুদ্ধিমগ্গো’’তি মঞ্ঞায অকাসিং অচরিং পটিপজ্জিং।

Tattha ayonīti ayoniso anupāyena. Suddhinti saṃsārasuddhiṃ bhavanissaraṇaṃ. Anvesanti gavesanto. Aggiṃ paricariṃ vaneti ‘‘ayaṃ suddhimaggo’’ti adhippāyena araññāyatane aggihutasālāyaṃ agyāgāraṃ katvā āhutiṃ paggaṇhanto aggidevaṃ paricariṃ vede vuttavidhinā pūjesiṃ. Suddhimaggaṃ ajānanto, akāsiṃ amaraṃ tapanti suddhiyā nibbānassa maggaṃ ajānanto aggiparicaraṇaṃ viya pañcatapatappanādiattakilamathānuyogaṃ ‘‘suddhimaggo’’ti maññāya akāsiṃ acariṃ paṭipajjiṃ.

এৰং থেরো অস্সমতো অস্সমং গচ্ছন্তো ৰিয ৰেদে ৰুত্তৰিধিনা অগ্গিপরিচরণাদিনা অনুট্ঠায সুদ্ধিযা অপ্পত্তভাৰেন বহিদ্ধা সুদ্ধিযা অভাৰং দস্সেত্ৰা ইদানি ইমস্মিংযেৰ সাসনে সুদ্ধি চ মযা অধিগতাতি দস্সেন্তো –

Evaṃ thero assamato assamaṃ gacchanto viya vede vuttavidhinā aggiparicaraṇādinā anuṭṭhāya suddhiyā appattabhāvena bahiddhā suddhiyā abhāvaṃ dassetvā idāni imasmiṃyeva sāsane suddhi ca mayā adhigatāti dassento –

২২০.

220.

‘‘তং সুখেন সুখং লদ্ধং, পস্স ধম্মসুধম্মতং।

‘‘Taṃ sukhena sukhaṃ laddhaṃ, passa dhammasudhammataṃ;

তিস্সো ৰিজ্জা অনুপ্পত্তা, কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি॥ – দুতিযগাথমাহ।

Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti. – dutiyagāthamāha;

তত্থ ন্তি যস্সত্থায সুদ্ধিং অন্ৰেসন্তো তস্স মগ্গং অজানন্তো অগ্গিং পরিচরিং অমরং তপং অচরিং, তং নিব্বানসুখং সুখেন সমথৰিপস্সনায সুখায পটিপদায অত্তকিলমথানুযোগং অনুপগম্ম মযা লদ্ধং পত্তং অধিগতং। পস্স ধম্মসুধম্মতন্তি সত্থু সাসনধম্মস্স সুধম্মতং অৰিপরীতনিয্যানিকধম্মসভাৰং পস্স জানাহীতি ধম্মালপনৰসেন ৰদতি, অত্তানং ৰা আলপতি। তস্স লদ্ধভাৰং পন দস্সেন্তো –

Tattha tanti yassatthāya suddhiṃ anvesanto tassa maggaṃ ajānanto aggiṃ paricariṃ amaraṃ tapaṃ acariṃ, taṃ nibbānasukhaṃ sukhena samathavipassanāya sukhāya paṭipadāya attakilamathānuyogaṃ anupagamma mayā laddhaṃ pattaṃ adhigataṃ. Passa dhammasudhammatanti satthu sāsanadhammassa sudhammataṃ aviparītaniyyānikadhammasabhāvaṃ passa jānāhīti dhammālapanavasena vadati, attānaṃ vā ālapati. Tassa laddhabhāvaṃ pana dassento –

‘‘তিস্সো ৰিজ্জা অনুপ্পত্তা, কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি॥ –

‘‘Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti. –

আহ , তং ৰুত্তত্থমেৰ। এৰং সুদ্ধিযা অধিগতত্তা ‘‘ইতো পট্ঠাযাহং পরমত্থতো ব্রাহ্মণো’’তি দস্সেন্তো –

Āha , taṃ vuttatthameva. Evaṃ suddhiyā adhigatattā ‘‘ito paṭṭhāyāhaṃ paramatthato brāhmaṇo’’ti dassento –

২২১.

221.

