| Library / Tipiṭaka / д̇ибидага • Tipiṭaka / д̇хаммасан̇г̇ан̣и-адтагат̇аа • Dhammasaṅgaṇi-aṭṭhakathā |
агусалагаммабат̇агат̇аа
Akusalakammapathakathā
баан̣аад̇ибаад̇о , ад̣̇иннаад̣̇аанам̣, гаамзсумижчаажааро, мусааваад̣̇о, бисун̣аваажаа, парусаваажаа, сампаббалаабо, абхиж̇жхаа, б̣яаабаад̣̇о, мижчаад̣̇идтийд̇и имз бана д̣̇аса агусалагаммабат̇аа наама.
Pāṇātipāto , adinnādānaṃ, kāmesumicchācāro, musāvādo, pisuṇavācā, pharusavācā, samphappalāpo, abhijjhā, byāpādo, micchādiṭṭhīti ime pana dasa akusalakammapathā nāma.
д̇ад̇т̇а баан̣асса ад̇ибаад̇о баан̣аад̇ибаад̇о наама; баан̣авад̇хо, баан̣агхаад̇од̇и вуд̇д̇ам̣ ход̇и. баан̣од̇и жзд̇т̇а вохаарад̇о сад̇д̇о, барамад̇т̇ад̇о ж̇ийвид̇инд̣̇рияам̣. д̇асмим̣ бана баан̣з баан̣асан̃н̃ино ж̇ийвид̇инд̣̇рияубажчзд̣̇агаубаггамасамудтаабигаа гааяаважийд̣̇ваараанам̣ ан̃н̃ад̇арад̣̇ваараббавад̇д̇аа вад̇хагажзд̇анаа баан̣аад̇ибаад̇о. со г̇ун̣авирахид̇зсу д̇иражчаанаг̇ад̇аад̣̇ийсу баан̣зсу куд̣̇д̣̇агз баан̣з аббасааваж̇ж̇о, махаасарийрз махаасааваж̇ж̇о. гасмаа? баяог̇амаханд̇ад̇ааяа. баяог̇асамад̇д̇зби вад̇т̇умаханд̇ад̇ааяа. г̇ун̣аванд̇зсу мануссаад̣̇ийсу аббаг̇ун̣з аббасааваж̇ж̇о, махааг̇ун̣з махаасааваж̇ж̇о. сарийраг̇ун̣аанам̣ бана самабхаавз сад̇и гилзсаанам̣ убаггамаанан̃жа муд̣̇уд̇ааяа аббасааваж̇ж̇о, д̇иб̣б̣ад̇ааяа махаасааваж̇ж̇од̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣о.
Tattha pāṇassa atipāto pāṇātipāto nāma; pāṇavadho, pāṇaghātoti vuttaṃ hoti. Pāṇoti cettha vohārato satto, paramatthato jīvitindriyaṃ. Tasmiṃ pana pāṇe pāṇasaññino jīvitindriyupacchedakaupakkamasamuṭṭhāpikā kāyavacīdvārānaṃ aññataradvārappavattā vadhakacetanā pāṇātipāto. So guṇavirahitesu tiracchānagatādīsu pāṇesu khuddake pāṇe appasāvajjo, mahāsarīre mahāsāvajjo. Kasmā? Payogamahantatāya. Payogasamattepi vatthumahantatāya. Guṇavantesu manussādīsu appaguṇe appasāvajjo, mahāguṇe mahāsāvajjo. Sarīraguṇānaṃ pana samabhāve sati kilesānaṃ upakkamānañca mudutāya appasāvajjo, tibbatāya mahāsāvajjoti veditabbo.
д̇асса бан̃жа самбхаараа хонд̇и – баан̣о, баан̣асан̃н̃ид̇аа, вад̇хагажид̇д̇ам̣, убаггамо, д̇зна маран̣анд̇и. ча баяог̇аа – саахад̇т̇иго, аан̣ад̇д̇иго, ниссаг̇г̇ияо, т̇ааваро, виж̇ж̇аамаяо, ид̣̇д̇химаяод̇и. имасмим̣ банад̇т̇з вид̇т̇аарияамаанз ад̇ибабан̃жо ход̇и. д̇асмаа д̇ам̣ на вид̇т̇аараяаама. ан̃н̃ан̃жа зваруубам̣ ад̇т̇игзхи бана саманд̇абаасаад̣̇игам̣ винаяадтагат̇ам̣ (баараа. адта. 2.172) ологзд̇ваа г̇ахзд̇аб̣б̣ам̣.
Tassa pañca sambhārā honti – pāṇo, pāṇasaññitā, vadhakacittaṃ, upakkamo, tena maraṇanti. Cha payogā – sāhatthiko, āṇattiko, nissaggiyo, thāvaro, vijjāmayo, iddhimayoti. Imasmiṃ panatthe vitthāriyamāne atipapañco hoti. Tasmā taṃ na vitthārayāma. Aññañca evarūpaṃ atthikehi pana samantapāsādikaṃ vinayaṭṭhakathaṃ (pārā. aṭṭha. 2.172) oloketvā gahetabbaṃ.
ад̣̇иннасса аад̣̇аанам̣ ‘ад̣̇иннаад̣̇аанам̣’; барассахаран̣ам̣, т̇зяяам̣, жоригаад̇и вуд̇д̇ам̣ ход̇и. д̇ад̇т̇а ад̣̇иннанд̇и барабариг̇г̇ахид̇ам̣, яад̇т̇а баро яат̇аагаамагаарид̇ам̣ аабаж̇ж̇анд̇о ад̣̇ан̣д̣аарахо анубаваж̇ж̇о жа ход̇и. д̇асмим̣ барабариг̇г̇ахид̇з барабариг̇г̇ахид̇асан̃н̃ино д̇ад̣̇аад̣̇ааяагаубаггамасамудтаабигаа т̇зяяажзд̇анаа ад̣̇иннаад̣̇аанам̣. д̇ам̣ хийнз барасанд̇агз аббасааваж̇ж̇ам̣, бан̣ийд̇з махаасааваж̇ж̇ам̣. гасмаа? вад̇т̇убан̣ийд̇ад̇ааяа. вад̇т̇усамад̇д̇з сад̇и г̇ун̣аад̇хигаанам̣ санд̇агз вад̇т̇усмим̣ махаасааваж̇ж̇ам̣. д̇ам̣д̇ам̣г̇ун̣аад̇хигам̣ убаад̣̇ааяа д̇ад̇о д̇ад̇о хийнаг̇ун̣асса санд̇агз вад̇т̇усмим̣ аббасааваж̇ж̇ам̣.
Adinnassa ādānaṃ ‘adinnādānaṃ’; parassaharaṇaṃ, theyyaṃ, corikāti vuttaṃ hoti. Tattha adinnanti parapariggahitaṃ, yattha paro yathākāmakāritaṃ āpajjanto adaṇḍāraho anupavajjo ca hoti. Tasmiṃ parapariggahite parapariggahitasaññino tadādāyakaupakkamasamuṭṭhāpikā theyyacetanā adinnādānaṃ. Taṃ hīne parasantake appasāvajjaṃ, paṇīte mahāsāvajjaṃ. Kasmā? Vatthupaṇītatāya. Vatthusamatte sati guṇādhikānaṃ santake vatthusmiṃ mahāsāvajjaṃ. Taṃtaṃguṇādhikaṃ upādāya tato tato hīnaguṇassa santake vatthusmiṃ appasāvajjaṃ.
д̇асса бан̃жа самбхаараа хонд̇и – барабариг̇г̇ахид̇ам̣, барабариг̇г̇ахид̇асан̃н̃ид̇аа, т̇зяяажид̇д̇ам̣, убаггамо , д̇зна харан̣анд̇и. ча баяог̇аа – саахад̇т̇игаад̣̇аяова. д̇з жа ко яат̇аануруубам̣ т̇зяяаавахааро, басаяхаавахааро, бадижчаннаавахааро, баригаббаавахааро, гусаавахаарод̇и имзсам̣ бан̃жаннам̣ авахаараанам̣ васзна бавад̇д̇анд̇и. аяамзд̇т̇а сан̇кзбо. вид̇т̇ааро бана саманд̇абаасаад̣̇игааяам̣ (баараа. адта. 1.138) вуд̇д̇о.
Tassa pañca sambhārā honti – parapariggahitaṃ, parapariggahitasaññitā, theyyacittaṃ, upakkamo , tena haraṇanti. Cha payogā – sāhatthikādayova. Te ca kho yathānurūpaṃ theyyāvahāro, pasayhāvahāro, paṭicchannāvahāro, parikappāvahāro, kusāvahāroti imesaṃ pañcannaṃ avahārānaṃ vasena pavattanti. Ayamettha saṅkhepo. Vitthāro pana samantapāsādikāyaṃ (pārā. aṭṭha. 1.138) vutto.
‘гаамзсу мижчаажааро’д̇и зд̇т̇а бана ‘гаамзсуу’д̇и мзт̇унасамаажаарзсу; ‘мижчаажааро’д̇и зганд̇анинд̣̇ид̇о лаамагаажааро. лагкан̣ад̇о бана асад̣̇д̇хаммаад̇хиббааязна гааяад̣̇ваараббавад̇д̇аа аг̇аманийяадтаанавийд̇иггамажзд̇анаа гаамзсумижчаажааро.
‘Kāmesu micchācāro’ti ettha pana ‘kāmesū’ti methunasamācāresu; ‘micchācāro’ti ekantanindito lāmakācāro. Lakkhaṇato pana asaddhammādhippāyena kāyadvārappavattā agamanīyaṭṭhānavītikkamacetanā kāmesumicchācāro.
д̇ад̇т̇а аг̇аманийяадтаанам̣ наама – бурисаанам̣ д̇аава маад̇урагкид̇аа, бид̇урагкид̇аа, маад̇аабид̇урагкид̇аа, бхаад̇урагкид̇аа, бхаг̇инирагкид̇аа, н̃аад̇ирагкид̇аа, г̇од̇д̇арагкид̇аа, д̇хаммарагкид̇аа, саарагкаа, сабарид̣̇ан̣д̣аад̇и маад̇урагкид̇аад̣̇аяо д̣̇аса; д̇ханаггийд̇аа, чанд̣̇аваасиний, бхог̇аваасиний, бадаваасиний, од̣̇абад̇д̇агиний, обхадажумб̣адаа, д̣̇аасий жа бхарияаа, гаммагаарий жа бхарияаа, д̇хаж̇аахадаа, мухуд̇д̇игаад̇и зд̇аа д̇ханаггийд̇аад̣̇аяо д̣̇асаад̇и вийсад̇и ид̇т̇ияо. ид̇т̇ийсу бана д̣̇виннам̣ саарагкасабарид̣̇ан̣д̣аанам̣, д̣̇асаннан̃жа д̇ханаггийд̇аад̣̇ийнанд̇и д̣̇ваад̣̇асаннам̣ ид̇т̇ийнам̣ ан̃н̃з бурисаа ид̣̇ам̣ аг̇аманийяадтаанам̣ наама.
Tattha agamanīyaṭṭhānaṃ nāma – purisānaṃ tāva māturakkhitā, piturakkhitā, mātāpiturakkhitā, bhāturakkhitā, bhaginirakkhitā, ñātirakkhitā, gottarakkhitā, dhammarakkhitā, sārakkhā, saparidaṇḍāti māturakkhitādayo dasa; dhanakkītā, chandavāsinī, bhogavāsinī, paṭavāsinī, odapattakinī, obhaṭacumbaṭā, dāsī ca bhariyā, kammakārī ca bhariyā, dhajāhaṭā, muhuttikāti etā dhanakkītādayo dasāti vīsati itthiyo. Itthīsu pana dvinnaṃ sārakkhasaparidaṇḍānaṃ, dasannañca dhanakkītādīnanti dvādasannaṃ itthīnaṃ aññe purisā idaṃ agamanīyaṭṭhānaṃ nāma.
со банзса мижчаажааро сийлаад̣̇иг̇ун̣арахид̇з аг̇аманийяадтаанз аббасааваж̇ж̇о, сийлаад̣̇иг̇ун̣асамбаннз махаасааваж̇ж̇о. д̇асса жад̇д̇ааро самбхаараа – аг̇аманийяавад̇т̇у, д̇асмим̣ сзванажид̇д̇ам̣, сзванаббаяог̇о, маг̇г̇знамаг̇г̇аббадибад̇д̇иад̇хиваасананд̇и. зго баяог̇о саахад̇т̇иго зва.
So panesa micchācāro sīlādiguṇarahite agamanīyaṭṭhāne appasāvajjo, sīlādiguṇasampanne mahāsāvajjo. Tassa cattāro sambhārā – agamanīyavatthu, tasmiṃ sevanacittaṃ, sevanappayogo, maggenamaggappaṭipattiadhivāsananti. Eko payogo sāhatthiko eva.
‘мусаа’д̇и висам̣ваад̣̇анабурзгкаарасса ад̇т̇абхан̃ж̇аго важийбаяог̇о, гааяабаяог̇о ваа. висам̣ваад̣̇анаад̇хиббааязна банасса барависам̣ваад̣̇агагааяаважийбаяог̇асамудтаабигаа жзд̇анаа мусааваад̣̇о. абаро наяо – ‘мусаа’д̇и абхууд̇ам̣ ад̇ажчам̣ вад̇т̇у. ‘ваад̣̇о’д̇и д̇асса бхууд̇ад̇о д̇ажчад̇о вин̃н̃аабанам̣. лагкан̣ад̇о бана ад̇ат̇ам̣ вад̇т̇ум̣ д̇ат̇ад̇о барам̣ вин̃н̃аабзд̇угаамасса д̇ат̇аавин̃н̃ад̇д̇исамудтаабигаа жзд̇анаа мусааваад̣̇о. со яамад̇т̇ам̣ бхан̃ж̇ад̇и д̇асса аббад̇ааяа аббасааваж̇ж̇о, маханд̇ад̇ааяа махаасааваж̇ж̇о. абижа г̇ахадтаанам̣ ад̇д̇ано санд̇агам̣ ад̣̇аад̇угаамад̇ааяа ‘над̇т̇ий’д̇иаад̣̇инаяаббавад̇д̇о аббасааваж̇ж̇о. сагкинаа худ̇ваа ад̇т̇абхан̃ж̇анад̇т̇ам̣ вуд̇д̇о махаасааваж̇ж̇о. баб̣б̣аж̇ид̇аанам̣ аббагамби д̇злам̣ ваа саббим̣ ваа лабхид̇ваа хасаад̇хиббааязна ‘аж̇ж̇а г̇аамз д̇злам̣ над̣̇ий ман̃н̃з санд̣̇ад̇ий’д̇и бууран̣агат̇аанаязна бавад̇д̇о аббасааваж̇ж̇о. ад̣̇идтам̣язва бана д̣̇идтанд̇иаад̣̇инаа наязна вад̣̇анд̇аанам̣ махаасааваж̇ж̇о.
‘Musā’ti visaṃvādanapurekkhārassa atthabhañjako vacīpayogo, kāyapayogo vā. Visaṃvādanādhippāyena panassa paravisaṃvādakakāyavacīpayogasamuṭṭhāpikā cetanā musāvādo. Aparo nayo – ‘musā’ti abhūtaṃ atacchaṃ vatthu. ‘Vādo’ti tassa bhūtato tacchato viññāpanaṃ. Lakkhaṇato pana atathaṃ vatthuṃ tathato paraṃ viññāpetukāmassa tathāviññattisamuṭṭhāpikā cetanā musāvādo. So yamatthaṃ bhañjati tassa appatāya appasāvajjo, mahantatāya mahāsāvajjo. Apica gahaṭṭhānaṃ attano santakaṃ adātukāmatāya ‘natthī’tiādinayappavatto appasāvajjo. Sakkhinā hutvā atthabhañjanatthaṃ vutto mahāsāvajjo. Pabbajitānaṃ appakampi telaṃ vā sappiṃ vā labhitvā hasādhippāyena ‘ajja gāme telaṃ nadī maññe sandatī’ti pūraṇakathānayena pavatto appasāvajjo. Adiṭṭhaṃyeva pana diṭṭhantiādinā nayena vadantānaṃ mahāsāvajjo.
д̇асса жад̇д̇ааро самбхаараа хонд̇и – ад̇ат̇ам̣ вад̇т̇у, висам̣ваад̣̇анажид̇д̇ам̣, д̇аж̇ж̇о вааяаамо, барасса д̇ад̣̇ад̇т̇авиж̇аанананд̇и. зго баяог̇о – саахад̇т̇игова. со жа гааязна ваа гааяаббадиб̣ад̣̇д̇хзна ваа ваажааяа ваа барависам̣ваад̣̇агагирияаагаран̣з д̣̇адтаб̣б̣о. д̇ааяа жз гирияааяа баро д̇амад̇т̇ам̣ ж̇аанаад̇и, аяам̣ гирияасамудтаабигажзд̇анаагкан̣зязва мусааваад̣̇агаммунаа б̣аж̇жхад̇и. яасмаа бана яат̇аа гааяагааяаббадиб̣ад̣̇д̇хаваажаахи барам̣ висам̣ваад̣̇зд̇и, д̇ат̇аа имасса ‘имам̣ бхан̣аахий’д̇и аан̣аабзнд̇оби, бан̣н̣ам̣ ликид̇ваа бурад̇о ниссаж̇ж̇анд̇оби, ‘аяамад̇т̇о звам̣ д̣̇адтаб̣б̣о’д̇и гуддаад̣̇ийсу ликид̇ваа табзнд̇оби; д̇асмаа зд̇т̇а аан̣ад̇д̇иганиссаг̇г̇ияат̇ааварааби баяог̇аа яуж̇ж̇анд̇и. адтагат̇аасу бана анааг̇ад̇ад̇д̇аа виймам̣сид̇ваа г̇ахзд̇аб̣б̣аа.
Tassa cattāro sambhārā honti – atathaṃ vatthu, visaṃvādanacittaṃ, tajjo vāyāmo, parassa tadatthavijānananti. Eko payogo – sāhatthikova. So ca kāyena vā kāyappaṭibaddhena vā vācāya vā paravisaṃvādakakiriyākaraṇe daṭṭhabbo. Tāya ce kiriyāya paro tamatthaṃ jānāti, ayaṃ kiriyasamuṭṭhāpikacetanākkhaṇeyeva musāvādakammunā bajjhati. Yasmā pana yathā kāyakāyappaṭibaddhavācāhi paraṃ visaṃvādeti, tathā imassa ‘imaṃ bhaṇāhī’ti āṇāpentopi, paṇṇaṃ likhitvā purato nissajjantopi, ‘ayamattho evaṃ daṭṭhabbo’ti kuṭṭādīsu likhitvā ṭhapentopi; tasmā ettha āṇattikanissaggiyathāvarāpi payogā yujjanti. Aṭṭhakathāsu pana anāgatattā vīmaṃsitvā gahetabbā.
‘бисун̣аваажаа’д̇иаад̣̇ийсу яааяа ваажааяа яасса д̇ам̣ ваажам̣ бхаасад̇и д̇асса хад̣̇аяз ад̇д̇ано бияабхаавам̣ барасса жа сун̃н̃абхаавам̣ гарод̇и, саа бисун̣аваажаа. яааяа бана ад̇д̇аанамби барамби парусам̣ гарод̇и, яаа ваажаа саяамби парусаа нзва ган̣н̣асукаа, на хад̣̇аяан̇г̇амаа, аяам̣ ‘парусаваажаа’. язна сампам̣ балабад̇и, нирад̇т̇агам̣, со ‘сампаббалаабо’. д̇зсам̣ муулабхууд̇аа жзд̇анааби бисун̣аваажаад̣̇инаамамзва лабхад̇и. саа зва жа ид̇ха ад̇хиббзд̇аад̇и.
‘Pisuṇavācā’tiādīsu yāya vācāya yassa taṃ vācaṃ bhāsati tassa hadaye attano piyabhāvaṃ parassa ca suññabhāvaṃ karoti, sā pisuṇavācā. Yāya pana attānampi parampi pharusaṃ karoti, yā vācā sayampi pharusā neva kaṇṇasukhā, na hadayaṅgamā, ayaṃ ‘pharusavācā’. Yena samphaṃ palapati, niratthakaṃ, so ‘samphappalāpo’. Tesaṃ mūlabhūtā cetanāpi pisuṇavācādināmameva labhati. Sā eva ca idha adhippetāti.
д̇ад̇т̇а сам̣гилидтажид̇д̇асса барзсам̣ ваа бхзд̣̇ааяа ад̇д̇ано бияагамяад̇ааяа ваа гааяаважийбаяог̇асамудтаабигаа жзд̇анаа бисун̣аваажаа наама. саа яасса бхзд̣̇ам̣ гарод̇и д̇асса аббаг̇ун̣ад̇ааяа аббасааваж̇ж̇аа, махааг̇ун̣ад̇ааяа махаасааваж̇ж̇аа.
Tattha saṃkiliṭṭhacittassa paresaṃ vā bhedāya attano piyakamyatāya vā kāyavacīpayogasamuṭṭhāpikā cetanā pisuṇavācā nāma. Sā yassa bhedaṃ karoti tassa appaguṇatāya appasāvajjā, mahāguṇatāya mahāsāvajjā.
д̇ассаа жад̇д̇ааро самбхаараа – ‘бхинд̣̇ид̇аб̣б̣о баро’ ид̇и ‘имз наанаа бхависса’нд̇и винаа бхависсанд̇ийд̇и бхзд̣̇абурзгкаарад̇аа ваа, ‘ид̇и ахам̣ бияо бхависсаами виссаасиго’д̇и бияагамяад̇аа ваа, д̇аж̇ж̇о вааяаамо, д̇асса д̇ад̣̇ад̇т̇авиж̇аанананд̇и . барз бана абхиннз гаммабат̇абхзд̣̇о над̇т̇и, бхиннз зва ход̇и.
Tassā cattāro sambhārā – ‘bhinditabbo paro’ iti ‘ime nānā bhavissa’nti vinā bhavissantīti bhedapurekkhāratā vā, ‘iti ahaṃ piyo bhavissāmi vissāsiko’ti piyakamyatā vā, tajjo vāyāmo, tassa tadatthavijānananti . Pare pana abhinne kammapathabhedo natthi, bhinne eva hoti.
барасса маммажчзд̣̇агагааяаважийбаяог̇асамудтаабигаа зганд̇апарусажзд̇анаа ‘парусаваажаа’. д̇ассаа аавибхаавад̇т̇амид̣̇ам̣ вад̇т̇у – зго гира д̣̇аараго маад̇у важанам̣ анаад̣̇ияид̇ваа аран̃н̃ам̣ г̇ажчад̇и. д̇ам̣ маад̇аа нивад̇д̇зд̇ум̣ асаггонд̇ий ‘жан̣д̣аа д̇ам̣ махим̣сий ануб̣анд̇хад̇уу’д̇и аггоси. ат̇асса д̇ат̇зва аран̃н̃з махим̣сий удтааси. д̣̇аараго ‘яам̣ мама маад̇аа мукзна гат̇зси д̇ам̣ маа ход̇у, яам̣ жид̇д̇зна жинд̇зси д̇ам̣ ход̇уу’д̇и сажжагирияам̣ агааси. махим̣сий д̇ад̇т̇зва б̣ад̣̇д̇хаа вияа адтааси. звам̣ маммажчзд̣̇агоби баяог̇о жид̇д̇асан̣хад̇ааяа парусаваажаа на ход̇и. маад̇аабид̇аро хи гад̣̇аажи буд̇д̇агз звамби вад̣̇анд̇и – ‘жораа во кан̣д̣аакан̣д̣игам̣ гаронд̇уу’д̇и, уббалабад̇д̇амби жа нзсам̣ убари бад̇анд̇ам̣ на ижчанд̇и. аажарияубаж̇жхааяаа жа гад̣̇аажи ниссид̇агз звам̣ вад̣̇анд̇и – ‘гим̣ имз ахиригаа анод̇д̇аббино жаранд̇и, нид̣̇д̇хамат̇а нз’д̇и; ат̇а жа нзсам̣ ааг̇амаад̇хиг̇амасамбад̇д̇им̣ ижчанд̇и. яат̇аа жа жид̇д̇асан̣хад̇ааяа парусаваажаа на ход̇и, звам̣ важанасан̣хад̇ааяа апарусаваажааби на ход̇и. на хи маараабзд̇угаамасса ‘имам̣ сукам̣ саяаабзт̇аа’д̇и важанам̣ апарусаваажаа ход̇и. жид̇д̇апарусад̇ааяа банзсаа парусаваажаава. саа яам̣ санд̇хааяа бавад̇д̇ид̇аа д̇асса аббаг̇ун̣ад̇ааяа аббасааваж̇ж̇аа, махааг̇ун̣ад̇ааяа махаасааваж̇ж̇аа. д̇ассаа д̇аяо самбхаараа – аггосид̇аб̣б̣о баро, губид̇ажид̇д̇ам̣, аггосананд̇и.
Parassa mammacchedakakāyavacīpayogasamuṭṭhāpikā ekantapharusacetanā ‘pharusavācā’. Tassā āvibhāvatthamidaṃ vatthu – eko kira dārako mātu vacanaṃ anādiyitvā araññaṃ gacchati. Taṃ mātā nivattetuṃ asakkontī ‘caṇḍā taṃ mahiṃsī anubandhatū’ti akkosi. Athassa tatheva araññe mahiṃsī uṭṭhāsi. Dārako ‘yaṃ mama mātā mukhena kathesi taṃ mā hotu, yaṃ cittena cintesi taṃ hotū’ti saccakiriyaṃ akāsi. Mahiṃsī tattheva baddhā viya aṭṭhāsi. Evaṃ mammacchedakopi payogo cittasaṇhatāya pharusavācā na hoti. Mātāpitaro hi kadāci puttake evampi vadanti – ‘corā vo khaṇḍākhaṇḍikaṃ karontū’ti, uppalapattampi ca nesaṃ upari patantaṃ na icchanti. Ācariyupajjhāyā ca kadāci nissitake evaṃ vadanti – ‘kiṃ ime ahirikā anottappino caranti, niddhamatha ne’ti; atha ca nesaṃ āgamādhigamasampattiṃ icchanti. Yathā ca cittasaṇhatāya pharusavācā na hoti, evaṃ vacanasaṇhatāya apharusavācāpi na hoti. Na hi mārāpetukāmassa ‘imaṃ sukhaṃ sayāpethā’ti vacanaṃ apharusavācā hoti. Cittapharusatāya panesā pharusavācāva. Sā yaṃ sandhāya pavattitā tassa appaguṇatāya appasāvajjā, mahāguṇatāya mahāsāvajjā. Tassā tayo sambhārā – akkositabbo paro, kupitacittaṃ, akkosananti.
анад̇т̇авин̃н̃аабигаа гааяаважийбаяог̇асамудтаабигаа агусалажзд̇анаа ‘сампаббалаабо’. со аасзванаманд̣̇ад̇ааяа аббасааваж̇ж̇о. аасзванамаханд̇ад̇ааяа махаасааваж̇ж̇о. д̇асса д̣̇вз самбхаараа – бхаарад̇аяуд̣̇д̇хасийд̇аахаран̣аад̣̇инирад̇т̇агагат̇аабурзгкаарад̇аа, д̇ат̇ааруубийгат̇аагат̇анан̃жаад̇и. барз бана д̇ам̣ гат̇ам̣ аг̇ан̣ханд̇з гаммабат̇абхзд̣̇о над̇т̇и, барзна сампаббалаабз г̇ахид̇зязва ход̇и.
Anatthaviññāpikā kāyavacīpayogasamuṭṭhāpikā akusalacetanā ‘samphappalāpo’. So āsevanamandatāya appasāvajjo. Āsevanamahantatāya mahāsāvajjo. Tassa dve sambhārā – bhāratayuddhasītāharaṇādiniratthakakathāpurekkhāratā, tathārūpīkathākathanañcāti. Pare pana taṃ kathaṃ agaṇhante kammapathabhedo natthi, parena samphappalāpe gahiteyeva hoti.
абхиж̇жхааяад̇ийд̇и ‘абхиж̇жхаа’. барабхан̣д̣аабхимукий худ̇ваа д̇анниннад̇ааяа бавад̇д̇ад̇ийд̇и ад̇т̇о. саа ‘ахо д̇ава ид̣̇ам̣ мамассаа’д̇и звам̣ барабхан̣д̣аабхиж̇жхааяаналагкан̣аа. ад̣̇иннаад̣̇аанам̣ вияа аббасааваж̇ж̇аа махаасааваж̇ж̇аа жа. д̇ассаа д̣̇вз самбхаараа – барабхан̣д̣ам̣, ад̇д̇ано барин̣ааманан̃жаад̇и. барабхан̣д̣авад̇т̇угз хи лобхз уббаннзби на д̇аава гаммабат̇абхзд̣̇о ход̇и яаава на ‘ахо вад̇а ид̣̇ам̣ мамассаа’д̇и ад̇д̇ано барин̣аамзд̇и.
Abhijjhāyatīti ‘abhijjhā’. Parabhaṇḍābhimukhī hutvā tanninnatāya pavattatīti attho. Sā ‘aho tava idaṃ mamassā’ti evaṃ parabhaṇḍābhijjhāyanalakkhaṇā. Adinnādānaṃ viya appasāvajjā mahāsāvajjā ca. Tassā dve sambhārā – parabhaṇḍaṃ, attano pariṇāmanañcāti. Parabhaṇḍavatthuke hi lobhe uppannepi na tāva kammapathabhedo hoti yāva na ‘aho vata idaṃ mamassā’ti attano pariṇāmeti.
хид̇асукам̣ б̣яаабаад̣̇аяад̇ийд̇и ‘б̣яаабаад̣̇о’. со баравинаасааяа манобад̣̇осалагкан̣о. парусаваажаа вияа аббасааваж̇ж̇о махаасааваж̇ж̇о жа. д̇асса д̣̇вз самбхаараа – барасад̇д̇о жа, д̇асса жа винаасажинд̇аад̇и. барасад̇д̇авад̇т̇угз хи год̇хз уббаннзби на д̇аава гаммабат̇абхзд̣̇о ход̇и яаава ‘ахо вад̇ааяам̣ ужчиж̇ж̇зяяа винассзяяаа’д̇и д̇асса винаасанам̣ на жинд̇зси.
Hitasukhaṃ byāpādayatīti ‘byāpādo’. So paravināsāya manopadosalakkhaṇo. Pharusavācā viya appasāvajjo mahāsāvajjo ca. Tassa dve sambhārā – parasatto ca, tassa ca vināsacintāti. Parasattavatthuke hi kodhe uppannepi na tāva kammapathabhedo hoti yāva ‘aho vatāyaṃ ucchijjeyya vinasseyyā’ti tassa vināsanaṃ na cintesi.
яат̇аабхужжаг̇ахан̣аабхаавзна мижчаа бассад̇ийд̇и ‘мижчаад̣̇идти’. саа ‘над̇т̇и д̣̇инна’нд̇иаад̣̇инаа наязна вибарийд̇ад̣̇ассаналагкан̣аа. сампаббалаабо вияа аббасааваж̇ж̇аа махаасааваж̇ж̇аа жа. абижа анияад̇аа аббасааваж̇ж̇аа, нияад̇аа махаасааваж̇ж̇аа. д̇ассаа д̣̇вз самбхаараа – вад̇т̇уно жа г̇ахид̇аагааравибарийд̇ад̇аа, яат̇аа жа д̇ам̣ г̇ан̣хаад̇и д̇ат̇аабхаавзна д̇ассубадтаананд̇и. д̇ад̇т̇а над̇т̇игаахзд̇угаагирияад̣̇идтийхи зва гаммабат̇абхзд̣̇о ход̇и, на ан̃н̃ад̣̇идтийхи.
Yathābhuccagahaṇābhāvena micchā passatīti ‘micchādiṭṭhi’. Sā ‘natthi dinna’ntiādinā nayena viparītadassanalakkhaṇā. Samphappalāpo viya appasāvajjā mahāsāvajjā ca. Apica aniyatā appasāvajjā, niyatā mahāsāvajjā. Tassā dve sambhārā – vatthuno ca gahitākāraviparītatā, yathā ca taṃ gaṇhāti tathābhāvena tassupaṭṭhānanti. Tattha natthikāhetukaakiriyadiṭṭhīhi eva kammapathabhedo hoti, na aññadiṭṭhīhi.
имзсам̣ бана д̣̇асаннам̣ агусалагаммабат̇аанам̣ д̇хаммад̇о годтаасад̇о аарамман̣ад̇о взд̣̇анаад̇о муулад̇о жаад̇и бан̃жахаагаарзхи винижчаяо взд̣̇ид̇аб̣б̣о –
Imesaṃ pana dasannaṃ akusalakammapathānaṃ dhammato koṭṭhāsato ārammaṇato vedanāto mūlato cāti pañcahākārehi vinicchayo veditabbo –
д̇ад̇т̇а ‘д̇хаммад̇о’д̇и зд̇зсу хи бадибаадияаа сад̇д̇а жзд̇анаад̇хаммаава хонд̇и, абхиж̇жхаад̣̇аяо д̇аяо жзд̇анаасамбаяуд̇д̇аа.
Tattha ‘dhammato’ti etesu hi paṭipāṭiyā satta cetanādhammāva honti, abhijjhādayo tayo cetanāsampayuttā.
‘годтаасад̇о’д̇и бадибаадияаа сад̇д̇а, мижчаад̣̇идти жаад̇и имз адта гаммабат̇аа зва хонд̇и; но муулаани. абхиж̇жхааб̣яаабаад̣̇аа гаммабат̇аа жзва муулаани жа. абхиж̇жхаа хи муулам̣ бад̇ваа ‘лобхо агусаламуулам̣’ ход̇и, б̣яаабаад̣̇о ‘д̣̇осо агусаламуулам̣’.
‘Koṭṭhāsato’ti paṭipāṭiyā satta, micchādiṭṭhi cāti ime aṭṭha kammapathā eva honti; no mūlāni. Abhijjhābyāpādā kammapathā ceva mūlāni ca. Abhijjhā hi mūlaṃ patvā ‘lobho akusalamūlaṃ’ hoti, byāpādo ‘doso akusalamūlaṃ’.
‘аарамман̣ад̇о’д̇и баан̣аад̇ибаад̇о ж̇ийвид̇инд̣̇рияаарамман̣ад̇о сан̇каараарамман̣о ход̇и. ад̣̇иннаад̣̇аанам̣ сад̇д̇аарамман̣ам̣ ваа ход̇и сан̇каараарамман̣ам̣ ваа. мижчаажааро подтаб̣б̣авасзна сан̇каараарамман̣о ход̇и; сад̇д̇аарамман̣од̇иби згз. мусааваад̣̇о сад̇д̇аарамман̣о ваа, сан̇каараарамман̣о ваа. д̇ат̇аа бисун̣аваажаа. парусаваажаа сад̇д̇аарамман̣аава. сампаббалаабо д̣̇идтасуд̇амуд̇авин̃н̃аад̇авасзна сад̇д̇аарамман̣о ваа сан̇каараарамман̣о ваа. д̇ат̇аа абхиж̇жхаа. б̣яаабаад̣̇о сад̇д̇аарамман̣ова. мижчаад̣̇идти д̇збхуумагад̇хаммавасзна сан̇каараарамман̣аава.
‘Ārammaṇato’ti pāṇātipāto jīvitindriyārammaṇato saṅkhārārammaṇo hoti. Adinnādānaṃ sattārammaṇaṃ vā hoti saṅkhārārammaṇaṃ vā. Micchācāro phoṭṭhabbavasena saṅkhārārammaṇo hoti; sattārammaṇotipi eke. Musāvādo sattārammaṇo vā, saṅkhārārammaṇo vā. Tathā pisuṇavācā. Pharusavācā sattārammaṇāva. Samphappalāpo diṭṭhasutamutaviññātavasena sattārammaṇo vā saṅkhārārammaṇo vā. Tathā abhijjhā. Byāpādo sattārammaṇova. Micchādiṭṭhi tebhūmakadhammavasena saṅkhārārammaṇāva.
‘взд̣̇анаад̇о’д̇и баан̣аад̇ибаад̇о д̣̇угкавзд̣̇ано ход̇и. гин̃жааби хи рааж̇аано жорам̣ д̣̇исваа хасамаанааби ‘г̇ажчат̇а нам̣ гхаад̇зт̇аа’д̇и вад̣̇анд̇и, саннидтаабагажзд̇анаа бана нзсам̣ д̣̇угкасамбаяуд̇д̇аава ход̇и . ад̣̇иннаад̣̇аанам̣ д̇ивзд̣̇анам̣. д̇ан̃хи барабхан̣д̣ам̣ д̣̇исваа хадтад̇удтасса г̇ан̣хад̇о сукавзд̣̇анам̣ ход̇и, бхийд̇ад̇асид̇асса г̇ан̣хад̇о д̣̇угкавзд̣̇анам̣. д̇ат̇аа вибааганиссанд̣̇апалаани бажжавзгканд̇асса. г̇ахан̣агаалз маж̇жхад̇д̇абхаавз тид̇асса бана г̇ан̣хад̇о ад̣̇угкамасукавзд̣̇анам̣ ход̇ийд̇и. мижчаажааро сукамаж̇жхад̇д̇авасзна д̣̇вивзд̣̇ано. саннидтаабагажид̇д̇з бана маж̇жхад̇д̇авзд̣̇ано на ход̇и. мусааваад̣̇о ад̣̇иннаад̣̇аанз вуд̇д̇анаязнзва д̇ивзд̣̇ано; д̇ат̇аа бисун̣аваажаа. парусаваажаа д̣̇угкавзд̣̇анаа. сампаббалаабо д̇ивзд̣̇ано. барзсу хи саад̇хугаарам̣ д̣̇знд̇зсу жзлугкзбаад̣̇ийни кибанд̇зсу хадтад̇удтасса сийд̇аахаран̣абхаарад̇аяуд̣̇д̇хаад̣̇ийни гат̇анагаалз со сукавзд̣̇ано ход̇и. батамам̣ д̣̇иннавзд̇анзна згзна бажчаа ааг̇анд̇ваа ‘аад̣̇ид̇о бадтааяа гат̇зхий’д̇и вуд̇д̇з ‘ананусанд̇хигам̣ багин̣н̣агагат̇ам̣ гат̇зссаами ну ко но’д̇и д̣̇оманассид̇асса гат̇анагаалз д̣̇угкавзд̣̇ано ход̇и, маж̇жхад̇д̇асса гат̇аяад̇о ад̣̇угкамасукавзд̣̇ано ход̇и. абхиж̇жхаа сукамаж̇жхад̇д̇авасзна д̣̇вивзд̣̇анаа; д̇ат̇аа мижчаад̣̇идти. б̣яаабаад̣̇о д̣̇угкавзд̣̇ано.
‘Vedanāto’ti pāṇātipāto dukkhavedano hoti. Kiñcāpi hi rājāno coraṃ disvā hasamānāpi ‘gacchatha naṃ ghātethā’ti vadanti, sanniṭṭhāpakacetanā pana nesaṃ dukkhasampayuttāva hoti . Adinnādānaṃ tivedanaṃ. Tañhi parabhaṇḍaṃ disvā haṭṭhatuṭṭhassa gaṇhato sukhavedanaṃ hoti, bhītatasitassa gaṇhato dukkhavedanaṃ. Tathā vipākanissandaphalāni paccavekkhantassa. Gahaṇakāle majjhattabhāve ṭhitassa pana gaṇhato adukkhamasukhavedanaṃ hotīti. Micchācāro sukhamajjhattavasena dvivedano. Sanniṭṭhāpakacitte pana majjhattavedano na hoti. Musāvādo adinnādāne vuttanayeneva tivedano; tathā pisuṇavācā. Pharusavācā dukkhavedanā. Samphappalāpo tivedano. Paresu hi sādhukāraṃ dentesu celukkhepādīni khipantesu haṭṭhatuṭṭhassa sītāharaṇabhāratayuddhādīni kathanakāle so sukhavedano hoti. Paṭhamaṃ dinnavetanena ekena pacchā āgantvā ‘ādito paṭṭhāya kathehī’ti vutte ‘ananusandhikaṃ pakiṇṇakakathaṃ kathessāmi nu kho no’ti domanassitassa kathanakāle dukkhavedano hoti, majjhattassa kathayato adukkhamasukhavedano hoti. Abhijjhā sukhamajjhattavasena dvivedanā; tathā micchādiṭṭhi. Byāpādo dukkhavedano.
‘муулад̇о’д̇и баан̣аад̇ибаад̇о д̣̇осамохавасзна д̣̇вимуулаго ход̇и. ад̣̇иннаад̣̇аанам̣ д̣̇осамохавасзна ваа лобхамохавасзна ваа. мижчаажааро лобхамохавасзна. мусааваад̣̇о д̣̇осамохавасзна ваа лобхамохавасзна ваа; д̇ат̇аа бисун̣аваажаа сампаббалаабо жа. парусаваажаа д̣̇осамохавасзна. абхиж̇жхаа мохавасзна згамуулаа; д̇ат̇аа б̣яаабаад̣̇о. мижчаад̣̇идти лобхамохавасзна д̣̇вимуулаад̇и.
‘Mūlato’ti pāṇātipāto dosamohavasena dvimūlako hoti. Adinnādānaṃ dosamohavasena vā lobhamohavasena vā. Micchācāro lobhamohavasena. Musāvādo dosamohavasena vā lobhamohavasena vā; tathā pisuṇavācā samphappalāpo ca. Pharusavācā dosamohavasena. Abhijjhā mohavasena ekamūlā; tathā byāpādo. Micchādiṭṭhi lobhamohavasena dvimūlāti.
агусалагаммабат̇агат̇аа нидтид̇аа.
Akusalakammapathakathā niṭṭhitā.
