| Library / Tipiṭaka / ਤਿਪਿਟਕ • Tipiṭaka / ਅਙ੍ਗੁਤ੍ਤਰਨਿਕਾਯ • Aṅguttaranikāya |
੯. ਅਕੁਸਲਮੂਲਸੁਤ੍ਤਂ
9. Akusalamūlasuttaṃ
੭੦. ‘‘ਤੀਣਿਮਾਨਿ , ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਅਕੁਸਲਮੂਲਾਨਿ। ਕਤਮਾਨਿ ਤੀਣਿ? ਲੋਭੋ ਅਕੁਸਲਮੂਲਂ, ਦੋਸੋ ਅਕੁਸਲਮੂਲਂ, ਮੋਹੋ ਅਕੁਸਲਮੂਲਂ।
70. ‘‘Tīṇimāni , bhikkhave, akusalamūlāni. Katamāni tīṇi? Lobho akusalamūlaṃ, doso akusalamūlaṃ, moho akusalamūlaṃ.
‘‘ਯਦਪਿ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਲੋਭੋ ਤਦਪਿ ਅਕੁਸਲਮੂਲਂ 1; ਯਦਪਿ ਲੁਦ੍ਧੋ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰੋਤਿ ਕਾਯੇਨ વਾਚਾਯ ਮਨਸਾ ਤਦਪਿ ਅਕੁਸਲਂ 2; ਯਦਪਿ ਲੁਦ੍ਧੋ ਲੋਭੇਨ ਅਭਿਭੂਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਪਰਸ੍ਸ ਅਸਤਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਉਪ੍ਪਾਦਯਤਿ 3 વਧੇਨ વਾ ਬਨ੍ਧਨੇਨ વਾ ਜਾਨਿਯਾ વਾ ਗਰਹਾਯ વਾ ਪਬ੍ਬਾਜਨਾਯ વਾ ਬਲવਮ੍ਹਿ ਬਲਤ੍ਥੋ ਇਤਿਪਿ ਤਦਪਿ ਅਕੁਸਲਂ 4। ਇਤਿਸ੍ਸਮੇ ਲੋਭਜਾ ਲੋਭਨਿਦਾਨਾ ਲੋਭਸਮੁਦਯਾ ਲੋਭਪਚ੍ਚਯਾ ਅਨੇਕੇ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਭવਨ੍ਤਿ।
‘‘Yadapi, bhikkhave, lobho tadapi akusalamūlaṃ 5; yadapi luddho abhisaṅkharoti kāyena vācāya manasā tadapi akusalaṃ 6; yadapi luddho lobhena abhibhūto pariyādinnacitto parassa asatā dukkhaṃ uppādayati 7 vadhena vā bandhanena vā jāniyā vā garahāya vā pabbājanāya vā balavamhi balattho itipi tadapi akusalaṃ 8. Itissame lobhajā lobhanidānā lobhasamudayā lobhapaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti.
‘‘ਯਦਪਿ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਦੋਸੋ ਤਦਪਿ ਅਕੁਸਲਮੂਲਂ; ਯਦਪਿ ਦੁਟ੍ਠੋ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰੋਤਿ ਕਾਯੇਨ વਾਚਾਯ ਮਨਸਾ ਤਦਪਿ ਅਕੁਸਲਂ; ਯਦਪਿ ਦੁਟ੍ਠੋ ਦੋਸੇਨ ਅਭਿਭੂਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਪਰਸ੍ਸ ਅਸਤਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਉਪ੍ਪਾਦਯਤਿ વਧੇਨ વਾ ਬਨ੍ਧਨੇਨ વਾ ਜਾਨਿਯਾ વਾ ਗਰਹਾਯ વਾ ਪਬ੍ਬਾਜਨਾਯ વਾ ਬਲવਮ੍ਹਿ ਬਲਤ੍ਥੋ ਇਤਿਪਿ ਤਦਪਿ ਅਕੁਸਲਂ। ਇਤਿਸ੍ਸਮੇ ਦੋਸਜਾ ਦੋਸਨਿਦਾਨਾ ਦੋਸਸਮੁਦਯਾ ਦੋਸਪਚ੍ਚਯਾ ਅਨੇਕੇ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਭવਨ੍ਤਿ।
‘‘Yadapi, bhikkhave, doso tadapi akusalamūlaṃ; yadapi duṭṭho abhisaṅkharoti kāyena vācāya manasā tadapi akusalaṃ; yadapi duṭṭho dosena abhibhūto pariyādinnacitto parassa asatā dukkhaṃ uppādayati vadhena vā bandhanena vā jāniyā vā garahāya vā pabbājanāya vā balavamhi balattho itipi tadapi akusalaṃ. Itissame dosajā dosanidānā dosasamudayā dosapaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti.
‘‘ਯਦਪਿ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਮੋਹੋ ਤਦਪਿ ਅਕੁਸਲਮੂਲਂ; ਯਦਪਿ ਮੂਲ਼੍ਹੋ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰੋਤਿ ਕਾਯੇਨ વਾਚਾਯ ਮਨਸਾ ਤਦਪਿ ਅਕੁਸਲਂ; ਯਦਪਿ ਮੂਲ਼੍ਹੋ ਮੋਹੇਨ ਅਭਿਭੂਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਪਰਸ੍ਸ ਅਸਤਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਉਪ੍ਪਾਦਯਤਿ વਧੇਨ વਾ ਬਨ੍ਧਨੇਨ વਾ ਜਾਨਿਯਾ વਾ ਗਰਹਾਯ વਾ ਪਬ੍ਬਾਜਨਾਯ વਾ ਬਲવਮ੍ਹਿ ਬਲਤ੍ਥੋ ਇਤਿਪਿ ਤਦਪਿ ਅਕੁਸਲਂ। ਇਤਿਸ੍ਸਮੇ ਮੋਹਜਾ ਮੋਹਨਿਦਾਨਾ ਮੋਹਸਮੁਦਯਾ ਮੋਹਪਚ੍ਚਯਾ ਅਨੇਕੇ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਭવਨ੍ਤਿ। ਏવਰੂਪੋ ਚਾਯਂ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ વੁਚ੍ਚਤਿ ਅਕਾਲવਾਦੀਤਿਪਿ, ਅਭੂਤવਾਦੀਤਿਪਿ, ਅਨਤ੍ਥવਾਦੀਤਿਪਿ, ਅਧਮ੍ਮવਾਦੀਤਿਪਿ, ਅવਿਨਯવਾਦੀਤਿਪਿ।
‘‘Yadapi, bhikkhave, moho tadapi akusalamūlaṃ; yadapi mūḷho abhisaṅkharoti kāyena vācāya manasā tadapi akusalaṃ; yadapi mūḷho mohena abhibhūto pariyādinnacitto parassa asatā dukkhaṃ uppādayati vadhena vā bandhanena vā jāniyā vā garahāya vā pabbājanāya vā balavamhi balattho itipi tadapi akusalaṃ. Itissame mohajā mohanidānā mohasamudayā mohapaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti. Evarūpo cāyaṃ, bhikkhave, puggalo vuccati akālavādītipi, abhūtavādītipi, anatthavādītipi, adhammavādītipi, avinayavādītipi.
‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਚਾਯਂ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਏવਰੂਪੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ વੁਚ੍ਚਤਿ ਅਕਾਲવਾਦੀਤਿਪਿ, ਅਭੂਤવਾਦੀਤਿਪਿ, ਅਨਤ੍ਥવਾਦੀਤਿਪਿ, ਅਧਮ੍ਮવਾਦੀਤਿਪਿ, ਅવਿਨਯવਾਦੀਤਿਪਿ? ਤਥਾਹਾਯਂ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਰਸ੍ਸ ਅਸਤਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਉਪ੍ਪਾਦਯਤਿ વਧੇਨ વਾ ਬਨ੍ਧਨੇਨ વਾ ਜਾਨਿਯਾ વਾ ਗਰਹਾਯ વਾ ਪਬ੍ਬਾਜਨਾਯ વਾ ਬਲવਮ੍ਹਿ ਬਲਤ੍ਥੋ ਇਤਿਪਿ। ਭੂਤੇਨ ਖੋ ਪਨ વੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਅવਜਾਨਾਤਿ, ਨੋ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ; ਅਭੂਤੇਨ વੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਨ ਆਤਪ੍ਪਂ ਕਰੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬੇਠਨਾਯ ਇਤਿਪੇਤਂ ਅਤਚ੍ਛਂ ਇਤਿਪੇਤਂ ਅਭੂਤਨ੍ਤਿ। ਤਸ੍ਮਾ ਏવਰੂਪੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ વੁਚ੍ਚਤਿ ਅਕਾਲવਾਦੀਤਿਪਿ, ਅਭੂਤવਾਦੀਤਿਪਿ, ਅਨਤ੍ਥવਾਦੀਤਿਪਿ, ਅਧਮ੍ਮવਾਦੀਤਿਪਿ, ਅવਿਨਯવਾਦੀਤਿਪਿ।
‘‘Kasmā cāyaṃ, bhikkhave, evarūpo puggalo vuccati akālavādītipi, abhūtavādītipi, anatthavādītipi, adhammavādītipi, avinayavādītipi? Tathāhāyaṃ, bhikkhave, puggalo parassa asatā dukkhaṃ uppādayati vadhena vā bandhanena vā jāniyā vā garahāya vā pabbājanāya vā balavamhi balattho itipi. Bhūtena kho pana vuccamāno avajānāti, no paṭijānāti; abhūtena vuccamāno na ātappaṃ karoti, tassa nibbeṭhanāya itipetaṃ atacchaṃ itipetaṃ abhūtanti. Tasmā evarūpo puggalo vuccati akālavādītipi, abhūtavādītipi, anatthavādītipi, adhammavādītipi, avinayavādītipi.
‘‘ਏવਰੂਪੋ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਲੋਭਜੇਹਿ ਪਾਪਕੇਹਿ ਅਕੁਸਲੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਅਭਿਭੂਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਦਿਟ੍ਠੇ ਚੇવ ਧਮ੍ਮੇ ਦੁਕ੍ਖਂ વਿਹਰਤਿ, ਸવਿਘਾਤਂ ਸਉਪਾਯਾਸਂ ਸਪਰਿਲ਼ਾਹਂ। ਕਾਯਸ੍ਸ ਚ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਦੁਗ੍ਗਤਿ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਾ।
‘‘Evarūpo, bhikkhave, puggalo lobhajehi pāpakehi akusalehi dhammehi abhibhūto pariyādinnacitto diṭṭhe ceva dhamme dukkhaṃ viharati, savighātaṃ saupāyāsaṃ sapariḷāhaṃ. Kāyassa ca bhedā paraṃ maraṇā duggati pāṭikaṅkhā.
‘‘ਦੋਸਜੇਹਿ…ਪੇ॰… ਮੋਹਜੇਹਿ ਪਾਪਕੇਹਿ ਅਕੁਸਲੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਅਭਿਭੂਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਦਿਟ੍ਠੇ ਚੇવ ਧਮ੍ਮੇ ਦੁਕ੍ਖਂ વਿਹਰਤਿ, ਸવਿਘਾਤਂ ਸਉਪਾਯਾਸਂ ਸਪਰਿਲ਼ਾਹਂ। ਕਾਯਸ੍ਸ ਚ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਦੁਗ੍ਗਤਿ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਾ। ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਸਾਲੋ વਾ ਧવੋ વਾ ਫਨ੍ਦਨੋ વਾ ਤੀਹਿ ਮਾਲੁવਾਲਤਾਹਿ ਉਦ੍ਧਸ੍ਤੋ ਪਰਿਯੋਨਦ੍ਧੋ ਅਨਯਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਬ੍ਯਸਨਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਨਯਬ੍ਯਸਨਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ; ਏવਮੇવਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਏવਰੂਪੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਲੋਭਜੇਹਿ ਪਾਪਕੇਹਿ ਅਕੁਸਲੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਅਭਿਭੂਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਦਿਟ੍ਠੇ ਚੇવ ਧਮ੍ਮੇ ਦੁਕ੍ਖਂ વਿਹਰਤਿ, ਸવਿਘਾਤਂ ਸਉਪਾਯਾਸਂ ਸਪਰਿਲ਼ਾਹਂ। ਕਾਯਸ੍ਸ ਚ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਦੁਗ੍ਗਤਿ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਾ।
‘‘Dosajehi…pe… mohajehi pāpakehi akusalehi dhammehi abhibhūto pariyādinnacitto diṭṭhe ceva dhamme dukkhaṃ viharati, savighātaṃ saupāyāsaṃ sapariḷāhaṃ. Kāyassa ca bhedā paraṃ maraṇā duggati pāṭikaṅkhā. Seyyathāpi, bhikkhave, sālo vā dhavo vā phandano vā tīhi māluvālatāhi uddhasto pariyonaddho anayaṃ āpajjati, byasanaṃ āpajjati, anayabyasanaṃ āpajjati; evamevaṃ kho, bhikkhave, evarūpo puggalo lobhajehi pāpakehi akusalehi dhammehi abhibhūto pariyādinnacitto diṭṭhe ceva dhamme dukkhaṃ viharati, savighātaṃ saupāyāsaṃ sapariḷāhaṃ. Kāyassa ca bhedā paraṃ maraṇā duggati pāṭikaṅkhā.
‘‘ਦੋਸਜੇਹਿ…ਪੇ॰… ਮੋਹਜੇਹਿ ਪਾਪਕੇਹਿ ਅਕੁਸਲੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਅਭਿਭੂਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਦਿਟ੍ਠੇ ਚੇવ ਧਮ੍ਮੇ ਦੁਕ੍ਖਂ વਿਹਰਤਿ ਸવਿਘਾਤਂ ਸਉਪਾਯਾਸਂ ਸਪਰਿਲ਼ਾਹਂ। ਕਾਯਸ੍ਸ ਚ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਦੁਗ੍ਗਤਿ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਾ। ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਤੀਣਿ ਅਕੁਸਲਮੂਲਾਨੀਤਿ।
‘‘Dosajehi…pe… mohajehi pāpakehi akusalehi dhammehi abhibhūto pariyādinnacitto diṭṭhe ceva dhamme dukkhaṃ viharati savighātaṃ saupāyāsaṃ sapariḷāhaṃ. Kāyassa ca bhedā paraṃ maraṇā duggati pāṭikaṅkhā. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi akusalamūlānīti.
‘‘ਤੀਣਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਕੁਸਲਮੂਲਾਨਿ। ਕਤਮਾਨਿ ਤੀਣਿ? ਅਲੋਭੋ ਕੁਸਲਮੂਲਂ, ਅਦੋਸੋ ਕੁਸਲਮੂਲਂ, ਅਮੋਹੋ ਕੁਸਲਮੂਲਂ।
‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, kusalamūlāni. Katamāni tīṇi? Alobho kusalamūlaṃ, adoso kusalamūlaṃ, amoho kusalamūlaṃ.
‘‘ਯਦਪਿ , ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਅਲੋਭੋ ਤਦਪਿ ਕੁਸਲਮੂਲਂ 9; ਯਦਪਿ ਅਲੁਦ੍ਧੋ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰੋਤਿ ਕਾਯੇਨ વਾਚਾਯ ਮਨਸਾ ਤਦਪਿ ਕੁਸਲਂ 10; ਯਦਪਿ ਅਲੁਦ੍ਧੋ ਲੋਭੇਨ ਅਨਭਿਭੂਤੋ ਅਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਨ ਪਰਸ੍ਸ ਅਸਤਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਉਪ੍ਪਾਦਯਤਿ વਧੇਨ વਾ ਬਨ੍ਧਨੇਨ વਾ ਜਾਨਿਯਾ વਾ ਗਰਹਾਯ વਾ ਪਬ੍ਬਾਜਨਾਯ વਾ ਬਲવਮ੍ਹਿ ਬਲਤ੍ਥੋ ਇਤਿਪਿ ਤਦਪਿ ਕੁਸਲਂ। ਇਤਿਸ੍ਸਮੇ ਅਲੋਭਜਾ ਅਲੋਭਨਿਦਾਨਾ ਅਲੋਭਸਮੁਦਯਾ ਅਲੋਭਪਚ੍ਚਯਾ ਅਨੇਕੇ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਭવਨ੍ਤਿ।
‘‘Yadapi , bhikkhave, alobho tadapi kusalamūlaṃ 11; yadapi aluddho abhisaṅkharoti kāyena vācāya manasā tadapi kusalaṃ 12; yadapi aluddho lobhena anabhibhūto apariyādinnacitto na parassa asatā dukkhaṃ uppādayati vadhena vā bandhanena vā jāniyā vā garahāya vā pabbājanāya vā balavamhi balattho itipi tadapi kusalaṃ. Itissame alobhajā alobhanidānā alobhasamudayā alobhapaccayā aneke kusalā dhammā sambhavanti.
‘‘ਯਦਪਿ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਅਦੋਸੋ ਤਦਪਿ ਕੁਸਲਮੂਲਂ; ਯਦਪਿ ਅਦੁਟ੍ਠੋ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰੋਤਿ ਕਾਯੇਨ વਾਚਾਯ ਮਨਸਾ ਤਦਪਿ ਕੁਸਲਂ; ਯਦਪਿ ਅਦੁਟ੍ਠੋ ਦੋਸੇਨ ਅਨਭਿਭੂਤੋ ਅਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਨ ਪਰਸ੍ਸ ਅਸਤਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਉਪ੍ਪਾਦਯਤਿ વਧੇਨ વਾ ਬਨ੍ਧਨੇਨ વਾ ਜਾਨਿਯਾ વਾ ਗਰਹਾਯ વਾ ਪਬ੍ਬਾਜਨਾਯ વਾ ਬਲવਮ੍ਹਿ ਬਲਤ੍ਥੋ ਇਤਿਪਿ ਤਦਪਿ ਕੁਸਲਂ। ਇਤਿਸ੍ਸਮੇ ਅਦੋਸਜਾ ਅਦੋਸਨਿਦਾਨਾ ਅਦੋਸਸਮੁਦਯਾ ਅਦੋਸਪਚ੍ਚਯਾ ਅਨੇਕੇ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਭવਨ੍ਤਿ।
‘‘Yadapi, bhikkhave, adoso tadapi kusalamūlaṃ; yadapi aduṭṭho abhisaṅkharoti kāyena vācāya manasā tadapi kusalaṃ; yadapi aduṭṭho dosena anabhibhūto apariyādinnacitto na parassa asatā dukkhaṃ uppādayati vadhena vā bandhanena vā jāniyā vā garahāya vā pabbājanāya vā balavamhi balattho itipi tadapi kusalaṃ. Itissame adosajā adosanidānā adosasamudayā adosapaccayā aneke kusalā dhammā sambhavanti.
‘‘ਯਦਪਿ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਅਮੋਹੋ ਤਦਪਿ ਕੁਸਲਮੂਲਂ; ਯਦਪਿ ਅਮੂਲ਼੍ਹੋ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰੋਤਿ ਕਾਯੇਨ વਾਚਾਯ ਮਨਸਾ ਤਦਪਿ ਕੁਸਲਂ; ਯਦਪਿ ਅਮੂਲ਼੍ਹੋ ਮੋਹੇਨ ਅਨਭਿਭੂਤੋ ਅਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਨ ਪਰਸ੍ਸ ਅਸਤਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਉਪ੍ਪਾਦਯਤਿ વਧੇਨ વਾ ਬਨ੍ਧਨੇਨ વਾ ਜਾਨਿਯਾ વਾ ਗਰਹਾਯ વਾ ਪਬ੍ਬਾਜਨਾਯ વਾ ਬਲવਮ੍ਹਿ ਬਲਤ੍ਥੋ ਇਤਿਪਿ ਤਦਪਿ ਕੁਸਲਂ। ਇਤਿਸ੍ਸਮੇ ਅਮੋਹਜਾ ਅਮੋਹਨਿਦਾਨਾ ਅਮੋਹਸਮੁਦਯਾ ਅਮੋਹਪਚ੍ਚਯਾ ਅਨੇਕੇ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਭવਨ੍ਤਿ। ਏવਰੂਪੋ ਚਾਯਂ , ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ વੁਚ੍ਚਤਿ ਕਾਲવਾਦੀਤਿਪਿ, ਭੂਤવਾਦੀਤਿਪਿ, ਅਤ੍ਥવਾਦੀਤਿਪਿ, ਧਮ੍ਮવਾਦੀਤਿਪਿ, વਿਨਯવਾਦੀਤਿਪਿ।
‘‘Yadapi, bhikkhave, amoho tadapi kusalamūlaṃ; yadapi amūḷho abhisaṅkharoti kāyena vācāya manasā tadapi kusalaṃ; yadapi amūḷho mohena anabhibhūto apariyādinnacitto na parassa asatā dukkhaṃ uppādayati vadhena vā bandhanena vā jāniyā vā garahāya vā pabbājanāya vā balavamhi balattho itipi tadapi kusalaṃ. Itissame amohajā amohanidānā amohasamudayā amohapaccayā aneke kusalā dhammā sambhavanti. Evarūpo cāyaṃ , bhikkhave, puggalo vuccati kālavādītipi, bhūtavādītipi, atthavādītipi, dhammavādītipi, vinayavādītipi.
‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਚਾਯਂ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਏવਰੂਪੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ વੁਚ੍ਚਤਿ ਕਾਲવਾਦੀਤਿਪਿ, ਭੂਤવਾਦੀਤਿਪਿ, ਅਤ੍ਥવਾਦੀਤਿਪਿ, ਧਮ੍ਮવਾਦੀਤਿਪਿ, વਿਨਯવਾਦੀਤਿਪਿ? ਤਥਾਹਾਯਂ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਨ ਪਰਸ੍ਸ ਅਸਤਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਉਪ੍ਪਾਦਯਤਿ વਧੇਨ વਾ ਬਨ੍ਧਨੇਨ વਾ ਜਾਨਿਯਾ વਾ ਗਰਹਾਯ વਾ ਪਬ੍ਬਾਜਨਾਯ વਾ ਬਲવਮ੍ਹਿ ਬਲਤ੍ਥੋ ਇਤਿਪਿ। ਭੂਤੇਨ ਖੋ ਪਨ વੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ ਨੋ ਅવਜਾਨਾਤਿ; ਅਭੂਤੇਨ વੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਆਤਪ੍ਪਂ ਕਰੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬੇਠਨਾਯ – ‘ਇਤਿਪੇਤਂ ਅਤਚ੍ਛਂ, ਇਤਿਪੇਤਂ ਅਭੂਤ’ਨ੍ਤਿ । ਤਸ੍ਮਾ ਏવਰੂਪੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ વੁਚ੍ਚਤਿ ਕਾਲવਾਦੀਤਿਪਿ, ਅਤ੍ਥવਾਦੀਤਿਪਿ, ਧਮ੍ਮવਾਦੀਤਿਪਿ, વਿਨਯવਾਦੀਤਿਪਿ।
‘‘Kasmā cāyaṃ, bhikkhave, evarūpo puggalo vuccati kālavādītipi, bhūtavādītipi, atthavādītipi, dhammavādītipi, vinayavādītipi? Tathāhāyaṃ, bhikkhave, puggalo na parassa asatā dukkhaṃ uppādayati vadhena vā bandhanena vā jāniyā vā garahāya vā pabbājanāya vā balavamhi balattho itipi. Bhūtena kho pana vuccamāno paṭijānāti no avajānāti; abhūtena vuccamāno ātappaṃ karoti tassa nibbeṭhanāya – ‘itipetaṃ atacchaṃ, itipetaṃ abhūta’nti . Tasmā evarūpo puggalo vuccati kālavādītipi, atthavādītipi, dhammavādītipi, vinayavādītipi.
‘‘ਏવਰੂਪਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਲੋਭਜਾ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਹੀਨਾ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮੂਲਾ ਤਾਲਾવਤ੍ਥੁਕਤਾ ਅਨਭਾવਂਕਤਾ ਆਯਤਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਧਮ੍ਮਾ। ਦਿਟ੍ਠੇવ ਧਮ੍ਮੇ ਸੁਖਂ વਿਹਰਤਿ ਅવਿਘਾਤਂ ਅਨੁਪਾਯਾਸਂ ਅਪਰਿਲ਼ਾਹਂ। ਦਿਟ੍ਠੇવ ਧਮ੍ਮੇ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਤਿ।
‘‘Evarūpassa, bhikkhave, puggalassa lobhajā pāpakā akusalā dhammā pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṃkatā āyatiṃ anuppādadhammā. Diṭṭheva dhamme sukhaṃ viharati avighātaṃ anupāyāsaṃ apariḷāhaṃ. Diṭṭheva dhamme parinibbāyati.
‘‘ਦੋਸਜਾ…ਪੇ॰… ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਤਿ। ਮੋਹਜਾ…ਪੇ॰… ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਤਿ। ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਸਾਲੋ વਾ ਧવੋ વਾ ਫਨ੍ਦਨੋ વਾ ਤੀਹਿ ਮਾਲੁવਾਲਤਾਹਿ ਉਦ੍ਧਸ੍ਤੋ ਪਰਿਯੋਨਦ੍ਧੋ। ਅਥ ਪੁਰਿਸੋ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਕੁਦ੍ਦਾਲ-ਪਿਟਕਂ 13 ਆਦਾਯ। ਸੋ ਤਂ ਮਾਲੁવਾਲਤਂ ਮੂਲੇ ਛਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯ, ਮੂਲੇ ਛੇਤ੍વਾ ਪਲਿਖਣੇਯ੍ਯ, ਪਲਿਖਣਿਤ੍વਾ ਮੂਲਾਨਿ ਉਦ੍ਧਰੇਯ੍ਯ, ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਉਸੀਰਨਾਲ਼ਿਮਤ੍ਤਾਨਿਪਿ 14। ਸੋ ਤਂ ਮਾਲੁવਾਲਤਂ ਖਣ੍ਡਾਖਣ੍ਡਿਕਂ ਛਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯ, ਖਣ੍ਡਾਖਣ੍ਡਿਕਂ ਛੇਤ੍વਾ ਫਾਲੇਯ੍ਯ, ਫਾਲੇਤ੍વਾ ਸਕਲਿਕਂ ਸਕਲਿਕਂ ਕਰੇਯ੍ਯ, ਸਕਲਿਕਂ ਸਕਲਿਕਂ ਕਰਿਤ੍વਾ વਾਤਾਤਪੇ વਿਸੋਸੇਯ੍ਯ, વਾਤਾਤਪੇ વਿਸੋਸੇਤ੍વਾ ਅਗ੍ਗਿਨਾ ਡਹੇਯ੍ਯ, ਅਗ੍ਗਿਨਾ ਡਹਿਤ੍વਾ ਮਸਿਂ ਕਰੇਯ੍ਯ, ਮਸਿਂ ਕਰਿਤ੍વਾ ਮਹਾવਾਤੇ વਾ ਓਫੁਣੇਯ੍ਯ ਨਦਿਯਾ વਾ ਸੀਘਸੋਤਾਯ ਪવਾਹੇਯ੍ਯ। ਏવਮਸ੍ਸ 15 ਤਾ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਮਾਲੁવਾਲਤਾ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮੂਲਾ ਤਾਲਾવਤ੍ਥੁਕਤਾ ਅਨਭਾવਂਕਤਾ ਆਯਤਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਧਮ੍ਮਾ। ਏવਮੇવਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਏવਰੂਪਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਲੋਭਜਾ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਹੀਨਾ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮੂਲਾ ਤਾਲਾવਤ੍ਥੁਕਤਾ ਅਨਭਾવਂਕਤਾ ਆਯਤਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਧਮ੍ਮਾ। ਦਿਟ੍ਠੇવ ਧਮ੍ਮੇ ਸੁਖਂ વਿਹਰਤਿ ਅવਿਘਾਤਂ ਅਨੁਪਾਯਾਸਂ ਅਪਰਿਲ਼ਾਹਂ। ਦਿਟ੍ਠੇવ ਧਮ੍ਮੇ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਤਿ।
‘‘Dosajā…pe… parinibbāyati. Mohajā…pe… parinibbāyati. Seyyathāpi bhikkhave, sālo vā dhavo vā phandano vā tīhi māluvālatāhi uddhasto pariyonaddho. Atha puriso āgaccheyya kuddāla-piṭakaṃ 16 ādāya. So taṃ māluvālataṃ mūle chindeyya, mūle chetvā palikhaṇeyya, palikhaṇitvā mūlāni uddhareyya, antamaso usīranāḷimattānipi 17. So taṃ māluvālataṃ khaṇḍākhaṇḍikaṃ chindeyya, khaṇḍākhaṇḍikaṃ chetvā phāleyya, phāletvā sakalikaṃ sakalikaṃ kareyya, sakalikaṃ sakalikaṃ karitvā vātātape visoseyya, vātātape visosetvā agginā ḍaheyya, agginā ḍahitvā masiṃ kareyya, masiṃ karitvā mahāvāte vā ophuṇeyya nadiyā vā sīghasotāya pavāheyya. Evamassa 18 tā, bhikkhave, māluvālatā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṃkatā āyatiṃ anuppādadhammā. Evamevaṃ kho, bhikkhave, evarūpassa puggalassa lobhajā pāpakā akusalā dhammā pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṃkatā āyatiṃ anuppādadhammā. Diṭṭheva dhamme sukhaṃ viharati avighātaṃ anupāyāsaṃ apariḷāhaṃ. Diṭṭheva dhamme parinibbāyati.
‘‘ਦੋਸਜਾ …ਪੇ॰… ਮੋਹਜਾ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਹੀਨਾ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮੂਲਾ ਤਾਲਾવਤ੍ਥੁਕਤਾ ਅਨਭਾવਂਕਤਾ ਆਯਤਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਧਮ੍ਮਾ। ਦਿਟ੍ਠੇવ ਧਮ੍ਮੇ ਸੁਖਂ વਿਹਰਤਿ ਅવਿਘਾਤਂ ਅਨੁਪਾਯਾਸਂ ਅਪਰਿਲ਼ਾਹਂ। ਦਿਟ੍ਠੇવ ਧਮ੍ਮੇ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਤਿ। ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਤੀਣਿ ਕੁਸਲਮੂਲਾਨੀ’’ਤਿ। ਨવਮਂ।
‘‘Dosajā …pe… mohajā pāpakā akusalā dhammā pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṃkatā āyatiṃ anuppādadhammā. Diṭṭheva dhamme sukhaṃ viharati avighātaṃ anupāyāsaṃ apariḷāhaṃ. Diṭṭheva dhamme parinibbāyati. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi kusalamūlānī’’ti. Navamaṃ.
Footnotes:
Related texts:
ਅਟ੍ਠਕਥਾ • Aṭṭhakathā / ਸੁਤ੍ਤਪਿਟਕ (ਅਟ੍ਠਕਥਾ) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / ਅਙ੍ਗੁਤ੍ਤਰਨਿਕਾਯ (ਅਟ੍ਠਕਥਾ) • Aṅguttaranikāya (aṭṭhakathā) / ੯. ਅਕੁਸਲਮੂਲਸੁਤ੍ਤવਣ੍ਣਨਾ • 9. Akusalamūlasuttavaṇṇanā
ਟੀਕਾ • Tīkā / ਸੁਤ੍ਤਪਿਟਕ (ਟੀਕਾ) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / ਅਙ੍ਗੁਤ੍ਤਰਨਿਕਾਯ (ਟੀਕਾ) • Aṅguttaranikāya (ṭīkā) / ੯. ਅਕੁਸਲਮੂਲਸੁਤ੍ਤવਣ੍ਣਨਾ • 9. Akusalamūlasuttavaṇṇanā