‘‘ব্রহ্মবন্ধু পুরে আসিং, ইদানি খোম্হি ব্রাহ্মণো।

‘‘Brahmabandhu pure āsiṃ, idāni khomhi brāhmaṇo;

তেৰিজ্জো ন্হাতকোচম্হি, সোত্তিযো চম্হি ৰেদগূ’’তি॥ – ততিযং গাথমাহ।

Tevijjo nhātakocamhi, sottiyo camhi vedagū’’ti. – tatiyaṃ gāthamāha;

তস্সত্থো – ইতো পুব্বে জাতিমত্তেন ব্রাহ্মণভাৰতো ব্রাহ্মণানং সমঞ্ঞায ব্রহ্মবন্ধু নাম আসিং। বাহিতপাপত্তা পন ইদানি খো অরহত্তাধিগমেন পরমত্থতো ব্রাহ্মণো চ অম্হি। ইতো পুব্বে ভৰসঞ্চযকরানং তিস্সন্নং ৰেদসঙ্খাতানং ৰিজ্জানং অজ্ঝযনেন সমঞ্ঞামত্তেন তেৰিজ্জো নাম হুত্ৰা ইদানি ভৰক্খযকরায ৰিজ্জায ৰসেন তিস্সন্নং ৰিজ্জানং অধিগতত্তা পরমত্থতো তেৰিজ্জো চ অম্হি। তথা ইতো পুব্বে ভৰস্সাদগধিতায ন্হাতকৰতনিপ্ফত্তিযা সমঞ্ঞামত্তেন ন্হাতকো নাম হুত্ৰা ইদানি অট্ঠঙ্গিকমগ্গজলেন সুৰিক্খালিতকিলেসমলতায পরমত্থতো ন্হাতকো চম্হি। ইতো পুব্বে অৰিমুত্তভৰস্সাদমন্তজ্ঝানেন ৰোহারমত্ততো সোত্তিযো নাম হুত্ৰা ইদানি সুৰিমুত্তভৰস্সাদধম্মজ্ঝানেন পরমত্থতো সোত্তিযো চম্হি। ইতো পুব্বে অপ্পটিনিস্সট্ঠপাপধম্মানং ৰেদানং গতমত্তেন ৰেদগূ নাম হুত্ৰা ইদানি ৰেদসঙ্খাতেন মগ্গঞাণেন সংসারমহোঘস্স ৰেদস্স চতুসচ্চস্স চ পারং গতত্তা অধিগতত্তা ঞাতত্তা পরমত্থতো ৰেদগূ জাতোতি। তং সুত্ৰা ব্রাহ্মণা সাসনে উল়ারং পসাদং পৰেদেসুং।

Tassattho – ito pubbe jātimattena brāhmaṇabhāvato brāhmaṇānaṃ samaññāya brahmabandhu nāma āsiṃ. Bāhitapāpattā pana idāni kho arahattādhigamena paramatthato brāhmaṇo ca amhi. Ito pubbe bhavasañcayakarānaṃ tissannaṃ vedasaṅkhātānaṃ vijjānaṃ ajjhayanena samaññāmattena tevijjo nāma hutvā idāni bhavakkhayakarāya vijjāya vasena tissannaṃ vijjānaṃ adhigatattā paramatthato tevijjo ca amhi. Tathā ito pubbe bhavassādagadhitāya nhātakavatanipphattiyā samaññāmattena nhātako nāma hutvā idāni aṭṭhaṅgikamaggajalena suvikkhālitakilesamalatāya paramatthato nhātako camhi. Ito pubbe avimuttabhavassādamantajjhānena vohāramattato sottiyo nāma hutvā idāni suvimuttabhavassādadhammajjhānena paramatthato sottiyo camhi. Ito pubbe appaṭinissaṭṭhapāpadhammānaṃ vedānaṃ gatamattena vedagū nāma hutvā idāni vedasaṅkhātena maggañāṇena saṃsāramahoghassa vedassa catusaccassa ca pāraṃ gatattā adhigatattā ñātattā paramatthato vedagū jātoti. Taṃ sutvā brāhmaṇā sāsane uḷāraṃ pasādaṃ pavedesuṃ.

অঙ্গণিকভারদ্ৰাজত্থেরগাথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা।

Aṅgaṇikabhāradvājattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.







Related texts:



তিপিটক (মূল) • Tipiṭaka (Mūla) / সুত্তপিটক • Suttapiṭaka / খুদ্দকনিকায • Khuddakanikāya / থেরগাথাপাল়ি • Theragāthāpāḷi / ১. অঙ্গণিকভারদ্ৰাজত্থেরগাথা • 1. Aṅgaṇikabhāradvājattheragāthā


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact